Những vụ án không ai nhớ

Ngày 155. 08:00 sáng.

Kho lưu trữ sở cảnh sát, tầng hầm 1. Đèn neon, giá sắt, hàng trăm thùng hồ sơ xếp từ sàn đến trần. Mùi giấy cũ, mùi ẩm. Nhiệt độ mười tám độ, quạt trần quay chậm.

Thư ngồi trước bàn dài, bốn thùng hồ sơ mở, máy tính xách tay kết nối cơ sở dữ liệu nội bộ. Bên cạnh: sổ tay, bút, ba ly cà phê (hai rỗng, một nguội). Hùng gửi danh sách sáng qua: tất cả vụ án năm năm qua có ghi chú "nhân chứng không nhất quán" hoặc "không nhận diện được nghi phạm dù có hình ảnh."

Ba trăm mười hai vụ.

Thư lọc. Bỏ vụ bình thường (nhân chứng sợ, nhân chứng nói dối, nhân chứng say). Giữ vụ có dấu hiệu: nhiều nhân chứng cùng khai "không nhớ" dù ở cự ly gần, camera có hình nhưng người xem không nhận diện được, hồ sơ nằm trên bàn kiểm sát viên quá lâu mà không ai mở.

14:00. Sáu giờ. Bốn mươi bảy vụ.

Thư nhìn danh sách trên màn hình. Bốn mươi bảy vụ án có "bất thường nhận thức." Cô sắp xếp theo năm:

2020: 3 vụ.

2021: 5 vụ.

2022: 7 vụ.

2023: 12 vụ.

2024 (từ tháng 6): 20 vụ.

Đường cong tăng dần, nhưng nhảy vọt từ giữa 2024. Phase 4 kích hoạt tháng 6/2024. Hai mươi vụ trong sáu tháng cuối 2024, nhiều hơn tổng bốn năm trước cộng lại.

Thư mở từng hồ sơ trong nhóm 2024. Đọc.

Vụ 1: Cướp tiệm vàng Phú Lộc, 15/07/2024. Nghi phạm vào tiệm, lấy ba mươi lượng, đi bộ ra. Năm nhân viên, hai khách, không ai phản ứng. Camera ghi rõ mặt. Sáu trên bảy người khai: "Không nhớ có ai vào." Người thứ bảy (nhân viên bảo vệ, 62 tuổi, đeo máy trợ thính): "Tôi thấy, tôi hét, nhưng không ai quay lại."

Máy trợ thính. Giống người đàn ông ở ga Cát Linh trong báo cáo Phase 4.

Vụ 7: Hành hung đường Trần Đại Nghĩa, 03/09/2024. Một phụ nữ bị đánh giữa vỉa hè, 11:30 trưa. Camera ghi: mười một người đi qua trong ba phút, mắt không hướng về phía nạn nhân. Nạn nhân nằm trên vỉa hè bảy phút trước khi một người dừng xe máy (từ hướng ngoài vùng phủ sóng BTS gần nhất, 600 mét).

Vụ 15: Trộm xe máy ngã tư Nguyễn Trãi, 22/11/2024. Nghi phạm bẻ khóa giữa ban ngày, hai mươi ba người xung quanh. Không ai nhìn. Chủ xe đứng cách năm mét, mắt hướng khác.

Thư đọc hết hai mươi vụ. Cùng một quy luật: sự kiện xảy ra giữa ban ngày, nhiều người xung quanh, không ai phản ứng, camera ghi rõ nhưng người xem hồ sơ mất tập trung hoặc "quên" mở.

Cô lấy bản đồ trạm BTS SoundWave mà Khải cung cấp. Đặt cạnh bản đồ bốn mươi bảy vụ án. Chồng lên.

Bốn mươi ba trên bốn mươi bảy vụ nằm trong bán kính 800 mét của ít nhất một trạm SoundWave. Bốn vụ còn lại nằm ngoài, nhưng trong bán kính 1.200 mét (vùng rìa, hiệu quả giảm).

Không phải trùng hợp. Bốn mươi bảy vụ án xảy ra trong vùng phủ sóng Phase 4.

16:30. Thư chuyển sang nhóm khác. Không phải tội phạm. Tự sát.

Hùng gửi thêm danh sách sáng nay: tất cả vụ tự sát ba năm qua có "yếu tố bất thường" trong hồ sơ cảnh sát. Thư lọc theo từ khóa: "hoang tưởng," "nhìn thấy người không tồn tại," "bị theo dõi."

Tám vụ.

Tám người tự sát trong ba năm, tất cả có chung một đặc điểm: trước khi chết, họ báo cảnh sát rằng có người theo dõi họ, người mà không ai khác nhìn thấy. Tất cả bị ghi nhận "rối loạn hoang tưởng" hoặc "trầm cảm có ảo giác."

Thư mở hồ sơ từng người.

Nguyễn Thị Hằng, 34 tuổi, nhảy từ tầng 15 BV Đức Giang, Ngày 96. Thư biết vụ này. Hai mươi tám ảnh Bảo Minh trên tường phòng bệnh.

Lê Văn Toàn, 41 tuổi, treo cổ tại nhà, 08/2023. Hồ sơ: gọi 113 bốn lần trong hai tuần, nói "có người đứng trong nhà tôi mỗi đêm." Cảnh sát đến, không thấy ai. Lần thứ tư, cảnh sát ghi: "Đối tượng có dấu hiệu tâm thần, đề xuất nhập viện." Toàn treo cổ ba ngày sau.

Phạm Thị Mai, 28 tuổi, uống thuốc ngủ, 01/2024. Điều dưỡng bệnh viện. Ghi chú trong di chúc: "Tôi thấy một người đàn ông trong khoa mỗi ngày. Không ai nhớ ông ta. Tôi hỏi đồng nghiệp, họ nói tôi mệt. Tôi không mệt. Tôi thấy rõ. Nhưng chỉ một mình tôi thấy. Tôi không chịu được nữa."

Thư dừng đọc. Tay cô đặt trên bàn, hai bàn tay úp, ngón tay ấn xuống mặt gỗ. Tám người chết vì nhìn thấy thứ mà não mọi người khác bị lập trình để bỏ qua. Họ không hoang tưởng. Họ tỉnh. Và hệ thống gọi họ là điên.

17:45. Thư mở thêm một bộ dữ liệu: thống kê tội phạm và mất tích, năm năm qua, nguồn: báo cáo hàng năm của sở.

Tội phạm: giảm 40% trong năm năm. Con số trên báo cáo, con số trong họp báo, con số khiến giám đốc sở được khen thưởng. Bốn mươi phần trăm. Thành phố an toàn hơn.

Thư mở bảng phụ: "Người mất tích không giải thích được." Loại trừ bỏ trốn, nợ nần, tự ý rời đi. Chỉ giữ loại: gia đình báo mất, không dấu hiệu ra đi tự nguyện, không tìm thấy.

2020: 47 trường hợp.

2021: 63.

2022: 89.

2023: 121.

2024: 188.

Tăng ba trăm phần trăm trong năm năm. Cùng giai đoạn tội phạm giảm bốn mươi phần trăm.

Thư nhìn hai cột số. Tội phạm giảm. Mất tích tăng. Người ta không biến mất. Họ chỉ bị quên.

Một thành phố nơi tội phạm vẫn xảy ra mỗi ngày, nhưng não tám triệu người được lập trình để không nhìn thấy. Tỷ lệ tội phạm giảm không phải vì tội phạm ít hơn, mà vì không ai ghi nhận. Một vụ cướp mà không ai nhớ không phải vụ cướp. Một người mất tích mà không ai tìm không phải mất tích. Trên giấy tờ, thành phố an toàn hơn bao giờ hết.

Thư đóng máy tính. Ngồi im.

Tiếng quạt trần quay chậm. Tiếng ống nước trong tường. Tầng hầm, đèn neon, mùi giấy cũ. Bốn trăm chín mươi tám người mất tích trong năm năm. Bao nhiêu người trong số đó thực sự mất tích, và bao nhiêu người chỉ đơn giản bị quên bởi chính người thân?

Thư rút điện thoại. Gọi Khải.

— Tội phạm giảm bốn mươi phần trăm. Mất tích tăng ba trăm phần trăm. Bốn mươi bảy vụ án nằm trong vùng phủ sóng. Tám người tự sát vì nhìn thấy thứ không ai nhớ.

Im lặng.

— Đủ chưa? Thư hỏi.

— Đủ cho dư luận. Không đủ cho tòa.

— Tôi biết. Nhưng chúng ta không có tòa. Chúng ta chỉ có dư luận.

Im lặng ba giây.

— Cô đúng, Khải nói.

Thư cúp máy. Nhìn bốn thùng hồ sơ mở trên bàn. Bốn trăm chín mươi tám khuôn mặt trong danh sách mất tích mà cô chưa bao giờ nhìn. Không phải vì cô lười. Vì không ai giao cho cô tìm. Vì hệ thống phân loại những vụ này là "không ưu tiên." Vì não cô, giống não mọi người trong tòa nhà này, bị lọc để bỏ qua.

Thư đứng dậy. Thu sổ tay, cặp hồ sơ, ba ly cà phê rỗng. Tắt đèn. Ra khỏi kho lưu trữ.

Cầu thang tầng hầm, lên sảnh, ra cổng sở. Nắng chiều, sáu giờ, Hà Nội. Xe cộ, người đi bộ, quán cà phê vỉa hè. Bình thường. An toàn. Trên giấy tờ.