Tạ Hàn Sơn Nghe Và Im Lặng

Tạ Hàn Sơn uống trà và không nói.

Thẩm Vô Thanh ngồi bên này bàn và theo dõi nhịp tim chủ quán già. Sáu mươi hai nhịp một phút, đều, như đồng hồ nước khi nước còn cao. Nhịp đó không tăng khi Diệp Cô Thành đứng dậy. Không tăng khi người thư sinh nói đến Kiếm Minh, đến cha mình, đến phiên tòa bí mật. Không tăng khi Diệp Cô Thành gọi thẳng điều người chủ quán đang làm là "tái tạo tội ác."

Sáu mươi hai nhịp, đều, trong suốt bài phát biểu dài nhất đêm nay.

Nhưng đó không phải nhịp tim của người đang không nghe. Thẩm Vô Thanh đã đủ năm quan sát nhịp tim của người đang bận tâm với thứ khác, tay chân di chuyển, hơi thở thay đổi, nhịp tim hoặc tăng hoặc giảm tùy loại phân tâm. Tạ Hàn Sơn không di chuyển. Hơi thở ông sâu, đều. Nhịp tim ông không đổi. Đó là nhịp tim của người đang nghe rất chú ý và giữ được mình không phản ứng.

Ông ấy đã nghe mỗi chữ.

Anh biết điều đó theo cách anh biết nhiều thứ trong đêm nay, không phải bằng nhìn, mà bằng nghe những gì cơ thể người ta không giấu được.

Sau khi Diệp Cô Thành ngồi xuống và phòng im lặng với kiểu im lặng của người đang chờ ai đó nói thứ quan trọng, Tạ Hàn Sơn đặt chén trà xuống.

Không vội. Tiếng sứ đặt trên gỗ khô, rõ trong phòng lặng.

– Vậy anh muốn gì?

Bốn chữ. Không phải bác bỏ. Không phải đồng ý. Là câu hỏi đứng ở giữa, câu hỏi của người đã nghe xong lý lẽ và muốn biết yêu cầu cụ thể.

Thẩm Vô Thanh giữ chú ý vào nhịp tim ông chủ quán và chờ Diệp Cô Thành đáp. Trong phòng lặng, từng nhịp tim của từng người hiện rõ hơn, BTY: bảy mươi bảy, chậm lại nửa nhịp so với lúc trước; Lục Tri Thu: chín mươi hai, hơn bình thường của ông nhưng không phải mức cao nhất đêm nay; Liễu Vô Âm: bảy mươi tư, ổn định; tên trộm trẻ: bảy mươi tám, nhấp nhảy đều đặn; A Thất: năm mươi tám.

Người mang tên Chu Tuyết Sinh: sáu mươi ba.

Thẩm Vô Thanh giữ con số đó lại. Sáu mươi ba, cao hơn một chút so với buổi tối, khi nhịp ông ta là sáu mươi lăm và đang chậm dần. Sáu mươi ba là nhịp của người đang chú ý, không phải nhịp của người đã buông hoàn toàn.

Diệp Cô Thành không mất nhiều thời gian để trả lời.

– Hồ sơ đầy đủ của đêm nay, anh nói. Tất cả lời khai. Tên người có mặt. Những gì được xác nhận, những gì còn tranh luận. Tôi viết, và những người sống sót đêm nay cùng ký làm nhân chứng. Hồ sơ đó được chuyển đến quan phủ khi chúng ta xuống núi. Không phải quan phủ huyện Thanh Lâm dưới đèo, quan phủ đó đã chứng minh mức độ tin cậy của mình hai mươi năm trước. Tôi nói quan phủ tỉnh, hoặc cao hơn nếu cần.

Ông ngừng một giây.

– Mai Hoa Lệnh được công bố. Không giữ trong tầng hầm, không đốt, không để biến mất khi tuyết tan. Nội dung của nó được chép ra và đi cùng hồ sơ đêm nay. Ai có tên trong đó, ai có tội gì, ai đã chết và ai còn sống, tất cả được ghi lại và trình trước một cơ quan có thẩm quyền thật sự. Không phải thẩm quyền một ông già trên núi tuyết tự trao cho mình.

Lần này anh dừng dài hơn.

– Người có tội sẽ được xét xử. Nhưng trước tòa án nhà nước, không phải trước một cơ quan gỗ trong phòng khóa. Anh ta sẽ có quyền nói lời biện hộ. Phán quyết sẽ được ghi chép. Và người thi hành phán quyết sẽ mang danh nghĩa nhà nước, không phải danh nghĩa một tổ chức không còn tồn tại kể từ khi sụp đổ hai mươi năm trước.

Thẩm Vô Thanh nghe xong bài phát biểu đó và ngay lập tức kiểm tra nhịp tim Tạ Hàn Sơn.

Sáu mươi hai.

Không đổi.

Rồi có gì đó xảy ra mà anh không kịp chuẩn bị.

Nhịp tim ông chủ quán hơi chậm lại. Không phải giảm xuống, không phải lỗi nhịp, chậm lại theo cách một người thở ra chậm khi đã giữ hơi quá lâu. Từ sáu mươi hai xuống sáu mươi mốt, và giữ đó một lúc.

Thẩm Vô Thanh không nói ngay. Anh đếm từng nhịp, từng nhịp, giữ con số đó trong đầu.

Sáu mươi mốt. Sáu mươi mốt. Sáu mươi mốt.

Nhịp đó không phải tức giận. Không phải bác bỏ. Anh đã nghe đủ nhịp tim tức giận trong đêm nay để biết chúng tăng, không giảm. Nhịp này giảm. Và trong hai mươi năm học lắng nghe nhịp tim người khác, anh chỉ một lần trước nghe nhịp tim giảm xuống theo cách này ở một người đang nghe ai nói điều quan trọng.

Người đó đang nghe và cảm thấy điều gì đó gần với nhẹ nhõm.

Ông ấy đã chờ ai đó nói điều này.

Anh giữ suy luận đó lại, không để lộ ra. Trong phòng có người có thể đọc mặt người, và nếu anh phản ứng với điều anh vừa nghe, ai đó sẽ hỏi anh vừa nghe gì.

Tạ Hàn Sơn đặt tay lên mặt bàn.

Không phải bàn tay của người chuẩn bị nói. Bàn tay đặt phẳng, ngón tay không cuộn, cổ tay không căng, bàn tay của người đang nghỉ một lúc trước khi quyết định điều gì đó.

Phòng chờ.

Lục Tri Thu ngồi im, hai bàn tay run không ngừng nhưng ông không che chúng nữa. Người đàn bà áo trắng nhìn chủ quán già với cái nhìn không đọc được, không kỳ vọng, không lo lắng, chỉ chú ý. Liễu Vô Âm ngồi thẳng, không cúi. Tên trộm trẻ ngọ nguậy một lần rồi ngừng.

A Thất không nhìn Tạ Hàn Sơn. Cô nhìn tờ giấy trắng trên mặt bàn trước mặt mình, tờ giấy mà ông đã đặt ở đó từ đầu đêm, tờ giấy chưa có chữ nào. Tay cô đặt cạnh nó, không chạm vào.

Rồi Tạ Hàn Sơn nói.

– Quan phủ tỉnh.

Hai chữ, không phải câu hỏi.

– Thưa, Diệp Cô Thành đáp.

– Quan phủ tỉnh sẽ hỏi hồ sơ này từ đâu ra. Anh sẽ nói thế nào?

Câu hỏi thực tế. Không phải bác bỏ nguyên tắc.

Diệp Cô Thành im một giây, giây đầu tiên trong đêm anh cần thời gian để trả lời câu hỏi thực tế thay vì câu hỏi nguyên tắc.

– Tôi là con của Diệp Phong Minh, cựu Sử Quan Kiếm Minh, anh nói. Tôi có thể chứng minh điều đó. Và tôi có nhân chứng sống sót của đêm thảm sát hai mươi năm trước, gồm một cựu bộ khoái đã ký hồ sơ gốc và một thầy thuốc đã đếm xác. Đó là điểm khởi đầu. Phần còn lại là công việc của người nhận hồ sơ.

Tạ Hàn Sơn im lặng.

Một lúc, hai lúc.

Thẩm Vô Thanh kiểm tra lại nhịp tim ông: sáu mươi mốt. Vẫn thấp hơn nền. Vẫn giữ.

– Mai Hoa Lệnh, Tạ Hàn Sơn nói, chậm, người ta cần bằng chứng để đọc nội dung của nó. Tôi giữ chìa khóa một. Diệp Phong Minh giữ chìa khóa hai. Người thứ ba đã chết từ lâu.

Ông dừng lại.

– Anh tính thế nào với phần đó?

Diệp Cô Thành quay về phía người mang tên Chu Tuyết Sinh ngồi cuối bàn. Không nói gì. Chỉ nhìn.

Người mang tên Chu Tuyết Sinh nhìn lại con trai mình một lúc. Rồi ông nhìn về phía Tạ Hàn Sơn.

– Phần mã hóa của lệnh bài không cần chìa khóa thứ ba, ông nói. Chỉ cần đủ thời gian và đủ người. Tôi đã bỏ mười lăm năm thiết kế nó và tôi biết từng điểm yếu.

Ông nói điều đó không giải thích tại sao ông nói. Cũng không nhìn về phía con trai trong lúc nói.

Tạ Hàn Sơn nhìn ông một lúc, với cái nhìn của người đang tính một phép tính cuối cùng.

Rồi ông đứng dậy lần thứ hai trong đêm, bước về phía cửa sổ nhỏ phía bắc, cửa sổ đóng kín suốt từ lúc tuyết bắt đầu nặng. Ông đặt tay lên khung gỗ, không mở, chỉ đứng.

Từ góc ông đứng, Thẩm Vô Thanh không nghe rõ hơi thở ông bằng từ chỗ ngồi. Nhưng nhịp tim vẫn đếm được: sáu mươi mốt.

Ông ấy đang đứng đó và nhìn tuyết.

Hay nhìn thứ gì đó bên kia tuyết mà chỉ ông nhìn thấy được.

Không ai phá im lặng đó.

Đó là kiểu im lặng khó phá, không phải vì không ai có gì để nói mà vì ai cũng hiểu rằng người đứng ở cửa sổ đang xử lý điều gì đó quan trọng và cần không gian để xử lý. Thẩm Vô Thanh không biết những người kia hiểu điều đó từ đâu, từ cách ông đứng, từ tuổi tác của ông, từ hai mươi năm ai cũng đã bằng cách này hay cách khác biết người này đang gánh thứ nặng.

Hai mươi năm. Thẩm Vô Thanh nghĩ con số đó theo cách anh hiếm khi suy nghĩ về thời gian: không phải khoảng trống giữa hai sự kiện mà là thứ gì đó có trọng lượng vật lý, thứ người ta mang trên vai theo nghĩa đen.

Ông chủ quán già đứng ở cửa sổ đó suốt hai mươi năm. Không phải đứng thật, mà theo cái nghĩa con người ta đứng trong một chỗ khi không có nơi khác để đi: đứng trong kế hoạch, đứng trong sự chờ đợi, đứng trong mục đích duy nhất mà ông đã cho phép mình có.

Và bây giờ có người đứng trong phòng này và nói: có một con đường khác.

Nhịp tim sáu mươi mốt của Tạ Hàn Sơn không nói ông sẽ chọn gì. Nhưng nó nói ông đang thật sự cân nhắc.

Đó là thứ Thẩm Vô Thanh không chắc mình nghĩ sẽ nghe được đêm nay.

Cuối cùng Tạ Hàn Sơn quay lại từ cửa sổ. Bước chân ông về phía bàn không khác gì bước chân đi ra, đều, chắc, không vội.

Ông ngồi xuống.

Không nói ngay. Rót thêm trà vào chén, thứ trà đã nhạt từ lâu, nhưng ông rót và nhìn màu nước trong chén với ánh nhìn của người đang cần nhìn vào thứ gì đó cụ thể trước khi nói.

Thẩm Vô Thanh theo dõi ông trong khoảng lặng đó. Ông đã quan sát Tạ Hàn Sơn suốt từ hoàng hôn, đọc từng hành vi, cách ông đặt tay, cách ông ngừng lại trước câu quan trọng, cách ông dùng im lặng không phải để trốn tránh mà để người khác nghe rõ hơn những gì họ vừa nói. Tạ Hàn Sơn là người dùng lời như dao mổ: chỉ ra tay khi cần, không để thừa, không để thiếu.

Nhưng cái im lặng này, từ lúc ông đứng ở cửa sổ đến bây giờ ngồi nhìn chén trà nhạt, không phải im lặng chiến thuật. Đó là im lặng của người đang thật sự không biết câu trả lời.

Ông ấy đã chuẩn bị cho mọi trường hợp ngoại trừ trường hợp có người đưa ra con đường thứ ba.

Anh giữ nhận xét đó lại, không để lộ ra mặt, vì trong phòng này có người đọc mặt người rất giỏi.

Rồi ông nhìn Diệp Cô Thành.

– Ông nghĩ tôi muốn xử tử người ta, ông nói.

Không phải câu hỏi.

– Tôi đã đặt luật cho đêm nay dựa trên điều đó, Diệp Cô Thành đáp.

Tạ Hàn Sơn nhìn người thư sinh trẻ một lúc dài.

– Trước bình minh, ông nói, anh cho tôi câu trả lời của câu hỏi cuối cùng. Không phải hỏi đêm nay. Câu hỏi của hai mươi năm.

Anh dừng. Giọng ông đã thay đổi một chút, không phải mềm đi, nhưng khác đi, như tông của ai đó đã quyết định nói điều họ chưa nói.

– Tôi muốn biết điều đó có xứng đáng không. Phiên tòa này. Hai mươi năm. Mọi thứ tôi đã làm và đã để xảy ra. Có cách nào để trả lời câu đó không phải bằng cách giết thêm người mà vẫn có thể gọi là câu trả lời không?

Phòng im.

Thẩm Vô Thanh nghe nhịp tim ông chủ quán: sáu mươi mốt. Vẫn giữ.

Và anh nhận ra điều anh đã không tính đến từ đầu đêm, rằng người đặt ra trò chơi đêm nay không phải người không có câu hỏi của riêng mình. Ông ta cũng đang chờ một câu trả lời. Và đến bây giờ mới có ai đó đưa ra một câu trả lời theo cách ông ta chưa thử.

Đồng hồ nước nhỏ xuống chậu. Canh mười một sắp hết.

Diệp Cô Thành ngồi im một lúc trước câu hỏi của Tạ Hàn Sơn.

Thẩm Vô Thanh nghe nhịp tim người thư sinh: sáu mươi sáu, không đổi. Nhịp tim người tính toán, không dao động.

– Có thể không, Diệp Cô Thành cuối cùng nói. Nhưng đó là cách duy nhất để câu trả lời tồn tại lâu hơn đêm nay. Ông không thể hỏi câu đó bằng cách đốt nhà để chứng minh có lửa.

Tạ Hàn Sơn nhìn người thư sinh trẻ.

– Ông đã thử cách khác chưa? Trước khi tất cả điều này?

– Tôi đã thử hai mươi năm, Diệp Cô Thành đáp, không phải không kiên nhẫn. Và những gì đêm nay có trên bàn này là bằng chứng tôi đã cố. Không phải bằng cách ngồi chờ. Bằng cách đi tìm.

Không ai thêm vào câu đó.

Thẩm Vô Thanh ngồi yên và nghe nhịp tim của mười người còn sống trong phòng. Rồi anh nghe một thứ anh không mong đợi nghe vào lúc này: nhịp tim A Thất tăng từ năm mươi tám lên năm mươi chín, chậm, không đột ngột, như khi nước ấm dần thay vì sôi nhanh. Tăng lên rồi giữ đó.

Anh không biết A Thất phản ứng với điều gì cụ thể. Có thể là câu hỏi của Tạ Hàn Sơn. Có thể là câu trả lời của Diệp Cô Thành. Có thể là điều mà cô, ngồi ở bàn này và nghe mọi chuyện của đêm nay bằng đôi mắt thay vì lời nói, nhận ra theo cách không ai khác nhận ra.

Anh để nhịp tim đó ở đó và không hỏi.