Vũ Khí Quá Khứ

Trần Mỹ Anh mất bốn ngày để hoàn thành bản báo cáo.

Bốn mươi hai trang. Không thừa một dấu phẩy. Mỗi trang là một lớp bóc, từ bề mặt đến lõi, từ khoản vay cá nhân nhỏ nhất đến cơ chế kiểm soát xuyên suốt mười hai công ty, từ Phú An bán tạp hóa ở Phú Lộc đến Từ Đại Phú ngồi trong biệt thự quận 2 giật dây bốn trăm sợi chỉ vô hình.

Hắn đọc từ đầu đến cuối, không bỏ một chú thích.

Trang một: tóm tắt. "Hệ thống kiểm soát nhân viên qua đòn bẩy tài chính cá nhân, phân tích trường hợp Tập đoàn Từ Phát." Dưới tóm tắt là một dòng gạch chân: "Bằng chứng thu thập từ sáu môi giới, ba nhân chứng trực tiếp, hồ sơ ngân hàng, và đối chiếu dữ liệu nội bộ."

Trang hai đến mười lăm: cơ chế. Trần Mỹ Anh trình bày như giải phẫu một cơ thể sống. Lớp ngoài cùng là các công ty môi giới tài chính (Phú An, Bích, Đạt, và ba người còn lại), hoạt động độc lập, nhận danh sách nhân viên văn phòng nợ nần hoặc thu nhập bấp bênh từ Phú Thịnh Consulting. Lớp thứ hai là hợp đồng vay, lãi suất ban đầu bảy phần trăm, hấp dẫn, nhưng điều khoản 7.3 cho phép bên cho vay "yêu cầu hỗ trợ hợp lý" bất cứ lúc nào. Lớp thứ ba, sâu nhất, là mục đích thật: không phải thu lãi, mà thu người. Ai nợ, nghe lời. Ai không nghe, điều khoản 7.3 kích hoạt, khoản nợ chuyển sang đòi nợ cứng, cuộc sống vỡ nát.

Trang mười sáu đến hai mươi lăm: quy mô. Ba trong sáu môi giới đã xác nhận: hai trăm mười bảy nhân viên bị gài nợ, trải đều trên mười hai công ty thuộc mạng lưới Từ Phát. Ước tính tổng: hơn bốn trăm người. Tỉ lệ: cứ bảy nhân viên, một người là tai mắt vô thức của hệ thống.

Trang hai mươi sáu đến ba mươi lăm: so sánh quốc tế. Trần Mỹ Anh kéo dữ liệu từ EU, Hàn Quốc, Nhật Bản, và Úc. GDPR ở châu Âu, Luật Bảo vệ Thông tin Cá nhân ở Hàn Quốc, cả hai đều sinh ra sau khi xã hội nhận ra rằng dữ liệu cá nhân là quyền lực. Rằng ai nắm dữ liệu, nắm người. Rằng không có khung pháp lý bảo vệ, con người trở thành tài sản số của kẻ có công nghệ.

Trang ba mươi sáu đến bốn mươi hai: đề xuất. Không phải luật chống Meridian. Không phải luật chống ai cả. Là khung pháp lý bảo vệ dữ liệu doanh nghiệp, yêu cầu ba điều: lưu trữ nội địa cho dữ liệu nhạy cảm (tài chính, y tế, hậu cần), kiểm toán bảo mật hàng năm bởi bên thứ ba độc lập, và cam kết không sử dụng dữ liệu vượt phạm vi hợp đồng. Ba điều. Đơn giản. Nhưng đủ để thay đổi cuộc chơi.

Hắn gấp bản báo cáo lại, đặt trên bàn.

– Bao lâu cô viết phần so sánh quốc tế? hắn hỏi.

Trần Mỹ Anh ngồi đối diện, tóc búi cao, mặt không son, mắt sau kính cận nhìn thẳng vào hắn mà không chớp.

– Một đêm. Tôi có sẵn tài liệu từ thời viết luận văn.

– Luận văn về gì?

– Luật bảo vệ dữ liệu xuyên biên giới. Đại học Luật Hà Nội, năm 2010.

Mười sáu năm trước. Khi Lão Từ đang xây hệ thống kiểm soát nhân viên bằng vay bẫy, Trần Mỹ Anh đang viết luận văn về bảo vệ dữ liệu. Kiếp trước ta tin vào duyên số. Kiếp này ta không tin, nhưng phải thừa nhận: thời điểm rất đẹp.

– Tốt. Hẹn bộ trưởng.

Buổi gặp diễn ra ba ngày sau, tại phòng làm việc của Trần Đại Nghĩa ở trụ sở Bộ Công Thương, tầng mười hai, cuối hành lang phía tây. Phòng không rộng, bàn gỗ cũ, ghế xoay bọc da đã nứt ở mép, một bức ảnh gia đình trên kệ sách, và hai cờ: quốc kỳ và cờ Đảng. Không sang trọng, nhưng sạch. Kiểu sạch của người không cần chứng minh mình liêm khiết, vì liêm khiết là thói quen.

Trần Đại Nghĩa năm mươi tám tuổi, tóc muối tiêu, khuôn mặt xương, mắt nhỏ nhưng sắc. Ông mặc sơ mi trắng bỏ trong quần tây xám, không cà vạt, không đồng hồ đắt tiền. Bắt tay hắn bằng cả hai tay, bàn tay khô và chắc, kiểu bàn tay của người quen viết tay hơn gõ phím.

– Anh Lục. Lần trước anh nói về chủ quyền dữ liệu. Lần này?

– Lần này tôi mang bằng chứng.

Hắn đặt bản báo cáo lên bàn. Bốn mươi hai trang, bìa xám nhạt, không logo, không trang trí. Bên cạnh, Trần Mỹ Anh đặt thêm một phong bì: bản sao hợp đồng vay gốc, lời khai Phú An (có công chứng), và bảng đối chiếu mười một công ty với mạng lưới Từ Phát.

Trần Đại Nghĩa đọc. Không vội, không lướt, đọc từng trang, tay phải cầm bút đỏ, thỉnh thoảng gạch chân hoặc viết ghi chú bên lề. Hắn quan sát: ông ta đọc kiểu luật sư, không phải kiểu chính trị gia. Tìm lỗ hổng trước khi tìm giá trị. Đó là dấu hiệu tốt, nghĩa là nếu ông ta chấp nhận, ông ta chấp nhận vì thuyết phục, không phải vì cảm tính.

Mười lăm phút. Hai mươi. Ba mươi. Trần Mỹ Anh ngồi im, lưng thẳng, tay đặt trên đùi, không động. Hắn cũng ngồi im. Kiếp trước, hắn đã ngồi im trước cổng Thanh Vân Kiếm Tôn ba ngày ba đêm để chờ một cuộc đàm phán. Ba mươi phút trong phòng máy lạnh là không đáng kể.

Trần Đại Nghĩa đặt bản báo cáo xuống, mặt nghiêm hơn lúc bắt đầu.

– Anh Lục. Đây là cáo buộc nặng.

– Đây là sự thật. Và sự thật sẽ lặp lại ở quy mô lớn hơn nếu không có khung pháp lý.

– Anh nói "lặp lại." Ý anh là...?

– Tập đoàn Từ Phát kiểm soát bốn trăm nhân viên bằng nợ cá nhân. Hệ thống đó đã bị phá. Nhưng mô hình thì không mất. Nó chỉ đổi hình thức. Bây giờ, thay vì nợ, công cụ kiểm soát là dữ liệu. Thay vì môi giới tài chính, là nền tảng công nghệ. Thay vì mười hai công ty, là hàng nghìn doanh nghiệp ở năm mươi quốc gia. Khi một tập đoàn công nghệ nước ngoài nắm dữ liệu tài chính, nhân sự, chuỗi cung ứng, và khách hàng của mọi doanh nghiệp nội địa, đó không phải hợp tác. Đó là kiểm soát.

Im lặng. Trần Đại Nghĩa nhìn hắn, mắt nhỏ thu hẹp hơn.

– Anh đang nói về Meridian.

Hắn không phủ nhận.

– Tôi đang nói về mô hình. Meridian là một ví dụ. Nhưng không chỉ Meridian. Bất kỳ tập đoàn công nghệ nước ngoài nào nắm dữ liệu doanh nghiệp nội địa mà không có ràng buộc pháp lý, đều có thể trở thành phiên bản phóng to của Từ Phát.

Trần Đại Nghĩa gõ ngón tay trên mặt bàn. Gõ nhẹ, đều, kiểu gõ của người đang xử lý thông tin. Hắn đếm: bảy nhịp. Rồi ngón tay dừng.

– Đề xuất cụ thể?

Trần Mỹ Anh mở miệng lần đầu:

– Khung pháp lý bắt buộc, ba trụ cột. Một: dữ liệu doanh nghiệp nhạy cảm, bao gồm tài chính, y tế, và chuỗi cung ứng, phải lưu trữ trên hạ tầng nội địa. Hai: nhà cung cấp công nghệ xử lý dữ liệu doanh nghiệp phải chịu kiểm toán bảo mật hàng năm bởi bên thứ ba độc lập. Ba: cam kết không sử dụng dữ liệu vượt phạm vi hợp đồng, kèm chế tài.

– Đây không phải bảo hộ, hắn nói. Đây là bảo vệ. Giống GDPR ở châu Âu, Luật Bảo vệ Thông tin ở Hàn Quốc. Họ không cấm doanh nghiệp nước ngoài. Họ đặt ra luật chơi mà ai cũng phải tuân thủ. Doanh nghiệp nước ngoài nào có hạ tầng nội địa, có cam kết, có kiểm toán, vẫn hoạt động bình thường.

Trần Đại Nghĩa gật nhẹ. Chậm.

– Tôi sẽ đọc kỹ hơn. Và chuyển cho tổ tư vấn pháp luật xem. Không hứa gì.

– Tôi không cần lời hứa. Tôi cần ông đọc kỹ.

Ông nhìn hắn, nhìn lâu hơn cần thiết, kiểu nhìn đánh giá con người chứ không phải đánh giá đề xuất. Rồi gật.

– Anh Lục. Anh bao nhiêu tuổi?

– Hai mươi tám.

– Hai mươi tám. Ông lặp lại, nhìn bản báo cáo, rồi nhìn lại hắn. Tôi đã gặp nhiều doanh nhân trẻ. Phần lớn đến đây xin ưu đãi thuế hoặc giấy phép. Anh đến đây mang bằng chứng và xin luật. Khác.

– Ưu đãi thuế hết hạn. Luật thì ở lại.

Một thoáng gì đó trên mặt bộ trưởng, nhanh quá để gọi là cười, nhưng đủ để hắn nhận ra: ông ta vừa bị thuyết phục một chút. Không nhiều. Nhưng đủ.

Ba tuần sau cuộc gặp, Bộ Công Thương ban hành dự thảo lấy ý kiến: "Nghị định về Bảo vệ Dữ liệu Doanh nghiệp Nhạy cảm." Bốn mươi hai điều, ba trụ cột đúng như đề xuất: lưu trữ nội địa, kiểm toán độc lập, cam kết sử dụng dữ liệu. Thời gian lấy ý kiến: sáu mươi ngày. Dự kiến ban hành: tám đến mười hai tháng.

Giang Hà đọc dự thảo tại phòng họp tầng chín, mắt sáng.

– Anh đang dùng quá khứ Lão Từ để đánh Meridian.

– Đúng.

– Lão Từ là mô hình thu nhỏ. Meridian là phiên bản phóng to. Khi bộ trưởng nhìn thấy mô hình thu nhỏ hoạt động thế nào, ông ta hiểu phiên bản phóng to nguy hiểm thế nào. Và ông ta ra luật.

– Không phải luật chống Meridian. Luật bảo vệ mọi người. Nhưng Meridian bị ảnh hưởng nhất.

Giang Hà gấp dự thảo, nhìn hắn.

– Anh điên.

– Sao?

– Vì anh không dùng luật để bảo vệ mình. Anh dùng luật để thay đổi sân chơi. Khác biệt.

Hắn không trả lời. Giang Hà đã ở Huyền Cơ gần một năm, từ ngày cô quyết định đổi phe, từ cánh cửa mà hắn giữ mở khi cô rời Lão Từ. Mười hai năm kinh nghiệm thâu tóm và sáp nhập, ba lần xử lý khủng hoảng pháp lý cho tập đoàn nghìn tỷ, và giờ ngồi đây, đọc dự thảo luật mà chính hắn đã gián tiếp tạo ra, mắt sáng kiểu mắt của người nhận ra mình đang ở đúng chỗ.

Giang Hà. Dùng nhưng không tin. Đó là nguyên tắc ta đặt ra khi nhận cô vào. Một năm sau, nguyên tắc vẫn đúng. Nhưng khoảng cách giữa "dùng" và "tin" đang thu hẹp. Cô không phản bội, không rò rỉ, không chơi hai mặt. Hoặc cô giỏi hơn ta nghĩ, hoặc cô đã thật sự đổi phe.

Kiếp trước, ta sẽ chọn "giỏi hơn ta nghĩ." Kiếp này, ta cho phép mình nghĩ: có thể cô đã đổi thật.

Tô Vãn đặt trước hắn bản phân tích tác động.

– Nếu nghị định ban hành đúng tiến độ, Meridian bị ảnh hưởng ba mặt. Một: phải xây trung tâm dữ liệu nội địa, tốn ít nhất mười tám tháng và hai nghìn tỷ. Hai: phải chịu kiểm toán hàng năm, bổ sung đội ngũ tuân thủ, chi phí vận hành tăng bốn mươi phần trăm. Ba: không được sử dụng dữ liệu doanh nghiệp cho mục đích phân tích chiến lược nội bộ, nghĩa là mất lợi thế cạnh tranh lớn nhất.

– Huyền Cơ thì sao?

– Không ảnh hưởng. Thiên Vân Cloud đã là hạ tầng nội địa. Chúng ta lưu trữ dữ liệu trên máy chủ trong nước từ ngày đầu. Kiểm toán, chúng ta đã làm khi lên sàn. Cam kết sử dụng dữ liệu, nằm trong hợp đồng chuẩn từ phiên bản hai chấm không.

– Nói cách khác.

– Nói cách khác: luật này không thay đổi gì cho Huyền Cơ. Nhưng thay đổi tất cả cho Meridian.

Thiên đạo. Kiếp trước, ta ghét kẻ viết thiên đạo. Những tên giả nhân giả nghĩa trong chính đạo, dùng luật trời để ép ma đạo, dùng đạo lý để giết người không cần rút kiếm. Ta thề sẽ không bao giờ thành loại người đó.

Và bây giờ, ta đang viết nghị định.

Khác nhau ở đâu? Luật trời kiếp trước là vũ khí của kẻ mạnh, dùng để giữ kẻ yếu ở dưới. Nghị định này là lá chắn cho kẻ yếu, dùng để ngăn kẻ mạnh nuốt hết. Khác nhau ở mục đích, không phải phương tiện.

Hay ta đang tự lừa mình?

Im lặng. Hắn không trả lời câu hỏi đó.

Mười ngày sau khi dự thảo công bố, Sarah Park đọc xong bản dịch.

Hắn không biết điều đó trực tiếp. Nhưng Tiểu Linh theo dõi phản ứng Meridian qua hai nguồn: một nhân viên cũ của Nova Tech đã chuyển sang Meridian (không biết Tiểu Linh theo dõi), và một phóng viên tờ Thương Trường Quốc tế có quan hệ với Huyền Cơ (Nguyễn Thanh Huyền, người đã viết bài phản bác trước đó). Từ hai nguồn, Tiểu Linh ghép lại một bức tranh.

– Park triệu tập họp khẩn đội chiến lược ngay tối hôm dự thảo công bố, Tiểu Linh nói, giọng đều. Bảy người, phòng họp kín tầng hai mươi ba, khách sạn Lotte Hà Nội, nơi Meridian thuê làm trụ sở tạm. Cuộc họp kéo dài bốn tiếng. Sáng hôm sau, Park gọi về trụ sở chính ở Seattle hai lần, tổng cộng chín mươi phút. Chiều, Park ra lệnh đội pháp lý Meridian châu Á soạn bản phản hồi dự thảo, gửi Bộ Công Thương trong vòng hai tuần.

– Nội dung phản hồi?

– Chưa có bản chính thức. Nhưng theo nguồn từ Nova Tech, hướng của Park là: Meridian cam kết xây trung tâm dữ liệu nội địa trong mười tám tháng, đổi lại đề nghị hoãn thi hành nghị định cho đến khi trung tâm hoàn thành.

Hắn gật. Đúng như dự đoán. Park thông minh, cô ta không phản đối luật trực diện, vì phản đối luật bảo vệ dữ liệu là tự nhận mình muốn lạm dụng dữ liệu. Thay vào đó, cô ta chấp nhận luật về nguyên tắc, nhưng xin thời gian. Mười tám tháng. Đủ để Meridian chiếm xong thị phần trước khi luật có hiệu lực.

– Mười tám tháng, hắn nói. Trong mười tám tháng, Meridian đốt thêm ba nghìn tỷ, lấy thêm hai mươi phần trăm thị phần. Khi luật ban hành, Meridian đã đủ lớn để luật không còn ý nghĩa.

Tô Vãn gật.

– Phải đẩy nghị định nhanh hơn. Hoặc phải có điều khoản áp dụng tạm thời.

– Gọi Trần Mỹ Anh. Soạn kiến nghị bổ sung: các nhà cung cấp công nghệ nước ngoài chưa có hạ tầng nội địa phải sử dụng hạ tầng đối tác nội địa đã được chứng nhận trong thời gian chờ xây dựng. Hạ tầng đối tác nội địa duy nhất đủ tiêu chuẩn hiện tại: Thiên Vân Cloud.

Tô Vãn nhìn hắn.

– Anh đang viết luật mà chỉ Huyền Cơ đáp ứng được.

– Tôi đang viết luật mà bất kỳ công ty nội địa nào có hạ tầng đều đáp ứng được. Tình cờ, hiện tại chỉ Huyền Cơ có.

Tô Vãn không cười, nhưng khóe mắt cô co lại, kiểu co của người muốn cười mà ghìm.

– Tình cờ.

– Tình cờ.

Im lặng ba giây. Rồi Tô Vãn đứng dậy, cầm điện thoại, quay lưng đi.

– Tôi gọi Trần Mỹ Anh.

Cô dừng ở cửa.

– Anh An.

– Gì?

– Kiếp trước anh có viết luật không?

Hắn nhìn cô. Câu hỏi đến từ đâu, hắn không chắc. Tô Vãn không bao giờ hỏi về kiếp trước, không bao giờ nhắc đến nó, dù cả hai đều biết cô đã nghe đủ manh mối để lắp ráp bức tranh. Cô không hỏi vì không tò mò, vì tôn trọng ranh giới. Nhưng hôm nay, cô hỏi.

– Không. Kiếp trước, luật là thứ ta ghét nhất.

Tô Vãn nhìn hắn, mắt sẫm lại một thoáng, rồi gật. Đi ra. Đóng cửa.

Kiếp trước, ta phá luật. Kiếp này, ta viết luật.

Chính đạo hay ma đạo, phụ thuộc ai cầm bút.

Hay phụ thuộc bút viết gì.

Hắn nhìn ra cửa sổ. Chiều muộn. Nắng đã tắt nhưng trời chưa tối, khoảng thời gian lưng chừng giữa ngày và đêm, khi mọi thứ mất đi đường viền rõ ràng và chỉ còn lại hình khối mờ. Tòa nhà đối diện, nơi treo logo Nova Tech, vẫn sáng đèn. Logo đó do Bạch Dạ thiết kế tám năm trước, và bây giờ, bên trong tòa nhà đó, có hai người của Meridian ngồi trên ghế hội đồng quản trị, và Bạch Dạ đang mất dần quyền kiểm soát từng ngày.

Bạch Dạ. Dự thảo luật này có thể cứu anh ta không? Nếu ban hành trước khi Meridian chốt mua thêm cổ phần, có thể chặn giao dịch. Nhưng tám đến mười hai tháng. Quá lâu. Bạch Dạ không có tám tháng.

Kiếp trước, ta không cứu ai. Kiếp này, ta muốn cứu, nhưng không kịp.

Muốn mà không kịp. Đau hơn không muốn.

Hắn quay lại bàn, mở bản phân tích của Tô Vãn, và bắt đầu đọc lại từ đầu. Không phải vì chưa hiểu, mà vì cần tìm cách nhanh hơn.

Mười bốn tháng. Điểm giao cắt giữa tiền đốt của Meridian và doanh thu của Huyền Cơ. Mười bốn tháng để hoặc Meridian hết kiên nhẫn, hoặc Huyền Cơ hết tiền. Nghị định cần tám đến mười hai tháng. Kiến nghị bổ sung có thể rút ngắn xuống sáu, nếu có đủ áp lực chính trị.

Sáu tháng. Nửa năm. Huyền Cơ sống được sáu tháng với tiền mặt hiện tại nếu doanh thu tiếp tục giảm. Vừa đủ. Nhưng không có dư.

Không có dư nghĩa là không được sai. Sai một bước, chết.

Quen rồi.

Hắn nhấc điện thoại, gọi Hàn Kiêu ở Jakarta.

– Kiêu.

– Anh An. Em đang ở với Razak, Nusantara. Sao anh?

– Indonesia đã có dự thảo bảo vệ dữ liệu chưa?

– Có. Đang xem xét từ năm ngoái, bị lobby chặn.

– Gửi cho Razak bản dự thảo của Việt Nam. Nói: nếu bốn nước trong liên minh cùng ban hành luật tương tự, Meridian không thể lobby từng nước một. Đám đông khó hơn cá nhân.

Im lặng hai giây. Rồi Hàn Kiêu cười, tiếng cười quen thuộc, kiểu cười của người vừa hiểu ý sếp.

– Anh muốn bốn nước cùng ra luật?

– Tôi muốn năm. Nhưng bốn cũng được.

– Em nói với Razak ngay. Siam Logic bên Thái cũng có người quen ở bộ số hóa. Để em hỏi.

Cúp máy.

Bốn nước. Năm nước. Cùng ra luật. Meridian không thể đốt tiền ở mỗi nước để chạy luật. Đốt tiền có giới hạn. Luật thì không.

Kiếp trước, thiên đạo là vũ khí của chính đạo. Kiếp này, ta viết thiên đạo.

Khác. Lần này khác. Vì thiên đạo ta viết không bảo vệ kẻ mạnh.

Hay ta đang tự nói dối mình lần thứ hai trong ngày?

Không trả lời. Gấp bản phân tích lại, tắt đèn bàn, đi ra.

Hành lang tối. Tầng chín. Tiếng bước chân vang trên sàn gạch lạnh, giống hệt mỗi đêm khuya khi hắn là người cuối cùng rời văn phòng. Đi qua phòng Tô Vãn, đèn vẫn sáng, bóng cô in trên cửa kính, cúi đầu trước màn hình, điện thoại kẹp vai. Trần Mỹ Anh ở đầu dây bên kia, có lẽ. Hoặc Hàn Kiêu. Hoặc ai đó trong mạng lưới mà Tô Vãn đã âm thầm dệt suốt bốn năm, mạng lưới mà hắn biết tồn tại nhưng không bao giờ hỏi chi tiết, vì hắn tin cô.

Tin.

Từ đó, ngàn năm trước, là thứ đắt nhất ta sở hữu. Và mỗi lần ta đưa nó cho ai, ta mất một phần. Cho đến khi không còn gì để cho.

Kiếp này, ta cho lại. Cho Tô Vãn. Cho Hàn Kiêu. Cho Trương Phong. Cho Tiểu Linh. Và mỗi lần cho, thay vì mất, ta thấy nhiều hơn.

Kỳ lạ.

Đi qua cửa kính. Không gõ. Không cần.

Cô biết hắn đi qua. Hắn biết cô biết. Đó là đủ.