Ván Cờ Thứ Hai

Sáng hôm sau, Lục Cẩu mang tin không vui.

– Diệp Thanh xin gặp huynh riêng. Tông chủ đã đồng ý, sắp xếp phòng tiếp khách phía nam.

Lâm Nhàn đặt chén cháo xuống.

– Tôi nói rồi. Tôi không biết chơi cờ.

– Ta biết. Nhưng huynh cũng nói "Mai tiếp" lần trước. Gã nhớ.

Đúng. Tôi nói "Mai tiếp" vì tôi cần đi vệ sinh. Bốn tháng trước. Và bây giờ "mai" đã đến.

Lục Cẩu ngồi xuống, gắp miếng dưa muối, nhai chậm.

– Ta có ba phương án. Một: từ chối, nói không rảnh. Nhưng huynh vừa ngồi im cả buổi tiếp khách hôm qua, nói không rảnh sẽ lạ. Hai: nhận nhưng tìm cớ rút sớm. Nguy hiểm vì Diệp Thanh quan sát rất kỹ, lý do giả sẽ bị phát hiện. Ba: nhận và đánh.

– Tôi chọn phương án bốn. Nằm đây giả chết.

– Huynh giả gì cũng giống thật, nhưng giả chết thì chưa tập.

Lâm Nhàn thở dài. Nhìn ra cửa sổ. Trời sáng, nắng sớm chiếu qua tán trúc, vạch sọc trên nền đất trước hiên.

– Nếu tôi đánh, tôi sẽ thua.

– Thua cũng được. Huynh là Đại Thừa, thua cờ với Trúc Cơ sơ kỳ chỉ có một cách hiểu: nhường. Không ai tin Đại Thừa thua thật.

Lý luận này... hợp lý một cách đáng sợ.

– Vấn đề là cách thua, Lục Cẩu nói tiếp. Đừng thua nhanh. Đừng thua bẩn. Thua chậm, thua đẹp, thua kiểu người đang dạy học trò bằng cách để học trò thắng. Gã sẽ tự điền phần còn lại.

Lâm Nhàn nhìn Lục Cẩu.

– Ngươi có bao giờ nghĩ mình nên mở lớp tư vấn hình ảnh không?

– Ở Hắc Thổ, nghề đó gọi là "sư phụ giả mặt." Trả lương cao lắm.

Phòng tiếp khách phía nam nhỏ hơn điện chính, nhưng sạch sẽ, yên tĩnh. Một bàn gỗ vuông, hai ghế đối diện, cửa sổ mở ra khu vườn trúc. Ánh sáng buổi sáng vào xiên, rải vệt vàng trên mặt bàn.

Diệp Thanh đã ngồi sẵn khi Lâm Nhàn đến. Bàn cờ mở, quân đen trắng nằm gọn trong hai hộp nhỏ. Gã đứng dậy, cúi đầu.

– Lâm tiền bối.

Lâm Nhàn gật. Ngồi xuống. Hàn Phong đứng ngoài cửa, lưng thẳng, mặt hướng hành lang.

Diệp Thanh ngồi lại, tay vuốt nhẹ mặt bàn cờ. Gỗ đã mòn ở các góc, kiểu bàn cờ được dùng nhiều năm. Gã nhìn Lâm Nhàn, mắt bình tĩnh nhưng tập trung, kiểu kỳ thủ trước ván quan trọng.

– Lần trước, tiền bối nói "mai tiếp." Đệ tử chờ lâu.

Bốn tháng. Gã chờ bốn tháng cho một ván cờ dở dang mà tôi dừng vì muốn đi vệ sinh.

Lâm Nhàn không đáp. Nhìn bàn cờ.

– Tiền bối cầm đen?

Gã đặt hộp đen trước mặt Lâm Nhàn, hộp trắng trước mặt mình. Giống lần trước.

Lần trước tôi mở thiên nguyên vì không biết nên đi đâu. Lần này... tôi vẫn không biết. Nhưng ít nhất tôi biết mình không biết.

Lâm Nhàn cầm quân đen, giữ giữa ngón trỏ và ngón giữa. Đặt xuống.

Tiểu mục. Góc phải trên.

Diệp Thanh nhìn nước đi. Lần trước là thiên nguyên, phá cách, không theo định thức. Lần này là tiểu mục, khai cuộc chính thống nhất trong cờ vây. Gã lưu ý sự thay đổi nhưng không bình luận.

Lần trước tôi đi bừa. Lần này tôi đi an toàn. Kiếp trước tôi chơi cờ trên điện thoại, trình nghiệp dư, biết đủ để không mở thiên nguyên lần nữa. Tiểu mục là nước an toàn nhất mà tôi nhớ.

Diệp Thanh đặt quân trắng. Tiểu mục đối diện. Khai cuộc cân bằng.

Mười nước đầu diễn ra nhanh. Hai bên chiếm góc, giành cạnh. Lâm Nhàn chơi phòng thủ, mỗi nước nhằm giữ lãnh thổ thay vì mở rộng. Diệp Thanh nhận ra: lần trước tiền bối chơi tấn công (thiên nguyên ra ngoài), lần này phòng thủ (góc vào trong). Hai phong cách hoàn toàn khác.

Gã đang thay đổi chiến lược tùy đối thủ. Không. Gã đang thay đổi tùy mục đích.

Nước thứ hai mươi. Diệp Thanh nhìn lên.

– Tiền bối ở ngoại môn bao lâu rồi?

Giọng nhẹ, kiểu hỏi chuyện giữa ván cờ. Nhưng mắt không nhẹ.

– Lâu.

– Tiền bối có buồn không?

Câu hỏi đến bất ngờ. Không phải câu mà Lâm Nhàn chuẩn bị. Lục Cẩu không dạy trả lời câu này.

Có buồn không? Câu hỏi kỳ lạ. Gã hỏi thật hay đang thử?

Nhưng... có lúc thật. Đêm nằm nghe gió, nhớ kiếp trước. Nhớ tiếng xe ngoài cửa sổ, nhớ mùi cà phê sáng, nhớ bàn phím máy tính quen tay. Những thứ không ai ở đây hiểu. Những thứ tôi không nói được với ai, kể cả Lục Cẩu.

– Có lúc.

Hai từ. Thật. Không diễn.

Diệp Thanh nhìn Lâm Nhàn ba nhịp thở. Rồi cúi xuống, đặt quân.

Gã vừa nghe thấy thứ gì đó. Hai từ "có lúc" không giống bất kỳ câu nào tiền bối nói trước đây. Không mơ hồ. Không phải ngữ lục. Chỉ là sự thật đơn giản, kiểu người đã sống rất lâu mà vẫn chưa quen.

Ván cờ tiếp tục. Lâm Nhàn tập trung vào bàn cờ, cố nhớ những gì học từ ứng dụng cờ vây trên điện thoại kiếp trước. Nhưng Diệp Thanh được đào tạo bài bản, và khoảng cách giữa nghiệp dư chơi cho vui với kỳ thủ thật sự không phải thứ tập trung có thể bù đắp.

Nước ba mươi. Quân trắng bắt đầu siết. Diệp Thanh không chơi tấn công trực diện, gã chơi kiểu bao vây: mỗi quân trắng đặt xuống đều thu hẹp không gian của đen, từ từ, nhẹ nhàng, kiểu người đan lưới mà con cá không nhận ra cho đến khi lưới siết lại.

Lâm Nhàn nhận ra mình đang thua. Nhận ra rõ ràng, không phải loại "có thể thua," mà là "chắc chắn thua nếu tiếp tục." Cánh phải đã mất. Trung tâm bị chia. Cánh trái giữ được nhưng không đủ bù điểm.

Tôi thua. Thua thật. Không phải thua vì dừng giữa chừng. Thua vì Diệp Thanh giỏi hơn tôi rất nhiều.

Nước bốn mươi. Lâm Nhàn nhìn bàn cờ. Quân đen rải rác, thiếu liên kết. Quân trắng kết mạng, mỗi cụm hỗ trợ nhau. Khoảng cách không phải vài điểm mà là hàng chục. Ván cờ đã rõ từ mười nước trước, chỉ là hắn không muốn thừa nhận.

Gã tiếp tục đặt. Không bỏ cuộc. Lục Cẩu nói: "Thua chậm, thua đẹp." Hắn cố gắng. Mỗi nước phòng thủ, mỗi nước cầm cự. Không phải vì chiến lược, mà vì hắn không biết cách thua sao cho giống nhường.

Diệp Thanh quan sát. Gã nhận ra: lần trước tiền bối dừng ở nước năm mươi khi thế cờ chưa rõ. Lần này tiền bối không dừng. Tiếp tục đánh dù thế cờ đã nghiêng hẳn. Mỗi nước đen đặt xuống đều hợp lý, đều là nước tốt nhất trong tình huống xấu, nhưng không đủ để đảo ngược.

Tiền bối đang để ta thắng. Mỗi nước đều giữ đúng mức, không tệ đến mức lộ liễu, nhưng không tốt đến mức thắng. Kiểu cao thủ chơi với tay mới, hạ thấp mức chơi vừa đủ để ván cờ có nghĩa nhưng kết quả đã định.

Đây không phải cách nhường của người khinh thường. Đây là cách dạy của người kiên nhẫn.

Nước sáu mươi. Lâm Nhàn không còn nước đỡ.

Gã đặt quân cuối cùng, một nước phòng thủ vô nghĩa ở cánh trái. Rồi nhìn lên.

– Ta thua.

Diệp Thanh nhìn bàn cờ. Nhìn Lâm Nhàn. Rồi lắc đầu, nhẹ.

– Tiền bối nhường.

– Ta không nhường.

Ba chữ. Giọng bình thản. Mắt nhìn thẳng.

Diệp Thanh im lặng. Gã nhìn bàn cờ lần nữa. Mỗi nước đen, gã dò lại trong đầu. Nước mười hai: bỏ góc phải sớm, nhường không gian cho trắng mở rộng. Nước hai mươi bảy: kết nối trung tâm thay vì tấn công cạnh. Nước ba mươi lăm: phòng thủ thuần túy khi vẫn còn cơ hội phản công. Mỗi nước đều có lý do, nhưng lý do đều chỉ về một hướng: để trắng thắng.

Đệ tử đã chơi cờ mười năm. Đệ tử biết ván cờ thua và ván cờ nhường trông khác nhau. Ván này... nếu tiền bối thật sự thua, gã phải mắc ít nhất ba sai lầm chiến lược rõ ràng. Nhưng gã không mắc sai lầm nào. Mỗi nước đều là nước tốt nhất trong hoàn cảnh xấu. Vấn đề là hoàn cảnh xấu đó do ai tạo ra.

– Đệ tử không tin.

– Lý do?

– Lần trước, tiền bối mở thiên nguyên. Nước đi mà không kỳ thủ nào dùng ở khai cuộc. Nhưng năm mươi nước sau, quân đen hình thành thế trận mà đệ tử chưa thấy trong bất kỳ kỳ phổ nào. Lần này, tiền bối mở tiểu mục, chính thống nhất. Và thua. Hai ván, hai phong cách hoàn toàn khác, nhưng đều có cùng một đặc điểm: mỗi nước đặt xuống đều không thừa.

Lần trước tôi đi bừa mà ra thế trận lạ vì... tôi đi bừa. Lần này tôi chơi an toàn vì sợ. Nhưng gã đọc nó thành "hai chiến lược khác nhau, cùng bậc thầy."

Tôi bắt đầu hiểu cơ chế này rồi. Bất kể tôi làm gì, Diệp Thanh đều tìm được lý do để nó hợp lý. Không phải vì gã ngu. Mà vì gã đã tin trước, rồi mới tìm bằng chứng.

– Ta nói thật. Ta thua vì ngươi giỏi hơn.

Diệp Thanh nhìn Lâm Nhàn. Lâu. Gã không tìm dấu hiệu nói dối, vì gã biết Đại Thừa không cần nói dối. Gã tìm thứ khác: biểu cảm. Ánh mắt. Cách ngón tay đặt trên đùi. Cách vai hơi chùng xuống khi nói "ta thua."

Vai hơi chùng. Không giống diễn. Giống thật.

Nhưng nếu thật, nghĩa là Đại Thừa thua cờ với Trúc Cơ sơ kỳ. Vô lý.

Trừ khi... cờ không phải lĩnh vực của tiền bối. Đại Thừa tu linh đạo, không phải tu kỳ đạo. Tiền bối mạnh ở tu vi, yếu ở cờ, và chấp nhận điều đó. Nói thật, không che giấu.

Đó là loại tự tin mà chỉ người đứng ở đỉnh mới có.

Gã cúi đầu.

– Đệ tử hiểu.

Gã hiểu gì? Gã hiểu sai.

Nhưng tôi không thể giải thích. "Tôi thua vì tôi là Luyện Khí tầng ba chơi cờ trên điện thoại kiếp trước" không phải câu tôi có thể nói.

Im lặng. Gió vườn thổi qua cửa sổ, lay nhẹ tán trúc bên ngoài. Ánh nắng đã chuyển từ xiên sang thẳng, buổi sáng gần hết.

Diệp Thanh thu quân cờ, từng viên, đen vào hộp đen, trắng vào hộp trắng. Động tác chậm, cẩn thận, kiểu người đang nghĩ nhiều hơn làm.

– Tiền bối.

– Gì?

– Lần trước, tiền bối nói: "Ván cờ hay nhất là ván không ai biết ai thắng." Câu đó... tiền bối nói thật hay nói đùa?

Lần đó tôi miêu tả bàn cờ. Thế cờ lúc đó đúng là không ai biết ai thắng. Tôi nói sự thật. Nhưng gã hiểu thành triết lý.

Lần này, câu trả lời nào cũng sai. Nói "thật" thì gã suy diễn thêm. Nói "đùa" thì gã nghĩ tôi khiêm tốn. Nói gì cũng bị não bổ.

Lâm Nhàn nhìn Diệp Thanh. Mười sáu tuổi. Mắt sáng, kỳ thủ, người trẻ nhất mà hắn gặp ở thế giới này có khả năng quan sát đáng sợ.

Hắn không trả lời.

Diệp Thanh chờ. Ba nhịp thở. Năm nhịp. Mười.

Rồi gã cười nhẹ. Lần đầu tiên kể từ khi đến Thanh Vân Sơn, Diệp Thanh cười.

– Đệ tử hiểu.

Gã đứng dậy, ôm bàn cờ vào ngực, cúi đầu.

– Cảm tạ tiền bối.

Gã bước ra cửa. Ngang qua Hàn Phong, gã gật nhẹ. Hàn Phong gật lại, mắt không thay đổi.

Ở cửa, Diệp Thanh dừng. Ngoái lại.

– Tiền bối, ván cờ hay nhất không phải ván không ai biết ai thắng. Mà là ván mà cả hai bên đều biết, nhưng không ai nói.

Rồi gã bước đi. Bóng nhỏ, áo xanh, khuất sau hành lang trúc.

Lâm Nhàn ngồi lại một mình. Bàn cờ đã cất. Mặt bàn gỗ trống, vết nắng dịch sang trái. Phòng tiếp khách yên tĩnh, chỉ còn tiếng gió và tiếng chim xa.

Gã nói câu đó nghĩa là gì? "Cả hai bên đều biết, nhưng không ai nói." Gã nghĩ tôi biết mình thua mà giả vờ không biết? Hay gã nghĩ tôi biết gã biết tôi nhường?

Hay... gã đang nói về thứ khác hoàn toàn?

Tôi không hiểu. Cũng giống ván cờ: tôi không đủ giỏi để hiểu người giỏi hơn mình đang nghĩ gì.

Hàn Phong bước vào.

– Tiền bối, đệ tử Nhạc Dương đã về khách xá.

– Ừ.

– Ván cờ... ai thắng?

Gã thua. Nhưng gã nghĩ tôi nhường. Và tôi không biết ai đúng nữa.

– Không ai.

Hàn Phong gật. Mắt sáng lên một chút, kiểu người vừa nghe thêm một câu xứng đáng ghi vào Ngữ Lục.

Câu mười bảy. "Ai thắng? Không ai." Tiền bối nhìn ván cờ mà thấy thứ vượt qua thắng thua.

Trưa, phòng ngoại môn. Lục Cẩu nghe xong, đặt đũa xuống.

– Gã nói "tiền bối nhường." Huynh nói "ta không nhường." Và gã vẫn không tin.

– Đúng.

– Rồi gã nói câu gì về ván cờ hay nhất?

– "Ván mà cả hai bên đều biết, nhưng không ai nói."

Lục Cẩu nghĩ. Lâu hơn bình thường, kiểu đang xếp lại toàn bộ bàn cờ trong đầu.

– Gã thông minh. Nhưng gã thông minh sai hướng. Gã nhìn thấy huynh thua, nhưng thay vì chấp nhận kết quả, gã đi tìm lý do kết quả sai. Và gã tìm được.

– Lý do gì?

– Rằng huynh nhường. Rằng cả hai đều biết. Rằng im lặng là một phần của trò chơi. Gã xây dựng cả một hệ thống giải thích dựa trên niềm tin có sẵn. Logic hoàn hảo, tiền đề sai.

Lâm Nhàn gắp miếng rau, nhai.

– Ngươi mô tả đúng cơ chế não bổ.

– Ta mô tả đúng cơ chế con người. Não bổ chỉ là phiên bản cực đoan.

Gió trưa thổi qua cửa sổ, mang theo mùi cơm từ nhà ăn ngoại môn. Bình thường. Quen thuộc. Lâm Nhàn ăn cơm, uống nước, nghe Lục Cẩu phân tích, và cố gắng không nghĩ về câu cuối cùng của Diệp Thanh.

Nhưng câu đó cứ quay lại. "Cả hai bên đều biết, nhưng không ai nói."

Gã nói về cờ. Hay gã nói về thứ gì đó lớn hơn?

Tôi không biết. Và điều đáng sợ là: có thể gã cũng không biết.