Nhìn

Ba ngày.

Tống Cửu dậy sớm hơn hắn. Mỗi sáng, khi hắn ra sân quét lá, Tống Cửu đã ngồi ở bậc đá phía tây, lưng tựa trụ đá mòn, cuốn sổ mở trên đùi, tay cầm bút lông nhỏ, viết.

Không giấu. Viết công khai, ngay trước mặt, kiểu người không cần giấu. Mực đen trên giấy vàng, nét chữ nhỏ mà đều, kiểu rập khuôn từ một cái khuôn vô hình nào đó trong đầu ông ta.

Ông ta ghi tôi. Như ghi chép thí nghiệm. Mười một tháng, tôi gặp đủ loại: người sùng bái, người dò dẫm, người quỳ, người nghi ngờ. Nhưng chưa ai ghi chép tôi.

Ngày thứ nhất.

Hắn quét sân. Tống Cửu ngồi. Khoảng cách hai mươi bước, không xa không gần. Sương sớm chưa tan, phủ mỏng trên bậc đá phía bắc, bốc hơi chậm dưới nắng yếu đầu xuân. Tống Cửu không hỏi, không nói, không chào buổi sáng. Ngồi và nhìn.

Hắn quét từ góc đông sang góc tây, kiểu mười hai tháng nay đều quét. Lá ngô đồng khô quăn, lẫn vài cánh hoa mai rụng muộn. Chổi tre cũ, đầu sợi toè ra vì dùng lâu, quét trên đá phát tiếng xào xạc đều. Ba mươi phút, dừng, đặt chổi dựa tường, ngồi xuống bậc thềm đối diện.

Hai người ngồi hai bên sân, như hai đầu bàn cờ không có quân.

Lục Cẩu mang trà cho cả hai. Tống Cửu gật đầu cảm ơn, uống một ngụm, đặt chén xuống cạnh sổ, tiếp tục viết. Lục Cẩu đi vòng sau lưng Tống Cửu, bưng khay trà quay lại, bước chân chậm hơn bình thường nửa nhịp. Liếc xuống sổ.

Khi quay lại, Lục Cẩu ngồi cạnh hắn, thì thầm. Giọng thấp, miệng gần như không mở.

– Chữ nhỏ. Dày. Mỗi trang chia hai cột: trái ghi sự kiện, phải ghi nhận xét.

Hai cột. Sự kiện và nhận xét. Ông ta đang phân tích tôi có hệ thống. Kiểu bảng chia cột, kiểu người kiếp trước của tôi hay làm khi report quý.

– Huynh quét sân ba mươi phút. Ông ta ghi: "Quét sân. Không linh lực. Chổi tre thường. Tay chai đúng chỗ người quét lâu."

Đúng. Tay tôi chai đúng chỗ. Vì tôi quét thật. Mười hai tháng quét thật.

– Cột phải?

– "Hành vi khớp Luyện Khí. Không khớp Đại Thừa ẩn tu vi."

Ông ta đang thu thập bằng chứng rằng tôi giả. Sáu chữ, gọn, không cảm tính. Chỉ ghi cái thấy được. Cái không thấy, ông ta chừa trống.

Hắn nhấp trà. Nguội, vị chát nhẹ, loại trà Lục Cẩu hái từ sườn tây.

Vân Thiên cần ba giây để kết luận tôi là cao nhân. Hàn Phong cần một câu. Cổ Thiên Cơ cần một tuần. Tống Cửu, ba mươi phút quan sát, ghi: "không khớp." Ông ta cần bao lâu để kết luận?

Buổi chiều ngày thứ nhất. Tống Cửu gặp Hàn Phong.

Không phải tình cờ. Tống Cửu hỏi Lục Cẩu: "Vị đệ tử mài kiếm ở hiên đông, có thể nói chuyện được không?" Lục Cẩu nhìn hắn, hắn gật. Lục Cẩu dẫn đi, giữ khoảng cách ba bước phía trước, kiểu dẫn khách mà vẫn quan sát.

Hàn Phong đang mài kiếm. Ngồi trên phiến đá phẳng ngoài hiên, lưng thẳng, hai tay ôm thanh kiếm nằm ngang trên đùi. Xương kiếm đã qua khuỷu, lên gần vai, nhấp nhô khi hắn thở. Kiếm ý tỏa nhẹ quanh thân, kiểu thở. Đá xước bên cạnh, phẳng một mặt, dấu mài nghìn lần.

Tống Cửu dừng cách ba bước. Không vào hiên, ngồi ngoài bậc thềm.

– Hàn sư huynh, Tống Cửu nói. Giọng trầm, nhẹ, kiểu chào người lớn tuổi hơn dù Hàn Phong trẻ hơn ông ta hai chục tuổi. Nghe nói sư huynh giữ Ngữ Lục của Lâm tiền bối.

Hàn Phong dừng mài. Nhìn Tống Cửu, rồi nhìn về phía sân ngoại môn, nơi hắn đang ngồi uống trà.

– Tiền bối đã cho phép, Lục Cẩu nói từ sau lưng Hàn Phong. Lục Cẩu đã đứng đó từ lúc nào.

Hàn Phong gật. Lấy cuốn sổ nhỏ từ ngực áo, bìa xám, góc sờn. Đặt trên bậc thềm giữa hai người. Không đưa tay, đặt xuống đá, kiểu Hàn Phong: trân trọng đồ vật hơn trân trọng người.

Tống Cửu mở. Đọc. Chậm, từng trang, ngón tay trái giữ mép giấy, ngón phải lật, kiểu đọc hợp đồng.

Hắn ngồi ở sân, linh căn mở. Bốn trăm trượng, rõ. Cảm nhận Tống Cửu lật từng trang, ngón tay dừng lâu ở một số câu. Nhịp tim ông ta không thay đổi, nhưng ngón tay phải gõ nhẹ lên mép sổ ba lần ở một trang nào đó, kiểu người gặp điều bất ngờ mà không muốn tỏ ra.

Ông ta dừng ở câu nào? "Đạo ở khắp nơi" hay "Đứng dậy"? "Im" hay "Chân"? Những câu tôi nói mà không nghĩ, Hàn Phong ghi lại thành kinh điển. Bây giờ một nhà nghiên cứu đọc chúng bằng mắt của người tìm lỗ hổng.

Hai khắc sau. Tống Cửu gấp sổ, đặt lại chỗ cũ. Ngay ngắn, bìa hướng về phía Hàn Phong.

– Cảm ơn, Tống Cửu nói với Hàn Phong.

Hàn Phong không đáp. Lấy sổ, cất vào ngực, tiếp tục mài kiếm. Kiểu Hàn Phong: lời cảm ơn không cần đáp, kiếm cần mài.

Tống Cửu quay về phòng khách. Viết. Lâu. Ánh nến qua cửa sổ sáng đến canh hai.

Ông ta đọc Ngữ Lục và viết nhiều hơn bất kỳ lúc nào từ sáng đến giờ. Mấy mươi câu tôi nói bâng quơ, Hàn Phong ghi thành ba chục trang, Tống Cửu đọc trong hai khắc và viết đến nửa đêm. Ngữ Lục khiến ông ta thấy gì?

Ngày thứ hai. Tống Cửu gặp Tô Mộc Thanh.

Không phải Tống Cửu tìm. Buổi sáng, Tống Cửu đứng ở ranh giới ngoại môn và nội môn, nhìn lên khu vực luyện kiếm phía bắc. Cuốn sổ giắt thắt lưng, tay buông, đứng kiểu người chờ ở bến đò. Ông ta không bước qua ranh giới, dù không ai cấm.

Tô Mộc Thanh đi ngang sân nội môn. Kiếm đeo lưng, bước dài, áo trắng sạch. Kim Đan sơ kỳ, kiếm ý từ toàn thân tỏa ra kiểu không kiểm soát, kiểu thở. Mỗi bước, không khí xung quanh rung nhẹ.

Dừng. Quay đầu nhìn Tống Cửu. Mắt sắc, lạnh, kiểu nhìn phiến đá chắn đường. Tống Cửu nhìn lại, không né, không cúi. Mắt hẹp nhìn mắt sắc, kiểu hai loài khác nhau gặp nhau ngoài tự nhiên, đánh giá mà không tấn công.

Ba giây. Tô Mộc Thanh quay đi. Bước tiếp. Không nói gì. Không hỏi. Đi.

Tô Mộc Thanh đối xử với Tống Cửu kiểu Tô Mộc Thanh đối xử với tất cả mọi người: kiếm quan trọng hơn người. Nhưng Tô Mộc Thanh dừng. Ba giây. Tô Mộc Thanh không bao giờ dừng vì người lạ. Dừng vì kiếm, vì linh lực, vì tiền bối. Tống Cửu không có thứ nào trong ba thứ đó.

Có lẽ vì Tống Cửu đứng ở ranh giới mà không bước qua. Kiểu người biết giới hạn của mình.

Tống Cửu rút sổ, viết gì đó. Ngắn, kiểu ghi chú phụ bên lề. Gấp lại.

Buổi tối ngày thứ hai. Tống Cửu xin gặp hắn.

Lục Cẩu dẫn vào. Sân ngoại môn, bàn đá dưới gốc cây, hai chén trà, trăng non mỏng phía đông. Ánh trăng yếu, không đủ sáng để đọc, đủ sáng để nhìn mặt người.

Tống Cửu ngồi đối diện. Sổ đóng, đặt trên đùi, không mở. Hai tay ôm chén trà, hơi nóng bốc lên giữa hai người.

– Tiền bối, Tống Cửu nói. Hai ngày quan sát. Tại hạ có một câu hỏi.

– Hỏi.

– Tiền bối nhìn thấy gì?

Câu hỏi lạ. Không phải "tiền bối biết gì" hay "tiền bối giỏi gì." "Nhìn thấy gì." Câu hỏi mở. Không hướng, không gợi ý, không gài. Để khoảng trống cho người trả lời tự lấp.

Kiểu nhà nghiên cứu hỏi đối tượng. Kiểu bác sĩ hỏi "anh thấy thế nào" thay vì "anh đau ở đâu." Một câu hỏi mở để xem đối tượng tự tiết lộ gì.

Im lặng. Gió đêm lạnh nhẹ, mang mùi tuyết tan từ sườn bắc, pha chút hương mai tàn.

Nhìn thấy gì. Tôi nhìn thấy gì?

Linh mạch dưới chân, sáu lớp phong ấn chồng lên nhau, cái cũ nhất hơn nghìn năm. Một ông già trong trận pháp, mạch sống yếu dần mỗi tháng. Một đệ tử xương kiếm lên vai, kiếm ý tỏa như hơi thở. Một kiếm sĩ Kim Đan không biết mình giỏi đến đâu. Một tông chủ lo đến bạc tóc. Một Lục Cẩu giữ tôi sống mỗi ngày bằng trà, cháo, và những bản kế hoạch dự phòng.

Nhìn thấy gì. Câu trả lời thật: nhiều thứ tôi không hiểu.

– Chưa chắc, hắn nói.

Tống Cửu không động. Chén trà trong tay ông ta hơi nghiêng, hơi nóng đổi hướng, nhưng tay không run. Mắt hẹp nhìn hắn, kiểu đo nhiệt độ.

– Chưa chắc cái gì, thưa tiền bối?

– Chưa chắc tôi nhìn thấy.

Câu trả lời trung thực nhất tôi từng nói. Tôi nhìn thấy linh mạch, nhưng không hiểu. Nhìn thấy trận pháp, nhưng không biết vì sao. Nhìn thấy mọi thứ, nhưng không chắc mình thật sự nhìn thấy. "Nhìn" và "thấy" là hai chuyện khác nhau.

Và đó là sự thật. Sự thật duy nhất tôi có thể nói mà không sợ bị bóc trần.

Tống Cửu im lặng. Lâu. Ánh trăng dịch lên, từ vai ông ta lên cổ, rồi lên cằm.

Rồi mở sổ, viết một dòng, chậm, nét chữ cẩn thận hơn bình thường. Gấp lại.

– Cảm ơn tiền bối.

Đứng dậy. Cúi nhẹ, kiểu cúi xã giao, không phải kính trọng. Lưng vẫn thẳng khi cúi, đầu hạ vừa đủ. Đi về phòng khách.

Lục Cẩu ngồi cạnh hắn. Im lặng một lúc. Gió đêm thổi qua sân, lá khô lăn vài vòng rồi dừng ở góc tường.

– Huynh. Ông ta viết gì sau câu "chưa chắc"?

– Tôi không biết.

– Em đoán: ông ta viết "không biết" hoặc "không trả lời được."

– Có thể.

– Và cả hai đều là bằng chứng huynh giả.

Đúng. "Chưa chắc" không phải câu trả lời của cao nhân. Cao nhân biết mình nhìn thấy gì. Hoặc nói không nhìn, kiểu ẩn sĩ. "Chưa chắc" là câu trả lời của người thật sự không biết.

Và Tống Cửu nghe đúng cái đó. Ông ta không não bổ "chưa chắc" thành "tiền bối khiêm tốn." Ông ta nghe "chưa chắc" và ghi: chưa chắc.

– Lục Cẩu.

– Dạ.

– Ông ta nguy hiểm vì cái gì?

Lục Cẩu nghĩ. Ngón tay gõ nhẹ thành chén hai lần, rồi dừng.

– Vì ông ta tỉnh.

Tỉnh. Từ đó. Mười một tháng, tất cả đều say. Say kiểu khác nhau: Vân Thiên say kính sợ, Hàn Phong say sùng bái, Cổ Thiên Cơ say tò mò, Thiên Vân Tử say tuyệt vọng, Tiêu Nguyên Hóa say hy vọng. Mỗi người say một thứ, nhưng đều say.

Tống Cửu tỉnh. Và người tỉnh thấy rõ hơn.

Ngày thứ ba. Sáng.

Tống Cửu ra sân sớm hơn mọi ngày. Trời chưa rạng, phía đông chỉ có một vệt xám nhạt trên đường chân trời. Hắn cũng ra sớm, vì không ngủ được. Nằm từ canh tư, mắt mở, nghĩ về câu "chưa chắc" và cách Tống Cửu ghi nó vào sổ.

Hai người ngồi ở sân, cách nhau mười bước, uống trà trong im lặng. Trà nóng, hơi bốc mờ trong ánh sáng yếu. Tống Cửu ngồi bậc đá quen thuộc, sổ trên đùi nhưng không mở. Lần đầu trong ba ngày, ông ta không viết buổi sáng.

Ông ta đã viết xong. Hoặc đã thấy đủ.

Hắn quét. Tống Cửu xem. Lục Cẩu nấu cháo trong bếp, tiếng củi nổ đều, mùi gạo rang bốc ra từ cửa bếp.

Linh căn mở. Hắn cảm nhận Tống Cửu rõ hơn hai ngày trước. Nhịp thở đều, mạch ổn định, Trúc Cơ trung kỳ thật. Không giấu tu vi, không ẩn linh lực. Đúng Trúc Cơ trung kỳ.

Một Trúc Cơ trung kỳ đi bóc trần cao nhân giả. Ông ta không dùng sức mạnh. Dùng mắt. Dùng sổ. Dùng câu hỏi.

Kiểu vũ khí tôi hiểu. Kiểu vũ khí thế giới cũ của tôi. Không phải kiếm hay pháp thuật, mà là dữ liệu, phương pháp, kết luận.

Tống Cửu đứng dậy. Gấp sổ, giắt thắt lưng. Vuốt phẳng áo vải nâu, kiểu thói quen nhỏ trước khi rời đi. Nhìn hắn.

– Tiền bối. Ba ngày đã hết.

– Ừ.

– Tại hạ cảm ơn tiền bối đã cho ở.

– Không có gì.

Tống Cửu cúi đầu. Lần này sâu hơn hôm qua, nhưng vẫn không phải kính trọng. Kiểu cúi đầu cảm ơn chủ nhà cho ngủ nhờ. Lưng thẳng, cúi từ eo, ngẩng lên nhanh.

Cúi đầu kiểu khách trọ, không phải kiểu đệ tử. Ông ta vẫn chưa kết luận. Hoặc đã kết luận nhưng không nói.

Tống Cửu quay người, bước về phía cổng sơn.

– Tống Cửu, hắn gọi.

Tống Cửu dừng. Quay lại, nửa người, vai nghiêng.

– Người thật. Người thứ bảy. Ai?

Tống Cửu quay hẳn. Nhìn hắn. Mắt hẹp sáng lên, lần đầu có gì đó ngoài sự đo lường. Kiểu ngạc nhiên rất nhỏ, rất nhanh, thoáng qua rồi mất.

– Tại sao tiền bối hỏi?

– Tò mò.

Tò mò. Tôi nói thật. Sáu người giả, một người thật. Người thật trông như thế nào qua mắt Tống Cửu? Giống tôi hay khác tôi?

Tống Cửu nhìn lâu hơn bất kỳ lần nào trong ba ngày. Không phải nhìn đo lường, không phải nhìn ghi chép. Nhìn kiểu cân nhắc, kiểu người quyết định có nên trả lời hay không.

Rồi gật, nhẹ, kiểu ghi nhận.

– Một lão nhân ở Tây Hoang. Không tên, không phái, không đệ tử. Sống trong thung lũng đá, một mình, nuôi ba con dê. Tại hạ tìm đến, ông ta đuổi. Tại hạ hỏi, ông ta không đáp. Tại hạ ngồi ngoài thung lũng quan sát ba tháng, ông ta không lộ sơ hở nào.

Ba tháng. Ông ta quan sát tôi ba ngày. Người thật ông ta quan sát ba tháng. Khoảng cách đó nói lên nhiều điều.

– Không sơ hở. Vậy tại sao biết thật?

Tống Cửu im. Nhìn xuống đất, nhìn lên. Lần đầu trong ba ngày, mắt ông ta có gì đó mềm hơn. Không phải ấm. Mềm kiểu người nhớ lại một ký ức không tệ.

– Vì ông ta không cần tại hạ tin.

Ông ta dừng lại. Giọng trầm hơn nửa bậc.

– Sáu người giả, mỗi người đều có một thứ chung: họ cần người khác tin họ thật. Cần qua cách phản ứng, cách giải thích, cách dựng cảnh, cách né câu hỏi. Lão nhân Tây Hoang không có thứ đó. Ông ta đuổi tại hạ vì phiền, không phải vì sợ bị phát hiện. Ông ta không đáp vì lười, không phải vì giấu.

Không cần ai tin. Vì ông ta thật. Người thật không cần chứng minh.

Và tôi? Tôi cần. Tôi cần cả tông môn tin. Nhưng tôi có "cần" không? Tôi không tự tạo ra sự tin tưởng đó. Họ tự tin. Tôi chỉ không đính chính.

"Không đính chính" và "cần người khác tin" có khác nhau không?

Tống Cửu cúi đầu lần cuối. Quay đi. Dép cỏ trên bậc đá, nhẹ, đều, kiểu người đi quen đường dài.

Hắn nhìn theo cho đến khi bóng áo nâu nhỏ dần, mất hút ngoài cổng sơn. Nắng sớm chiếu xiên, bóng ông ta kéo dài trên đá rồi biến mất.

Lục Cẩu đứng cạnh, tay cầm bát cháo.

– Ông ta sẽ làm gì, huynh?

– Tôi không biết.

Lục Cẩu đặt bát cháo lên bàn đá. Ngồi xuống, chân duỗi, lưng tựa trụ đá, kiểu ngồi nghỉ sau một trận dài.

– Em biết. Ông ta sẽ nói.

Ông ta sẽ nói. Tống Cửu sẽ nói cho thiên hạ biết ông ta thấy gì. Vì ông ta là nhà nghiên cứu. Nhà nghiên cứu tìm được kết quả thì công bố.

Và kết quả là: Lâm Nhàn, Luyện Khí tầng ba, tay chai quét sân, không linh áp, trả lời "chưa chắc" khi hỏi nhìn thấy gì.

Kết quả là: giả.

Nhưng mười một tháng, tất cả đều tự não bổ. Một Trúc Cơ trung kỳ nói "Lâm Nhàn giả," bao nhiêu người sẽ tin? Tiêu Nguyên Hóa đã quỳ trước mặt tôi. Vân Thiên não bổ mỗi ngày. Hàn Phong não bổ mỗi giờ. Họ sẽ não bổ Tống Cửu cũng bị lừa, hoặc não bổ tôi cố ý để ông ta thấy "giả" vì lý do thâm sâu nào đó.

Hiểu lầm đã lớn quá rồi. Một người tỉnh không lay nổi nghìn người say.

Cố Vân Thâm gửi đêm: một chữ.

"Biết."

Biết. Biết gì? Biết Tống Cửu đã đi? Biết kết quả? Biết tôi giả?

Hay biết rằng dù Tống Cửu nói gì, cũng không thay đổi được gì?

Hai nhịp đập. Một phần chín phách. Không thay đổi.