Thành phố trống

Duy không ngủ.

Sau khi An biến mất ở khúc quanh cầu thang, anh nằm trên giường nhìn trần nhà, nghe tiếng ống nước thở trong tường, đếm nhịp. Mười lăm giây hít vào, mười lăm giây thở ra. Đều. Chậm. Kiểu sinh vật lớn ngủ sâu nhưng không hoàn toàn mất ý thức.

Danh sách 19 tên nằm trên bàn, cạnh bảng điều tra. Dòng chữ bút chì mặt sau nằm ngửa, ánh sáng sớm chiếu lên nét chữ mờ. Tôi chết đuối năm 12 tuổi. Ngày 14 tháng 7. Duy đã đọc câu đó bảy lần. Không thay đổi. Không biến mất. Chữ vẫn ở đó, gọn, nhỏ, viết bằng tay người đã chết mà vẫn đứng sau quầy thu ngân mỗi đêm.

Bảy giờ sáng, anh tắm, thay đồ, uống cà phê đen không đường. Ngồi trước laptop mở bản đồ. Gõ địa chỉ chung cư Thanh Vân.

Bản đồ hiện đúng: tòa nhà hình chữ nhật, đường vào từ hẻm, quán phở góc đường, tiệm giặt ủi bên phải. Duy chuyển sang chế độ vệ tinh, phóng to. Mái bê tông phẳng, hai bồn nước inox, anten gãy. Đúng vị trí. Anh vừa đứng ở đó ba giờ trước.

Rồi anh bật chế độ thực tế đường phố. Kéo biểu tượng người vàng xuống con hẻm.

Bãi đất trống.

Duy nhìn màn hình. Góc chụp từ đầu hẻm: hai bên là nhà dân, mái tôn, cây xanh, xe máy dựng trước cửa. Giữa hẻm: bãi đất rộng, cỏ dại, tường rào tôn cũ bao quanh, không có tòa nhà nào. Ảnh chụp tháng 3 năm ngoái, ghi rõ ở góc dưới.

Anh kéo sang trái, sang phải. Cùng bãi đất trống. Không có 20 tầng. Không có sảnh. Không có quầy bảo vệ. Không có cửa hàng tiện lợi. Chỉ cỏ dại và tường tôn rỉ sét, kiểu khu đất chờ xây mà không ai xây.

Duy đóng laptop. Nhìn ra cửa sổ. Thành phố bên ngoài vẫn bình thường: xe chạy, người đi, trời nắng. Tòa nhà đối diện vẫn đứng đó, 15 tầng, ban công phơi quần áo. Anh đang ngồi ở tầng 18 của một tòa nhà 20 tầng mà ảnh vệ tinh nói không tồn tại.

UBND phường Thanh Xuân Bắc nằm trên đường Nguyễn Trãi, tòa nhà hai tầng quét vôi vàng, cổng sắt sơn xanh, bảng tên đỏ chữ vàng. Duy đến lúc tám giờ rưỡi, đúng lúc mở cửa.

Phòng tiếp dân ở tầng trệt: ba quầy gỗ, ghế nhựa xanh, quạt trần quay chậm, mùi giấy cũ và mực in. Một phụ nữ trung niên ngồi sau quầy số 2, tóc búi, áo sơ mi trắng, kính lão, gõ bàn phím bằng hai ngón trỏ.

– Tôi cần tra cứu thông tin một tòa nhà. Chung cư Thanh Vân, hẻm 47 đường Lê Văn Lương.

Người phụ nữ nhìn lên. Mắt bà bình thường, kiểu nhân viên hành chính đã nghe hàng trăm yêu cầu mỗi tuần và không còn phân biệt yêu cầu nào quan trọng.

– Anh có giấy tờ liên quan không? Hợp đồng thuê, sổ hộ khẩu?

– Tôi là cư dân. Muốn xác nhận giấy tờ nhà ở.

Bà gõ. Gõ chậm, hai ngón, từng phím một. Duy đứng đợi, nghe tiếng quạt trần, tiếng người ngoài sảnh, tiếng xe máy ngoài cổng. Bình thường. Mọi thứ bình thường.

– Hẻm 47 Lê Văn Lương?

– Đúng.

Bà nhìn màn hình. Nhíu mày. Gõ thêm. Nhìn lại. Quay màn hình về phía anh, đặt ngón tay lên dòng kết quả.

– Địa chỉ này là đất trống. Không có tòa nhà nào tên Thanh Vân.

Duy nhìn màn hình. Giao diện tra cứu cũ, nền trắng, chữ đen, bảng hiển thị kết quả: Hẻm 47, Lê Văn Lương, P. Thanh Xuân Bắc. Loại: đất ở đô thị. Tình trạng: trống. Quy hoạch: chưa cấp phép xây dựng.

– Không có dữ liệu gì? Giấy phép xây dựng, đăng ký kinh doanh, đăng ký tạm trú của cư dân?

– Anh ơi, tôi nói rồi. Đất trống. Không có tòa nhà.

Bà nhìn Duy kiểu nhìn người gây phiền, không phải kiểu nhìn người nói dối. Bà không nghi ngờ anh bịa chuyện, bà chỉ thấy anh đang hỏi về thứ không tồn tại, và điều đó khiến bà mất thời gian.

Duy lấy điện thoại, mở ảnh chung cư Thanh Vân chụp hôm qua: tòa nhà 20 tầng, sảnh tầng trệt, biển tên "Chung cư Thanh Vân" bằng đồng gắn trên tường. Đưa cho bà xem.

Bà nhìn ảnh. Rồi nhìn Duy. Rồi nhìn lại ảnh. Không thay đổi sắc mặt, không giật mình, không lắc đầu kiểu vừa thấy thứ bất thường. Bà chỉ nhìn, kiểu nhìn ảnh phong cảnh trên lịch treo tường mà không có gì đáng chú ý.

– Ảnh này chụp ở đâu?

– Ở hẻm 47 Lê Văn Lương. Chỗ bà vừa nói đất trống.

Bà nhìn ảnh lần nữa. Đặt điện thoại xuống quầy, đẩy lại về phía Duy.

– Tôi không biết tòa nhà này.

Không nói thêm. Quay lại gõ bàn phím, kiểu câu chuyện đã kết thúc. Duy đứng thêm mười giây, rồi cầm điện thoại đi ra.

Ngoài cổng, nắng gắt. Duy đứng cạnh cây bàng trước UBND, nhìn lại ảnh trên điện thoại. Tòa nhà vẫn ở đó, 20 tầng, biển đồng, sảnh kính, quầy bảo vệ nhìn qua khe cửa. Anh phóng to ảnh, kéo lên, đếm tầng từ dưới lên. Một, hai, ba, bốn...

Mười tám. Mười chín. Hai mươi.

Duy dừng lại. Đếm lại. Chậm. Từng tầng, theo hàng cửa sổ. Tầng 1: sảnh, cửa kính lớn. Tầng 2 đến 18: cửa sổ sáng đèn hoặc rèm che. Tầng 20: cửa sổ góc, đèn vàng.

Và giữa tầng 18 và tầng 20: một hàng cửa sổ tối đen. Không rèm. Không đèn. Không phản chiếu. Kiểu kính hấp thụ ánh sáng thay vì phản chiếu, hoặc kính không phải kính mà là lỗ thủng trên bề mặt tòa nhà, nhìn vào bên trong thấy tối.

Tầng 19. Nhìn thấy từ bên ngoài. Trong ảnh chụp.

Duy hạ điện thoại. Nhìn lên trời. Trời xanh, mây trắng, bình thường. Anh đang đứng trước UBND phường, giữa ban ngày, giữa thành phố, và tòa nhà anh sống không tồn tại trong hồ sơ hành chính, nhưng có mặt trong ảnh chụp, và tầng mà không ai thấy thì hiện rõ qua ống kính.

Thư viện quận nằm ở tầng 3 trung tâm văn hóa, cuối đường Khuất Duy Tiến. Phòng đọc: bàn gỗ dài, đèn tuýp trắng, quạt đứng ở góc, mùi giấy cũ và gỗ mọt. Duy xin đọc tài liệu lưu trữ báo chí địa phương.

Nhân viên thư viện dẫn anh đến khu vi phim, góc cuối phòng, nơi hai máy đọc vi phim cũ đặt trên bàn, màn hình xám, cuộn phim xếp trong ngăn kéo theo năm. Duy lấy cuộn năm 1994, lắp vào máy, quay tay tìm.

Quay chậm. Tin thời sự. Tin kinh tế. Rao vặt. Quảng cáo thuốc bổ. Tin thể thao. Anh quay qua ba tháng đầu năm, đến tháng tư.

"Khánh thành chung cư Thanh Vân, tổ hợp nhà ở cao tầng đầu tiên khu Thanh Xuân."

Bài báo nhỏ, nằm ở trang 5, cột phải. Ảnh đen trắng: tòa nhà mới xây, biểu ngữ đỏ, người đứng trước sảnh, ghế nhựa xếp hàng, micro trên bục. Duy nhìn ảnh. Tòa nhà trông khác bây giờ, mới hơn, tường trắng sạch, nhưng hình dạng giống: chữ nhật, 20 tầng, cửa sổ hai bên.

Anh đọc bài báo:

"Sáng 12/4, UBND quận Thanh Xuân tổ chức lễ khánh thành tổ hợp chung cư Thanh Vân, công trình nhà ở cao tầng đầu tiên trên địa bàn phường Thanh Xuân Bắc, do Công ty Xây dựng và Phát triển Đô thị số 7 thi công. Chung cư gồm 20 tầng, 240 căn hộ, phục vụ nhu cầu nhà ở cho cán bộ công nhân viên..."

Bài viết dài khoảng nửa cột. Duy đọc hết. Thông tin chuẩn kiểu bài khánh thành: diện tích, số căn hộ, đại diện lãnh đạo cắt băng, lời phát biểu. Không có gì bất thường.

Trừ một dòng ở cuối, nằm sát lề dưới, chữ nhỏ hơn phần còn lại:

"Thiết kế gốc gồm 19 tầng. Trong quá trình thi công, chủ đầu tư bổ sung thêm tầng kỹ thuật giữa tầng 18 và 20, nâng tổng số lên 20."

Tầng kỹ thuật. Giữa 18 và 20. Duy đọc lại câu đó ba lần. Tầng kỹ thuật thường nằm ở dưới cùng hoặc trên cùng tòa nhà, chứa máy móc, hệ thống điều hòa, ống nước, thiết bị điện. Không nằm giữa hai tầng dân cư. Và không ai gọi tầng kỹ thuật bằng số.

Anh quay sang trang tiếp theo. Trang 6.

Trống.

Không phải trống kiểu chưa in. Trống kiểu đã bị cắt. Mép giấy không đều, có vết xé mỏng chạy dọc theo đường gấp, kiểu ai đó đã dùng dao rọc giấy cắt nội dung ra khỏi tờ báo trước khi đưa vào lưu trữ. Duy nhìn sang cuộn vi phim: trang 6 là ảnh chụp trang trống, rõ ràng, sắc nét, chụp đúng tờ giấy đã bị cắt.

Ai đó đã xóa phần tiếp theo của bài báo. Hoặc phần tiếp theo không phải bài báo, mà là thứ khác, thứ đáng cắt đi.

Duy tua tiếp. Các tháng sau không nhắc đến chung cư Thanh Vân nữa. Không tin nhắc, không bài viết theo dõi, không phản hồi cư dân, không đơn khiếu nại, không tin tức nào. Tòa nhà 240 căn hộ khánh thành rồi biến mất khỏi mặt báo, kiểu thứ gì đó đã được nói xong và không ai muốn nói thêm.

Anh ghi lại: "Công ty Xây dựng và Phát triển Đô thị số 7." Lấy điện thoại tra. Không có kết quả. Không trang web, không đăng ký kinh doanh, không nhắc đến trong bất kỳ dự án nào. Công ty xây tòa nhà 20 tầng năm 1994 rồi biến mất, giống cách cư dân của nó biến mất, giống cách hồ sơ của nó biến mất.

Duy đi bộ về chung cư.

Con hẻm quen thuộc: xe máy dựng hai bên, cây xanh, dây điện giăng ngang, tiệm phở góc đường mùi nước dùng bốc khói, tiệm giặt ủi đèn xanh nhấp nháy. Cuối hẻm: chung cư Thanh Vân. 20 tầng. Tường vàng bẩn. Cửa sổ. Lan can. Ban công phơi quần áo. Tòa nhà có thật, nặng, chiếm chỗ, che nắng cả con hẻm vào buổi chiều.

Anh đứng ở đầu hẻm, cách tòa nhà khoảng năm mươi mét. Nhìn lên. Đếm.

Một. Hai. Ba.

Mười tám. Cửa sổ sáng, rèm vàng, có bóng người di chuyển bên trong. Tầng 18, nơi anh sống.

Mười chín.

Cửa sổ tối. Không rèm. Kính đen, hoặc không phải kính, kiểu bề mặt không phản chiếu gì, nuốt ánh nắng chiều. Duy nhìn hàng cửa sổ đó lâu hơn, cố tìm chi tiết. Không có. Chỉ tối. Tối đều, phẳng, kiểu mặt nước đen nhìn từ trên xuống, không thấy đáy.

Hai mươi. Cửa sổ sáng, ai đó đã bật đèn.

Anh giơ điện thoại, chụp. Nhìn lại ảnh. Tòa nhà đầy đủ 20 tầng, rõ ràng, sắc nét dưới nắng chiều. Và hàng cửa sổ tối giữa 18 và 20, rõ như viết.

Nhưng bằng mắt thường, khi Duy hạ điện thoại nhìn lên, anh đếm: 18, rồi 20. Mắt anh nhảy qua, kiểu trượt, kiểu khoảng giữa không đáng dừng lại, kiểu não quyết định rằng ở đó không có gì. Phải cố ý, phải ép mắt dừng lại, phải đếm chậm, mới thấy hàng cửa sổ tối. Và ngay khi anh chớp mắt, nó biến mất, não nhảy lại: 18, 20.

Ống kính thấy. Mắt người không thấy. Hoặc mắt người thấy nhưng não từ chối ghi nhận.

Duy cất điện thoại, đi vào sảnh. Tùng ngồi sau quầy, đầu gật, radio phát bolero, bài cũ, cùng bài. Anh đi ngang không nhìn, vào thang máy, bấm 18. Cửa đóng, cabin trượt lên, trần nhôm phản chiếu bóng anh. Anh nhìn bóng. Đúng nhịp. Đúng hình.

Nhưng lần này, anh nhìn kỹ hơn. Và anh thấy: bóng anh trên trần không nhìn xuống như anh. Bóng anh nhìn thẳng. Nhìn vào mắt Duy qua mặt phản chiếu, kiểu hai người đối diện nhau qua tấm gương mà một trong hai không phải phản chiếu.

Cửa mở. Tầng 18. Hành lang đèn vàng. Duy bước ra, không quay lại nhìn trần cabin.

Anh về phòng. Đóng cửa. Cài chốt. Ngồi xuống trước bảng điều tra trên tường.

Ghim ảnh chụp tòa nhà lên góc phải. Ảnh rõ: tầng 19 hiện qua ống kính, cửa sổ tối đen giữa hai hàng cửa sổ sáng. Bên cạnh: danh sách 19 tên của An. Bên dưới: ghi chú metadata, CCCD không tồn tại, tổng đài lẩn tránh. Bên trên: sơ đồ tầng 18, đánh dấu phòng bất thường.

Và bây giờ, thêm: UBND phường — "đất trống, không có tòa nhà nào tên Thanh Vân." Bản đồ thực tế đường phố, bãi đất trống. Báo 1994, khánh thành có thật, nhưng trang sau bị cắt. "Tầng kỹ thuật giữa tầng 18 và 20" — tầng 19 ban đầu không có trong thiết kế. Công ty xây dựng số 7, không tồn tại.

Duy nhìn bảng. Bảng đã kín gần hết tường. Ghi chú, ảnh, dây nối, mũi tên. Anh bước lùi, nhìn toàn cảnh, và lại thấy: khi nhìn nghiêng, bảng trông giống sơ đồ mặt bằng tòa nhà. Các ghi chú tụ lại thành hình chữ nhật, dây nối thành hành lang, ảnh thành cửa phòng. Và ở giữa, chỗ anh chưa ghim gì, là khoảng trống hình chữ nhật dài, nằm ngang, giống hành lang.

Giống tầng 19.

Anh ngồi xuống giường, nhìn bảng từ xa. Bên ngoài cửa sổ, trời bắt đầu tối. Đèn đường bật. Tiếng xe máy thưa dần. Từ phòng 1808: tiếng TV, rất nhỏ, lặp câu cũ. Từ phòng 1809: im lặng. Ống nước trong tường bắt đầu thở lại, chậm, đều, kiểu tòa nhà chờ đêm đến.

Duy nghĩ về nhân viên UBND. Bà không nói dối. Bà thật sự không thấy tòa nhà trong hệ thống. Bà nhìn ảnh và không nhận ra, kiểu nhìn ảnh nơi mình chưa bao giờ đến. Bà không giấu, không tránh, bà chỉ đơn giản là không biết.

Vấn đề không phải ai đó xóa dữ liệu. Vấn đề là dữ liệu chưa bao giờ tồn tại. Chung cư Thanh Vân, 20 tầng, 240 căn hộ, hơn ba mươi năm tuổi, hàng trăm cư dân, không tồn tại trong hồ sơ hành chính. Không giấy phép xây dựng. Không đăng ký tạm trú. Không thuế đất. Không ai quản lý. Tòa nhà đứng giữa thành phố như thể nó tự mọc lên từ mặt đất, tự có cư dân, tự vận hành, và thế giới bên ngoài đi ngang qua mỗi ngày mà không nhìn thấy.

Giống tầng 19. Tầng 19 nằm giữa 18 và 20, nhìn thấy qua ống kính nhưng mắt người nhảy qua. Bây giờ, toàn bộ tòa nhà cũng vậy. Nó ở đó. Ai cũng đi ngang. Không ai ghi nhận.

Duy nhìn danh sách An trên tường. 19 người biến mất mà không ai nhớ. Bây giờ anh hiểu: không phải 19 người biến mất khỏi chung cư. Chung cư chính nó đã biến mất khỏi thành phố. 19 người chỉ là chi tiết nhỏ trong thứ lớn hơn nhiều.

Anh lấy bút, viết lên góc trống cuối cùng của bảng điều tra:

"Chung cư Thanh Vân không tồn tại. Tầng 19 không tồn tại. Cư dân không tồn tại. Câu hỏi: ai tồn tại?"

Rồi đặt bút xuống. Nhìn ra cửa sổ. Trời tối hẳn. Đèn thành phố sáng bên dưới, xe chạy, người đi, bình thường. Và anh ngồi trong tòa nhà ma, ở tầng 18 của thứ mà thế giới không thấy, nghe ống nước thở, đợi bốn giờ sáng để gặp người đã chết.