Đức bị theo dõi

Ngày 107. Ngách 12 ngõ 45 Đức Giang, Long Biên, 14:00.

Cửa mở hé. Không phải mở quên, mà mở vừa đủ để bản lề không kêu, vừa đủ để ai đó bên trong nhìn ra mà không cần đứng dậy. Khải dừng trước bậc tam cấp, nhìn khe hở: tối, mùi thuốc lá cũ, không có tiếng gì. Lần trước đến đây, cửa khóa ba lớp, Đức đợi sau chốt rồi mới mở. Hôm nay cửa hé sẵn, và thứ đó sai.

Anh đẩy cửa, bước vào.

Phòng khách tối. Rèm kéo kín, không bật đèn, ánh sáng duy nhất là sọc nắng mỏng lọt qua khe rèm, cắt ngang sàn gạch như một vết dao. Đức ngồi ở ghế mây trong góc, lưng dựa tường, hai tay đặt trên đùi, nhìn thẳng về phía cửa. Như người đã ngồi đó từ lâu và sẽ ngồi thêm lâu nữa.

– Ông Đức.

Đức không trả lời ngay. Ông nhìn Khải, mười giây, rồi nhìn sang phải, nơi bàn ăn đặt một chiếc cặp da cũ đã mở khóa. Bên trong cặp: hai ổ đĩa cứng gắn ngoài, một chồng giấy xếp gọn, và một bật lửa.

– Sáng nay có người đến.

Giọng Đức bình tĩnh, quá bình tĩnh, loại bình tĩnh của người đã dự đoán điều sẽ xảy ra và bây giờ chỉ đang xác nhận dự đoán đúng.

– Hai người. Mặc vest xám. Gõ cửa bảy giờ sáng. Nói: "Anh Đức, công ty cũ muốn nói chuyện. Chuyện cũ, không có gì nghiêm trọng." Tôi không mở cửa.

– Ông nhìn thấy họ?

– Qua khe rèm. Một người cao, mặt gầy, khoảng bốn mươi. Người kia thấp hơn, đeo kính, cầm cặp da. Đứng ngoài cửa mười hai phút. Gõ bốn lần. Sau đó đi. Xe hơi đen, biển số Hà Nội, tôi không kịp đọc hết.

Khải nhìn quanh phòng. Tủ sắt trong góc, loại Đức dùng giữ tài liệu BLINDSPOT suốt mười hai năm, cửa mở, bên trong trống. Trên bàn bếp, một đống tro trong chậu nhôm, giấy cháy dở, mùi khét còn lẩn trong không khí. Khải đi đến chậu, nhìn xuống: tro mịn, không còn chữ đọc được, nhưng ở đáy chậu, một góc giấy sống sót, in dòng chữ đánh máy: "...giai đoạn 2, báo cáo tiến độ, tháng 4/200..."

– Ông đốt tài liệu.

Không phải câu hỏi. Đức gật, chậm.

– Phần lớn. Ba tập tài liệu anh từng đọc ở đây, tôi chép lại từ ký ức mười năm trước. Bản gốc không còn từ lâu. Bản chép tay cũng đốt hết sáng nay.

Khải nhìn chậu tro. Mười hai năm Đức giữ gìn, mười hai năm chép lại từng con số, từng cái tên, từng ghi chú bên lề, bằng trí nhớ của một nhà khoa học đã uống thuốc an thần quá lâu. Và sáng nay ông đốt tất cả trong chậu nhôm rửa bát.

– Tại sao?

Đức nhìn Khải, mắt ông sáng nhưng mệt, loại mệt không ngủ được chữa.

– Vì nếu họ vào được, tôi không muốn họ tìm thấy gì. Và vì...

Ông dừng, tay phải nhích về phía bật lửa trên bàn, chạm vào rồi rút lại, thói quen vô thức của người đã dùng lửa làm quyết định quá nhiều lần.

– Vì tôi biết bước tiếp theo của Hạo. Khi biết tôi không mở cửa cho người của hắn, hắn sẽ không gửi người nữa. Hắn sẽ gửi giấy. Giấy triệu tập, hoặc lệnh khám nhà, hoặc đơn kiện bản quyền trí tuệ, bất kỳ thứ gì có con dấu đỏ. Hắn có người trong hệ thống, anh biết rồi. Một cuộc điện thoại từ tầng mười tám NeuroVita đến đúng bàn giấy, và tôi sẽ có cảnh sát trước cửa thay vì vest xám.

Khải không phản bác. Đức đúng. Hợp đồng hai trăm tỷ ký bởi Phó Giám đốc Sở, cựu thứ trưởng Trần Đình Khánh, hệ thống giám sát thành phố chạy trên phần mềm NeuroVita. Vũ Hạo không cần bạo lực. Hắn chỉ cần quy trình.

Anh nhìn kỹ hơn quanh phòng. Nhà bếp: chậu rửa sạch, hai cốc úp trên giá, nồi cơm điện rút phích. Phòng khách: kệ sách trống hơn lần trước, nhiều chỗ trống giữa các cuốn, như hàng răng đã nhổ. Trên tường, dấu ố hình chữ nhật nơi từng treo ảnh hoặc giấy chứng nhận, bây giờ chỉ còn vết sơn cũ đậm hơn xung quanh. Đức đã dọn. Không phải dọn nhà mà dọn dấu vết.

– Họ biết anh đến đây, Đức nói, mắt vẫn nhìn phía cửa. Nếu theo dõi tôi thì cũng theo dõi anh. Lần sau anh đến, anh nên đi bộ đoạn cuối, không đỗ xe trước ngõ.

Khải gật. Đúng ra anh nên nghĩ đến điều đó trước. Nhưng một trăm lẻ bảy ngày điều tra trong thành phố này, anh vẫn chưa quen với ý nghĩ rằng mình cũng bị theo dõi. Mối quan tâm của anh luôn hướng ra ngoài, về phía hung thủ, về phía Vũ Hạo, về phía bốn mươi bảy trạm phát sóng. Anh quên rằng Hạo cũng đang nhìn về phía anh.

– Ông Đức. Tôi phát hiện thêm một thứ. SoundWave lắp thiết bị phát sóng tần số thấp trên bốn mươi bảy trạm BTS. Bốn đến tám héc. Toàn thành phố.

Đức không phản ứng. Không ngạc nhiên, không sợ hãi, chỉ nhắm mắt ba giây rồi mở.

– Giai đoạn bốn, ông nói. Tôi nghĩ hắn sẽ chờ thêm vài năm. Nhưng sau vụ video rò rỉ, hắn đẩy nhanh.

– Giai đoạn bốn?

– Giai đoạn một: bệnh viện, đối tượng riêng lẻ. Giai đoạn hai: trường học, quân đội, trung tâm thương mại, vài vạn người. Giai đoạn ba: nước máy, WiFi, LED, cả thành phố ở liều thấp. Giai đoạn bốn: hạ tầng viễn thông. Anh đang ở giai đoạn bốn.

Đức mở mắt, nhìn Khải.

– Ở giai đoạn ba, liều thấp, não người thích ứng dần. Mất hai ba năm mới thấy hiệu ứng rõ. Trạm phát sóng khác. Trạm BTS phát liên tục, cường độ cao hơn, phủ không kẽ hở. Không cần nạn nhân uống nước, không cần đi qua đèn. Chỉ cần ở trong bán kính hai ki lô mét. Và ai ở trong thành phố mà ngoài bán kính hai ki lô mét?

Khải nhìn ông, không nói. Câu trả lời hiển nhiên: không ai.

– Hiệu ứng sẽ nhanh hơn giai đoạn ba, Đức nói tiếp, giọng đều như đọc báo cáo khoa học, thói quen cũ xuyên qua mười hai năm ẩn dật. Ba đến sáu tháng ở cường độ BTS, ngưỡng nhận diện khuôn mặt của dân cư sẽ giảm mười lăm đến hai mươi phần trăm. Một năm, ba mươi phần trăm. Hai năm, não người sẽ coi việc bỏ qua khuôn mặt lạ là hành vi mặc định. Không phải quên, mà là không ghi nhận ngay từ đầu. Sáu tháng đầu tiên, hầu hết mọi người sẽ không nhận ra sự thay đổi. Sẽ nghĩ là do stress, do tuổi tác, do ô nhiễm.

– Và khi nhận ra?

– Không nhận ra. Đó là ý nghĩa của BLINDSPOT: cái mù không biết mình mù. Người mù màu không nhìn thấy cái mình không thấy. BLINDSPOT cũng vậy. Não bị can thiệp không có khả năng nhận thức rằng mình bị can thiệp. Đó là lý do tôi coi dự án này là tội ác hoàn hảo: nạn nhân không biết mình là nạn nhân.

Đức dừng. Tay phải ông xoay nhẫn cưới, vòng tròn, lặp đi lặp lại, móng tay cọ vào mặt nhẫn tạo tiếng xước nhẹ trong phòng im.

– Trừ khi có ai đó như anh. Hyper-Recognition. Anh sẽ nhận ra sự thay đổi, vì anh có mốc so sánh. Anh nhớ mọi gương mặt, nên khi bắt đầu quên, anh sẽ biết. Nhưng...

– Nhưng tôi cũng uống nước máy, cũng đi qua sóng BTS, cũng sống trong thành phố này.

Đức gật.

– Anh kháng tốt hơn, vì Hyper-Recognition tạo ra dự phòng thần kinh ở vùng fusiform face area, vùng não xử lý khuôn mặt. Nhưng không miễn nhiễm. Ở cường độ giai đoạn bốn, tôi ước tính anh có sáu đến mười hai tháng trước khi bắt đầu suy giảm. Có thể sớm hơn.

Sáu đến mười hai tháng. Một trăm lẻ bảy ngày trước, Khải không biết BLINDSPOT tồn tại. Bây giờ anh biết rằng khả năng duy nhất phân biệt anh với triệu người khác đang có thời hạn sử dụng, và đồng hồ đã bắt đầu đếm.

– Nhưng ông còn giữ thứ gì đó.

Khải nhìn chiếc cặp da trên bàn ăn. Hai ổ đĩa cứng. Đức theo mắt anh.

– Một ổ là bản sao dữ liệu Phong sao lưu cho anh, tôi chép lại từ bản anh gửi tháng trước. Ổ kia là thứ tôi chưa đưa cho ai.

Đức đứng dậy, chậm, khớp gối kêu, đi đến bàn, lấy ổ đĩa nhỏ hơn. Một USB loại cũ, vỏ kim loại xước, dán nhãn viết tay: "BK-00."

– Backup cuối cùng. Không có ở đâu khác. Danh sách bốn mươi bảy đối tượng giai đoạn một, đầy đủ tên tuổi, mã số, tình trạng khi kết thúc. Công thức hóa chất giai đoạn hai, cả bốn phiên bản (thử trên nước, thực phẩm, son môi, và xịt phòng). Biên bản họp nội bộ BLINDSPOT từ 1997 đến 2007, phần tôi tham dự. Và chữ ký.

– Chữ ký nào?

– Vũ Hạo, trên biên bản phê duyệt chuyển giai đoạn, từ một sang hai, từ hai sang ba. Tôi chụp lại trước khi rời dự án tháng 8 năm 2007. Chụp bằng máy ảnh kỹ thuật số đời đầu, hai trăm bốn mươi lần ba trăm hai mươi điểm ảnh. Nhòe. Nhưng đọc được.

Đức đặt USB vào tay Khải. Ngón tay ông run, không phải run sợ, mà run thuốc, loại run đều đặn mà Khải đã quen nhìn qua mười lần gặp.

– Giữ lấy. Nếu tôi biến mất, anh có cái này.

Khải nhìn USB. Nhỏ. Nhẹ. Vỏ kim loại lạnh trong lòng bàn tay. Bên trong là mười năm lịch sử BLINDSPOT, đủ để chứng minh Vũ Hạo không phải CEO công nghệ y sinh mà là kẻ thử nghiệm trên mười triệu dân. Nhưng không đủ cho tòa, vì ảnh hai trăm bốn mươi điểm ảnh không phải bằng chứng pháp lý, vì biên bản chép tay từ ký ức không phải bản gốc, vì một nhà khoa học sống ẩn dật mười hai năm uống thuốc an thần không phải nhân chứng đáng tin.

– Ông phải đi cùng tôi, Khải nói. Không an toàn ở đây nữa.

Đức lắc đầu. Chậm, dứt khoát, loại lắc đầu không phải từ chối mà là thông báo.

– Tôi chạy mười hai năm rồi, anh Khải. Mười hai năm đổi nhà, đổi số, không dùng điện thoại di động, không gặp ai, uống nước đóng chai, ngủ bằng thuốc. Mệt rồi.

– Nếu Hạo gửi cảnh sát đến...

– Thì tôi mở cửa. Tôi là công dân, tôi không có tội. Tội của tôi không nằm trong bộ luật hình sự nào. Tội của tôi là biết mà im, và im quá lâu. Nhưng anh có USB rồi, thì tôi không im nữa.

Khải đứng im giữa phòng tối, USB trong tay phải, nhìn Đức. Sáu mươi hai tuổi, lưng còng, tay run, mắt sáng. Một người từng là nhà khoa học hàng đầu, bây giờ ngồi trong bóng tối đợi người đến gõ cửa, và dùng bật lửa giải quyết quá khứ.

– Ông có cần gì không?

– Không. Anh đi đi.

Khải quay người, đi về phía cửa. Dừng lại ở ngưỡng.

– Ông Đức. Nếu họ quay lại, gọi tôi.

Đức không trả lời. Khải bước ra, kéo cửa khép lại, nghe bản lề kêu nhẹ. Ông không khóa sau lưng anh.

Ngoài ngõ, nắng chiều xiên qua mái tôn, bóng cây sấu đổ dài trên mặt đường bê tông nứt. Khải đi bộ ra đầu ngõ, USB trong túi áo khoác bên trái, ngang ngực. Anh bước qua một bà bán rau ngồi trên vỉa hè, hai đứa trẻ đạp xe, một người đàn ông sửa xe máy. Bình thường. Ngõ nhỏ ngoại thành, không ai nhìn anh, không ai nhìn nhau. Mỗi người trong khoảng không gian riêng, mỗi khoảng không gian được BLINDSPOT điều chỉnh, và không ai biết.

Anh quay lại nhìn một lần. Cửa sổ nhà Đức, rèm vẫn kéo kín, không ánh đèn. Bóng ông in trên rèm, ngồi bất động, hình dáng cong về phía trước, đầu hơi cúi, như người đang đọc hoặc đang nghĩ hoặc đang chờ. Mười hai năm ông ngồi như vậy. Có lẽ ông sẽ ngồi thêm. Hoặc không.

Trên đường về, Khải đi tàu điện. Ga Long Biên, đoàn tàu cũ, sáu toa, đông lúc chiều muộn. Anh đứng cạnh cửa, lưng dựa thanh inox, USB trong túi áo khoác, tay trái đặt lên ngực cảm nhận vật cứng nhỏ qua lớp vải. Xung quanh: hai mươi ba hành khách trong toa, anh đếm tự động, ghi nhận tự động, hai mươi ba gương mặt đi vào bộ nhớ mà không cần nỗ lực. Một phụ nữ trung niên mặt mệt, nốt ruồi dưới mắt trái, bông tai giả ngọc. Một thanh niên đeo tai nghe, mũi cao, vết trầy trên mu bàn tay phải. Một cụ già cầm túi nhựa đựng rau, mi mắt sụp, lông mày bạc dài quá thái dương.

Hai mươi ba. Tất cả rõ. Tất cả vào.

Bao lâu nữa?

Anh nhìn ra ngoài cửa kính. Thành phố trôi qua, nhà cửa, cây xanh, trạm dừng, trạm phát sóng trên nóc tòa nhà. Một, hai, ba trạm lướt qua trong mười phút. Module xám dưới cần ăng-ten, anh biết hình dạng chúng bây giờ, nhận ra từ xa như nhận ra khuôn mặt quen. Những mô-đun nhỏ đang phát sóng xuống, về phía mặt đất, về phía hai mươi ba hành khách trong toa tàu này, về phía anh.

Ga Cát Linh. Tàu dừng, cửa mở, hành khách lên xuống. Ga này, Tuấn kể, gặp 00 hai năm trước. Ga này, vụ đâm dao ngày 96. Ga này, trạm BTS-CL03, SoundWave Technologies, lắp tháng 5 năm ngoái. Mọi thứ hội tụ trên một sân ga, và mọi hành khách bước lên tàu đều không biết gì ngoài việc tàu đi đúng giờ.

Khải xuống ga Nguyễn Du, đi bộ về căn hộ tầng 14. USB lạnh trong túi áo, ngang tim, nặng hơn kích thước của nó cho phép.