Cuộc gặp thứ hai

Ngách 12 ngõ 45 Đức Giang. Chiều ngày bốn mươi mốt – ánh nắng xiên qua mái tôn, kẻ sọc trên tường gạch cũ. Khải đứng trước cánh cửa sắt – cũ, sơn xanh bong tróc, khóa ngoài không gài. Lần trước anh đến, cửa đóng. Lần này – khi gọi sáng qua, Đức nói: "Đến đi. Hai giờ chiều. Không cần gõ – cửa mở."

Cửa mở. Đức đang chờ.

Khải bước vào. Hành lang hẹp – tối, tường ẩm, mùi thuốc lá cũ và giấy. Nhà một tầng, kiểu nhà trọ vùng ven: phòng khách kiêm phòng ngủ, bếp nhỏ, một nhà vệ sinh. Rèm kéo kín – vải dày, không để ánh sáng vào. Đèn bàn sáng yếu ở góc – chỉ đủ để thấy, không đủ để rõ.

Đức ngồi ở bàn – bàn gỗ nhỏ, chất đầy sách. Không phải sách giải trí – sách chuyên ngành: thần kinh học, tâm lý nhận thức, tín hiệu sinh học. Chồng cao, lớp bụi trên gáy, nhưng có cuốn mở – trang gập góc, bút chì gạch bên lề. Ông vẫn đọc. Mười năm trốn và ông vẫn đọc về thứ ông đã tạo ra.

Trên bàn – ngoài sách – hai lọ thuốc. Nhãn bệnh viện, tên ông, ngày gần. Thuốc an thần. Thuốc ngủ. Cạnh đó: cốc nước, đĩa nhỏ có hai viên chưa uống.

– Ngồi đi.

Đức chỉ ghế đối diện – ghế nhựa, loại rẻ, lưng cong. Khải ngồi. Nhìn quanh – nhanh, ghi nhận: một cửa sổ (rèm kín), một cửa chính (đã qua), không cửa sau nhìn thấy. Tường trống – không ảnh, không tranh. Chỉ một tấm lịch cũ, năm ngoái, dừng ở tháng ba.

– Ông khỏe hơn lần trước.

Không phải câu hỏi. Khải quan sát: tay Đức trên bàn – vẫn run, nhưng ít hơn. Mắt ông – vẫn mệt, nhưng có thứ gì đó mới. Quyết tâm. Hoặc cam chịu. Kiểu người đã chấp nhận rằng im lặng không giữ mình an toàn nữa.

– Tôi suy nghĩ bảy ngày.

Đức nói – không nhìn Khải, nhìn sách mở trước mặt.

– Bảy ngày kể từ lần gặp ở quán trà. Tôi nghĩ: nếu một trong bảy đối tượng đang giết người – và tôi biết – thì im lặng không phải "trung lập." Im lặng là đồng lõa.

Im. Ngón tay ông gõ nhẹ lên gáy sách – nhịp không đều, kiểu người đang cân lời.

– Tôi không phải người tốt, anh Khải. Nhưng tôi không muốn chết với tội đó.

· · ·

– Kể cho tôi nghe. Từ đầu.

Khải nói – giọng đều, không thúc. Ông đã đến điểm này rồi – không cần đẩy. Chỉ cần nghe.

Đức uống nước – một ngụm, đặt cốc – rồi bắt đầu.

– Năm 1997. Bệnh viện Tâm thần T. – ông dùng viết tắt, không nói tên đầy đủ. Khải ghi nhận: ông vẫn tự bảo vệ, dù đang kể.

– Tôi ba mươi sáu tuổi. Vừa bảo vệ tiến sĩ – thần kinh nhận thức. Đề tài: cơ chế lọc ưu tiên trong vỏ não trước trán. Bình thường – không ai quan tâm. Nhưng Vũ Hạo quan tâm.

– Hạo ở đâu lúc đó?

– Cùng khoa. Nghiên cứu sinh – trẻ hơn tôi bốn tuổi, nhưng tham vọng hơn gấp mười. Hắn đọc luận văn tôi – đến gặp – nói: "Nếu não có thể lọc tiếng quạt trần, nó có thể lọc cả con người. Đúng không?"

Đức dừng. Nhìn Khải – kiểm tra phản ứng.

– Tôi nói: "Về lý thuyết." Và Hạo nói: "Thì chứng minh thực tế đi."

– Đó là khởi đầu.

– Đó là khởi đầu. Dự án đầu tiên – nhỏ, hợp pháp. Bệnh nhân PTSD tại bệnh viện T. – những người bị ký ức đau hành hạ. Chúng tôi thử kích thích từ trường lên vùng hải mã – giúp não "hạ ưu tiên" ký ức cụ thể. Giảm đau mà không xóa. Nó hiệu quả.

– Hiệu quả thế nào?

– Mười hai bệnh nhân, chín cải thiện rõ rệt. Ba ca nặng nhất – flashback giảm bảy mươi phần trăm. Không tác dụng phụ nghiêm trọng. Bài báo đầu tiên – đăng tạp chí trong nước, không ai chú ý. Nhưng Hạo thấy tiềm năng.

Đức đứng dậy – đi đến kệ sách, lấy một thư mục nhựa dày. Đặt lên bàn. Không mở.

– Giai đoạn hai bắt đầu năm 2005. Hạo kiếm được tài trợ – từ đâu, tôi không hỏi. Nhiều tiền. Đủ để thuê phòng thí nghiệm riêng, mua thiết bị, tuyển người. Mục tiêu thay đổi: không còn giảm ký ức cho bệnh nhân – mà thay đổi cách người khác nhận diện đối tượng.

– Tức là: thay vì giúp A quên X – làm cho tất cả mọi người quên A.

Đức nhìn Khải – mắt sắc, nhanh.

– Anh hiểu nhanh. Đúng. Đảo ngược: thay vì can thiệp vào não người cần quên – can thiệp vào não người cần được quên. Thay đổi tín hiệu mà não đối tượng phát ra – khiến não người khác tự động phân loại đối tượng thành "nền."

– Và bảy người bị chọn.

Đức ngồi lại. Tay ông trên thư mục – ngón cái vuốt mép nhựa, qua lại.

– Bảy tình nguyện viên. "Tình nguyện" – trong ngoặc kép. Họ được trả tiền – năm triệu mỗi tháng, năm 2005. Đủ lớn để người không có gì đồng ý mà không hỏi nhiều. Sinh viên nghèo, người vô gia cư, bệnh nhân xuất viện không nơi nào đi. Một người – người trẻ nhất – từ trại mồ côi, mười tám tuổi ra trại, không giấy tờ, không người thân. Đồng ý trên giấy – nhưng giấy đó viết "nghiên cứu cải thiện khả năng tập trung." Không ai nói cho họ biết thật sự sẽ xảy ra gì.

Đức nói – giọng đều, kiểu giáo sư đọc bài giảng. Nhưng tay ông trên đùi siết chặt hơn mỗi câu – và Khải thấy: đây không phải khoảng cách chuyên nghiệp. Đây là cơ chế phòng vệ. Ông nói bằng giọng lạnh vì nếu nói bằng giọng thật, ông sẽ không nói được.

– Và xảy ra gì?

Im lặng – dài, nặng. Đức nhìn thư mục trên bàn. Tay ông dừng vuốt – nắm chặt mép nhựa, ngón trắng.

– Sáu tháng kích thích lặp lại. Tần số thấp – nhắm vào thùy thái dương giữa và vùng hạnh nhân. Kết hợp huấn luyện hành vi – cách đi, cách đứng, cách giữ mắt. Và thuốc – cocktail mà Hạo pha. Tôi không biết thành phần chính xác – ông ta giữ phần đó.

– Kết quả?

– Ba tháng đầu: không rõ ràng. Bốn người – không thay đổi đáng kể. Ba người – thay đổi nhẹ: người xung quanh bắt đầu "bỏ qua" họ nhiều hơn bình thường. Khó đo – vì "bỏ qua" không có chỉ số rõ.

– Rồi?

– Sáu tháng: bốn trong bảy – đạt ngưỡng. Não họ phát tín hiệu rõ ràng – đo được bằng EEG. Và người xung quanh – kiểm tra bằng camera và phỏng vấn – không nhớ gương mặt họ sau năm phút tiếp xúc.

Đức dừng. Uống nước – cốc gần cạn, tay run nhẹ.

– Bốn "thành công." Ba "thất bại." Nhưng – và đây là phần tôi phải nói – "thất bại" không có nghĩa là vô hại. Ba người không đạt ngưỡng vô hình – nhưng họ bị tổn thương thần kinh. Một người – co giật, mất kiểm soát vận động, phải nhập viện. Một người – hoang tưởng, nghe giọng nói trong đầu, tự hại. Và một người...

Ông dừng. Lâu. Mắt nhìn xuống.

– Một người tự sát. Tháng thứ năm. Trước khi chúng tôi kịp dừng.

Im lặng. Khải không nói. Chờ.

– Đó là lúc tôi muốn dừng. Viết báo cáo nội bộ – yêu cầu ngừng. Hạo từ chối. Nói "cần thêm dữ liệu." Tôi đe dọa công bố – Hạo nói: "Anh cũng ký tên trong đó." Đúng. Tôi ký. Tôi đồng ý. Từ đầu.

· · ·

– Giai đoạn ba.

Khải nói – không hỏi, nhắc. Vì ông đã nói "giai đoạn ba là lúc mọi thứ đi quá xa" ở lần trước. Và bây giờ ông ở đây, cửa mở, sẵn sàng kể.

Đức nhìn Khải. Tay ông rời thư mục – đặt trên đùi, nắm chặt.

– Giai đoạn ba... là tạo ra những người mà không ai nhớ.

Im lặng. Khải đợi – vì ông đã nói câu đó lần trước. Nhưng giờ cần chi tiết.

– Bốn đối tượng "thành công" – hiệu ứng ổn định. Hạo muốn đẩy xa hơn: tăng cường, kéo dài, kiểm tra giới hạn. Hắn tin rằng nếu hiệu ứng đủ mạnh – đối tượng có thể sống hoàn toàn bên ngoài nhận thức xã hội. Vô hình. Không giấy tờ, không địa chỉ, không tồn tại – về mặt nhận thức.

– Và hắn làm điều đó.

– Hắn thử. Trên ít nhất hai trong bốn – tôi không biết chính xác vì tôi rời đi trước khi giai đoạn ba hoàn tất. Nhưng tôi biết: một trong hai... là đối tượng mà anh gọi là "hung thủ."

– Số 00.

– Tôi không biết mã. Tôi biết – người trẻ nhất trong nhóm. Hai mươi mốt khi bắt đầu. Không gia đình. Không ai tìm kiếm. Hoàn hảo – theo tiêu chí Hạo.

Hai mươi mốt. Mười hai năm trước. Bây giờ ba mươi ba. Khải tính – không khớp hoàn toàn với ước lượng "ba mươi bảy" từ ảnh camera. Nhưng mười hai năm thay đổi khuôn mặt – và ước lượng tuổi từ camera đêm có biên độ sai.

– Ông biết tên hắn?

Đức im. Bốn giây. Năm. Rồi:

– Không. Hạo dùng mã số. Chúng tôi không được biết tên thật. "Vì đạo đức nghiên cứu" – hắn nói vậy. Bây giờ tôi hiểu: vì nếu không biết tên, không thể tố giác cụ thể.

– Và ông rời đi.

– Cuối 2012. Sau bài báo bị rút – bài báo mà chúng tôi ngu ngốc đăng, vì tôi nghĩ công bố sẽ tạo áp lực dừng. Ngược lại: nó khiến Hạo sợ bị lộ, xóa sạch dấu vết, và đẩy dự án xuống dưới sâu hơn. Sau đó – tôi và Hạo cãi nhau. Lần cuối. Tôi nói: "Dừng lại hoặc tôi nói với công an." Hạo nhìn tôi – bình tĩnh, giọng nhẹ, nụ cười mà anh sẽ thấy trên truyền hình – và nói: "Anh nói với ai? Anh có bằng chứng gì? Bài báo đã rút. Phòng thí nghiệm đã dọn. Đối tượng – anh không biết tên. Và anh – anh ký tên trên mọi giấy tờ."

Đức nhìn xuống tay mình – tay trên đùi, ngón run. Bên ngoài, tiếng xe máy chạy qua ngách – xa dần, im.

– Hắn đúng. Tôi không có gì. Chỉ có ký ức – và ký ức không phải bằng chứng. Nhất là khi ký ức của một nhà khoa học về chính thí nghiệm của mình – ai tin? Người ta sẽ nói: "Ông tưởng tượng." Hoặc: "Ông muốn nổi tiếng." Hoặc: "Ông ghen tị với đồng nghiệp thành công hơn." Tôi đã thử – năm 2013, gửi thư cho Bộ Y tế. Không ai trả lời. Không ai hỏi thêm. Bức thư biến mất như – như đối tượng số 00 biến mất giữa phố.

· · ·

Khải nhìn thư mục trên bàn – nhựa dày, đầy giấy.

– Cái đó là gì?

Đức theo ánh mắt Khải. Nhìn thư mục. Im – lâu, cân nhắc. Rồi:

– Ghi chép của tôi. Mười năm. Mọi thứ tôi nhớ – ngày, sự kiện, con người, số liệu. Viết lại từ ký ức – không phải tài liệu gốc. Nhưng chi tiết.

Ông đẩy thư mục về phía Khải. Chậm – như đẩy vật nặng, dù nó chỉ vài trăm gram giấy.

– Lấy đi. Trước khi tôi đổi ý.

Khải nhìn ông. Đọc: tay run mạnh hơn – không phải sợ. Nhẹ nhõm. Kiểu nhẹ nhõm của người đặt xuống thứ mang quá nặng quá lâu.

– Tôi sẽ đọc kỹ. Và bảo vệ nó.

– Tôi biết.

Khải lấy thư mục. Nặng hơn trông – giấy dày, viết tay hai mặt, nhiều trang. Anh không mở – chưa phải lúc. Đây là thứ cần đọc trong im lặng, một mình, chậm.

– Còn gì nữa ông muốn nói?

Đức nhìn cửa – thói quen, mười giây một. Rồi quay lại.

– Một điều. Giai đoạn ba – anh hỏi nó là gì. Tôi nói: tạo ra người mà không ai nhớ. Nhưng đó chỉ là nửa.

Ông dừng. Mắt – lần đầu từ khi Khải vào nhà – nhìn thẳng, không tránh.

– Nửa còn lại: một trong số họ... đã học cách tận dụng điều đó.

Tận dụng. Từ đó – trung tính, lạnh, kiểu từ vựng của nhà khoa học mô tả hiện tượng. Nhưng Khải nghe: trong ngữ cảnh này, "tận dụng" nghĩa là giết. Biến sự vô hình thành vũ khí. Biến lời nguyền thành công cụ.

– Ông nghĩ hắn chọn giết – hay bị đẩy đến chỗ đó?

Đức im. Mắt ông rời Khải – nhìn xuống bàn, nhìn lọ thuốc, nhìn sách mở.

– Tôi không biết. Và – thành thật – tôi sợ câu trả lời.

· · ·

Khải đứng dậy. Thư mục trong tay – nặng, dày, mười năm ghi chép từ ký ức của một người sợ hãi. Không phải tài liệu gốc – không phải bằng chứng pháp lý theo nghĩa tòa án chấp nhận. Nhưng là thứ gần nhất với sự thật mà anh có. Kết hợp với ổ cứng Phong – dữ liệu bộ lọc, hợp đồng, nhật ký cảnh báo – hai mảnh ghép. Một từ bên trong hệ thống kỹ thuật. Một từ bên trong lịch sử.

– Cảm ơn ông.

– Đừng cảm ơn. Cái này – Đức chỉ thư mục – không chuộc tội tôi. Không có gì chuộc được. Nhưng nếu nó giúp anh dừng hắn lại – thì ít nhất tôi làm đúng một việc. Muộn mười hai năm.

Đức không đáp. Ngồi yên – tay trên bàn, mắt nhìn chỗ thư mục vừa nằm. Khoảng trống trên bàn – nhỏ, hình chữ nhật, bụi hơi ít hơn xung quanh. Mười năm nằm đó. Giờ đi.

Khải bước ra hành lang. Cửa sắt xanh – mở, nắng chiều ở ngoài. Anh dừng ở ngưỡng cửa.

– Ông có an toàn không? Sau hôm nay – nếu Vũ Hạo biết ông cho tôi cái này.

Đức nhìn lên – từ bàn, từ khoảng trống. Mắt ông – không sợ. Mệt. Kiểu mệt của người đã sợ quá lâu đến nỗi sợ thêm không còn thay đổi gì.

– Mười năm Hạo không đến. Có thể mười năm nữa. Có thể tối nay. Tôi không kiểm soát được – nên tôi không nghĩ về nó. Nếu hắn đến – tôi sáu mươi hai, bệnh, một mình. Tôi không chạy nổi. Nhưng giờ – thư mục không còn ở đây nữa. Nó ở chỗ anh. Đó là đủ.

Khải gật. Bước ra ngoài. Ngách 12 – hẹp, tường gạch hai bên, mái tôn thấp. Nắng xiên cắt bóng ngang lối đi. Anh cầm thư mục sát ngực – bọc trong áo khoác, che khỏi tầm nhìn.

Đi nhanh. Không nhìn lại.

Bệnh viện tâm thần T. Năm 1997. Giai đoạn ba: tạo người mà không ai nhớ. Và một trong số họ – hai mươi mốt tuổi, không gia đình, không ai tìm – đã học cách biến sự vô hình thành dao.

Khải ôm thư mục chặt hơn. Ra đường lớn – bắt xe, về nhà. Mười hai năm lịch sử trong tay. Và ở đâu đó trong thành phố – sản phẩm của lịch sử đó đang đi, đang nhìn, đang chờ.