Tin Và Nghi

Vài ngày sau Quốc Sư Luận, kinh thành nứt.

Không phải nứt kiểu tường đổ. Nứt kiểu băng mỏng trên mặt hồ mùa đông: nhìn vẫn phẳng, nhưng bước lên thì kêu. Và ai bước mạnh quá sẽ chìm.

Tạ Cảnh Minh cảm nhận vết nứt bằng Thiên Diễn Đồng trước khi nghe bằng tai.

Sáng sớm, hắn mở lưới Thiên Cơ. Nút kinh thành, nút lớn nhất trên toàn lưới, nơi mấy trăm nghìn sợi niềm tin hội tụ, đang rung. Không phải rung đều kiểu chuông. Rung kiểu dây đàn lệch tông, hai sợi kéo hai hướng, va nhau tạo tiếng ù.

Lần đầu tiên mình thấy nút rung lệch. Trước giờ, sợi niềm tin chảy cùng hướng, cùng nhịp. Bây giờ, một nửa kéo sang trái (tin), nửa kéo sang phải (nghi). Và chỗ chúng va nhau, lưới rung đến mức mình thấy mờ.

Hắn nhắm mắt, tập trung sâu hơn. Đọc từng sợi.

Sợi "tin Quốc Sư": dày, ấm, rung chậm, chiếm khoảng bảy phần mười. Dân tin vẫn đông hơn. Nhưng sợi này không yên. Kiểu tin mà phải cố, phải giữ, phải tự nhắc. Trước Quốc Sư Luận, dân tin tự nhiên. Giờ dân tin vì không muốn nghi.

Sợi "nghi Quốc Sư": mỏng, lạnh, rung nhanh, chiếm ba phần mười. Ít hơn. Nhưng sắc. Kiểu nghi không đến từ thù ghét mà đến từ đọc và suy nghĩ. Nghi có lý do. Nghi vì Hứa Trường An viết đủ thuyết phục.

Bảy ba. Bảy tin, ba nghi. Tỉ lệ nghe ổn. Nhưng vấn đề không ở tỉ lệ. Vấn đề ở chỗ: bảy và ba không chịu nhau.

Sáng. Phường đông.

Tiểu Phúc chạy về, mặt đỏ:

– Công tử, Quốc Sư Hội đốt bài luận ở chợ đông rồi!

– Đốt?

– Gom hết bản sao Quốc Sư Luận trong phường, chất đống, đốt. Lửa to bằng cái nhà. Hội trưởng phường đông, tên Đặng Lão Tứ, đứng cạnh lửa hô: "Kẻ nào chứa luận phỉ báng Quốc Sư, đuổi khỏi phường!"

Đốt sách. Lịch sử nhân loại, mỗi lần có kẻ đốt sách, lần đó là khởi đầu thảm họa. Tần Thủy Hoàng đốt sách. Phát xít đốt sách. Và bây giờ hội "bảo vệ" mình đốt sách.

– Ai cho phép?

– Không ai cho phép. Hội tự làm.

– Hứa Trường An thế nào?

– Bị đuổi khỏi phường đông. Gã chuyển sang phường tây. Phường tây chưa có Quốc Sư Hội mạnh, nên gã vẫn ở được. Nhưng nghe nói phường tây cũng sắp đuổi.

Hắn đứng dậy. Nhanh.

– Dẫn ta đến chợ đông.

Chợ đông. Đống tro vẫn bốc khói.

Hắn đến, thường phục, nhưng Đặng Lão Tứ nhận ra. Gã quỳ:

– Quốc Sư! Hội đã dọn sạch luận phỉ báng!

Hắn nhìn đống tro. Mùi giấy cháy, khét, bay theo gió sáng. Xung quanh, dân đứng nhìn, một nửa tán đồng, một nửa sợ.

– Ai bảo đốt?

Đặng Lão Tứ ngẩng lên, tự hào:

– Hội tự quyết. Không để luận phỉ báng Quốc Sư lan thêm. Chúng tôi bảo vệ Quốc Sư!

"Bảo vệ Quốc Sư." Bằng cách đốt lời nói đúng. Bằng cách bịt miệng kẻ phản biện. Bằng cách biến "tin" thành bạo lực.

Hắn nhìn Đặng Lão Tứ. Gã khoảng năm mươi, mặt vuông, mắt thành tâm. Gã không ác. Gã cuồng. Cuồng vì tin quá mạnh.

– Ai cho phép hội đuổi người ra khỏi phường?

– Bẩm, hội không đuổi. Hội... khuyên. Khuyên mạnh.

– "Khuyên mạnh" nghĩa là sao?

Im lặng. Gã nuốt nước bọt.

– Bẩm, nói với lý trưởng phường, bảo hàng xóm không giao dịch, không bán thức ăn, không cho thuê nhà. Gã Hứa tự đi thôi.

Bao vây kinh tế. Cô lập xã hội. Không cần đánh, không cần giết, chỉ cần cắt hết liên kết. Kiếp trước, mạng xã hội gọi đó là "tẩy chay tập thể." Ở đây, bằng tay.

Hắn muốn quát. Muốn nói: "Dừng lại. Không được đuổi ai. Không được đốt gì." Nhưng hắn hiểu: nếu Quốc Sư ra mặt bảo vệ kẻ viết luận phỉ báng Quốc Sư, dân sẽ hoang mang. Bảo vệ kẻ nghi mình? Vậy mình cũng nghi mình? Và nếu Quốc Sư nghi chính mình, sợi niềm tin sẽ đứt.

Lại mắc kẹt. Bảo vệ Hứa Trường An thì mất niềm tin. Để hội đốt sách thì mất đạo đức. Không làm gì thì mất cả hai.

Hắn nói, giọng bình thản, kiểu bình thản mất nhiều công giữ:

– Đặng lão gia. Quốc Sư có cần hội bảo vệ không?

Gã lúng túng:

– Bẩm... chúng tôi tự nguyện...

– Quốc Sư cảm kích lòng trung. Nhưng Quốc Sư không cần bảo vệ khỏi lời nói. Lời nói không giết được Quốc Sư. Đốt bài luận, người ta càng tò mò. Cấm đọc, người ta càng muốn đọc. Cách tốt nhất để bài luận chết là để nó tự chết. Hiểu chưa?

Nửa đúng. Bài luận không tự chết vì nó đúng. Nhưng mình cần hội dừng lại trước khi gây hại thêm.

Đặng Lão Tứ gật, nhưng mắt chưa tắt lửa.

– Bẩm, nếu gã Hứa viết bài thứ hai...

– Thì để Quốc Sư lo. Không phải việc hội.

Gã quỳ sâu hơn. Nhưng hắn thấy: gã nghe lời vì kính Quốc Sư, không phải vì đồng ý. Nếu Hứa Trường An viết bài thứ hai, Đặng Lão Tứ sẽ lại "bảo vệ." Và lần sau có thể không chỉ đốt sách.

Chiều. Quốc Sư Phủ.

Hắn ngồi một mình. Mở lưới Thiên Cơ.

Nút kinh thành rung mạnh hơn sáng. Sợi va nhau nhiều hơn. Và hắn nhận ra thứ mới: chỗ sợi va nhau, lưới mỏng đi. Mỏng kiểu vải bị kéo căng, sắp rách.

Hai sợi kéo hai hướng. Tin kéo trái, nghi kéo phải. Lưới ở giữa bị căng. Và lưới mỏng thì...

Thì sao?

Hắn chưa biết. Nhưng trực giác bảo: không tốt.

Ra ngoài. Đi bộ quanh kinh thành. Quan sát.

Phường bắc: hai gã hàng xóm cãi nhau trước cổng. Một gã: "Mày dám nói Quốc Sư bịp?" Gã kia: "Tao nói Hứa tiên sinh có lý!" Đấm nhau. Lính tuần phải can.

Phường tây: quán trà đóng cửa sớm. Chủ quán: "Dạo này khách vào là cãi. Phe tin phe nghi, cãi từ sáng đến tối. Mệt. Đóng cửa cho lành."

Phường nam: đền thờ Quốc Sư (tự phát) đông kín. Dân đốt hương, quỳ lạy, khóc lóc. Một bà cụ quỳ giữa sân, hai tay nắm nhau, miệng lẩm bẩm: "Quốc Sư phù hộ con trai tôi khỏi bệnh. Quốc Sư phù hộ." Bên ngoài đền, ba gã thanh niên cầm gậy, "canh" cho đền. Không ai bảo canh. Tự canh. Một gã chắn đường ông lão đi ngang, hỏi: "Ông có tin Quốc Sư không?" Ông lão hoảng, gật, bước nhanh qua.

Đền thờ mình. Có người canh gậy. Kiểu đền thờ có quân. Đền thờ người sống mà có quân. Và quân bắt đầu xét hỏi khách qua đường.

Mình không lập đền. Không lập hội. Không bảo ai canh. Nhưng tất cả tự mọc. Và mọc thì không nhổ được, vì nhổ thì dân bảo "Quốc Sư bỏ rơi chúng tôi."

Phường trung: chợ trưa vắng hơn thường. Dân mua bán nhanh, không tán gẫu. Mặt căng. Không khí kiểu trước bão, tĩnh nhưng nặng. Hai hàng thịt cạnh nhau, bà bên trái treo dải lụa vàng (Quốc Sư Hội), bà bên phải không treo. Bà bên trái không bán cho khách quen bà bên phải. Bà bên phải nhìn sang, hiểu, không nói gì, chỉ dọn hàng sớm.

Chia rẽ bắt đầu từ chợ. Từ miếng thịt. Từ câu "bán hay không bán." Chưa ai đánh nhau, chưa ai chết, nhưng tấm lưới xã hội đang bị kéo rách từ những sợi nhỏ nhất: quan hệ hàng xóm, mua bán, chào hỏi.

Hắn quay lại phủ. Ngồi xuống. Mở lưới lần nữa.

Lần này tập trung rộng hơn, không chỉ kinh thành mà cả vùng lân cận.

Mình thấy rồi.

Không chỉ nút kinh thành. Các nút xung quanh cũng bắt đầu rung, nhẹ, kiểu rung lan. Thanh Lâm, nơi mình vừa "sửa" hai tuần trước, cũng rung. Sợi sáng (trung thành) vẫn mạnh, nhưng dưới sợi sáng, sợi tối (nghi) đang mọc lại. Mỏng, chậm, nhưng có.

Quốc Sư Luận lan đến Thanh Lâm rồi. Bài luận nói "Quốc Sư bịp." Dân Thanh Lâm vừa được Quốc Sư cứu. Nếu Quốc Sư bịp, thì lời cứu cũng bịp? Vậy mình vẫn là phản nghịch?

Sợi tối mình tưởng đã phủ xong ở Thanh Lâm đang mọc lại. Lớp sơn mới bị cạo. Và lớp sơn cũ lộ ra, đúng như mình sợ.

Hắn nắm tay. Mồ hôi.

Thiên Cơ phản ánh niềm tin tập thể. Khi tập thể tin đồng nhất, Thiên Cơ ổn định. Khi tập thể chia rẽ, Thiên Cơ dao động. Và dao động không chỉ là "sợi rung" trên lưới. Dao động có hậu quả thật.

Ba ngày sau. Hậu quả bắt đầu.

Ngày thứ nhất: trời đổi. Nắng sáng, mưa chiều, lại nắng tối. Gió đổi hướng ba lần trong một canh giờ, kiểu gió không biết thổi đâu. Dân nhìn trời, lắc đầu: "Trời cũng loạn." Nông dân phường ngoại thành kéo lúa phơi vào rồi lại bày ra, rồi lại kéo vào. Bà Nguyễn ở phường nam, bán tương, hũ tương vỡ bảy cái cùng lúc trên kệ gỗ. Kệ không nghiêng, tương không sôi, nhưng vỡ. Bảy cái. Bà khóc, không phải vì mất tương, vì sợ.

Tiểu Phúc mang tin về:

– Công tử, phường đông có ba gia đình chuyển đi. Không nói lý do. Chỉ thu đồ, lên xe bò, đi trước khi trời tối.

– Đi đâu?

– Về quê. Nói "kinh thành không yên."

Dân bắt đầu chạy. Chưa nhiều. Ba gia đình. Nhưng chạy là dấu hiệu sợ sâu nhất. Cãi nhau là bề mặt. Chạy là gốc.

Ngày thứ hai: tai nạn. Cầu gỗ phường đông gãy lúc giờ Mùi, ba người rơi xuống kênh. Một bà bồng con, con ngã xuống trước, bà nhảy theo vớt. Nước không sâu, không ai chết, nhưng đứa bé sốt cao suốt đêm. Cầu đó mới sửa tháng trước. Thợ mộc kiểm tra: gỗ tốt, mộng chắc, không lý do gãy. Gỗ gãy ở chỗ khỏe nhất, kiểu gãy không theo vân, kiểu gãy vô lý.

Dân xì xào. Phe tin: "Quốc Sư bị phỉ báng, trời phạt!" Phe nghi: "Cầu gãy thì liên quan gì Quốc Sư? Mê tín!"

Cãi. To hơn hôm qua.

Lính tuần phường đông báo: hai vụ ẩu đả trong một ngày. Đặng Lão Tứ dẫn mười người Quốc Sư Hội đi gõ cửa từng nhà "khuyên" dân đốt bản sao Quốc Sư Luận. Nhà nào không mở cửa, gã đánh dấu sơn đỏ trên cổng. Ký hiệu. Kiểu đánh dấu kẻ nghi.

Đánh dấu cổng. Sơn đỏ. Kiếp trước mình đọc về sao vàng trên ngực, chữ thập đỏ trên cửa. Khác thời đại, khác đại lục, cùng bản chất: đánh dấu kẻ "không cùng phe." Và sau đánh dấu luôn là bạo lực.

Ngày thứ ba: bệnh. Phường bắc có mười hai người sốt cùng lúc. Không phải dịch, bởi bệnh nhân ở rải rác, không tiếp xúc nhau, không cùng giếng nước. Nhưng cùng sốt, cùng ngày, cùng triệu chứng: sốt cao, mê sảng, nói mớ về "lưới" và "sợi." Thầy thuốc khám, không tìm ra nguyên nhân. Cho uống thuốc hạ sốt, bệnh nhân hạ rồi lại sốt.

Hắn đến phường bắc. Thăm một bệnh nhân, gã thợ rèn trung niên, nằm trên giường, mồ hôi ướt chiếu.

Thiên Diễn Đồng đọc: sợi niềm tin của gã rối. Không phải rối kiểu "nghi hay tin." Rối kiểu sợi quấn vào nhau, thắt nút, kéo hai hướng cùng lúc. Gã vừa tin vừa nghi, và hai thứ đó xé gã từ bên trong.

Gã không bệnh vì vi trùng. Gã bệnh vì chia rẽ. Chia rẽ bên trong chính gã. Tin Quốc Sư vì lòng. Nghi Quốc Sư vì lý. Hai thứ đó kéo nhau, và cơ thể gã chịu không nổi.

Mười hai người. Mười hai nút nhỏ trên lưới bị kéo quá căng. Lưới mỏng ở chỗ họ, và mỏng thì rách, và rách thì bệnh.

Hắn nhìn lưới Thiên Cơ. Chỗ sợi va nhau, chỗ lưới mỏng, trùng chính xác với phường có tai nạn và bệnh.

Trùng hợp? Không. Không phải trùng hợp.

Thiên Cơ phản ánh niềm tin. Niềm tin chia rẽ. Lưới rung. Lưới mỏng. Và chỗ lưới mỏng, hiện thực yếu đi. Hiện thực yếu thì bất thường xảy ra: thời tiết lạ, cầu gãy, người bệnh.

Mình vừa khám phá quy tắc mới. Quy tắc 5: Thiên Cơ phản ánh trạng thái niềm tin tập thể. Niềm tin đồng nhất thì hiện thực ổn định. Niềm tin chia rẽ thì hiện thực bất ổn. Chia rẽ niềm tin bằng chia rẽ hiện thực.

Nôm na: khi dân cùng tin một thứ, thế giới vận hành bình thường. Khi dân nghi ngờ lẫn nhau, thế giới bắt đầu hỏng.

Điều này giải thích tại sao triều đình cần Quốc Sư. Không phải vì Quốc Sư tiên tri đúng. Mà vì Quốc Sư giữ niềm tin đồng nhất. Niềm tin vào Quốc Sư chính là chất keo. Bỏ chất keo, lưới rách.

Nhưng chất keo đó là giả. Và mình là kẻ giả. Chất keo giả giữ lưới thật. Bỏ chất keo giả, lưới thật rách. Vậy giả trở thành thật? Hay thật phụ thuộc vào giả?

Đau đầu.

Hắn rời bàn. Đi ra vườn. Vườn Quốc Sư Phủ nhỏ, một cây lựu, một hòn non bộ, một ghế đá. Ngồi xuống.

Diệp Trúc Khanh từ mái nhảy xuống, nhẹ như lá rơi. Nàng đi theo hắn từ sáng, hắn biết.

– Ngươi đi khắp kinh thành cả ngày. Thấy gì?

– Thấy dân cãi nhau.

Nàng ngồi trên hòn non bộ, chân co, kiếm vắt ngang đùi.

– Dân cãi nhau thì kiếm ta không chém được ai. Kiếm không chém được "cãi."

– Ta biết.

– Ngươi cần kiếm hay cần miệng?

Cần miệng. Nhưng miệng mình là nguyên nhân. Mình nói thì phe tin mạnh hơn. Nhưng phe tin mạnh hơn thì phe tin cuồng hơn. Cuồng hơn thì đốt thêm sách. Đốt thêm sách thì phe nghi sợ hơn. Sợ hơn thì nghi thêm. Vòng xoáy.

– Cần im. Nhưng im cũng không được. Im thì phe nghi bảo "Quốc Sư không dám đáp." Và phe tin bảo "Quốc Sư cần bảo vệ, ta ra tay."

Diệp Trúc Khanh nhìn hắn:

– Nói cũng sai. Im cũng sai. Thì nên làm.

– Làm gì?

– Ta không biết. Ngươi là Quốc Sư, ngươi nghĩ đi.

Nàng nhảy lên mái, biến mất. Kiểu nói xong rồi, không cần nghe trả lời.

Nàng nói đúng. Nói sai, im sai, thì phải LÀM. Nhưng làm gì?

Gặp Hứa Trường An.

Không phải để thắng gã. Để hiểu gã thực sự muốn gì. Và có thể... để gã hiểu phần mình không nói được.

Tối. Quốc Sư Phủ. Hắn gọi Tiểu Phúc.

– Tìm Hứa Trường An. Gã đang ở đâu?

– Dạ, phường tây. Lâm Phong thư viện. Nhưng nghe nói Quốc Sư Hội phường tây đang gây sức ép lên chủ thư viện, bảo đuổi gã.

– Gửi tin cho Hứa Trường An. Nói: Quốc Sư muốn mời uống trà. Riêng. Không ai biết.

Tiểu Phúc nhìn hắn. Mắt tròn.

– Công tử muốn gặp... gã viết luận chửi công tử?

– Gã không chửi. Gã phân tích. Khác.

– Nhưng...

– Tin cho ta. Đừng hỏi.

Tiểu Phúc đi. Hắn ngồi lại, nhìn ra vườn.

Mình cần gặp gã. Không phải để thuyết phục. Không phải để bịt miệng. Để hiểu.

Gã nghi mình. Và gã đúng. Mình đúng là đọc người. Mình đúng là không tiên tri theo nghĩa dân tin. Mình đúng là giả.

Nhưng mình cũng THẤY Thiên Cơ. Thấy thật. Và Thiên Cơ phản ứng thật. Phần đó, gã không biết.

Nếu gặp gã, mình nói gì? Thừa nhận? Che giấu? Nửa thừa nhận nửa che giấu?

A Ly nói: đừng gặp. Để thời gian cuốn trôi. Nhưng thời gian không cuốn trôi được Hứa Trường An. Gã không phải tin đồn. Gã là luận. Luận viết trên giấy thì không bay theo gió.

Và ngoài kia, cầu gãy, người bệnh, trời đổi. Thiên Cơ đang rung vì dân chia rẽ. Mình không có thời gian chờ.

Gió thổi vào cửa sổ. Lạnh hơn mấy ngày trước. Mùa thu sâu rồi.

Gặp gã. Nghe gã. Xem gã muốn gì thật sự.

Đối thủ nguy hiểm nhất là kẻ không tin mình. Nhưng cũng có thể, kẻ không tin mình là kẻ duy nhất nói thật với mình.

Và mình, kẻ giả mạo Quốc Sư, cần người nói thật hơn ai hết.

Trăng lên. Sáng qua mây mỏng. Hắn nằm xuống, lần này không trên mái, trên giường.

Ngủ. Mơ thấy lưới Thiên Cơ rách. Sợi đứt, lưới rơi, và bên dưới lưới là trống. Không có gì. Chỉ đen.

Tỉnh dậy, trời chưa sáng. Mồ hôi đẫm lưng.

Lưới rách thì có gì bên dưới?

Không biết. Và không muốn biết.