Người Mà Camera Không Thấy

Sáng hôm đó Duy mở phần mềm dựng phim như mọi sáng. Không phải vì có việc, mà vì đã thành thói quen: pha cà phê, ngồi xuống, kéo footage đêm qua vào timeline, xem lướt. Kiểu thói quen người sống trong tòa nhà có tầng 19 buộc phải có, kiểu kiểm tra hằng ngày không ai dạy nhưng ai cũng biết nên làm.

Camera cửa hàng tiện lợi. Góc rộng, trần, nhìn xuống quầy thu ngân và ba dãy kệ. Timestamp 22:47 đêm qua.

Quầy trống.

Duy ngừng tay trên chuột. Nhìn kỹ. 22:47, ca đêm An bắt đầu từ 22:00, cô luôn đứng sau quầy từ 22:15. Nhưng quầy trống. Không có ai. Không có An.

Tua nhanh. 22:50. 23:00. 23:30. Quầy trống xuyên suốt. Nhưng: kệ mì tôm phía sau, gói mì tự nhích sang phải. Chậm, kiểu nhích mà chỉ thấy khi tua nhanh, kiểu gói mì tự trượt trên kệ sắt mà không có tay nào đẩy. 23:47, lon nước ngọt trên kệ đồ uống tự xoay nửa vòng, kiểu xoay mà nhãn đổi hướng từ quay vào tường sang quay ra ngoài, kiểu ai đó xoay để khách dễ đọc nhãn nhưng không có ai.

00:15. Tiền xuất hiện trên quầy. Không có khách. Cửa tự động mở (cảm biến), không ai bước vào trên hình, nhưng cửa mở rồi đóng, kiểu cửa mở cho người mà camera không ghi. Mười lăm giây sau, tiền nằm trên quầy: hai tờ mười nghìn, đặt ngay ngắn, kiểu đặt có bàn tay sắp xếp. Rồi tiền biến mất (ai đó nhặt lên), ngăn kéo tự mở (ai đó bấm), tiền rơi vào (ai đó bỏ), ngăn kéo đóng.

Cô vẫn ở đó. Vẫn bán hàng. Vẫn xếp kệ, xoay lon, nhận tiền, thối tiền. Nhưng camera không thấy cô nữa.

Duy kéo timeline về 3:33. Nhiễu 19 giây, kiểu quen. Sau nhiễu: quầy trống. Kệ tĩnh. Không có An. Nhưng trên mặt quầy, ly cà phê (ly An uống mỗi đêm, ly sứ trắng, kiểu ly mà An mang từ nhà chứ không phải ly cửa hàng) tự nâng lên, nghiêng, hạ xuống. Kiểu uống. Kiểu cầm lên, nhấp, đặt xuống. Nhưng không có tay, không có môi, không có người.

Duy dừng video. Nhìn khung hình đông cứng: quầy thu ngân, đèn huỳnh quang, ly sứ trắng nằm nghiêng bốn mươi lăm độ giữa không trung.

Tuần trước cô còn có viền nhòe. Viền mỏng, kiểu viền mà phải zoom 200% mới thấy. Bây giờ: không viền, không bóng, không pixel. Cô không nhòe nữa. Cô đã qua giai đoạn nhòe. Camera nhìn xuyên qua cô kiểu nhìn xuyên qua không khí.

Duy mở toàn bộ sáu camera chung cư. Chia màn hình thành sáu ô, kéo footage đêm qua song song.

Camera sảnh: cửa kính mở (cảm biến) lúc 6:02 sáng. Không ai. Mở rồi đóng, kiểu có người đi qua, kiểu cảm biến nhận diện có vật thể nhưng camera không ghi. Sáu giây sau, cửa thang máy mở (không ai bấm, kiểu Tùng bấm từ sảnh bảo vệ hoặc thang máy tự mở). Thang máy đóng. Bảng số nhảy: 1, 2, 3... 18. Dừng ở 18.

Camera thang máy: cabin trống. Cửa mở tầng 18. Không ai bước ra. Nhưng sàn cabin lõm nhẹ ở góc trái phía trước (kiểu lõm mà chỉ thấy khi ánh đèn cabin chiếu chéo, kiểu lõm do trọng lượng đứng lên rồi bước ra). Rồi sàn phẳng lại.

Camera hành lang tầng 18: hành lang dài, đèn huỳnh quang, sáu cửa mỗi bên. Cửa thang máy mở. Không ai. Nhưng ba giây sau, bóng xuất hiện trên sàn, nhẹ, mỏng, kiểu bóng của ai đó đi qua dưới đèn. Bóng di chuyển dọc hành lang, chậm, kiểu bước chân không vội. Bóng dừng trước cửa 1806 (phòng Duy). Hai giây. Rồi bóng di chuyển tiếp, đi hết hành lang, biến mất ở cuối.

Cô dừng trước cửa phòng tôi. Hai giây. Rồi đi tiếp.

Duy nhìn timestamp: 6:04 sáng. Bốn phút trước khi anh thức dậy (đồng hồ báo thức 6:08). An đi qua phòng anh mỗi sáng sau ca đêm. Anh chưa bao giờ biết. Bây giờ biết vì camera cho thấy bóng, kiểu camera không thấy An nhưng thấy bóng An, kiểu ánh sáng vẫn tương tác với cô dù ống kính thì không.

Không. Sai. Bóng đó nhạt hơn tuần trước. Nhạt hơn bóng đêm qua trên mái. Bóng cô đang mất trước khi cô mất.

Duy kiểm tra camera tầng hầm. Camera kho. Camera cầu thang bộ. Mỗi camera: trống. Không An. Không viền. Không pixel. Chỉ đồ vật tự di chuyển đây đó: cửa mở, đèn bật, ghế dịch, kiểu có người sống nhưng người đó vô hình.

Anh ngả lưng vào ghế. Nhìn trần nhà. Quạt trần quay chậm, kiểu quạt cũ, kiểu quạt trong phòng 1806 luôn quay dù Duy không bật.

Tuần trước: viền nhòe. Tuần này: biến mất hoàn toàn. Nhanh hơn ước tính. Nhanh hơn ba bốn tuần. Nhanh hơn hai tuần. Camera mất An trong chưa đầy bảy ngày kể từ lần cuối kiểm tra. Sau đêm trên mái. Sau khi cô kể. Kiểu cô giữ mình lại bằng cách giấu, và khi câu chuyện mười hai tuổi rời khỏi miệng, thứ còn lại để giữ không còn nữa.

Duy đi cầu thang bộ xuống tầng trệt. Không đi thang máy (thói quen mới, kiểu thói quen mà An không dạy nhưng Duy tự học vì thang máy ở chung cư Thanh Vân không phải thứ nên tin). Bê tông vang mỗi bước, vang kiểu bê tông cũ, kiểu âm thanh mà tòa nhà trả lại cho bước chân.

Tầng trệt. Sảnh. Cửa kính tự động. Rẽ trái. Cửa hàng tiện lợi.

An đứng sau quầy.

Cô đứng đó, bằng xương bằng thịt (kiểu nói, vì xương bên trong cô là xương mười hai tuổi và thịt bên ngoài cô đang mỏng dần). Tay lau quầy bằng khăn xanh, kiểu lau vòng tròn quen, kiểu tay đã lau quầy này hàng nghìn đêm. Tóc ngắn, đen, kẹp gọn sau tai trái. Đồng phục cửa hàng, sạch, phẳng.

Duy nhìn An. Mắt thường. Không qua ống kính, không qua màn hình, không qua camera. Mắt nhìn mắt. Cô ở đó. Rõ ràng. Sắc nét. Thật.

Cô thật hơn bất kỳ ai tôi đã gặp trong tòa nhà này.

An ngẩng lên. Nhìn Duy. Không ngạc nhiên (cô không bao giờ ngạc nhiên, kiểu cô biết ai sẽ đến trước khi người đó đến, hoặc kiểu cô đã quen không ngạc nhiên).

– Sáng nay anh xuống sớm.

– Tôi đã xem footage.

An không hỏi footage nào. Không hỏi thấy gì. Cô dừng lau, đặt khăn xuống quầy, nhìn Duy kiểu nhìn người biết câu tiếp theo.

– Tôi không còn trên camera nữa.

Không phải câu hỏi. Câu khẳng định, giọng đều, kiểu giọng An luôn đều nhưng sáng nay đều kiểu khác, kiểu đều của người xác nhận điều đã biết từ lâu nhưng chưa bao giờ nói ra vì nói ra sẽ biến nó thành sự thật, và sự thật thì không rút lại được.

Duy gật.

– Hoàn toàn. Tất cả sáu camera. Quầy, sảnh, thang máy, hành lang, kho, cầu thang. Không còn pixel nào.

An nhìn xuống tay mình. Tay nắm khăn, kiểu nắm mà đốt ngón hơi trắng, kiểu nắm quen, kiểu An nắm khi cần cảm nhận thứ gì đó rắn dưới tay. Khăn rắn. Quầy rắn. Tay cô vẫn chạm được đồ vật. Chỉ camera không chạm được cô.

– Bóng tôi còn không?

Duy im. Rồi:

– Còn. Nhạt. Nhưng còn.

An gật, chậm rãi, kiểu gật tính toán, kiểu gật người đếm thời gian.

– Bóng là thứ cuối cùng mất. Sau bóng là mắt người.

Im lặng. Đèn huỳnh quang cửa hàng vo, kiểu vo quen, kiểu vo mà chỉ nghe được khi không có tiếng nào khác. Duy đứng trước quầy, An đứng sau quầy, kiểu đứng đã đứng hàng trăm lần, kiểu khoảng cách quầy thu ngân mà cả hai đều biết.

Duy rút điện thoại ra. Chậm. Mở camera. Giơ lên, ngang ngực, màn hình hướng về phía An.

Trên màn hình: quầy thu ngân. Kệ đồ uống phía sau. Poster khuyến mãi dán trên tường. Khăn lau nằm trên mặt quầy. Không có An.

Duy hạ mắt nhìn màn hình, ngẩng mắt nhìn An. Hạ, ngẩng. Hai thế giới: một có An, một không. Cùng góc nhìn, cùng khoảng cách, cùng ánh sáng. Nhưng ống kính nhìn xuyên qua chỗ An đứng kiểu nhìn xuyên qua không khí, kiểu chỗ đó không có gì cản, kiểu photon đi thẳng từ kệ đồ uống vào cảm biến mà không chạm bất kỳ bề mặt nào ở giữa.

An nhìn màn hình điện thoại Duy. Cô thấy chính mình không có trên đó. Gương mặt cô không thay đổi, kiểu gương mặt đã chuẩn bị cho khoảnh khắc này, kiểu mặt người biết mình đang biến mất nhưng đã biết từ lâu nên không còn gì để biểu hiện.

– Tắt đi.

Duy tắt camera. Cất điện thoại. Nhìn An bằng mắt, chỉ mắt, kiểu nhìn mà anh biết đây là cách nhìn duy nhất còn lại, kiểu nhìn mà không thiết bị nào hỗ trợ, không ống kính nào xác nhận, không pixel nào ghi nhận.

An nhìn lại. Mắt tỉnh, sâu, kiểu mắt đã nhìn hàng nghìn đêm qua ô kính cửa hàng tiện lợi. Kiểu mắt người biết mình đang ở giữa hai bờ và bờ bên này đang mỏng dần.

– Bây giờ anh hiểu rồi.

Không phải câu hỏi.

– Hiểu gì?

– Tại sao tôi không muốn anh xem camera. Vì khi anh xem, anh sẽ thấy hai thế giới. Và anh sẽ phải chọn tin thế giới nào.

Duy nhìn An. Cô đứng đó, rõ ràng, tóc đen, mắt tỉnh, tay nắm khăn. Mắt anh nói: cô có thật. Camera nói: cô không tồn tại. Mắt anh nói: cô đứng trước quầy, cách anh nửa mét, vai hơi nghiêng bên trái kiểu luôn vậy. Camera nói: quầy trống, khăn tự nằm, không ai.

Mắt tôi thấy cô. Camera không thấy cô. Một trong hai đang sai. Hoặc cả hai đều đúng, kiểu đúng mà mâu thuẫn nhau, kiểu thật mà loại trừ nhau.

Nhưng nếu cả hai đều đúng, thì tôi đang nhìn bằng thứ gì? Mắt tôi hoạt động kiểu gì mà nhìn được thứ ống kính không nhìn được? Camera ghi photon. Mắt tôi ghi gì? Lỗi đầu tiên. Có phải vì vậy không? Không phải lỗi hệ thống xóa mà lỗi cách nhìn.

– An.

Cô nhìn anh. Đợi.

– Tại sao mắt tôi vẫn thấy cô?

An im. Lâu. Đèn huỳnh quang vo. Ống nước trong tường thở, mười lăm giây. Một khách bước vào (cảm biến kêu, cửa mở), đi thẳng đến kệ đồ uống, lấy chai nước, đặt tiền lên quầy. Không nhìn An. Mắt nhìn xuyên qua cô, kiểu mắt nhìn quầy trống, kiểu khách đặt tiền lên quầy tự phục vụ. Lấy tiền thối từ hộp (An đẩy hộp ra, khách thấy hộp tự trượt, nhặt tiền, đi).

An nhìn theo khách. Cửa đóng. Rồi nhìn Duy.

– Anh vẫn thấy tôi vì anh không thuộc hệ thống xóa. Tôi đã nói.

– Nhưng cụ thể hơn. Camera là máy. Mắt tôi là... gì?

An đặt khăn xuống. Bước ra khỏi quầy, kiểu bước chậm, kiểu bước người muốn nói gì đó mà cần đứng gần hơn quầy thu ngân cho phép. Cô đứng trước Duy, cách một bước, nhìn lên (cô thấp hơn anh nửa đầu, kiểu thấp mà luôn ngẩng nhẹ khi nói chuyện).

– Camera ghi hình bằng ánh sáng. Mắt anh ghi hình bằng thứ khác.

– Thứ gì?

– Tôi không biết.

Im lặng. An nhìn Duy, mắt tỉnh nhưng có thứ gì đó mà Duy hiếm khi thấy, kiểu lo, kiểu lo mà An giấu rất giỏi nhưng sáng nay giấu không kín.

– Nhưng tôi biết một điều: mắt anh nhìn được tôi nghĩa là mắt anh nhìn giống cách tầng 19 nhìn. Không phải photon. Thứ khác.

Câu đó rơi xuống sàn gạch men trắng cửa hàng tiện lợi kiểu hòn đá rơi vào nước lặng, kiểu rơi mà vòng sóng lan ra chậm, kiểu sóng mà phải đợi mới thấy.

Mắt tôi nhìn giống cách tầng 19 nhìn.

Tầng 19 thấy An. Tôi thấy An. Camera không thấy An. Camera thuộc thế giới bình thường. Tầng 19 không thuộc thế giới bình thường. Tôi... thuộc bên nào?

– Đó là lý do tôi sợ.

Duy nhìn An. Cô nhìn lại, mắt không tránh, kiểu mắt người nói thật.

– Sợ gì?

– Sợ cho anh. Không phải sợ cho tôi.

An quay lại sau quầy. Lấy khăn, lau tiếp, kiểu lau mà tay tự động, kiểu tay đã lau mặt quầy này hàng nghìn lần và không cần đầu chỉ huy. Cô nói trong khi lau, giọng đều, mắt nhìn mặt quầy:

– Tôi đã mất trên camera. Bước tiếp: mất trên mắt người bình thường (đang xảy ra, 37% rồi). Sau đó: mất trên mắt anh. Khi mắt anh cũng không thấy tôi nữa, tôi sẽ hoàn toàn biến mất. Nhưng...

An dừng lau. Nhìn lên.

– Nếu mắt anh nhìn giống tầng 19, thì khi tôi mất trên mắt anh, có nghĩa tầng 19 cũng không thấy tôi nữa. Và khi tầng 19 không thấy... tôi không biết chuyện gì xảy ra. Chưa ai đi xa đến vậy.

Im lặng. Duy nghe ống nước thở, mười lăm giây, kiểu thở quen, kiểu thở tòa nhà mà anh đã đồng bộ nhịp tim. Anh nhìn An, nhìn bằng mắt, chỉ mắt, kiểu nhìn mà anh biết đang dùng thứ gì đó không phải photon, thứ gì đó mà tầng 19 cũng dùng, thứ gì đó mà anh không hiểu nhưng đang dùng mỗi ngày từ khi chuyển đến chung cư Thanh Vân.

Cô đứng đó. Rõ ràng. Sắc nét. Tay nắm khăn. Tóc kẹp sau tai. Mắt tỉnh. Cô thật. Cô thật hơn khách vừa bước ra. Cô thật hơn đèn huỳnh quang, hơn quầy gạch, hơn poster khuyến mãi. Cô thật kiểu thật mà chỉ mắt tôi xác nhận, kiểu thật mà toàn bộ hệ thống ghi nhận thực tại đã bỏ phiếu chống nhưng mắt tôi bỏ phiếu thuận.

Và phiếu thuận đó, theo An, là phiếu của tầng 19.

Duy cất điện thoại vào túi sau. Hành động nhỏ nhưng có trọng lượng, kiểu cất đi thứ gì đó nhiều hơn một cái điện thoại, kiểu cất đi cách nhìn, cất đi bằng chứng, cất đi thế giới mà camera đại diện.

– Tôi sẽ không quay cô nữa.

An nhìn anh. Mắt nhíu nhẹ, kiểu nhíu mà chỉ cơ quanh mắt thay đổi, kiểu nhíu người phân tích.

– Anh biết điều đó có nghĩa gì không?

– Có nghĩa tôi chọn mắt mình thay vì camera.

– Có nghĩa anh chọn nhìn kiểu tầng 19 nhìn thay vì kiểu thế giới nhìn.

Duy im. Gió từ cửa tự động lùa vào (cửa hở, gioăng cao su mòn, kiểu gioăng cửa hàng tiện lợi tầng trệt chung cư cũ). Gió mang mùi bê tông, mùi sảnh, mùi sáng sớm thành phố. Không mùi chlor (chlor chỉ đêm, chỉ mái, kiểu mùi biết lúc nào nên đến).

– Tôi biết.

An nhìn Duy. Lâu. Kiểu nhìn mà cô hiếm khi nhìn ai lâu, kiểu nhìn mà An dành cho thứ cô chưa quyết định tin hay sợ.

– Anh là người đầu tiên chọn.

– Chọn gì?

– Chọn nhìn thấy tôi khi không ai nhìn thấy. Chọn tin mắt mình khi mọi thứ khác nói mắt mình sai. Mười chín người trước anh, tôi nhìn họ biến mất, từng người. Không ai chọn. Họ không biết có gì để chọn. Anh biết, và anh chọn.

An hít sâu. Kiểu hít mà phổi có mở ra không thì Duy không chắc (phổi An đã đầy nước năm cô mười hai tuổi, bây giờ phổi đó có thở không hay chỉ giả thở). Nhưng hành động hít sâu của cô kiểu thật, kiểu cơ thể nhớ thở dù có lẽ không cần.

– Nhưng anh sẽ trả giá. Chọn nhìn kiểu tầng 19 nhìn nghĩa là mắt anh thuộc về tầng 19 nhiều hơn thuộc về thế giới này. Mỗi lần anh nhìn tôi, anh đang dùng phần của mình thuộc về nơi đó. Và phần đó, mỗi lần dùng, sẽ lớn hơn.

Duy nhìn An. Cô nhìn lại. Mắt tỉnh, lo, buồn, kiểu buồn mà An không bao giờ để lộ nhưng sáng nay để, kiểu để vì không có lý do giấu nữa khi camera đã xóa cô.

– Tôi biết.

An nhìn Duy thêm ba giây. Rồi quay lại lau quầy. Tay vòng tròn trên mặt kính, kiểu lau mà không cần lau vì mặt kính đã sạch nhưng tay cần làm gì đó, kiểu tay người cần cảm giác rắn chắc dưới ngón để biết mình vẫn chạm được thế giới này.

Duy quay lưng. Đi ra cửa. Cảm biến kêu, cửa mở. Anh bước qua, dừng lại ở sảnh, quay đầu nhìn vào cửa hàng. An đứng sau quầy, lau, tóc kẹp gọn, đồng phục xanh. Cô ở đó.

Anh rút điện thoại ra. Không mở camera. Cầm nó, nhìn mặt kính tắt phản chiếu hình mình. Rồi cất vào túi.

Cất ống kính. Giữ mắt.

Duy lên cầu thang bộ. Mỗi bước vang. Mỗi bước, anh nghĩ: Mắt tôi thuộc về tầng 19. Mắt tôi nhìn kiểu tầng 19 nhìn. Mắt tôi thấy An vì mắt tôi không phải mắt bình thường.

Và tôi vừa chọn dùng mắt đó thay vì camera.

Lựa chọn đầu tiên mà tôi biết mình sẽ phải trả giá.

Về phòng 1806. Đóng cửa. Ngồi xuống ghế. Nhìn bảng điều tra trên tường. Mảnh giấy "An" với dòng "Mười hai tuổi. Nước đến cổ. Không đau" viết hôm qua. Duy cầm bút, viết thêm một dòng mới bên dưới:

Camera: không còn. Mắt: còn. Mắt thuộc bên nào?

Dán lại. Bảng điều tra trên tường lớn dần, dày dần, sợi chỉ chằng chịt, mảnh giấy kín. Nhìn nghiêng: hình sơ đồ tầng. Nhìn thẳng: bản đồ một tòa nhà mà anh đang sống, đang nghiên cứu, đang bị nuốt.

Quạt trần quay. Ống nước thở. Mười lăm giây. Tim Duy đập cùng nhịp.