Có người đang thay thế

An không đến lúc bốn giờ.

Duy đợi ở cửa hàng tiện lợi, quầy trống, đèn huỳnh quang sáng trắng, tủ lạnh kính vo ve đều đặn. Bốn giờ mười. Bốn giờ hai mươi. Không có An. Lần đầu tiên trong ba đêm liên tiếp, cô không xuất hiện.

Anh đợi đến bốn giờ rưỡi. Nhìn quanh. Kệ hàng xếp ngay ngắn, máy pha cà phê tự động góc trái, quầy thu ngân trống, ghế nhựa xếp gọn. Mọi thứ đúng chỗ, đúng vị trí, nhưng thiếu An thì căn phòng trống theo cách khác, kiểu sân khấu không có diễn viên.

Bốn giờ bốn lăm. Duy bỏ đợi. Lên tầng 18 bằng cầu thang bộ, không đi thang máy, kiểu An.

Sáng hôm đó, anh ra ngoài.

Không đi UBND, không đi thư viện, không tra cứu gì. Anh đi bộ dọc con hẻm, qua tiệm phở, qua tiệm giặt ủi, ra đường Lê Văn Lương, đi bộ chậm. Nhìn người. Nhìn xe. Nhìn thành phố sống bình thường lúc tám giờ sáng: xe buýt, xe máy, người đi làm, học sinh, quán cà phê mở cửa, mùi bún bò, tiếng còi, tiếng cười.

Bình thường. Mọi thứ bình thường. Và lần đầu tiên, sự bình thường đó khiến Duy khó chịu, kiểu đứng trước bức tranh hoàn hảo quá mức mà không tìm được vết bút nào lệch. Anh đã sống ở thành phố này hai mươi bảy năm, đi trên đường này hàng trăm lần, nhưng hôm nay, sau hai tuần ở chung cư Thanh Vân, mọi thứ trông giống bản sao của chính nó.

Anh mua cà phê đen ở quán đầu hẻm, ngồi trên bậc thềm tiệm giặt ủi, nhìn tòa nhà từ ngoài. Người đi qua không nhìn tòa nhà. Không phải tránh nhìn, mà đúng nghĩa không nhìn, kiểu mắt đi thẳng qua mà không dừng, kiểu tòa nhà 20 tầng chiếm nửa con hẻm nhưng không có trọng lượng thị giác. Một phụ nữ dắt xe máy ngang qua, nhìn hai bên kiểm tra xe, mắt lướt qua mặt tiền chung cư như lướt qua bức tường rào thông thường. Chung cư Thanh Vân đứng cuối hẻm, 20 tầng, tường vàng bẩn, cửa sổ hai bên, ban công phơi quần áo. Bằng mắt thường: 18, rồi 20, mắt nhảy qua. Bằng ống kính, anh biết, sẽ thấy hàng cửa sổ tối đen ở giữa.

Nhưng hôm nay anh không chụp ảnh. Anh ngồi nhìn tòa nhà bằng mắt thường và cố ép mắt dừng lại ở giữa, ở khoảng trống giữa 18 và 20. Khó hơn anh tưởng. Mắt trượt, não kéo, kiểu có thứ gì đó trong đầu anh phản đối việc nhìn chỗ đó, kiểu bộ lọc mà anh không cài nhưng luôn bật.

Rồi, trong khoảnh khắc ngắn, anh thấy. Không qua ống kính. Bằng mắt thường. Hàng cửa sổ tối, nằm ngang giữa hai hàng cửa sổ sáng, và trong một ô cửa sổ, rất nhỏ, rất xa, có thứ gì đó đứng. Hình người. Đứng yên. Nhìn xuống. Nhìn về phía anh.

Duy chớp mắt. Mất. Mắt nhảy: 18, 20, tầng 19 biến mất như chưa từng ở đó. Nhưng anh đã thấy. Lần đầu tiên, bằng mắt thường, không qua ống kính, không qua camera, không qua bản đồ. Mắt anh bắt đầu nhìn thấy thứ mà mắt người không nên thấy.

Anh đứng dậy, vứt ly cà phê, đi vào sảnh.

Chiều, An xuất hiện.

Duy đang ngồi trong phòng, nhìn bảng điều tra, khi nghe tiếng gõ cửa. Nhẹ, hai tiếng, kiểu người gõ bằng lóng ngón tay mà không muốn ai ngoài người trong phòng nghe thấy.

An đứng ngoài cửa. Áo sơ mi trắng, tóc buộc gọn, mắt tỉnh. Nhưng hôm nay có thứ gì đó khác: mắt cô đỏ ở viền, kiểu người không ngủ, dù An không bao giờ ngủ, nên viền đỏ đó không phải mệt mỏi mà là thứ khác. Lo lắng. Hoặc sợ.

– Tôi không đến được sáng nay.

Cô bước vào, đóng cửa. Đứng giữa phòng, nhìn bảng trên tường, rồi nhìn Duy.

– Bà Lan.

– Bà Lan nào?

– Bà Nguyễn Thị Lan. Tầng 12, phòng 1208. Ba năm trước, tôi quen bà khi bà mua đồ ăn tối. Bà hay mua đậu hũ nóng và sữa đậu nành. Mỗi tối, cùng giờ, cùng đồ. Tôi nhớ bà vì bà luôn nói "cảm ơn cô" giống ông Tuấn, người đầu tiên biến mất.

An ngồi xuống ghế, lần đầu tiên Duy thấy cô ngồi ở đâu ngoài quầy thu ngân. Cô ngồi thẳng lưng, tay đặt trên đùi, kiểu người đến báo cáo.

– Một ngày, bà biến mất. Hôm sau bà "trở lại." Nhưng tôi nhận ra ngay: bà cười khác. Nụ cười cũ của bà nghiêng sang trái, một bên má có nếp nhăn sâu. Nụ cười mới đều hai bên, kiểu nụ cười được vẽ lên mặt thay vì mọc từ bên trong. Bà không nhớ tôi. Bà gọi tôi "em" thay vì "cô."

Duy nhìn An. Giống bà Hà hôm qua. Cùng dấu hiệu. Cùng cơ chế.

– Bà Lan mới không ngủ. Tôi biết vì tôi cũng không ngủ, và những đêm tôi đi lên tầng 12, tôi thấy bà đứng ở ban công lúc ba giờ sáng, nhìn xuống. Không di chuyển, không vịn lan can, đứng yên, mắt mở, nhìn thẳng xuống sảnh. Mỗi đêm.

An dừng lại. Nhìn bảng điều tra trên tường.

– Tôi theo dõi thêm. Trong ba năm, ít nhất năm cư dân tôi quen đã bị thay. Ông Tuấn tầng 14, chị Hương tầng 7, anh Bảo tầng 9, bà Lan tầng 12, ông Đức tầng 6. Mỗi người biến mất, mỗi người "trở lại" nhưng sai. Cùng cơ chế: mắt không chớp, nụ cười đều, xưng hô lệch, không nhớ chi tiết cá nhân. Và mỗi người bản thay đều có một thói quen mới: đứng ở ban công hoặc cửa sổ lúc ba giờ sáng, nhìn xuống.

– Nhìn gì?

– Tôi không biết. Nhưng tất cả nhìn cùng một hướng. Về phía sảnh. Về phía thang máy.

Im lặng. Ống nước trong tường thở đều, chậm, mười lăm giây mỗi nhịp. Duy nghe, và lần đầu tiên tự hỏi: ống nước thở vì tòa nhà sống, hay ống nước thở vì bản sao ở mỗi tầng đang thở cùng nhịp?

– Cụ ông phòng 1809, Duy nói.

An nhìn anh. Chờ.

– Cụ Nguyễn Văn Thành. Tôi gõ cửa tuần trước, cụ lặp câu "Cậu là ai?" hai lần y hệt, cùng ngữ điệu, cùng khoảng cách, kiểu bản ghi phát lại. Hôm sau quay lại, cụ nhớ tôi. Nhưng TV cụ chiếu bản tin bảy năm trước mà cụ nói "hôm nay." Mắt cụ không chớp.

– Cụ Thành là bản sao, An nói, không ngạc nhiên, kiểu đã biết nhưng chưa xác nhận từ người khác. Hoặc cụ đã ở giữa, chưa bị thay hoàn toàn. Kiểu quá trình đang diễn ra, chậm, từng lớp một, kiểu sơn cũ bị bong dần mà bên dưới không phải tường mà là thứ khác.

– Ở giữa?

An nhìn Duy. Mắt cô tỉnh nhưng có thứ gì đó ở phía sau, sâu hơn, kiểu người đang nói thứ cô không chắc nên nói.

– Có hai loại. Loại thay hoàn toàn: người cũ biến mất, người mới xuất hiện, giống nhau bề ngoài nhưng sai ở chi tiết. Bà Lan, bà Hà, ông Đức. Loại thứ hai: người cũ vẫn ở đó, nhưng bắt đầu sai dần. TV kẹt ở một ngày. Mắt không chớp. Ký ức bật tắt. Cụ Thành có thể thuộc loại này. Ông ấy vẫn là ông ấy, nhưng tầng 19 đang "nhận" ông ấy dần dần.

– Giống bà Mai.

– Giống bà Mai. Bà Mai bị nhận hoàn toàn, bây giờ ở tầng 19. Cụ Thành đang trên đường đến đó.

Duy nhìn bảng điều tra. Bốn hộ thừa ở tầng 18: 1802, 1808, 1809, 1812. Bây giờ anh hiểu: không phải "hộ thừa." Đó là những phòng mà người thật đã bị thay hoặc đang bị nhận. Phòng 1808: trống, TV chiếu phòng realtime, vết lõm ấm. Ai đó từng ở đó, bị xóa, và thứ còn lại là dấu ấn, kiểu vết chân trong bùn sau khi người đã đi.

– Bao nhiêu người ở tầng 18 này là thật? Duy hỏi, câu hỏi mà anh đã nghĩ từ đêm qua nhưng chưa dám nói thành lời.

An im lặng lâu. Nhìn bảng. Nhìn từng ghi chú, từng ảnh, từng dây nối. Rồi nhìn Duy.

– Tôi không biết. Có thể ít hơn anh nghĩ.

Cô đứng dậy, đi ra cửa sổ, nhìn xuống. Chiều muộn, ánh nắng xiên qua rèm, chiếu lên sàn, lên ghế, lên tay An đặt trên khung cửa sổ. Duy nhìn: bóng khung cửa sổ đổ dài trên sàn, bóng rèm, bóng cây bên ngoài. Chỗ An đứng: không có bóng.

– Và tôi, An nói, vẫn nhìn ra ngoài, giọng thấp, đều, nhưng lần đầu tiên Duy nghe thấy thứ gì đó nứt trong đó, rất nhẹ, kiểu vết nứt trên kính mà phải nhìn gần mới thấy. Tôi là gì? Bản sao? Người bị nhận? Hay thứ gì khác?

Duy không trả lời. Anh nhìn cô đứng trước cửa sổ, áo trắng, tóc buộc gọn, không có bóng, và nghĩ về dòng chữ bút chì mặt sau danh sách: Tôi chết đuối năm 12 tuổi. Ngày 14 tháng 7. An không phải bản sao. An không phải người bị nhận. An là thứ thứ ba, thứ mà ngay cả cô cũng không có tên gọi.

– Anh có bị thay không? An hỏi, quay lại nhìn Duy. Câu hỏi đột ngột, không có đệm, kiểu nghĩ gì hỏi nấy.

– Tôi không biết. Làm sao biết?

– Anh có đứng ở ban công lúc ba giờ sáng không?

– Không.

– Anh có quên tên ai đó mà anh quen không?

– Không.

– Bóng anh có đúng không?

Duy nhìn xuống sàn. Bóng anh nằm dài theo ánh nắng chiều, méo một chút theo góc, nhưng đúng hình, đúng vị trí. Anh giơ tay phải. Bóng giơ tay phải. Anh nghiêng đầu. Bóng nghiêng đầu. Đúng nhịp. Đúng hình.

Nhưng anh nhớ: trần nhôm thang máy hôm qua, bóng anh nhìn thẳng vào mắt anh thay vì nhìn xuống. Và tuần trước, bóng tay trong kính cửa sổ chậm hơn nửa giây. Bóng anh đúng ở đây, trong phòng, dưới ánh nắng. Nhưng trên bề mặt phản chiếu, trong cabin thang máy, trong kính, bóng bắt đầu sai.

– Bóng tôi đúng, anh nói. Ở đây.

An nhìn anh. Không nói gì. Cô hiểu cái "ở đây" có nghĩa gì. Nghĩa là ở chỗ khác, bóng anh không đúng. Nghĩa là anh đang thay đổi. Chậm. Nhưng đang thay đổi.

Họ đứng ở hành lang tầng 18.

Chiều muộn, đèn vàng nhập nhoạng, mười hai cánh cửa đóng. Phía sau mỗi cánh cửa: tiếng sinh hoạt. Tiếng TV từ 1801. Tiếng trẻ con khóc từ 1807. Tiếng nước chảy từ 1804. Tiếng quạt từ 1810. Và từ 1808: tiếng TV, rất nhỏ, lặp câu cũ.

Duy đứng giữa hành lang, lắng nghe. An đứng cạnh, im lặng. Và anh nghe: mỗi tiếng bát đĩa, mỗi tiếng TV, mỗi tiếng cười, mỗi tiếng nước chảy, mỗi tiếng sinh hoạt bình thường phía sau mỗi cánh cửa, tất cả đều nghe sai. Không sai rõ, không sai kiểu phát hiện được, mà sai kiểu nốt nhạc lệch mà chỉ người có tai tuyệt đối mới bắt được. Tiếng trẻ con khóc từ 1807 hơi đều quá. Tiếng nước chảy từ 1804 lặp theo chu kỳ mười lăm giây. Tiếng quạt từ 1810 đúng nhịp với ống nước trong tường.

Mười lăm giây. Cùng nhịp. Tất cả cùng nhịp.

Duy quay sang nhìn An. Cô đang nhìn cánh cửa 1812, cánh cửa khóa ngoài nhưng có mùi nấu ăn và mùi kim loại ẩm.

– Phòng này, cô nói nhỏ, giọng gần như thì thầm, tôi chưa bao giờ thấy ai vào hay ra.

Rồi cô quay lưng, đi về phía cầu thang. Bước chân không tiếng. Tóc bay nhẹ theo gió từ cửa sổ cuối hành lang. Duy nhìn theo cho đến khi cô biến mất ở khúc quanh, rồi nhìn lại hành lang.

Mười hai cánh cửa. Phía sau mỗi cánh cửa: tiếng sinh hoạt bình thường. Nhưng bây giờ, đứng một mình giữa hành lang tầng 18, Duy nghe rõ: tất cả cùng nhịp. Mười lăm giây hít vào, mười lăm giây thở ra. Tiếng TV, tiếng nước, tiếng quạt, tiếng ống nước. Cùng chu kỳ. Cùng nhịp thở. Tòa nhà thở, và mọi thứ bên trong thở theo.

Anh về phòng 1806. Đóng cửa. Đứng giữa phòng, lắng nghe. Ống nước trong tường thở. Và anh nhận ra: nhịp tim anh cũng mười lăm giây.

Anh đặt tay lên ngực trái, đếm. Nhịp đập, đều, chậm hơn bình thường, khoảng bốn nhịp mỗi phút, quá chậm cho người sống nhưng anh không cảm thấy chóng mặt, không khó thở, không gì cả. Tim anh đập theo nhịp tòa nhà. Hoặc tòa nhà thở theo nhịp tim anh. Hoặc cả hai đang đồng bộ dần, kiểu hai chiếc đồng hồ đặt cạnh nhau đủ lâu thì quả lắc sẽ dao động cùng tần số.

Duy hạ tay. Nhịp tim trở lại bình thường, hoặc anh nghĩ là bình thường, nhưng không chắc nữa vì đã quên nhịp tim mình trước khi chuyển đến Thanh Vân. Nhìn bảng điều tra kín tường. Nhìn danh sách 19 tên, bây giờ là 20. Nhìn ghi chú, ảnh, dây nối. Và ở giữa bảng, khoảng trống hình hành lang, tầng 19 nằm trong bản đồ mà anh tự vẽ mà không biết đang vẽ.

Anh lấy bút. Viết lên khoảng trống đó, chữ nhỏ, gọn:

"Có người đang thay thế. Có thể là tôi."

Rồi đặt bút xuống. Nhìn ra cửa sổ. Trời tối hẳn. Đèn thành phố bật, vàng và trắng xen kẽ, xe chạy phía dưới, đèn đỏ đèn xanh, bình thường, bình thường, bình thường. Và ở đâu đó trong tòa nhà, phía sau một cánh cửa mà anh không biết là cánh cửa nào, có ai đó đang đứng ở ban công, mắt mở, nhìn xuống sảnh, đợi ba giờ sáng.