Chiêu Mộ

Quán bia Phố Cũ. Hẻm nhỏ quận Bình Thạnh, biển hiệu gỗ mòn, bốn cái quạt trần, mười hai bàn nhựa, nhạc Trịnh Công Sơn phát nhỏ từ loa cũ. Loại quán mà dân văn phòng đến sau giờ làm để uống bia hơi, ăn đậu phộng, ngồi im.

Tiểu Linh tìm ra chỗ này. Ba tuần theo dõi lịch di chuyển Trịnh Hải: sáng đến văn phòng DataFlow lúc tám, về lúc mười, duy nhất thứ Năm ghé quán bia Phố Cũ trước khi về nhà. Ngồi một mình, uống hai chai, nhìn ra hẻm, rồi đi.

Thứ Năm. Người làm việc mười sáu giờ mỗi ngày mà chỉ uống bia một ngày trong tuần, thì ngày đó là ngày duy nhất anh ta sống cho mình.

Hắn đến trước Trịnh Hải mười lăm phút. Ngồi bàn góc, gọi một chai bia hơi và đĩa đậu phộng rang. Không lên kế hoạch chi tiết. Chiêu mộ tướng tài không theo kịch bản. Theo bản năng.

Chín giờ hai mươi. Trịnh Hải bước vào.

Áo phông đen trơn, quần kaki, dép lê. Ba mươi mốt tuổi nhưng trông như bốn mươi: mắt trũng, da xám, cổ tay gầy. Kiểu gầy của người thiếu ngủ nhiều năm, không phải thiếu ăn.

Trịnh Hải gọi bia, ngồi bàn cạnh cửa, lưng tựa tường. Mắt nhìn ra hẻm, không nhìn ai trong quán.

Hắn đợi mười phút. Để Trịnh Hải uống xong nửa chai đầu tiên, vai chùng xuống, hơi thở chậm lại. Đó là lúc người ta bớt cảnh giác nhất.

Đứng dậy, cầm chai bia, bước qua.

– Anh Hải.

Trịnh Hải ngẩng lên. Mắt nhíu, rồi nhận ra. Không phải nhận ra ngay, mà phải mất hai giây lục trí nhớ.

– Lục... Trường An? Huyền Cơ?

– Đúng.

Im lặng. Trịnh Hải nhìn hắn, rồi nhìn quanh quán. Kiểm tra xem có ai khác không. Phản xạ của người đang làm việc cho đối thủ.

– Tình cờ? Trịnh Hải hỏi.

– Không.

Trịnh Hải nhìn hắn thêm hai giây. Rồi gật đầu nhẹ, đẩy ghế đối diện ra.

– Ngồi.

Thẳng thắn. Không sợ. Giỏi.

Hắn ngồi. Đặt chai bia xuống. Không nói chuyện công việc. Không nhắc DataFlow. Không nhắc Huyền Cơ.

– Anh uống bia hơi loại nào?

Trịnh Hải hơi ngạc nhiên.

– Bia Sài Gòn Xanh. Quen từ hồi sinh viên. Ngày đó hai nghìn một ly, bây giờ mười lăm nghìn một chai, vẫn vị cũ.

– Hồi sinh viên anh học ở đâu?

– Bách Khoa. Khoa Khoa học Máy tính. Ra trường đi làm luôn, không thạc sĩ, không du học. Không có tiền.

Hắn gật. Uống một ngụm.

– Tôi đọc bài nghiên cứu của anh trên tạp chí Tin học năm ngoái. Về tối ưu hóa truy vấn dữ liệu lớn cho doanh nghiệp nhỏ. Cách anh giảm thời gian xử lý từ mười hai giây xuống dưới một giây bằng cách thay đổi cấu trúc chỉ mục, hay lắm.

Trịnh Hải nhìn hắn. Lâu.

– Anh đọc bài đó?

– Đọc. Không hiểu hết, nhưng hiểu đủ để biết anh giải quyết vấn đề bằng cách nghĩ khác thay vì dùng máy mạnh hơn. Đó là loại tư duy tôi tìm.

Mắt sáng lên. Nhẹ, nhưng sáng.

Hắn nhận ra: đây là lần đầu tiên trong rất lâu, có ai nhắc đến công trình nghiên cứu của Trịnh Hải. Không phải sản phẩm DataFlow. Không phải doanh số. Mà thứ anh ta thật sự tự hào.

Trịnh Hải uống một ngụm dài. Đặt chai xuống.

– Anh biết nhiều về kỹ thuật hơn tôi nghĩ. CEO thường không đọc tạp chí chuyên ngành.

– Tôi không phải CEO thường.

Trịnh Hải nhìn hắn. Không cười. Nhưng mắt bớt đề phòng.

Chai thứ hai. Trịnh Hải bắt đầu nói nhiều hơn.

Không phải vì bia. Vì lần đầu sau lâu lắm, có người hỏi anh ta về kỹ thuật mà thật sự muốn nghe.

– Vấn đề lớn nhất của phân tích dữ liệu cho doanh nghiệp nhỏ không phải thuật toán, Trịnh Hải nói, ngón tay vẽ trên mặt bàn. Là dữ liệu bẩn. Chủ tiệm phở nhập số liệu bằng tay, sai chính tả, thiếu ngày, trùng mã hàng. Nếu không làm sạch dữ liệu tự động, mọi phân tích đều vô nghĩa.

– Huyền Cơ đang gặp vấn đề đó, hắn nói thẳng. Khách hàng nhập sai nhiều, hệ thống chưa đủ thông minh để tự sửa.

Trịnh Hải nhìn hắn. Hơi ngạc nhiên vì sự thẳng thắn.

– Anh thừa nhận điểm yếu sản phẩm của mình với CTO đối thủ?

– Anh không phải đối thủ.

Im lặng.

– DataFlow là đối thủ. Anh là người xây DataFlow. Khác nhau.

Trịnh Hải không trả lời. Nhìn xuống chai bia. Ngón tay bóc nhãn chai, chậm, kiểu vô thức của người đang nghĩ.

Hắn đọc: xúc động, nhẹ, kiểu xúc động của người lâu ngày không được phân biệt với thứ mình tạo ra. Hạ Minh Đức nhìn Trịnh Hải như nhìn cái máy viết mã. Nhà đầu tư nhìn DataFlow như nhìn sản phẩm. Không ai nhìn Trịnh Hải như nhìn con người.

Giống Vạn Lý Hầu. Kiếp trước, Vạn Lý Hầu theo ta không phải vì quyền lực. Vì ta là người duy nhất gọi hắn bằng tên thay vì chức vụ.

– Hai năm, Trịnh Hải nói bất chợt. Giọng nhẹ, kiểu tự nói.

– Gì?

– Tôi xây DataFlow hai năm. Từ dòng mã đầu tiên. Kiến trúc hệ thống, thuật toán xử lý, giao diện phiên bản một, tất cả. Ngồi mười sáu giờ mỗi ngày, bảy ngày một tuần, sáu tháng đầu không nghỉ.

Hắn im. Để anh ta nói.

– Đức sở hữu bảy mươi phần trăm. Tôi năm phần trăm. Phần còn lại chia cho nhà đầu tư và cố vấn không bao giờ xuất hiện.

– Anh ký thỏa thuận cổ phần trước khi xây?

– Ký. Lúc đó tôi nghĩ năm phần trăm của thứ lớn vẫn hơn một trăm phần trăm của thứ không tồn tại.

– Và bây giờ?

Trịnh Hải nhìn hắn. Mắt trũng, mệt, nhưng không yếu.

– Bây giờ năm phần trăm của thứ đang chết cũng bằng không.

Im lặng dài. Nhạc Trịnh Công Sơn chuyển bài. Một cõi đi về. Quạt trần quay chậm, bóng đèn vàng, hẻm bên ngoài im ắng.

Hắn không nói: "Về Huyền Cơ đi." Không nói: "Tôi trả gấp đôi." Không nói gì về đề nghị, về lương, về cổ phần.

– Anh Hải.

– Gì?

– Anh đã bao giờ xây thứ gì đó thật sự là của anh chưa?

Trịnh Hải nhìn hắn. Lâu.

– Chưa.

– Nếu có ngày anh muốn xây thứ đó, tôi đây.

Hắn đứng dậy. Để tiền trên bàn, đủ cho cả hai.

– Không vội. Nghĩ đi.

Bước ra. Không quay lại.

POV Trịnh Hải

Lục Trường An bước ra khỏi quán. Bóng lưng mất sau góc hẻm, bước chân đều, không vội.

Hải ngồi lại. Chai bia thứ hai còn phân nửa, đã ấm. Nhãn chai bóc dở nằm trên bàn, xoắn thành sợi nhỏ.

Lục Trường An.

CEO Huyền Cơ. Startup đang lên. Kẻ thắng DataFlow tại tòa. Đối thủ trực tiếp.

Và vừa ngồi uống bia với Hải một tiếng rưỡi mà không nói một câu về kinh doanh. Không bán. Không mời. Không hứa. Chỉ hỏi về kỹ thuật, nghe Hải nói về dữ liệu bẩn và cấu trúc chỉ mục, và gật đầu kiểu người thật sự hiểu.

Đức không bao giờ hỏi tôi về kỹ thuật.

Hai năm. Mỗi cuộc họp với Hạ Minh Đức là: "Bao giờ xong?", "Tính năng mới bao lâu?", "Nhà đầu tư muốn thấy gì tuần sau?" Không bao giờ hỏi: "Anh nghĩ sản phẩm nên đi hướng nào?" Không bao giờ hỏi: "Anh xây thứ anh muốn hay thứ người ta bảo xây?"

Câu đó. Câu Lục Trường An hỏi ở Demo Day năm tháng trước. Hải nhớ. Không phải nhớ kiểu lịch sự. Nhớ kiểu dao cắt: lúc nghe thì đau, lúc sau mới biết vết cắt sâu cỡ nào.

Hải nhìn xuống tay mình. Mười ngón gầy, chai ở đầu ngón trỏ và ngón giữa vì gõ phím quá nhiều. Đôi tay này viết toàn bộ DataFlow. Kiến trúc, thuật toán, giao diện, hệ thống xử lý. Hai năm. Sáu nghìn giờ. Và Đức đứng trên sân khấu nhận hết.

Demo Day, Đức nói: "Chúng tôi xây DataFlow với tầm nhìn..."

Chúng tôi. Đức không viết được một dòng mã. Không phân biệt được cơ sở dữ liệu quan hệ với phi quan hệ. Không biết tại sao thời gian truy vấn tăng khi dữ liệu vượt mười triệu bản ghi. Nhưng đứng trên sân khấu, Đức nói "chúng tôi" như thể cả đội mười người đều ở sau lưng. Mười người. Chỉ có Hải biết: tám người còn lại làm được gì không phải nhờ Đức tuyển giỏi, mà nhờ Hải dạy từng cái một.

Năm phần trăm.

DataFlow bây giờ đang chết. Hải biết. Số liệu rõ ràng: mất hai mươi khách sau vụ kiện, ba mươi khách nữa đang dùng thử miễn phí nhưng không chuyển trả phí, đốt tám tỷ mỗi tháng, tiền còn đủ bốn tháng. Đức gọi vốn khẩn cấp nhưng không ai rót. Uy tín chết sau lời xin lỗi công khai treo trên website.

Ông Từ không nghe máy.

Hải biết có ông Từ. Không biết chi tiết, nhưng biết đủ: Đức nhận chỉ thị từ ai đó, gọi "dạ" qua điện thoại, và tiền đến từ nơi không rõ ràng. Hải không hỏi vì không muốn biết. Biết rồi thì phải chọn: ở lại chấp nhận, hay bỏ đi tay trắng. Cả hai đều không dễ.

Nhưng bây giờ, ngồi trong quán bia Phố Cũ, chai bia ấm trong tay, Hải nghĩ:

Lục Trường An đọc bài nghiên cứu của mình.

Không phải đọc qua loa. Đọc kỹ. Nhắc đúng chi tiết: tối ưu hóa cấu trúc chỉ mục, giảm mười hai giây xuống dưới một giây. Bài đó Hải viết ba tháng, đăng trên tạp chí mà chỉ có kỹ sư dữ liệu đọc. Đức không biết bài đó tồn tại.

"Anh không phải đối thủ. DataFlow là đối thủ. Anh là người xây DataFlow. Khác nhau."

Hải đặt chai bia xuống. Nhìn ra hẻm. Đèn đường vàng, xe máy thỉnh thoảng chạy ngang, quán cơm đối diện đã đóng. Bình thường.

Mở điện thoại. Cuộn đến tên Lục Trường An. Số từ danh thiếp Demo Day, Hải lưu nhưng chưa bao giờ dùng.

Chưa gọi.

Nhưng ngón tay dừng trên nút xóa. Và không xóa.

"Nếu có ngày anh muốn xây thứ gì đó thật sự là của anh, tôi đây."

Hải bỏ điện thoại vào túi. Uống nốt chai bia nguội. Đứng dậy. Bước ra hẻm.

Về nhà. Ngủ. Sáng mai lại đến văn phòng DataFlow, lại viết mã cho thứ không phải của mình, lại gật đầu khi Đức hỏi "bao giờ xong."

Nhưng đêm nay, lần đầu tiên trong hai năm, Hải biết mình có một lựa chọn khác.

Và lựa chọn đó có tên.