Gặp mặt tại NeuroVita

Ngày 82. Tòa nhà NeuroVita, Nguyễn Huệ, 9:52.

Khải đến sớm tám phút. Không phải do lo lắng, mà vì anh muốn quan sát sảnh trước khi lên. Tòa nhà mười tám tầng, mặt kính phản chiếu trời xanh, lối vào rộng, cây xanh cắt tỉa đối xứng hai bên. Sảnh lớn, trần cao, sàn đá bóng, quầy lễ tân bằng gỗ sẫm, phía sau là bức tường chữ bạc: "NeuroVita, Nâng Tầm Nhận Thức." Hai nhân viên lễ tân mỉm cười, đồng phục xám nhạt, tóc gọn, má hồng nhẹ. Mọi thứ nói lên hai từ: kiểm soát và mục đích.

Khải đưa tên. Lễ tân gọi lên tầng mười tám, gật đầu, đưa thẻ khách có dây đeo cổ. Thang máy riêng bên phải, chỉ lên tầng mười bảy và mười tám. Anh bước vào, cửa thang đóng êm, cabin không gương, không nhạc, chỉ ánh sáng trắng dịu và mùi gỗ nhẹ. Sạch đến mức vô trùng.

Tầng mười tám. Cửa thang mở vào hành lang ngắn, tường kính một bên nhìn xuống thành phố, bên kia là cánh cửa gỗ đôi, không bảng tên. Một người đàn ông mặc vest tối, khoảng ba mươi, đứng đợi, gật đầu.

– Anh Khải. Anh Hạo đang chờ. Mời anh.

Mở cửa. Phòng rộng, không phải phòng làm việc thông thường. Bàn không ở giữa mà ở góc, nhỏ, thấp, bằng gỗ tối màu. Hai ghế bành đặt đối diện, giữa là bàn trà tròn, trên đặt ấm trà sứ trắng, hai chén nhỏ, và một đĩa hạt sen sấy. Phía sau, tường kính từ sàn đến trần, nhìn ra toàn cảnh Hà Nội phía đông. Ánh sáng tự nhiên tràn vào, mạnh, rõ. Không bóng tối nào trong phòng này.

Vũ Hạo đứng cạnh cửa kính, quay lại khi Khải vào. Cao hơn ảnh trên mạng, khoảng một bảy lăm, vai rộng, dáng thẳng. Vest xám đậm, sơ mi trắng không cà vạt, cổ tay áo gấp lên một lần, đồng hồ bạc. Mặt: đúng như ảnh nhưng sắc hơn, xương hàm rõ, mắt sáng, nụ cười mở khi nhìn thấy Khải.

Hyper-Recognition khởi động: khoảng cách mắt 6.3cm, mũi thẳng hơi nhô ở sống, khóe mắt không có nếp nhăn sâu (ít cười thật), cơ gò má phải hơi cao hơn trái (bất đối xứng nhẹ, tự nhiên, không phẫu thuật). Tất cả lưu trong phần mười giây đầu tiên.

– Anh Khải. Cảm ơn đã đến.

Hạo bước tới, tay phải đưa ra. Khải bắt: tay khô, ấm, nắm vừa đủ, giữ đúng hai giây rồi buông. Bắt tay của người luyện tập, không thừa, không thiếu.

– Ngồi đi. Trà mới pha.

Khải ngồi ghế bành bên trái, Hạo ngồi đối diện. Khoảng cách giữa hai ghế: một mét hai. Đủ gần để nhìn rõ mặt, đủ xa để không áp lực. Bố trí có ý: ghế Khải quay lưng ra cửa, ghế Hạo quay lưng ra kính, nghĩa là Hạo ngồi trước nguồn sáng, mặt rõ, trong khi Khải ngược sáng, mặt tối hơn. Có thể vô tình. Có thể không.

Hạo rót trà, động tác chậm, đều, tay không run. Trà xanh, hương nhạt, chén sứ nóng.

– Tôi nghe nói nhiều về anh. Không phải từ cảnh sát, mà từ những người quan tâm đến nhận thức.

– Ông nghe từ ai?

– Giới học thuật. Bài viết của anh năm 2019 về Hyper-Recognition và ứng dụng trong điều tra. Viết tốt. Ít ai hiểu rõ vùng giao thoa giữa thần kinh học và pháp y.

Khải nhấp trà, không đáp. Hạo tiếp, giọng đều, nhịp chậm, mắt nhìn thẳng:

– Lĩnh vực tôi làm cũng ở vùng giao thoa đó. Nhận thức. Cách não lọc thông tin, bỏ bớt tiếng ồn, giữ lại tín hiệu. Anh biết đấy, mỗi giây não nhận hàng triệu bit dữ liệu, nhưng ý thức chỉ xử lý được vài chục. Phần còn lại bị xóa, bị lọc, bị đẩy xuống nền. Đó không phải lỗi. Đó là thiết kế.

– Thiết kế của ai?

Hạo cười, nhẹ, khóe miệng kéo đều hai bên. Cười cân đối, kiểm soát. Không phải cười vui, là cười đánh giá.

– Tiến hóa. Não ưu tiên nguy hiểm, bỏ qua an toàn. Nhưng trong đô thị hiện đại, tín hiệu nguy hiểm nhiều hơn khả năng xử lý. Stress, quá tải, rối loạn lo âu. Anh nghĩ tại sao? Vì não không được thiết kế cho mười triệu người sống chen nhau. Não được thiết kế cho bộ lạc năm mươi người.

– Và ông giúp não thích nghi.

– Đúng. NeuroVita nghiên cứu cách tối ưu bộ lọc nhận thức. Giảm quá tải, tăng tập trung, giúp người dân sống thoải mái hơn trong đô thị. Ứng dụng hợp pháp, có kiểm chứng, có giấy phép.

Khải đặt chén trà xuống bàn, chậm. Nhìn Hạo, ba giây, không chớp. Thói quen nghề nghiệp: nhìn thẳng đủ lâu để người đối diện cảm thấy bị đọc.

– BLINDSPOT.

Một từ. Khải nói bằng giọng đều, không nhấn, không hỏi, không buộc tội. Chỉ đặt lên bàn, như đặt quân cờ.

Hạo không giật mình. Không nhíu mày. Không nhìn sang chỗ khác. Mặt giữ nguyên, nụ cười vẫn ở đó nhưng hơi mỏng hơn, khóe mắt không đổi. Tay phải nằm trên đùi, ngón cái nhích một milimet về phía ngón trỏ rồi dừng. Cơ hàm phải siết nhẹ, nửa giây, rồi thả.

Hyper-Recognition lưu tất cả.

– Dự án cũ. Đã đóng từ lâu. Kết quả không như mong đợi.

Giọng bình thản, nhịp không đổi. Như đọc dòng trong bản tóm tắt. Hạo tiếp:

– BLINDSPOT là nghiên cứu tiền lâm sàng từ cuối thập niên chín mươi. Tôi tham gia khi còn trẻ, cùng nhiều người khác. Mục tiêu: hiểu cơ chế lọc nhận thức, tìm cách giúp bệnh nhân PTSD giảm phản ứng quá mức. Kết quả: một số phát hiện có giá trị, một số không. Dự án dừng, tôi chuyển sang ứng dụng dân sự. NeuroVita ra đời từ nền tảng đó, nhưng là sản phẩm hoàn toàn khác.

Mỗi câu đều có cấu trúc: sự thật, giải thích, khoảng cách. Hạo không phủ nhận BLINDSPOT tồn tại, không tỏ ra ngạc nhiên khi Khải biết, không hỏi "anh biết từ đâu." Ông ta trả lời như trả lời câu hỏi phỏng vấn đã chuẩn bị: thừa nhận vừa đủ, giải thích vừa đủ, chuyển hướng vừa đủ.

Khải hỏi:

– Bốn mươi bảy đối tượng thử nghiệm.

Không phải câu hỏi. Là phép thử thứ hai.

Hạo nhìn Khải, lần đầu mắt dừng lâu hơn bình thường. Hai giây. Rồi:

– Anh đã nói chuyện với Đức.

Không phải đoán, là khẳng định. Hạo biết.

– Đức là đồng nghiệp cũ. Giỏi, nhưng cảm tính. Ông ấy rời dự án vì không đồng ý với phương pháp, điều đó hợp lý, tôi tôn trọng. Nhưng những gì ông ấy kể, anh Khải, là phiên bản của ông ấy. Phiên bản của người đã sợ hãi hai mươi năm, không kiểm chứng lại bất kỳ điều gì, sống bằng ký ức và hối hận. Ký ức méo theo cảm xúc. Anh là chuyên gia nhận thức, anh hiểu điều đó.

Câu cuối: mũi tên nhắm vào Khải. "Anh hiểu điều đó" không phải lời khen, là thách thức. Nếu Khải hiểu nhận thức có thể sai, thì Khải phải nghi ngờ Đức. Logic hoàn hảo. Và hoàn toàn có chủ ý.

Khải không đáp. Nhìn mặt Hạo, ghi nhận: đồng tử ổn định, tay trái nằm yên trên tay ghế, lưng tựa thẳng. Ông ta thoải mái, hoặc giả thoải mái ở mức cao. Không có vi biểu cảm nào cho thấy hoảng, chỉ có hai dấu hiệu nhỏ: ngón cái nhích khi nghe BLINDSPOT, cơ hàm siết khi nghe BLINDSPOT. Cả hai đều mất dưới một giây. Người bình thường sẽ bỏ qua. Khải không.

– Ông nói BLINDSPOT đã đóng. Nhưng NeuroVita có hợp đồng hai trăm tỷ với sở công an, lắp hệ thống giám sát toàn thành phố, và hệ thống đó có bộ lọc ba tầng xóa cảnh báo liên quan đến bảy cá nhân cụ thể.

Khải nói đều, chậm, nhìn thẳng. Không buộc tội. Chỉ kể sự kiện.

Hạo im bốn giây. Lâu hơn lần trước. Rồi ông ta nghiêng người về phía trước, hai tay đặt trên đùi, giọng hạ nửa tone:

– Anh Khải. Tôi sẽ không nói gì về hợp đồng cụ thể, vì đó là thỏa thuận thương mại có điều khoản bảo mật. Nhưng tôi sẽ nói điều này: mọi hệ thống giám sát đều có bộ lọc. Nếu không, hệ thống sẽ tràn ngập cảnh báo giả, và cảnh sát sẽ mất thời gian đuổi theo bóng ma thay vì bắt tội phạm thật.

– Bóng ma.

– Cách nói. Anh hiểu ý tôi.

Hạo ngả lại ghế, mắt vẫn nhìn Khải, nụ cười trở lại nhưng mỏng hơn lúc đầu. Đường cong khóe miệng vẫn đối xứng, vẫn kiểm soát, nhưng cơ quanh mắt không tham gia. Cười bằng miệng, không bằng mắt.

Im lặng kéo dài. Trà nguội trên bàn. Nắng chiều nghiêng qua kính, kéo dài bóng ghế trên sàn.

Hạo rót thêm trà, động tác chậm, đều, như không có gì vừa xảy ra. Chén của Khải vẫn đầy, anh không uống từ câu hỏi BLINDSPOT. Hạo không ép.

– Anh Khải. Tôi hiểu anh đến đây không phải để nghe tôi giải thích. Anh đến để nhìn tôi. Đúng không?

Khải không đáp. Hạo gật nhẹ, như tự trả lời:

– Hyper-Recognition. Anh đọc vi biểu cảm, phân tích phản ứng, xây dựng hồ sơ tâm lý từ mỗi lần ai đó nhấp nháy. Tôi biết.

Ngón tay Khải trên đùi không nhúc nhích. Mặt giữ nguyên: bình thản, lạnh, mắt mở đều. Nhưng trong đầu, câu hỏi chạy nhanh: Hạo biết Hyper-Recognition từ bài viết năm 2019 (công khai), hay biết sâu hơn, biết mức độ, biết giới hạn? Nếu Hạo nghiên cứu nhận thức cả đời, nếu BLINDSPOT từng thử nghiệm trên đủ loại đối tượng, thì Hạo có thể đã gặp Hyper-Recognition trước đây. Có thể đã nghiên cứu nó. Có thể đã biết cách đối phó.

"Người nhớ quá nhiều thường đau khổ" — câu đó không phải triết lý ngẫu hứng. Là dữ liệu. Hạo có dữ liệu về người có Hyper-Recognition, hoặc về người nhớ quá mức, và dữ liệu đó cho thấy họ đau khổ. Liệu Khải có trong dữ liệu đó? Liệu anh từng là "đối tượng quan sát" của BLINDSPOT mà không biết?

Câu hỏi đó, lần đầu xuất hiện, nặng hơn anh tưởng.

Hạo đặt chén trà xuống, nhìn Khải bằng ánh mắt mà Khải phân loại được: không sợ, không khinh, là tò mò. Tò mò của nhà khoa học nhìn mẫu vật hiếm.

– Tôi không phải kẻ thù của anh, anh Khải. Anh có thể không tin bây giờ. Nhưng tôi nghĩ, sau khi anh tìm hiểu thêm, anh sẽ thấy rằng thứ tôi làm không đơn giản như Đức mô tả. Thế giới phức tạp hơn "tốt" và "xấu."

Khải đứng dậy. Hạo đứng theo, nhanh, tự nhiên, như phản xạ của người quen tiễn khách.

– Cảm ơn ông đã dành thời gian.

– Luôn sẵn lòng. Anh biết đường ra?

– Tôi nhớ.

Hạo nói khi Khải đã quay lưng, giọng đều, nhẹ nhàng, như nói với chính mình hơn là nói với người sắp ra cửa:

– Anh có khả năng đặc biệt, anh Khải. Hyper-Recognition. Quý hiếm.

Khải dừng. Không quay lại. Tay phải nắm nắm cửa, ngón cái ấn vào kim loại lạnh.

– Tôi nghiên cứu nhận thức cả đời. Anh biết điều buồn cười nhất không? Người nhớ quá nhiều thường đau khổ hơn người quên.

Khải mở cửa. Bước ra hành lang. Cửa đóng lại phía sau, êm, không va. Hành lang yên tĩnh, tường kính, nắng rọi vào mắt. Anh đi đến thang máy, nhấn nút, đợi. Mặt không biểu cảm, tay thả dọc thân, lưng thẳng.

Nhưng trong đầu, Hyper-Recognition đang phát lại cuộc gặp từ giây đầu tiên.

Ngón cái Hạo nhích khi nghe BLINDSPOT. Cơ hàm siết khi nghe BLINDSPOT. Bốn giây im lặng khi nghe "bộ lọc ba tầng." Và câu cuối: "Hyper-Recognition. Quý hiếm." Hạo biết. Không phải đoán, không phải suy luận từ bài viết năm 2019. Hạo biết chính xác Khải có gì, và biết thứ đó nguy hiểm.

Thang máy mở. Khải bước vào, nhấn tầng trệt. Cửa đóng. Cabin im lặng, mùi gỗ, ánh sáng trắng.

Câu cuối của Hạo không phải quan tâm. Không phải cảnh báo thân thiện. Là đo lường. "Người nhớ quá nhiều thường đau khổ hơn người quên" không phải triết lý. Là tóm tắt mục tiêu BLINDSPOT trong một câu: giúp người ta quên, vì quên thì bớt đau. Và nếu Khải, người không thể quên, đang đau, thì có lẽ BLINDSPOT không sai.

Logic hoàn hảo. Và đó là thứ nguy hiểm nhất về Vũ Hạo: không phải ông ta nói dối, mà ông ta có thể đúng ở một mức nào đó, và sự đúng đó che đi tất cả những gì sai.

Sảnh tầng trệt. Thư đứng ở góc, cầm ly nước, nhìn lên khi Khải bước ra khỏi thang máy. Không hỏi. Chỉ nhìn, đánh giá: Khải đi thẳng, mặt không biểu cảm, bước đều. Không dấu hiệu bị đe dọa, không dấu hiệu hoảng. Nhưng cũng không dấu hiệu bình thản thật sự. Thư biết mặt đó: mặt Khải khi đang xử lý quá nhiều thông tin cùng lúc.

Khải đi ngang, nói nhỏ:

– Ra xe.

Ngoài vỉa hè, nắng trưa đổ xuống, hơi nóng bốc từ mặt đường. Thư đi cạnh, im lặng, đợi. Đến xe, Khải mở cửa, ngồi vào ghế lái nhưng không nổ máy. Hai tay đặt trên vô-lăng, mắt nhìn thẳng.

– Ông ta biết tôi có Hyper-Recognition. Không phải đoán. Biết.

Thư nhìn Khải, ba giây, rồi:

– Ông ta nói gì?

– Nói BLINDSPOT là dự án cũ đã đóng. Nói Đức cảm tính. Nói NeuroVita là ứng dụng dân sự hợp pháp. Mỗi câu đều có logic hoàn hảo, và mỗi câu đều đúng vừa đủ để che thứ sai phía sau.

Khải ngoảnh sang Thư.

– Nhưng mặt ông ta nói khác. Cơ hàm siết khi nghe BLINDSPOT. Bốn giây im khi nghe bộ lọc ba tầng. Ngón tay nhích khi tôi nhắc bốn mươi bảy đối tượng. Vũ Hạo không sợ. Nhưng ông ta không thoải mái.

Thư gật, không hỏi thêm. Cô lấy sổ tay ra, viết nhanh, ghi lại từng chi tiết Khải vừa nói. Khải nhìn ra kính chắn gió, nhìn tòa nhà NeuroVita trước mặt, mặt kính phản chiếu mây trắng.

Câu cuối của Hạo vẫn đeo bám: "Người nhớ quá nhiều thường đau khổ hơn người quên."

Và phần đáng sợ nhất không phải Hạo nói sai. Mà là anh không chắc Hạo nói sai.