Lời Nào Là Của Ta

Bộ lọc là ý tưởng đầu tiên hắn nghĩ ra sau Mạc Lăng, và hắn biết nó sẽ thất bại trước khi bắt đầu.

Nhưng "biết sẽ thất bại" và "không làm gì" là hai thứ khác nhau. Hắn chọn thử, vì thử cho hắn dữ liệu, và dữ liệu cho hắn hiểu, và hiểu cho hắn câu hỏi đúng, dù câu trả lời vẫn chưa có.

Hệ thống: mọi lời Quốc Sư chỉ có giá trị khi phán trong triều hội, có ghi chép, có đóng ấn Quốc Sư. Mọi "lời Quốc Sư" ngoài triều hội, không có ấn, đều là giả. Phúc An dựng mạng lưới "đính chính" ở sáu trấn lớn, mỗi trấn một người của phủ, chức năng duy nhất: xác nhận hoặc bác bỏ "lời Quốc Sư" đang lan truyền.

Lục Thanh Dao nghe hắn trình bày trong phòng riêng ở Thanh Phong Các, mắt nàng nhẹ hơn mấy tuần qua:

– Đây là việc ta đã khuyên ngươi từ lâu.

– Ta biết.

– Ngươi cũng biết bộ lọc này sẽ thất bại, đúng không?

Hắn nhìn nàng. Nàng nhìn hắn. Và giữa hai cái nhìn đó, hắn thấy rõ: nàng không nói vì muốn hắn bỏ cuộc, nàng nói vì muốn hắn hiểu rõ trước khi bắt đầu.

– Dân không cần dấu. Dân cần tin. (Nàng nói, giọng bằng, nhưng trong giọng bằng đó hắn nghe thứ mà ít khi nàng để lộ: mệt mỏi.) Ngươi đóng dấu lên lời, nhưng lời không dấu thì dân tự dấu. Bằng miệng nhau. Bằng "tôi nghe nói Quốc Sư bảo." Và "tôi nghe nói" mạnh hơn bất cứ dấu nào.

– Ta biết. Nhưng ta cần thử để biết nó thất bại thế nào. Kiểu thất bại nào dạy ta kiểu gì.

Nàng nhìn hắn thêm một lúc, rồi gật:

– Bảy ngày. Ta cho ngươi bảy ngày chạy thử. Sau đó, ta cần kết quả trước hội đồng. Hoài Viễn đang vận động đại thần.

---

Ngày đầu tiên.

Triều hội. Hắn phán một câu nhỏ, đo từng chữ: "Mùa gặt phía nam năm nay ước bình thường. Không tốt, không xấu."

Câu đó được ghi chép, đóng ấn, giao cho Phúc An. Phúc An gửi bản sao đến sáu trấn qua ngựa trạm. Đồng thời, Phúc An cũng cử người ra phố kinh thành theo dõi: câu đó lan thế nào?

Kết quả (chiều cùng ngày, do Phúc An báo):

Câu gốc "mùa gặt phía nam bình thường" lan ra phố trong hai giờ. Đúng nguyên văn. Tốt.

Nhưng kèm theo: ba câu khác mà hắn không nói.

"Quốc Sư còn nói thêm rằng phía nam ổn định, nên mua đất phía nam."

"Quốc Sư nghe nói sẽ chuyển kinh đô về phía nam." (Hoàn toàn bịa.)

"Quốc Sư phán phía nam, nghĩa là phía bắc không phán, nghĩa là phía bắc sẽ loạn." (Suy luận của dân, không ai nói.)

Hắn đọc báo cáo. Đặt xuống.

Ba câu phụ sinh. Mình nói một, dân thêm ba. Bộ lọc bắt được câu gốc nhưng không chặn được câu phụ sinh. Vì câu phụ sinh không gắn tên mình. Câu phụ sinh gắn "nghe nói Quốc Sư," và "nghe nói" thì ai đính chính?

---

Ngày thứ ba.

Phúc An báo thêm: ở trấn Thanh Hà, người của phủ đính chính thành công hai tin giả (một tin "Quốc Sư phán dời chợ Thanh Hà," một tin "Quốc Sư phán thuế sẽ giảm"). Dân nghe đính chính, gật. Rồi buổi chiều, hai tin giả khác xuất hiện, thay thế hai tin vừa bị đính chính, và hai tin mới này tinh vi hơn: không nói "Quốc Sư phán," mà nói "người gần Quốc Sư cho biết."

Tin giả tiến hóa. Mình chặn kiểu A, tin đổi sang kiểu B. Mình chặn kiểu B, tin đổi sang kiểu C. Tin giả không dừng, vì tin giả không có nguồn, và thứ không có nguồn thì không bịt được.

A Ly ngồi ở bàn, mắt nhìn lưới, và con bé nói thứ mà hắn đã sợ:

– Sợi mờ đang tự sinh, Tiên sinh. Sợi mờ gốc (từ lời Tiên sinh bị méo) đủ mạnh, nó tạo sợi mờ mới. Sợi mới không nối về Tiên sinh. Sợi mới nối giữa dân với nhau. "Tôi nghe nói" nối vào "tôi tin," và "tôi tin" tạo sợi thật trên lưới. Thiên Cơ không phân biệt.

Sợi mờ tự sinh. Lời mình không chỉ bị méo, mà sinh thêm lời mới. Kiểu tin đồn, nhưng trong thế giới này tin đồn có sức nặng vật chất, vì Thiên Cơ ghi nhận niềm tin, và niềm tin vào tin đồn cũng là niềm tin.

---

Ngày thứ năm. Bộ lọc chạy đủ tuần.

Phúc An trình kết quả, giọng đều:

– Bẩm, tổng hợp năm ngày: bộ lọc chặn được hai mươi phần trăm tin giả có gắn tên Quốc Sư. Tám mươi phần trăm còn lại lọt, vì: ba mươi phần trăm dùng kiểu "nghe nói" (không gắn tên trực tiếp), hai mươi phần trăm do QS Hội tự phát (họ tin mình đúng), và ba mươi phần trăm là sợi mờ phụ sinh (suy luận của dân, không ai nói gốc).

Hai mươi phần trăm. Bộ lọc chặn được hai mươi phần trăm. Tám mươi phần trăm vẫn lọt. Và trong năm ngày, sợi mờ mới sinh nhanh hơn sợi cũ bị chặn.

Hắn nhìn số liệu. Nhìn A Ly. Nhìn Phúc An.

Bộ lọc thất bại. Không phải thất bại vì thiết kế sai, mà thất bại vì giả định sai. Giả định: lời mình bị méo, cần sửa lại cho đúng. Thực tế: lời mình không bị méo, lời mình tự nhân bản, và bản sao sống độc lập khỏi bản gốc, và bản sao tạo thêm bản sao, và mỗi bản sao được niềm tin nuôi, và niềm tin trong thế giới này là sức mạnh thật, không phải khái niệm trừu tượng.

Không thể kiểm soát lời. Lời đã ra khỏi miệng thì không thu lại. Vậy nếu không kiểm soát lời, thì kiểm soát gì?

Hắn đứng dậy, đi đến cửa sổ. Ngoài sân, 247 bài vị vẫn đứng, vải trắng bay trong gió chiều. Ngô Tiểu Nguyệt ngồi ở góc sân, một mình, nhìn bài vị bà ngoại.

Kiểm soát gì?

Không kiểm soát lời. Không kiểm soát niềm tin. Không kiểm soát sợi. Vậy kiểm soát gì?

Hắn chưa biết. Nhưng hắn biết: câu hỏi đúng rồi. Và câu hỏi đúng, dù chưa có câu trả lời, cũng tốt hơn câu trả lời sai.