Cuộc gặp trên sân thượng

Đêm ngày 169. 22:40.

Tin nhắn đến lúc mười giờ. Số không lưu, như mọi lần. Chỉ một dòng: "Sân thượng tòa nhà 47 Nguyễn Tất Thành, quận 4. 22:30."

Khải đến muộn mười phút. Không phải vì thận trọng. Vì chân anh nặng hơn mọi khi trên cầu thang bộ bảy tầng, mỗi bậc thang bê tông vỡ viền, tường loang ố nước mưa, ống nước lộ thiên rỉ sét. Tòa nhà bỏ hoang từ lâu, loại nơi mà Bảo Minh quen thuộc, loại nơi không ai muốn nhìn.

Cửa sân thượng mở sẵn. Gió thổi từ phía sông, mang theo mùi bùn và mùi nhựa đường nóng ban ngày chưa kịp nguội. Khải bước ra, mắt mất vài giây điều chỉnh ánh sáng. Sân thượng rộng, bê tông trần, không lan can phía nam. Vài chậu cây chết khô xếp góc, bên cạnh một bồn nước xi măng nứt đáy.

Bảo Minh đứng ở rìa phía đối diện, lưng quay về phía Khải, nhìn xuống thành phố. Áo tối, như luôn luôn. Vai hẹp, dáng đứng thẳng nhưng không cứng, kiểu người đã quen đứng một mình ở những nơi cao.

Khải dừng cách ba mét. Không gần hơn.

– Anh muộn, Bảo Minh nói mà không quay lại.

– Cầu thang khó đi.

– Tôi biết. Tôi chọn chỗ này vì vậy. Ai leo bảy tầng cầu thang vỡ lúc mười giờ đêm thì đáng để nói chuyện.

Im lặng. Gió đổi hướng, giờ thổi từ phía tây, mang theo tiếng ồn mờ nhạt của thành phố bên dưới. Còi xe, tiếng nhạc từ quán nào đó, và xa hơn, tiếng còi cứu thương. Đêm thứ hai không giám sát, và thành phố phản ứng bằng cách vừa sợ vừa hưng phấn, như đứa trẻ lần đầu bị bỏ một mình trong phòng tối.

Bảo Minh quay lại. Khuôn mặt anh ta rõ trong ánh đèn đường hắt lên từ dưới, sẹo dưới mắt trái tạo một vệt tối nhỏ, mắt bình thản, không biểu cảm đặc biệt. Đó là khuôn mặt mà tám triệu người đã nhìn trên màn hình hôm nay và quên trong bảy phút.

– Anh thấy kết quả rồi, Bảo Minh nói.

– Hai mươi ba phần trăm. Thấp hơn đoán mù.

– Đúng. Tôi không ngạc nhiên. Hai mươi bảy năm, anh Khải. Não của họ đã được viết lại hai mươi bảy năm. Năm năm BLINDSPOT chỉ là lớp cuối cùng, lớp kỹ thuật. Nhưng trước đó, hai mươi hai năm tôi đã tồn tại như một người không ai nhìn. Không phải vì hệ thống. Vì tôi thuộc loại người mà xã hội tự chọn bỏ qua.

Khải không trả lời ngay. Anh biết Bảo Minh đang dẫn dắt cuộc trò chuyện, và anh để hắn dẫn, vì điều anh cần không phải là kiểm soát mà là thông tin.

– Kế hoạch gì, Khải hỏi. Anh đứng trước đám đông thế nào.

Bảo Minh ngồi xuống rìa bê tông, chân buông ngoài mép tòa nhà, bảy tầng phía dưới là mặt đất. Không sợ. Hoặc không quan tâm.

– Quảng trường trung tâm. Ngày mai. Tám giờ tối.

– Tại sao quảng trường.

– Vì đủ rộng. Vì có đèn. Vì camera truyền hình sẽ ở đó, điện thoại sẽ quay, và cả thành phố sẽ xem. Nhưng quan trọng nhất, vì tôi sẽ đứng giữa hàng chục nghìn người bằng xương bằng thịt. Không qua ảnh. Không qua màn hình. Khoảng cách dưới hai mét.

– Anh nói chiều nay. Trực tiếp, não phải xử lý.

– Đúng. Nhưng tôi nói chưa hết. Não phải xử lý không có nghĩa là não sẽ nhớ. Khoảng cách gần buộc hải mã kích hoạt, nhưng vùng lọc BLINDSPOT đã tạo sẽ ghi đè trong vài phút. Họ sẽ nhìn tôi, nhận ra tôi, rồi quên, ngay tại chỗ, trong khi tôi vẫn đứng trước mặt. Não sẽ lặp: nhận ra, quên, nhận ra, quên. Như một vòng lặp lỗi mà không ai thoát được.

Khải nhìn Bảo Minh. Hắn đang mô tả điều đó bằng giọng bình thản, như đang giải thích một hiện tượng khoa học cho sinh viên. Không cay đắng. Không giận. Chỉ trình bày sự thật.

Hắn đã sống với điều này lâu hơn tôi nghiên cứu nó.

– Vậy mục đích là gì, Khải hỏi. Nếu họ nhìn rồi quên, anh được gì.

Bảo Minh nghiêng đầu sang trái, thói quen mà Khải đã ghi trong sổ từ tháng trước. Mắt hắn nhìn xuống thành phố, đèn đường thưa thớt hơn bình thường, những vùng tối xen kẽ vùng sáng như bản đồ nhiệt của sự sợ hãi.

– Tôi không cần họ nhớ tôi. Tôi cần họ trải nghiệm việc quên. Trực tiếp. Không phải đọc trên mạng rằng não quên sau bảy phút. Mà đứng cách tôi một mét, nhìn vào mắt tôi, rồi hai phút sau quay lại nhìn và không biết tôi là ai.

Hắn ngừng lại. Gió thổi mạnh hơn, áo hắn phần phật, nhưng hắn không động.

– Khi đủ nhiều người trải nghiệm điều đó cùng lúc, nó không còn là thông tin nữa. Nó trở thành ký ức tập thể. Không phải ký ức về khuôn mặt tôi, cái đó sẽ mất. Mà ký ức về cảm giác quên. Về khoảnh khắc họ nhìn một con người đứng trước mặt và não từ chối ghi nhận. Cảm giác đó, não không xóa được. Vì nó không phải ký ức thị giác. Nó là ký ức cảm xúc.

Khải hiểu. Không phải đồng ý, nhưng hiểu cơ chế. Bảo Minh không cố trở nên hữu hình. Hắn đang dùng chính sự vô hình của mình như một công cụ, biến khuyết tật mà BLINDSPOT gây ra thành vũ khí quay ngược lại hệ thống. Tạo ra một khoảnh khắc mà cả thành phố đồng thời nhận ra não họ đã bị thay đổi, không phải qua dữ liệu trên màn hình, mà qua trải nghiệm của chính cơ thể họ khi đứng trước một con người và không thể ghi nhận sự hiện diện của người đó.

Về mặt tâm lý nhận thức, logic có cơ sở. Ký ức tình tiết (episodic memory) gắn với cảm xúc mạnh có tỉ lệ duy trì cao hơn gấp nhiều lần so với ký ức thị giác thuần túy. Nếu ba mươi nghìn người cùng trải qua khoảnh khắc nhận ra não mình đang nói dối, cảm giác hoảng loạn đó sẽ in sâu hơn bất kỳ bài báo hay đoạn phim nào.

– Sẽ có hoảng loạn, Khải nói.

– Sẽ.

– Người ta có thể bị thương. Đám đông hoảng loạn ở quảng trường kín là nguy hiểm.

– Tôi biết. Bảo Minh nhìn Khải lần đầu tiên kể từ khi quay lại. Mắt hắn không lạnh, nhưng cũng không ấm. Trung tính. Như người đã cân nhắc mọi hệ quả và chấp nhận tất cả. Nhưng anh Khải, ba mươi nghìn người ở quảng trường hay tám triệu người sống cả đời mà không biết não mình bị viết lại. Cái nào nguy hiểm hơn.

Khải không trả lời. Không phải vì không có câu trả lời, mà vì câu trả lời phụ thuộc vào thước đo mà anh chưa chọn.

– Anh muốn gì từ tôi, Khải hỏi.

– Tôi muốn anh ở đó. Ở quảng trường. Không phải để giúp. Không phải để ngăn. Là người nhìn thấy. Anh là người duy nhất ở thành phố này có thể nhìn tôi quá năm phút mà không quên. Nếu tôi đứng giữa ba mươi nghìn người và không ai thấy, ít nhất phải có một người biết tôi đã ở đó. Không phải vì camera ghi lại. Vì một bộ não con người giữ được ký ức đó.

Hắn không cần khán giả. Hắn cần nhân chứng.

Khải nhìn xuống sân thượng, vết nứt trên bê tông chạy dài từ chỗ anh đứng đến rìa nơi Bảo Minh ngồi, như một đường ranh giới mà ai đó vẽ bằng thời gian và thời tiết. Anh nghĩ về Đức. Ông đã chết để sự thật được công bố. Sự thật đã được công bố. Và tám triệu bộ não từ chối tiếp nhận nó. Bây giờ Bảo Minh đề nghị bước tiếp theo: không phải nói sự thật, mà cho người ta cảm nhận sự thật bằng chính cơ thể họ.

Câu hỏi không phải nên hay không nên. Câu hỏi là: nếu không phải bây giờ, thì khi nào.

– Tôi sẽ ở đó, Khải nói.

Bảo Minh gật đầu, một cái gật nhỏ, gần như không thấy. Hắn không cảm ơn. Không cười. Chỉ đứng dậy, phủi bụi bê tông trên quần, và bước về phía cửa cầu thang.

– Một điều nữa, Khải nói trước khi Bảo Minh mở cửa.

Hắn dừng lại. Không quay.

– Thư sẽ bố trí cảnh sát ở đó. Cô ấy sẽ cố bắt anh.

Im lặng ba giây. Rồi Bảo Minh nói, giọng không thay đổi:

– Tôi biết. Đó cũng là một phần.

Cửa đóng lại. Tiếng bước chân xuống cầu thang, nhỏ dần, rồi mất hẳn. Khải đứng một mình trên sân thượng, gió thổi áo, thành phố trải ra bên dưới. Ít đèn hơn mọi khi. Những vùng tối lớn hơn, dày hơn, nơi hệ thống giám sát đã bị phá và chưa ai thay thế.

Anh rút thuốc, không hút, chỉ cầm giữa hai ngón tay cho có thứ gì đó bấu vào. Mùi thuốc lá chưa đốt trộn với mùi bê tông ẩm và gió sông, tạo ra một hỗn hợp mà anh sẽ nhớ mỗi khi nghĩ về đêm này.

Anh nhìn xuống đường, cố tìm Bảo Minh bước ra cửa tòa nhà. Một phút. Hai phút. Không ai xuất hiện, hoặc ai đó đã xuất hiện nhưng não Khải không ghi nhận khoảnh khắc chuyển tiếp từ cầu thang ra phố, vì ở khoảng cách bảy tầng, ở góc nhìn từ trên xuống, Bảo Minh chỉ là một bóng người nhỏ giữa những bóng người khác, và Hyper-Recognition cần nhiều hơn một bóng mờ để hoạt động.

Ngày mai. Tám giờ tối. Ba mươi nghìn người.

Anh lấy điện thoại, gọi Thư. Chuông đổ bốn lần.

– Tôi vừa gặp Bảo Minh, Khải nói khi Thư nhấc máy.

Im lặng phía bên kia. Không phải sốc. Thư không bao giờ sốc qua điện thoại. Cô xử lý thông tin trước, phản ứng sau.

– Ở đâu, cô hỏi.

– Không quan trọng. Hắn đã đi rồi. Nhưng hắn nói ngày mai, tám giờ tối, quảng trường trung tâm. Hắn sẽ đứng giữa đám đông.

– Mục đích.

– Cho mọi người trải nghiệm trực tiếp việc không thể nhìn thấy hắn. Không phải qua ảnh hay dữ liệu. Mà đứng trước mặt.

Thư im lặng bốn giây. Khải đếm, thói quen.

– Hắn là sát nhân, Thư nói. Giọng bằng phẳng nhưng từng từ rõ nét hơn bình thường, dấu hiệu cô đang kiểm soát thay vì bình tĩnh thật sự. Cho hắn đứng giữa ba mươi nghìn người là cho hắn sân khấu.

– Hắn sẽ làm dù có ngăn. Ít nhất chúng ta biết trước. Ít nhất chúng ta có mặt.

– Anh đang bảo tôi không ngăn.

– Tôi đang bảo cô chuẩn bị. Bắt hắn sau khi hắn xuất hiện. Bằng cách nào là việc của cô.

Lại im lặng. Lần này lâu hơn. Khải nghe tiếng thở của Thư qua loa, đều đặn, có kiểm soát.

– Tôi sẽ gọi Minh, cô nói. Bố trí quanh quảng trường. Không công khai. Anh là mắt duy nhất, Khải. Anh chỉ vị trí, chúng tôi tiếp cận.

– Tôi hiểu.

– Và Khải. Cô ngừng lại. Đám đông ba mươi nghìn người. Tiếng ồn nhận thức sẽ rất lớn. Anh chịu được không.

Khải nhìn thành phố. Câu hỏi đúng. Hyper-Recognition của anh hoạt động tốt nhất trong môi trường kiểm soát, ít nhiễu. Ba mươi nghìn gương mặt cùng lúc sẽ là lần đầu tiên não anh phải xử lý quy mô đó, và mỗi gương mặt sẽ kích hoạt một phần nhỏ của hệ thống nhận diện, tạo ra tiếng ồn xử lý liên tục mà anh không tắt được.

– Không biết, anh nói. Thật. Tôi chưa bao giờ thử ở quy mô đó.

– Được rồi. Đó là câu trả lời đủ tốt. Tốt hơn nói dối.

Khải nghe tiếng bấm bút phía Thư. Cô đang ghi chú, ngay cả lúc gần nửa đêm, ngay cả khi đã bị đình chỉ.

Thư cúp máy. Khải đứng thêm vài phút trên sân thượng, nhìn xuống quảng trường ở phía xa, bây giờ chỉ là một khoảng trống sáng giữa các tòa nhà. Ngày mai nơi đó sẽ chật kín. Tin đồn đã lan: "Hung thủ sẽ xuất hiện." Mạng xã hội đang sôi. Người ta sẽ đến, không phải vì tò mò, mà vì câu hỏi ám ảnh họ suốt ba ngày qua, câu hỏi mà không ai muốn nghe đáp án nhưng ai cũng cần biết: "Tôi có nhìn thấy hắn không."

Khải bỏ điện thoại vào túi, ném điếu thuốc chưa hút vào thùng rác góc sân thượng, rồi đi xuống cầu thang. Bảy tầng bê tông vỡ, mỗi bậc giống bậc trước, đều đều, nhạt nhẽo, như thời gian trôi khi không có gì xảy ra. Nhưng ngày mai sẽ có chuyện xảy ra. Và anh sẽ là người duy nhất nhìn thấy.

Khi ra đến đường, anh ngoái lại nhìn tòa nhà. Bảy tầng, cửa sổ tối đen, không dấu hiệu ai từng ở đây. Bảo Minh đã biến mất vào đêm như hắn vẫn luôn biến mất, không phải bằng kỹ thuật hay phần mềm, mà bằng bản năng của người đã sống hai mươi bảy năm như một cái bóng giữa thành phố tám triệu người.