Tiếng Đồn Vượt Tường

Sương mù ngày mười bốn triều Vĩnh Ninh dày đặc hơn thường lệ, phủ xuống tận phố thấp, khiến tất cả những gì nằm xa hơn hai mươi bước chân trở nên nhòe và không rõ hình dạng. Trong loại sương này, tiếng bước chân trở nên xa hơn thật sự, tiếng rao hàng vọng đến mà không nhìn thấy người rao, và người đứng ở đầu con phố cảm giác như đứng ở rìa một thế giới chưa hoàn toàn thành hình.

Tạ Cảnh Minh uống trà một mình trong phòng đọc, nhìn lớp sương che khuất cửa sổ.

Lưới Thiên Cơ sáng nay khó nhìn hơn bình thường. Không phải vì lưới yếu đi, mà vì sương tạo nên một lớp nhiễu mỏng, làm sợi nào cũng trông giống nhau, như nhìn bản đồ qua tờ giấy mờ. Gã biết mười lăm nút vẫn ở đó từ tối qua, nhưng hôm nay không thể đếm rõ từng cái.

Không phải ngày tốt để nhìn xa. Nhưng có lẽ là ngày tốt để nhìn gần.

Phúc An vào sau giờ Thìn, nét mặt bình thản theo kiểu của người đang giữ thứ gì đó chưa muốn thả ra cho đến khi thật sự phải nói.

— Có tin từ nam, gã bắt đầu.

Tạ Cảnh Minh đặt chén trà xuống.

— Nói đi.

— Một trong những người thần bố trí theo dõi tin tức từ xa vừa gửi báo cáo về. Trấn Lương Sơn, cách kinh thành ba ngày đường cưỡi ngựa về phía nam, người dân ở đó đã nghe câu chuyện về cô gái mắt nhìn thấy con đường số phận. Không rõ ai mang tin đến — có thể thương nhân qua đường, có thể người đi chợ từ kinh thành về. Nhưng câu chuyện đã đến, và dân trấn đó đã dựng một bàn thờ nhỏ.

— Thờ gì?

— Thờ cô gái đó. Họ gọi nàng là Thiên Mệnh Nữ. Không phải thờ Quốc Sư, không phải thờ Trường Sinh Thiên. Thờ trực tiếp cô gái trong câu chuyện.

Phòng im.

Tiếng sương nhỏ giọt từ mái ngói xuống sân đất. Đều đặn, không hối hả.

Ra khỏi tường thành rồi. Không còn là chuyện của kinh thành nữa.

Tạ Cảnh Minh nhìn tách trà của mình, hơi nước còn cuộn lên mỏng.

— Bàn thờ đó thờ theo kiểu miếu Hắc Nguyệt không? Tượng không mặt, dân dâng lời nguyện?

— Không, thưa. Người báo cáo nói họ vẽ hình cô gái theo mô tả trong câu chuyện. Mặt không rõ vì người vẽ không biết cô gái trông như thế nào, nhưng có tóc đen và mắt sáng. Họ đặt hoa, đặt trái cây, người ta đến đứng nhìn chứ không quỳ.

Không quỳ. Đến đứng nhìn. Khác.

— Thêm chỉ thị theo dõi. Không can thiệp. Chỉ ghi lại câu chuyện đã đến trấn đó theo đường nào và bao lâu.

Phúc An khép tay lui.

Tạ Cảnh Minh ngồi im nhìn lớp sương ngoài cửa sổ.

Ba ngày đường cưỡi ngựa. Câu chuyện đi nhanh hơn người. Nó không cần ngựa, không cần đường cái, không cần ai điều phối. Nó chỉ cần từng người quyết định kể lại cho người tiếp theo.

Đây là thứ mà ta không thể ngăn chặn vì nó không có điểm xuất phát duy nhất. Nó có mười hai, mười lăm, hai mươi điểm xuất phát. Và mỗi ngày sẽ có thêm.

Vào giờ Ngọ, Tạ Cảnh Minh đến Trường Xuân Cung một mình.

Nơi đây vẫn như cũ, cỏ dại mọc theo vết nứt sân đá, mái điện thờ rêu phủ, cánh cửa gỗ đã đổi màu theo năm tháng. Không ai ở đây ngoài giờ tuần tra của cấm vệ. Gã đã sắp xếp để tuần tra bỏ qua Trường Xuân Cung vào giờ Ngọ từ khi bàn cờ xuất hiện ở đây.

Điện thờ vẫn đóng cửa. Bàn cờ vẫn ở vị trí cũ.

Gã nhìn vào bàn cờ.

Có một nước cờ mới. Thiên Ngoại Các đã đến trong đêm và đi một nước.

Dưới quân cờ có một mảnh giấy nhỏ gập đôi, viết bằng nét chữ nhỏ và chắc: Mũi tên có tên rồi. Tám điểm dân cư tính đến hôm qua. Chúng tôi đang theo dõi. Bản đồ di chuyển của câu chuyện phức tạp hơn bất kỳ lần trước nào trong 300 năm. Người kể chuyện gốc có thể đã về bắc nhưng hạt giống ở lại. Phụng thông tin.

Tám điểm dân cư. Trường Xuân Cung đang đếm theo đơn vị địa lý. Không chỉ là nút trong lưới Thiên Cơ của kinh thành, mà là địa điểm thật trên bản đồ thật, nơi câu chuyện đã đặt chân.

Tạ Cảnh Minh đọc lại mảnh giấy, gấp lại, cất vào tay áo.

"Mũi tên có tên." Cái tên đó là gì? Thiên Mệnh Nữ? Cô gái mắt sáng? A Ly?

Khi câu chuyện có tên cụ thể, nó dễ lan hơn nhiều. Tên là móc để người ta treo ký ức vào.

Gã nhìn vào bàn cờ lâu hơn thường lệ.

Trường Xuân Cung vào ban ngày có thứ ánh sáng đặc biệt, ánh sáng của nơi không còn được dùng đúng mục đích ban đầu nhưng chưa bị tháo dỡ, vật liệu xây vẫn tốt, mái vẫn che mưa, nhưng năng lượng của nơi đó thuộc về một triều đại khác. Gã thích làm việc ở đây một phần vì lý do đó. Nơi không thuộc về ai cụ thể thì cũng không ép người đến vào một vai diễn cụ thể.

Thiên Ngoại Các theo dõi tám điểm dân cư. Họ biết bản đồ câu chuyện. Họ chưa can thiệp, chỉ quan sát và trao đổi qua bàn cờ.

Tại sao họ chưa can thiệp? Trong ba trăm năm của họ, câu chuyện nguy hiểm không phải là không có. Họ có cách xử lý.

Hoặc họ đang đợi ta tự xử lý. Hoặc họ đang đánh giá xem câu chuyện này thuộc loại cần xử lý hay không.

Điều đó gã không thể hỏi qua bàn cờ, vì bàn cờ chỉ cho phép trả lời bằng nước đi, không phải câu hỏi trực tiếp.

Gã đứng nhìn bàn cờ một lúc rồi đặt một nước đáp lại.

Nước cờ gã đặt là một nước phòng thủ, giữ vị trí trung tâm mà không tiến tới, không rút lui. Trong cờ, đó là nước của người chưa quyết định hướng nhưng không muốn mất thế.

Tôi biết, ta đang nói với Thiên Ngoại Các qua quân cờ. Tôi chưa biết phải làm gì.

A Ly đang ngồi ở hành lang sau, mắt nhìn về phía nam, khi Tạ Cảnh Minh về đến phủ.

Con bé không quay lại khi nghe bước chân gã, chỉ nói:

— Tiên sinh về rồi.

— Con đang nhìn gì?

— Con đang nghe. Gã dừng lại. Đúng hơn là con đang cảm nhận thứ gì đó từ phía nam. Không nguy hiểm. Nhưng có. Giống như... có người đang nghĩ đến con mà không biết con là ai.

Trấn Lương Sơn.

Tạ Cảnh Minh ngồi xuống bậc thềm cạnh con bé.

— Con cảm thấy thế nào?

A Ly nghiêng đầu, theo kiểu con bé nghiêng khi đang kiểm tra thật kỹ trước khi trả lời.

— Kỳ lạ. Như khi ta đứng ở chỗ đông người và biết có người đang nhìn mình nhưng không thấy mặt họ. Không đáng sợ. Chỉ là... khác.

— Sợi đó có liên quan đến sợi phía bắc không?

— Khác màu. Sợi phía bắc lạnh và thẳng. Thứ phía nam ấm và tỏa ra theo mọi hướng, không thẳng. Giống như hơi ấm từ căn bếp tỏa ra cả căn phòng thay vì từ một ngọn nến chỉ chiếu một hướng.

Hai loại khác nhau. Thiên Phán = nguồn có chủ đích, mũi tên nhắm hướng. Những người dân ở trấn Lương Sơn thờ câu chuyện về Thiên Mệnh Nữ = hơi ấm khuếch tán, không tập trung.

Một cái nguy hiểm vì có mục tiêu rõ. Cái kia nguy hiểm vì không có trung tâm để triệt tiêu.

— Con sợ không? Tạ Cảnh Minh hỏi, lần thứ hai gã hỏi câu này trong mấy ngày.

A Ly nhìn gã, mắt con bé bình thản.

— Con sợ một thứ khác, con bé nói. Con sợ rằng câu chuyện người ta kể về con không phải câu chuyện của con. Con không biết câu chuyện của con là gì. Nhưng câu chuyện họ kể, con chưa bao giờ được hỏi có đúng không.

Tạ Cảnh Minh nhìn con bé ngồi cạnh mình trên bậc thềm hành lang.

Đây là điều đúng nhất con bé đã nói từ đầu tập này.

Câu chuyện về Thiên Mệnh Nữ, về cô gái mắt nhìn thấy con đường số phận, chưa bao giờ được A Ly đồng ý. Nó được tạo ra từ lời ta nói vào ngày gã thuận miệng ở chợ lớn, rồi lan theo logic của người nghe, rồi được Thiên Phán nhặt lên và thổi thêm hơi. A Ly chỉ là người mang khuôn mặt của câu chuyện đó mà không được hỏi.

— Ta biết, gã nói. Và ta sẽ hỏi con. Nhưng trước hết, ta cần biết con muốn câu chuyện của con là câu chuyện gì.

A Ly nhìn xuống đôi tay, không trả lời ngay.

— Con chưa biết, con bé nói cuối cùng. Con chỉ biết câu chuyện đó phải là câu chuyện con chọn, không phải câu chuyện người khác chọn cho con.

Bữa cơm tối hôm đó có thêm Ngô Tiểu Nguyệt ngồi cùng, con bé đã bắt đầu ăn cơm chung với họ từ hơn một tuần nay, không cần ai mời đặc biệt mà chỉ tự ngồi xuống khi cơm dọn ra.

Ba người ăn trong im lặng của bữa ăn thường ngày. Tiếng đũa, tiếng chén, tiếng người phục vụ ra vào nhẹ nhàng.

Ngô Tiểu Nguyệt đặt đũa xuống giữa bữa, nhìn ra sân qua cửa sổ, rồi hỏi:

— Tiên sinh có bao giờ tin vào điều gì trước khi hiểu không?

Tạ Cảnh Minh nhìn lên. A Ly ngừng ăn, lắng nghe.

— Con hỏi từ đâu ra?

— Con nghĩ về người thợ thủ công hôm qua. Ông tin trước khi hiểu. Con tự hỏi liệu đó có phải điều xấu không.

Tạ Cảnh Minh đặt đũa xuống, suy nghĩ một lúc.

Ta có bao giờ tin trước khi hiểu không? Hay ta luôn đòi hiểu trước khi tin?

Ngày đầu tiên trên pháp trường. Ta không hiểu Thiên Cơ là gì, không hiểu tại sao sấm đánh vào lúc đó, không hiểu gã Quốc Sư giả đã làm gì với thế giới này. Nhưng ta tin rằng nếu mình mở miệng, điều gì đó sẽ xảy ra. Không phải tin vào Thiên Cơ. Tin vào bản năng sống sót.

Đó có phải tin trước khi hiểu không?

— Mỗi buổi sáng ta thức dậy ở đây, gã nói cuối cùng. Ta chưa bao giờ hiểu đầy đủ lý do tại sao mình vẫn còn sống, tại sao Thiên Cơ phản ứng với mình, tại sao mọi thứ xảy ra theo cách nó đã xảy ra. Nhưng ta vẫn thức dậy và bắt đầu lại.

— Đó là tin vào điều gì?

— Ta không chắc tên của nó là gì. Có lẽ là tin vào ngày hôm nay đủ để làm điều cần làm trong ngày hôm nay. Hiểu toàn bộ không phải điều kiện để bắt đầu.

Ngô Tiểu Nguyệt im. Con bé nhìn xuống bát cơm của mình, môi mím lại theo kiểu đang xử lý điều gì đó.

— Con hiểu, con bé nói khẽ. Mỗi ngày con thức dậy với hai trăm bốn mươi bảy cái chết trong đầu. Con không hiểu tại sao con vẫn còn sống mà không phải người khác. Nhưng con vẫn thức dậy.

Không ai nói thêm gì. Bữa cơm kết thúc trong im lặng của ba người đang nghĩ về những điều khác nhau mà không ai cần phải nói ra.

Đêm, A Ly vào gặp Tạ Cảnh Minh lần thứ hai trong ngày, lần này không phải để báo cáo về lưới mà vì có điều gì đó trong vẻ mặt con bé khác hơn ban ngày.

— Tiên sinh, con cảm thấy thứ gì đó đang đếm.

— Đếm cái gì?

— Con không biết. Nhưng từ một hướng xa, có thứ gì đó đều đặn. Không phải đáng sợ. Chỉ là đều và chắc, như tiếng tim.

Tạ Cảnh Minh nhìn con bé.

Mộ Trầm Hương. Đang đếm 354 ngày còn lại.

— Con cảm thấy đó là ai không?

— Không thấy được mặt. Chỉ cảm thấy rất già. Rất kiên nhẫn. Kiên nhẫn theo kiểu của người không vội vì đã chờ rất lâu và biết rằng thời gian luôn đứng về phía người đủ kiên nhẫn.

— Con cứ để ý nếu thứ đó thay đổi gì không.

A Ly gật đầu, không hỏi thêm về đó là ai.

Con bé biết Tạ Cảnh Minh không luôn giải thích mọi thứ ngay. Và con bé đã học được rằng điều không được giải thích ngay thường có lý do.

— Tiên sinh, sợi phía nam đêm nay rộng hơn ban ngày. Và có thêm một sợi mới từ một hướng khác, giữa nam và đông.

Thêm một điểm nữa.

— Con ngủ đi, Tạ Cảnh Minh nói. Ngày mai sẽ còn nhiều thứ để theo dõi.

A Ly gật đầu, ra ngoài theo bước chân nhỏ nhẹ.

Tạ Cảnh Minh ngồi một mình.

Bên ngoài phòng đọc, kinh thành đêm đã im. Xa xa tiếng chó sủa, rồi dứt. Sương của buổi sáng đã tan từ lâu nhưng để lại một thứ gì đó trong không khí đêm, một độ ẩm nhẹ làm cho mọi âm thanh có vẻ gần hơn thật sự.

Tám điểm dân cư. Và có lẽ đêm nay con bé đã thấy điểm thứ chín.

Câu chuyện đã vượt qua tường thành. Nó đang đi trên những con đường gã không kiểm soát, qua những miệng người gã không biết mặt, đến những tai người chưa bao giờ thấy kinh thành.

Trở lại câu hỏi căn bản: ta có thể làm gì?

Không thể ngăn câu chuyện lan. Không thể dùng lý lẽ chống lại kinh nghiệm cá nhân trong đám đông. Không thể can thiệp vào những buổi tranh biện mà không phủ nhận chính luật mình đã xây.

Nhưng câu chuyện lan trước hết là vì nó chạm vào điều gì đó người ta muốn tin. Người ta muốn tin rằng có ai đó, ở đâu đó, có thể nhìn thấy con đường khi họ không nhìn thấy. Đó không phải điều ngớ ngẩn, đó là nhu cầu thật.

Ta đã từng là người họ tin điều đó vào. Nhưng ta đã xây Quốc Sư Luật, ta đã quỳ trước vua ở miếu Đoan Khánh, ta đã nói "ta không phải thần." Ta đã cố ý thu hẹp niềm tin vào mình để trao quyền lại cho dân.

Và trong khoảng trống ta để lại, Thiên Phán đã đặt câu chuyện của gã vào.

Không phải gã lấp đầy khoảng trống. Gã đã thấy khoảng trống và biết cần gì để lấp vào đó.

Ngọn đèn trong phòng đọc hắt ánh vàng lên tường và trần. Bên ngoài cửa sổ, sương đêm lại bắt đầu đọng.

Ngày mười bốn đã qua.

Ngày mười lăm đang đến, mang theo thứ gì đó mà gã biết là sẽ không nhẹ hơn.

Nhưng gã cũng biết, lần đầu tiên kể từ khi chương trình của Thiên Phán bắt đầu rõ dạng, câu hỏi không còn là làm sao ngăn chặn nữa.

Câu hỏi bây giờ là: ai sẽ kể câu chuyện về A Ly, và câu chuyện đó sẽ kết thúc theo hướng nào?

Nếu Thiên Phán viết kết thúc đó trước, kết thúc sẽ là: A Ly đến với gã vì Trường Sinh Thiên chỉ đường.

Nếu ta không viết kết thúc khác, Thiên Phán sẽ là người duy nhất đang viết.

Điều đó gã không thể để xảy ra.

Nhưng "không để" và "làm thế nào để không" là hai câu hỏi khác nhau. Gã biết câu đầu. Câu sau gã chưa có đáp án rõ.

Hãy trở về điều căn bản: câu chuyện lan được vì nó chạm vào điều người ta muốn tin. Muốn tin rằng có người nhìn thấy thay họ. Muốn tin rằng con đường không hoàn toàn vô hướng. Muốn tin rằng tồn tại ai đó có thể đứng ở điểm cao hơn và thấy xa hơn bình thường.

Thiên Phán đã dùng A Ly làm hiện thân của điều đó. Câu chuyện về Thiên Mệnh Nữ là câu chuyện về người mang điều người ta muốn tin vào hình thức có thể nhìn thấy được.

Ta không thể phủ nhận điều người ta muốn tin. Ta cũng không thể thay thế nó bằng thứ gì đó trống rỗng hơn. Cái duy nhất có thể thay thế một câu chuyện mạnh là một câu chuyện mạnh hơn, hoặc khác đủ để người ta phải dừng lại và chọn.

Câu chuyện khác đó chưa tồn tại. Nhưng nó cần tồn tại trước ngày mà câu chuyện của Thiên Phán đặt A Ly vào tình huống không còn lối ra.

Ngọn đèn trong phòng đọc đã được người hầu thêm dầu từ lúc nào. Gã không nhớ đã ngồi yên bao lâu.

Ngày mười bốn đã qua. Ngày mười lăm đang đến.