Chương 73: Bài Test Không Ai Đỗ

Sáng hôm sau, Duy lập danh sách.

Không phải trên laptop (laptop đã lệch hai mươi mốt phút so với điện thoại, kiểu lệch mà tăng thêm hai phút qua đêm, kiểu tăng mà đều đặn, kiểu đều đặn mà thời gian trong máy tính đang trôi sang hệ quy chiếu khác). Trên giấy. Bút bi xanh. Tờ A4 gấp đôi. Chữ viết tay của Duy: nhỏ, ngay hàng, rõ ràng (kiểu rõ ràng mà người dựng video, kiểu dựng video mà quen đọc nhãn thời gian cỡ nhỏ trên màn hình).

Ba tiêu chí. Duy viết:

1. Chớp mắt. Người thật: 3-5 giây/lần. Bản sao: không chớp.

2. Ngủ. Người thật phải ngủ. Bản sao không ngủ (Tùng nói).

3. Ký ức quá khứ xa. Người thật nhớ chi tiết giác quan (mùi, vị, cảm giác). Bản sao nhớ sự kiện nhưng không nhớ cảm giác.

Tiêu chí thứ ba là của Duy, không phải Tùng. Duy nghĩ ra lúc bốn giờ sáng, nằm trên giường, mắt mở, nghe nhịp thở mười lăm giây từ hành lang thấm qua tường. Bản sao biết sự kiện (con trai bà Hoa đi Đà Nẵng năm ngoái, đúng). Nhưng bản sao có nhớ mùi không? Vị không? Cảm giác trên da không? Kiểu nhớ mà cơ thể nhớ, không phải kiểu nhớ mà dữ liệu lưu trữ.

Mười giờ sáng. Duy ra hành lang. Nắng chiếu qua cửa sổ cuối hành lang, vệt sáng vàng trên gạch men (sạch, vẫn sạch, kiểu sạch mà ba ngày liên tục). Hành lang vắng. Cư dân đi làm hoặc ở trong phòng.

Test thứ nhất: bà Hoa.

Duy gõ cửa 1805. Đợi. Mười giây. Tiếng dép lê. Cửa mở.

Bà Hoa. Áo bà ba hoa nhạt (giống hôm qua, kiểu giống mà cùng một chiếc, kiểu cùng mà bà Hoa chỉ có vài bộ, hoặc kiểu cùng mà bản sao không thay đồ). Tóc bạc. Dép lê. Cười.

– Duy à. Sáng rồi hả con?

Mắt bà: mở. Không chớp.

– Dạ, bà ơi. Con muốn hỏi bà chuyện.

– Gì đó con? Vào uống nước không?

– Dạ không, con đứng đây hỏi nhanh thôi.

Duy nhìn bà. Đếm trong đầu. Một giây, hai giây, ba giây, bốn giây, năm giây. Bà nói, cười, nghiêng đầu, tay vịn cửa. Mắt mở. Sáu giây, bảy giây, tám giây. Không chớp.

Tiêu chí 1: không đỗ.

– Bà ơi, con trai bà ở Đà Nẵng giờ sao rồi ạ?

– Thằng Hùng hả? Khỏe. Nó gọi điện tuần trước, nói sắp về thăm bà. Bà cười rộng hơn. Kiểu cười mà nhớ con. Nó làm kế toán ở công ty vận tải. Vợ nó mới sinh cháu thứ hai.

Đúng. Duy biết vì bà Hoa kể chuyện con trai mỗi khi gặp ở hành lang. Thằng Hùng, kế toán, Đà Nẵng, vợ mới sinh. Đúng hết.

– Bà còn nhớ mùi cơm mẹ bà nấu không ạ?

Bà Hoa ngừng cười. Không phải ngừng vì buồn. Ngừng vì... trống. Kiểu trống mà máy tính đang tải, kiểu tải mà xoay vòng, kiểu xoay mà chờ dữ liệu. Mắt bà vẫn mở. Vẫn không chớp. Nhưng có gì đó phía sau mắt bà dừng lại, kiểu dừng mà cơ chế tìm kiếm đang quét qua hồ sơ nhưng không tìm thấy mục cần tìm.

Một giây. Ba giây. Năm giây. Bảy giây. Chín giây. Mười một giây.

– Tất nhiên nhớ, bà nói. Cười. Kiểu cười mà quá nhanh sau mười một giây im lặng. Mẹ bà nấu ngon lắm.

– Mùi gì ạ?

– Mùi... bà nói. Rồi dừng. Hai giây. Cơm. Mùi cơm.

"Mùi cơm" không phải câu trả lời. Ai cũng biết cơm có mùi cơm. Người thật sẽ nói: mùi gạo mới pha nước cốt dừa, mùi hành phi cháy cạnh, mùi canh chua nấu khế sấu, mùi tay mẹ dính bột nghệ. Người thật nhớ bằng mũi, bằng lưỡi, bằng da. Bản sao nhớ bằng danh sách.

Tiêu chí 3: không đỗ.

– Dạ, cảm ơn bà. Con về.

Bà Hoa gật. Cười. Đóng cửa. Tiếng khóa xoay.

Duy đứng hành lang. Viết trên giấy: Bà Hoa: chớp mắt = KHÔNG. Ký ức giác quan = KHÔNG (11 giây trễ, trả lời chung chung). Kết luận: bản sao.

Test thứ hai: anh Phong.

Duy gõ cửa 1808. Đợi lâu hơn. Hai mươi giây. Cửa mở.

Anh Phong. Áo thun trắng, quần ngắn (giống đêm qua, kiểu giống mà chưa thay, hoặc kiểu giống mà bản sao). Tóc rối. Mắt: mở, không chớp. Nhưng có quầng thâm. Kiểu quầng mà thiếu ngủ (nhưng bản sao không ngủ, vậy quầng thâm từ đâu?).

Quầng thâm. Thú vị. Bản sao bà Hoa không có quầng thâm. Anh Phong có. Vì anh Phong đang trong quá trình thay thế (hai nhịp thở đêm qua). Anh Phong thật vẫn ở bên trong, đang mất ngủ, đang bị nuốt từ bên trong.

– Anh Phong, em Duy tầng 18.

– Ừ, Duy. Anh Phong cười. Kiểu cười mà mệt. Sao em?

– Em hỏi anh chuyện này nghe kỳ. Tối qua anh có ngủ được không?

Anh Phong nhìn Duy. Mắt mở. Không chớp. Nhưng trong ánh mắt có gì đó Duy nhận ra: sợ. Kiểu sợ mà không biết mình sợ gì, kiểu không biết mà cơ thể biết trước não, kiểu cơ thể mà đổ mồ hôi lạnh ở thái dương dù đang đứng trong phòng máy lạnh.

– Ngủ... anh Phong nói. Giọng chậm hơn bình thường. Ngủ được. Chứ sao.

– Anh nằm mơ gì không?

– Mơ... anh Phong lặp lại. Kiểu lặp mà đệm, kiểu đệm mà câu giờ. Không. Không mơ. Ngủ sâu lắm.

Người ngủ sâu không đứng trước cửa nhà mình lúc hai giờ sáng mắt mở không cử động.

– Anh ơi, em kể anh nghe chuyện này. Tuần trước chung cư bị mất điện, anh nhớ không? Mất cả đêm, mọi người phải thắp nến.

Duy bịa. Tuần trước chung cư không mất điện. Chưa bao giờ mất điện kể từ khi Duy chuyển đến (kiểu chưa bao giờ mà lạ, kiểu lạ mà chung cư cũ ba mươi năm mà không mất điện lần nào, kiểu không mất mà điện ở Thanh Vân luôn có, kiểu luôn có mà ai cung cấp điện cho tòa nhà không tồn tại trong hồ sơ thành phố).

Anh Phong gật đầu.

– Ừ. Anh nhớ. Mất điện cả đêm. Khó chịu lắm.

Anh Phong nhớ sự kiện không xảy ra. Anh Phong xác nhận chuyện Duy bịa. Vì bản sao không có ký ức thật, nó chỉ đồng ý với bất kỳ thông tin nào được đưa ra.

Tiêu chí 3: không đỗ.

– Dạ, cảm ơn anh. Em về.

Anh Phong gật. Đóng cửa.

Duy viết: Anh Phong: chớp mắt = KHÔNG. Ký ức giả = XÁC NHẬN chuyện bịa. Quầng thâm = có (đang bị thay thế, chưa hoàn tất). Kết luận: bản sao giai đoạn 2 (người thật vẫn bên trong).

Test thứ ba: chính mình.

Duy vào phòng 1806. Đóng cửa. Ngồi trên giường. Nhìn tờ giấy.

Tiêu chí 1: chớp mắt. Duy chớp. Đếm: ba giây, chớp. Bốn giây, chớp. Đúng nhịp. Anh chớp mắt bình thường. Đỗ.

Tiêu chí 2: ngủ. Duy ngủ. Mười hai tiếng hôm kia. Mệt thật, ngủ thật, mơ thật (mơ hành lang trắng, mơ mẹ nấu cơm, mơ An đứng sau quầy nhìn anh). Đỗ.

Tiêu chí 3: ký ức quá khứ xa. Duy nhắm mắt. Nghĩ.

Mùi thuốc lá bố hút. Salem. Hộp xanh. Khói mỏng bay qua cửa sổ phòng khách, trộn với mùi cơm chiều. Bố ngồi ghế mây, chân gác lên bàn, TV mở nhưng không nhìn. Mùi Salem. Duy nhớ. Rõ. Kiểu rõ mà ngửi được ngay bây giờ nếu nhắm mắt đủ lâu.

Nhưng bố mất khi Duy bốn tuổi.

Mẹ nói bố mất sớm. Mẹ nói Duy không nhớ bố (kiểu không nhớ mà quá nhỏ). Nhưng Duy nhớ. Nhớ mùi thuốc lá. Nhớ tiếng bố ho khan buổi sáng. Nhớ bàn tay bố to, nóng, đặt trên đầu anh khi anh ngồi xem tivi. Nhớ kiểu nhớ mà cơ thể nhớ, kiểu cơ thể mà da nhớ hơi ấm, mũi nhớ khói Salem, tai nhớ tiếng ho.

Bốn tuổi. Trẻ con bốn tuổi không nhớ rõ đến mức này. Trẻ con bốn tuổi nhớ mảnh vỡ: ánh sáng, màu sắc, cảm giác mơ hồ. Không nhớ nhãn hiệu thuốc lá. Không nhớ ghế mây. Không nhớ bố gác chân lên bàn.

Tôi nhớ quá rõ.

Nếu bản sao không nhớ quá khứ xa, mà tôi nhớ quá rõ, thì tôi là gì?

Duy mở mắt. Nhìn tờ giấy. Viết: Duy: chớp mắt = CÓ. Ngủ = CÓ. Ký ức quá khứ xa = QUÁ RÕ (bất thường).

Bất thường. Không phải đỗ. Không phải rớt. Bất thường. Kiểu bất thường mà nằm ngoài thang đo, kiểu nằm ngoài mà bài test được thiết kế cho hai loại (người thật hoặc bản sao) nhưng Duy không thuộc loại nào.

Anh nhớ mùi cơm mẹ nấu. Canh chua khế sấu, cá kho tộ, rau muống xào tỏi. Nhớ kiểu nhớ mà ngửi được. Nhớ mùi nước lau sàn bệnh viện khi mẹ nằm giường bệnh (kiểu nhớ mà đau, kiểu đau mà cơ thể co lại). Nhớ tiếng mẹ hát ru: "Cái ngủ mày ngủ cho ngoan..." Nhớ kiểu nhớ mà nghe được ngay bây giờ, trong phòng trống, không có ai hát.

Tôi nhớ mẹ hát ru. Nhưng mẹ ở thành phố lỗi, dưới tầng 19, nơi ký ức rơi xuống đường. Tôi nhớ bố hút thuốc Salem. Nhưng bố bị xóa khi tôi bốn tuổi, mẹ nói bố không ở thành phố lỗi, nhưng xe đạp bố vẫn sáng.

Trí nhớ tôi không hoạt động như người thật. Người thật quên. Tôi không quên. Bao giờ. Mọi thứ. Mỗi con số, mỗi mùi, mỗi tiếng, mỗi chi tiết. 702 bước chân đêm qua. 11 giây bà Hoa im lặng. 12 viên gạch giữa cửa 1805 và 1806. 19 phút lệch trên đoạn quay. Tôi nhớ hết.

Mẹ nói: tôi là lỗi mà hệ thống chưa xử lý được. Lỗi nằm ngoài cơ chế xóa. Vì vậy tôi nhớ. Vì vậy cơ chế xóa không xóa được ký ức tôi (Linh, An, mẹ). Vì vậy tôi thấy tầng 19 bằng mắt thường. Vì vậy tôi biết nghi thức vào thang máy mà không ai dạy.

Nhưng nếu tôi nằm ngoài hệ thống, tôi thuộc về đâu?

Duy gấp tờ giấy. Nhét vào túi hoodie. Đứng dậy. Nhìn quạt trần. Quay.

Anh đếm.

Hai vòng phút. Vẫn hai.

Nhưng chậm hơn hôm qua? Hay tôi tưởng tượng? Vòng quay có vẻ nặng hơn, kiểu nặng mà quạt đang kéo thứ gì đó qua không khí thay vì cắt qua nó. Kiểu kéo mà không khí trong phòng đặc hơn. Kiểu đặc mà tầng 19 đang thấm vào phòng 1806 qua khe cửa, qua ống nước, qua gạch men, qua mỗi nhịp thở mười lăm giây từ hành lang.

Duy lấy điện thoại. Mở ứng dụng ghi âm từ đêm qua. Nhấn phát.

Nhịp thở. Mười lăm giây. Hít vào, thở ra, đều đặn. Kiểu đều mà máy (nhưng không phải máy, mà tám cư dân thở cùng nhịp tòa nhà). Và giữa hai nhịp, giữa khoảng im giữa thở ra và hít vào: tiếng gì đó. Nhỏ. Duy phóng to âm thanh (kiểu phóng mà chỉnh EQ trong phần mềm dựng video, kiểu chỉnh mà lọc tiếng nền, tăng tần số cao).

Tiếng rì rào. Không phải gió. Không phải ống nước. Kiểu rì rào mà giọng nói, kiểu giọng mà nhiều người nói cùng lúc, kiểu cùng lúc mà thì thầm, kiểu thì thầm mà không rõ từ nào nhưng có nhịp, có cấu trúc, có ý nghĩa.

Duy tua lại. Nghe lại. Lần thứ ba. Giữa mỗi chu kỳ thở: tiếng thì thầm. Giống nhau. Lặp lại. Mười lăm giây thở, rồi thì thầm, rồi mười lăm giây thở, rồi thì thầm.

Họ đang nói gì đó khi thở.

Hay tòa nhà đang nói gì đó qua họ.

Duy tắt ghi âm. Ngồi im. Phòng tối (rèm kéo, nắng lọt qua khe). Quạt quay. Ống nước im (từ đêm qua, kiểu im mà ống nước ngừng thở, kiểu ngừng mà tòa nhà không cần thở qua ống nước nữa vì đã có tám cư dân thở thay).

Ống nước im. Tòa nhà không thở qua ống nước nữa. Vì nó đã có người.

Duy nhìn xuống tay mình. Bàn tay trái: bình thường. Năm ngón, da nhợt, gân xanh. Bàn tay phải: bình thường. Nhưng khi anh giơ tay phải lên trước ánh nắng qua khe rèm, kiểu giơ mà nhìn ngược sáng: viền ngón tay nhòe. Nhẹ. Kiểu nhòe mà ảnh chụp rung tay, kiểu rung mà viền đôi. Ngón út nhòe nhiều nhất (giống gương thang máy đêm qua, ngón út đã hòa vào nền).

Tôi đang mờ dần. Không chỉ trên gương. Trên da.

Mỗi ngày một chút. Ngón út hôm nay. Ngón áp út ngày mai. Bàn tay tuần sau. Cánh tay tháng sau.

Tôi có bao nhiêu thời gian?

Duy lật tờ giấy. Viết mặt sau:

Kết luận: Bài test phân biệt người thật vs bản sao.

— Bà Hoa: bản sao (hoàn tất). Mắt không chớp, ký ức chung chung.

— Anh Phong: bản sao (đang thay thế). Mắt không chớp, xác nhận chuyện bịa, quầng thâm (người thật bên trong đang mất ngủ).

— Duy: không xác định. Chớp mắt = có. Ngủ = có. Ký ức = quá rõ (bất thường). Đang mờ dần trên gương và trên da.

Tùng: mắt không chớp, không già, không ngủ. Nhưng biết phân biệt. Tùng biết "chúng" là gì. Tùng không phải bản sao. Tùng là thứ khác.

An: chết đuối, không ngủ, không bóng, không chớp(?). Nhưng nhớ quá khứ xa (mùi nước, phổi đầy nước, tiếng cười trẻ con ở hồ bơi). An cũng không phải bản sao. An là sai lệch.

Tôi: nhớ quá rõ, đang mờ dần, nhịp thở bị kéo chậm. Tôi cũng là sai lệch. Nhưng tôi khác An: tôi chớp mắt, tôi ngủ, tôi có bóng (dù mờ dần trên gương). Tôi vẫn là người.

Vẫn. Chữ "vẫn" là vấn đề. "Vẫn" có nghĩa là "bây giờ thì còn, nhưng sẽ hết".

Bên ngoài hành lang: tiếng cửa phòng mở. Bước chân. Cư dân ra ngoài. Bình thường. Tiếng chào hỏi (kiểu chào mà hàng xóm, kiểu hàng xóm mà sáng đi làm, kiểu đi làm mà bình thường). Tiếng thang máy chạy. Bình thường. Cả tòa nhà hoạt động bình thường. Cư dân đi làm bình thường. Không ai biết đêm qua họ thở cùng nhịp. Không ai biết mắt họ không chớp. Không ai biết anh Phong đứng trước cửa nhà mình lúc hai giờ sáng.

Vì ban ngày, bản sao hoạt động hoàn hảo. Ban ngày, chúng làm tất cả mọi thứ người thật làm. Đi làm, chào hàng xóm, nấu cơm, xem TV, nghe nhạc. Chỉ ban đêm, khi không có ai nhìn, chúng dừng lại. Đứng yên. Mở mắt. Thở cùng nhịp tòa nhà.

Ban đêm, chúng trở về dạng thật.

Duy nhìn qua cửa sổ. Nắng. Thành phố. Xe máy. Tiếng còi. Bình thường. Bên ngoài bình thường. Bên trong Thanh Vân: mỗi đêm thêm một người thở cùng nhịp tòa nhà. Mỗi đêm thêm một người mất khả năng nhớ mùi cơm mẹ nấu.

Duy gấp tờ giấy. Dán lên bảng điều tra trên tường (bảng đã kín: ảnh, ghi chú bút đỏ, dây nối, sơ đồ tầng khi nhìn nghiêng). Dán ở góc dưới phải, dưới tên An (bút đỏ, chữ in hoa, kiểu chữ mà Duy viết khi sợ quên).

An vẫn ở trên bảng. Dù cửa hàng tiện lợi chưa bao giờ có An. Dù bảng này cũng sẽ bị hấp thụ (kiểu hấp thụ mà tờ ghi bút đỏ tên Linh, kiểu hấp thụ mà bảng tự sắp xếp, kiểu sắp xếp mà biến bằng chứng thành phần tự nhiên của bảng). Nhưng tôi viết. Vì tôi nhớ. Vì nhớ là thứ duy nhất tôi có.

Duy nhìn bảng điều tra. Nhìn nghiêng. Sơ đồ tầng hiện lên (kiểu hiện mà tự hình thành, kiểu tự mà bảng biết cái gì anh cần thấy). Tầng 18. Phòng 1801 đến 1812. Duy đánh dấu: 1805 (bà Hoa: bản sao). 1808 (anh Phong: đang thay). 1806 (Duy: sai lệch).

Tám phòng thở đồng bộ. Nhưng tôi ở tầng 18 mà nhịp thở vẫn riêng. Vậy tám phòng đó là phòng nào? Tất cả trừ 1806? Hay chỉ vài phòng, và phòng còn lại đã trống từ lâu?

Tôi cần kiểm tra. Từng phòng. Từng cánh cửa. Từng gương mặt.

Nhưng tôi cũng cần cẩn thận. Vì Tùng nói: "Chúng biết cậu thức."

Nếu chúng biết tôi đang test, chúng sẽ thay đổi. Sẽ học cách chớp mắt. Sẽ học cách nhớ mùi. Sẽ hoàn hảo hơn.

Và lúc đó, bài test sẽ vô dụng.

Duy ngồi trên giường. Nhìn tờ giấy trên bảng. Nhìn câu hỏi cuối cùng anh viết:

"Nếu bản sao không nhớ quá khứ xa, mà tôi nhớ quá rõ, thì tôi là gì?"

Quạt quay phía trên. Hai vòng phút. Hoặc chậm hơn hai vòng. Duy không chắc nữa.