Ba Câu Chuyện

Còn hai mươi ngày trước hạn chót, mưa phùn phủ kinh thành từ sáng sớm, kiểu mưa mà không đủ ướt để mang dù nhưng đủ ẩm để mọi thứ trên bàn dính tay, giấy mềm hơn, mực loang hơn, và ba tập báo cáo mà Phúc An đặt trước mặt hắn đều hơi cong ở mép, mỗi tập dày bằng ngón tay, mỗi tập kể một câu chuyện khác nhau về cùng một người.

Về hắn.

Tập thứ nhất, chữ đều, giấy trắng, kiểu giấy mà triều đình dùng: báo cáo từ mạng lưới Phúc An, ghi lại lời Hoài Viễn nói trước thương hội Vạn An chiều hôm qua.

"Quốc Sư là người có tâm. Nhưng tâm mà không có kiểm soát thì nguy hiểm. Mạc Lăng chết hai trăm bốn mươi bảy người vì lời Quốc Sư. Đại Ly cần vua để giữ Quốc Sư trong khuôn. Kiếm sắc cần vỏ. Quốc Sư là kiếm, vua là vỏ."

Hoài Viễn không nói sai. Kiếm sắc cần vỏ, câu đó đúng, đúng theo cách mà nửa sự thật đúng: logic vững, bằng chứng có, nhưng kết luận nhảy một bước mà người nghe không nhận ra. Gã nói "kiểm soát" nghe như bảo vệ, nhưng kiểm soát là kiểm soát, và kẻ bị kiểm soát thì không còn là kiếm, mà là dao cùn trong bếp.

Tập thứ hai, giấy thô hơn, chữ nhỏ hơn, kiểu in mộc bản rẻ: bản sao cuốn sách mà Hắc Nguyệt phát hành. Tám phần mười giống nguyên bản của Hứa Trường An, nhưng chương cuối, chương mà Hứa không viết, nằm ở bảy trang cuối, giọng khác hẳn.

"Quốc Sư không phải tiên tri. Gã là kẻ đến từ thế giới khác, nơi kiến thức vượt xa Đại Ly hàng trăm năm. Gã biết cách chữa bệnh vì đã học từ nơi đã chữa được. Gã không nhìn trời, gã nhìn sách, nhưng sách đó không phải sách Đại Ly."

Nửa thật. Loại nguy hiểm nhất. Nửa thật thì không phản bác được bằng logic, vì phần thật đứng chắn trước phần giả. Hắc Nguyệt viết "Quốc Sư giỏi vì gã đến từ nơi giỏi hơn." Nghe như khen. Nhưng "đến từ nơi khác" tức là "không thuộc về đây," và kẻ không thuộc về đây mà giữ Đại Ly thì dân sẽ hỏi: gã giữ cho ai?

Tập thứ ba, giấy vàng ố, chữ viết tay, nét to nét nhỏ lẫn lộn: bản ghi lời thuyết giảng của phe cực đoan Quốc Sư Hội ở phường nam.

"Mạc Lăng là trời phạt. Dân Mạc Lăng mất niềm tin nên trời phạt đê vỡ, hai trăm bốn mươi bảy người chết vì họ không tin đủ. Tin Quốc Sư là sống. Nghi Quốc Sư là chết."

Hắn đặt tập giấy xuống, bước đến cửa sổ, nhìn mưa phùn rơi trên sân đá, mùi ẩm từ đất vọng lên qua khe cửa, mùi gỗ mục, mùi rêu.

Hai trăm bốn mươi bảy người chết vì lời mình, và bây giờ có kẻ nói họ chết vì không tin mình đủ. Câu đó biến mình thành thần, và thần thì không chịu trách nhiệm. Kiểu tín ngưỡng đó tự chạy, tự lan, tự biến mọi câu hỏi thành tội lỗi.

– Bẩm Quốc Sư, ba bản tin này đến cùng buổi sáng. Ba nguồn khác nhau. Nhưng cùng nói về một người.

– Về ta. (Hắn nói, không quay lại.) Ba câu chuyện, ba phiên bản, cùng nói về ta mà ta không nói câu nào.

A Ly đến lúc gần trưa, tóc hơi ẩm vì mưa, ngồi ở góc phòng, xếp bằng, nhắm mắt, và hắn đợi, vì khi con bé nhắm mắt kiểu đó thì con bé đang đọc lưới Thiên Cơ, và đọc cần im lặng.

Rồi con bé mở mắt, ướt, không phải kiểu khóc, mà ướt kiểu con bé ướt khi con bé thấy thứ quá phức tạp để diễn bằng lời.

– Tiên sinh, kinh thành đang... xoáy.

– Lưới ở kinh thành giống ba dòng nước gặp nhau. (Con bé đưa tay vẽ trong không.) Dòng một từ phía tây, mạnh, thẳng, sợi thật. Hoài Viễn. Dòng hai từ khắp nơi, loang, sợi nhiễu. Sách in sửa. Dòng ba từ phường nam, cuồn cuộn, sợi sáng quá, sáng kiểu cháy. Quốc Sư Hội.

– Ba dòng gặp nhau ở đâu?

Con bé nhìn hắn, im, rồi nói, nhẹ:

– Ở Tiên sinh. Mỗi dòng kéo sợi về một hướng. Lưới đang bị giằng.

– Sợi mờ tăng?

– Tăng. Không phải vì ai nói dối. Tăng vì ba bên nói khác nhau. Dân nghe cả ba, không biết tin ai, và không biết tin ai thì sợi mờ, vì tin mà không rõ tin gì thì không phải tin, mà là hoang mang.

Sợi mờ tăng không vì mình nói, mà vì ba bên nói thay mình. Mỗi bên tin một phần, ghép lại thành mâu thuẫn, và mâu thuẫn thì sinh nghi, và nghi thì sợi mờ.

Phúc An mang tin thứ hai lúc quá trưa, khi mưa dứt nhưng trời vẫn xám, ẩm và nặng.

– Bẩm, Hứa Trường An xin gặp gấp. Và... Lý Thái Bình mất tích hai ngày.

– Phụ tá của Hứa Trường An?

– Dạ. Gã không về nhà hai đêm, không đến xưởng in, không nhắn gì. (Lão đặt cuộn giấy mỏng lên bàn.) Lý Thái Bình bị Hắc Nguyệt tiếp cận bốn ngày trước, cho gã xem bằng chứng, nguồn từ Châu Bỉnh Văn trước khi Châu bị bắt. Nội dung: "Quốc Sư đến từ thế giới khác." Có chi tiết, có dẫn chứng, có cả ghi chép về những lần Quốc Sư dùng kiến thức lạ.

Châu Bỉnh Văn. Gã bị bắt trước khi kịp phát tán, nhưng ghi chép của gã thì không bị bắt cùng. Hắc Nguyệt lấy được, và bây giờ chúng dùng ghi chép đó để mua Lý Thái Bình.

– Lý Thái Bình phản?

– Chưa rõ. Gã không giao sách cho Hắc Nguyệt, cũng không về báo Hứa Trường An. Kiểu biến mất mà con đoán là gã đang kiểm chứng riêng.

Gã nghi. Nghi khác phản, vì phản thì đứng bên kia, nghi thì đứng giữa. Gã là thư sinh, gã quen kiểm chứng, gã đọc bằng chứng Hắc Nguyệt đưa và gã không tin ngay, nhưng gã cũng không bác, vì bằng chứng đó có chi tiết, có logic, và gã là kẻ tôn trọng logic.

– Tìm gã. Đừng bắt, đừng ép. Tìm, và báo ta gã ở đâu.

Hứa Trường An đến lúc xế chiều, mặt đỏ vì giận, không phải giận người mà giận sự xuyên tạc. Gã đặt thẳng cuốn sách in sửa lên bàn, mạnh, kiểu đặt mà gã muốn thứ trên bàn nói thay lời.

– Bọn chúng lấy sách của ta, giữ tám phần, đổi hai phần, và biến cuốn kiểm chứng thành cuốn huyền thoại. Ta viết "Quốc Sư là người, không phải thần." Bọn chúng thêm "Quốc Sư là người từ thế giới khác" và biến "không phải thần" thành "hơn thần." Đọc xong, dân không nhớ ta viết gì, dân nhớ chương cuối.

– Ngươi cần viết bài phản bác.

Hứa Trường An nhìn hắn, mắt sắc:

– Phản bác cái gì? "Quốc Sư đến từ thế giới khác"? Bằng gì? Ta không biết ngươi sinh ở đâu, lớn ở đâu. Ta chỉ biết ngươi xuất hiện ở pháp trường và từ đó đến nay, ngươi biết những thứ mà không ai nên biết.

Hắn im.

– Ngươi muốn ta viết gì? (Gã hỏi, giọng thấp hơn.) Nếu ngươi bảo ta viết "Quốc Sư không đến từ thế giới khác," ta viết được. Nhưng ta cần ngươi nói: đó có phải sự thật không?

Im lặng. Mưa đã dứt từ lâu nhưng nước vẫn nhỏ giọt từ mái ngói xuống sân đá, đều, chậm, tiếng tách nhẹ giữa hai người như tiếng đếm.

Hắn không nói.

Hứa Trường An nhìn hắn, lâu, kiểu lâu mà người ta lâu khi đọc im lặng, vì im lặng cũng là câu trả lời, đặc biệt khi kẻ im lặng là kẻ luôn có lời.

– Ngươi im. Lần trước ta hỏi, ngươi cũng im. Ngươi không phủ nhận.

– Ta không phủ nhận cũng không xác nhận. Giống mọi lời ta nói, ngươi tự đánh giá.

Hứa Trường An đứng dậy, bước đến bàn thờ nhỏ ở góc phòng, nhìn hai trăm bốn mươi bảy bài vị xếp thành bảy hàng. Gã nhìn lâu, nhìn kiểu mà kẻ tôn trọng cái chết nhìn, không sợ, không thương hại, chỉ ghi nhận.

Rồi gã quay lại, mắt khác hẳn lúc vào, không còn giận, mà là thứ gì đó sâu hơn, thứ giống sự chấp nhận rằng có câu hỏi mà câu trả lời không quan trọng bằng người đang sống với câu hỏi đó.

– Ta đánh giá rằng ngươi biết nhiều hơn một người bình thường nên biết. Từ đâu, ta không biết. Nhưng ta tin: dù ngươi đến từ đâu, ngươi đang ở đây. Và hai trăm bốn mươi bảy bài vị trên bàn ngươi cũng ở đây.

Gã không hỏi tiếp. Gã cho mình một cánh cửa mà gã không bước qua, vì gã hiểu: có thứ mà biết thì không thay đổi gì, chỉ thêm gánh nặng. Gã chọn không biết, nhưng gã chọn tin. Kiểu tin mà mình không xứng nhận, nhưng cần.

– Vậy ta viết gì?

– Viết sự thật mà ngươi biết. Không cần phản bác "xuyên không." Phản bác cách bọn chúng dùng sách ngươi. Viết rằng chương cuối không phải của ngươi. Đừng bảo vệ ta, bảo vệ sách ngươi.

Hứa Trường An gật, rồi giọng thấp hơn:

– Lý Thái Bình. Gã mất tích hai ngày. Ngươi biết gì?

– Hắc Nguyệt tiếp cận gã. Cho gã xem bằng chứng. Gã không phản, nhưng gã nghi, và gã đang kiểm chứng riêng.

– Kiểm chứng cái gì?

– Kiểm chứng liệu Quốc Sư có phải kẻ xuyên không thật không.

Hứa Trường An nhìn hắn, và hắn đọc trong mắt gã: lo cho Lý Thái Bình, nhưng cũng hiểu vì sao gã thư sinh trẻ đó nghi, vì chính Hứa là người dạy Lý Thái Bình kiểm chứng mọi thứ, kể cả thứ mình tin.

– Để ta tìm gã. Gã là trò ta.

– Nói gì với gã? Nói "Quốc Sư không xuyên không"?

Im lặng nặng hơn, vì cả hai đều biết: Hứa không thể nói câu đó mà không biết đó có phải sự thật không, và hắn không thể cho gã biết.

– Nói rằng dù Quốc Sư đến từ đâu, hai trăm bốn mươi bảy bài vị vẫn ở đây. Và kẻ giữ bài vị trên bàn mình thì không phải kẻ lừa.

Hứa Trường An gật, bước ra, và khi gã đi khuất, hắn ngồi lại một mình trước ba tập giấy, ba câu chuyện mà ba bên viết về hắn.

Chiều, Phúc An mang thêm báo cáo: sách in sửa đã lan đến giới sĩ tử ở phường đông.

– Bẩm, phản ứng giới trí thức... không như Hắc Nguyệt tính. Sĩ tử đọc chương cuối, nhưng không bàn kiểu sợ. Bọn họ bàn kiểu nể. "Quốc Sư đến từ nơi tiên tiến? Thảo nào gã biết nhiều. Thảo nào gã nhìn ra bong bóng trước cả thương nhân." Rồi kết luận: "Dù gã từ đâu, gã chọn ở đây, nghĩa là gã chọn Đại Ly."

Hắc Nguyệt viết chương "xuyên không" để phá mình, biến mình thành ngoại bang. Nhưng giới trí thức đọc "đến từ nơi tiên tiến" và kết luận "giỏi vì có nền tảng," rồi kết luận tiếp "chọn ở đây nghĩa là trung thành." Hắc Nguyệt tung đá nhưng đá rơi nhầm chỗ.

– Nhưng dân nghèo thì khác?

– Dạ, dân nghèo không đọc sách. Dân nghèo nghe phe Quốc Sư Hội. Và phe Quốc Sư Hội nói: "Đừng đọc sách, sách là của kẻ nghi ngờ. Tin là đủ."

Hai luồng. Giới trí thức tin mình kiểu nể. Dân nghèo tin mình kiểu mù. Cả hai đều tin, nhưng tin khác nhau, và tin khác nhau trên cùng lưới thì lưới rối.

Đêm, hắn lên mái, nơi ngói ẩm sau mưa và gió lạnh hơn mọi đêm, kiểu lạnh mà mùa chuyển mang theo, mỗi đêm lạnh hơn đêm trước một chút, đủ để biết mùa thu đang đến.

A Ly đã ở trên mái, ngồi ở chỗ quen, chân xếp bằng, mắt nhắm, tóc bay trong gió. Con bé mở mắt khi nghe bước chân hắn trên ngói, và trong ánh trăng mỏng xuyên qua mây, mắt con bé sáng lạ, kiểu sáng mà mắt Thiên Mệnh sáng khi con bé vừa đọc lưới.

– Tiên sinh, ba xoáy đang lớn. (Con bé nói, không chào, vì giữa họ, trên mái, lễ nghi là thứ thừa.) Mỗi xoáy hút sợi từ xung quanh. Sợi mờ tăng nhanh hơn con tưởng. Không phải mờ kiểu ai nói dối. Mờ kiểu không ai biết tin gì.

– Hoang mang.

– Dạ. Dân hoang mang thì sợi không sáng không tối, chỉ rung, và rung nhiều quá thì lưới loạn. Giống trước Mạc Lăng, nhưng khác. Mạc Lăng mờ vì một lời dối. Lần này mờ vì ba lời khác nhau.

Hắn ngồi xuống cạnh con bé, nhìn ra kinh thành đêm, nơi đèn lồng lác đác ở phường nam, mùi nhang từ miếu cuối phố bay theo gió, và ở đâu đó dưới những mái nhà kia, dân đang bàn tán, đang nghi, đang hoang mang, và mỗi cảm xúc đó đều kéo một sợi trên lưới mà hắn không nhìn thấy nhưng biết ở đó.

– Tiên sinh. (Con bé nói, nhẹ.) Ba câu chuyện kia, không có câu nào là của Tiên sinh. Tiên sinh có câu chuyện riêng không?

Hắn nhìn con bé, nhìn đôi mắt trong veo của đứa trẻ mười bốn tuổi đã thấy lưới Thiên Cơ, đã đọc ba trăm năm dữ liệu Nguyệt Thi, đã chứng kiến Mạc Lăng sụp đổ, và vẫn hỏi bằng giọng trong veo, vì con bé biết: nếu hắn không có câu chuyện riêng, ba câu chuyện kia sẽ nuốt hắn.

– Có. Nhưng câu chuyện của ta có phần thật mà ta không nói được, và có phần giả mà ta không muốn nói. Nếu nói thật hoàn toàn, Đại Ly sẽ mất Quốc Sư. Nếu nói giả, ta sẽ mất chính mình.

Gió thổi mạnh hơn, mây che trăng, kinh thành tối dần, và hắn ngồi trên mái nhìn xuống nơi ba câu chuyện đang va nhau trong bóng tối, nơi lưới Thiên Cơ đang bị giằng ba hướng, và ở trung tâm, hắn, kẻ xuyên không mà không thể thừa nhận, kẻ giữ hai trăm bốn mươi bảy bài vị trên bàn và không muốn thêm bài vị nào nữa.

Mình là trung tâm. Nhưng trung tâm bị kéo ba hướng sẽ rách.

Cần câu chuyện thứ tư. Câu chuyện của mình. Nhưng thật đến mức nào?

Thật đến mức nào thì đủ để giữ lưới, mà không đủ để giết mình?

Không ai trả lời, và A Ly ngồi bên cạnh, im, nhìn ra cùng hướng, và hắn biết con bé đang nhìn thứ mà hắn không thấy: ba xoáy trên lưới, mỗi xoáy kéo sợi về một phía, và ở giữa, nút của hắn, sáng nhưng rung, rung nhưng chưa đứt.

Chưa.