Danh sách bị xóa
Ngày 67. Ngách 12 ngõ 45 Đức Giang.
Khải đến sớm mười lăm phút. Thói quen: đến trước, quan sát xung quanh, đếm xe máy trong ngõ, ghi nhận mọi gương mặt đi ngang. Sáng nay ngõ vắng. Một bà già đẩy xe rác, hai đứa trẻ mặc đồng phục chạy qua, một người đàn ông trung niên ngồi uống trà trước hiên nhà cách ba cửa. Không ai bất thường. Không ai quen.
Nhà Đức, cổng sắt sơn xanh rêu, tróc từng mảng. Khải bấm chuông. Đợi. Mười lăm giây, lâu hơn bình thường. Rồi tiếng dép lê trên sàn gạch, tiếng then cửa kéo.
Đức mở cửa, nửa người, tay giữ khung. Mắt ông đỏ, quầng thâm nặng hơn lần gặp trước. Tay phải run, không phải run do thuốc an thần, Khải nhận ra ngay. Run kiểu khác. Run vì thiếu ngủ cộng với sợ hãi.
– Vào.
Một từ. Đức quay người, đi trước. Khải bước vào, đóng cổng. Sân nhỏ, vài chậu cây héo, nền xi măng nứt. Bên trong, phòng khách tối, rèm kéo kín dù nắng đã lên. Quạt trần quay chậm, không đủ mát.
Khải ngồi xuống ghế gỗ cũ. Đức ngồi đối diện, bàn trà giữa hai người, ấm nước chưa pha. Ông nhìn Khải, rồi nhìn xuống tay mình. Ngón tay xoay nhẫn cưới, vòng, vòng, vòng.
– Tôi muốn xem danh sách gốc. Bản giấy.
Khải nói thẳng. Không hỏi thăm, không vòng vo. Đức biết anh đến vì gì.
– Danh sách đối tượng thử nghiệm giai đoạn một. Bản mà ông giữ trong tủ sắt – "bảo hiểm nhân thọ" của ông.
Đức nhìn Khải, lâu. Rồi gật, chậm.
– Tôi định đưa anh xem. Hôm qua đã mở kiểm tra... chuẩn bị cho hôm nay.
Ông đứng dậy. Đi vào phòng trong. Khải nghe tiếng chân trên sàn gạch, tiếng then sắt, tiếng khóa số quay. Tủ sắt cũ, loại dùng trong cơ quan nhà nước thập niên chín mươi. Khải đã thấy nó lần trước, đặt trong góc phòng ngủ Đức, phủ vải, nặng ít nhất tám mươi ký.
Tiếng giấy sột soạt. Rồi im.
Im lâu. Khải đếm: mười giây. Hai mươi. Ba mươi.
– Bác Đức.
Không có tiếng trả lời. Khải đứng dậy, đi vào phòng trong.
Đức đứng trước tủ sắt mở, hai tay buông thõng. Bên trong tủ, ba ngăn. Ngăn trên cùng: hai chồng tài liệu ố vàng, bìa cứng, dây buộc. Ngăn giữa: phong bì nâu, vài cuốn sổ nhỏ. Ngăn dưới, chồng giấy A4, kẹp bằng ghim bướm, trên bìa viết tay: "Danh sách đối tượng – Bản ghi cá nhân."
Đức cầm chồng giấy, tay run nặng hơn. Lật. Từng trang. Khải đứng cạnh, nhìn: bảng viết tay, cột dọc ghi mã số, tên, tuổi nhập viện, giai đoạn tiếp xúc, ghi chú. Chữ Đức nhỏ, đều, rõ ràng, chữ của người quen ghi chép khoa học. Trang 01-05: đối tượng 01 đến 09. Trang 06-08: đối tượng 10 đến 20. Trang 09-12: đối tượng 21 đến 47.
Và trang đầu tiên, trang ghi đối tượng 00, không có.
Đức lật lại. Từ đầu. Chậm. Trang bìa, trang 01, trang 02. Không có trang nào trước trang 01. Khải nhìn mép giấy ở gáy kẹp ghim bướm. Vết xé. Sạch, gọn, dọc theo mép ghim. Không phải rách do cũ. Ai đó đã kéo trang ra khỏi kẹp, cẩn thận, không để lại mảnh thừa.
– Mất.
Đức nói, giọng phẳng, nhưng tay ôm chồng giấy siết chặt đến mức ngón trắng bệch.
– Trang đối tượng 00. Mất.
Khải nhìn vết xé. Gần đây, mép giấy còn trắng, chưa ố. Không quá ba ngày.
– Ông mở tủ lần cuối khi nào?
Đức nhắm mắt. Nghĩ.
– Tuần trước. Thứ năm. Lấy tài liệu giai đoạn hai cho anh xem... lúc đó... tôi không kiểm tra trang 00 riêng. Không có lý do.
– Khóa tủ có bị phá không?
Đức lắc đầu.
– Khóa số. Bốn chữ số. Chỉ tôi biết.
– Ai có thể đoán được?
– Không ai. Tôi đổi mỗi tháng. Lần này đổi tuần trước – ngay sau khi anh đến.
Khải nhìn quanh phòng ngủ. Cửa sổ, song sắt, đóng, chốt bên trong. Cửa phòng, bản lề cũ, không dấu cạy. Sàn gạch hoa cũ, không vết bẩn lạ. Không dấu giày, không vết trầy, không sợi vải, không mùi lạ. Căn phòng im, sạch, bình thường.
Bình thường. Từ đó lại xuất hiện.
– Có camera an ninh không?
Đức cười, tiếng cười khô, ngắn, không vui.
– Tôi sống kiểu không camera, không mạng, không điện thoại thông minh. Mười hai năm nay. Để Hạo không theo dõi được.
Ông dừng. Nhìn tủ sắt mở, nhìn vết xé trên gáy giấy.
– Nhưng cái tôi đang trốn... không phải Hạo.
Im. Quạt trần quay. Tiếng xe máy ngoài ngõ, xa.
– Ai đó đã vào nhà tôi mà tôi không biết. Mở tủ sắt mà tôi không biết. Lấy một trang giấy và xé ra mà tôi không biết.
Đức ngồi xuống giường, chậm, như người già hơn tuổi mình mười năm. Tay xoay nhẫn, mắt nhìn sàn.
– Giống như hắn không tồn tại. Vào rồi đi, không để lại gì.
Khải không nói. Anh quay lại phòng khách, đi chậm, mắt quét từng góc. Bàn trà, ghế gỗ, tủ kệ sách cũ, bếp nhỏ ở cuối phòng. Cửa chính, khóa móc bên trong, thêm chốt ngang. Cửa sau, khóa ba vòng, bản lề không trầy. Sàn phòng khách gạch hoa, mép tường có lớp bụi mỏng đều. Nếu ai đó đi qua, giày sẽ để lại vết trên bụi. Không có vết nào bất thường.
Nhưng người không để lại dấu vết trong ký ức cũng không để lại dấu vết trên sàn nhà.
Khải dừng ở cửa chính. Nhìn xuống, sàn gạch trước ngưỡng cửa. Một mảnh giấy nhỏ, trắng, nằm sát góc tường phía trong. Gió từ khe cửa đã đẩy nó vào góc, nửa gấp, nửa phẳng. Đức hẳn đã bước qua nó nhiều lần mà không nhìn thấy, giấy trắng trên nền gạch trắng, nhỏ bằng nửa bàn tay, không có gì đáng chú ý.
Khải nhặt lên.
Giấy trắng thường, loại bán ở bất kỳ cửa hàng văn phòng phẩm nào. Gấp đôi. Bên trong, chữ viết tay, bút bi đen, nét đều, không nghiêng, không run. Chữ gọn, cỡ vừa, khoảng cách đều giữa các từ. Chữ của người bình tĩnh.
"Ông không nên nhớ tôi. Nhưng tôi nhớ ông."
Hai câu. Không ký tên. Không ngày. Không đe dọa, nếu đọc tách khỏi ngữ cảnh, có thể tưởng là thư cảm ơn, hay lời nhắn của một bệnh nhân cũ gửi bác sĩ. Lịch sự. Bình thường.
Và chính sự bình thường đó đáng sợ hơn bất kỳ lời đe dọa nào.
Khải mang mảnh giấy vào phòng trong. Đức đang ngồi trên giường, hai tay đặt trên đầu gối, nhìn tủ sắt mở. Khải đưa tờ giấy cho ông, không nói gì.
Đức đọc. Hai câu. Mười lăm giây.
Tay ông buông tờ giấy. Rơi xuống đùi. Mắt nhìn thẳng, không chớp, nhưng đồng tử co lại, phản xạ sợ hãi nguyên thủy, không kiểm soát được.
– Hắn biết.
Giọng Đức nhỏ, khàn.
– Hắn biết tôi đang nói chuyện với anh. Hắn đến đây. Hắn vào nhà tôi. Hắn...
Ông dừng. Nhìn xuống tay mình, run. Rồi nhìn lên, nhìn Khải. Trong mắt Đức, Khải thấy thứ mà anh đã thấy nhiều lần ở những nhân chứng trong các vụ án cũ: ranh giới giữa sợ hãi và sụp đổ. Đức đang ở mép ranh giới đó.
– Tờ giấy ở dưới cửa – nằm ở khe giữa cửa và sàn. Gió thổi vào trong. Ông đi qua nhiều lần mà không thấy.
Khải nói, giọng phẳng, không an ủi, không bình luận. Trình bày sự kiện.
– Hắn để tờ giấy khi nào?
Đức lắc đầu.
– Tôi không biết. Có thể hai ngày trước. Có thể ba. Tôi... tôi không hay ra cửa. Không có khách.
Không có khách. Ngoại trừ một người mà không ai nhớ.
Khải nhìn tờ giấy trên đùi Đức. Nét chữ, anh ghi nhận: đều, gọn, bút bi đen phổ thông, lực viết trung bình, không để lại rãnh sâu trên giấy. Người viết không giận, không vội, không cố gây ấn tượng. Viết như ghi một dòng vào sổ tay. Bình thường.
– Ông có muốn dừng không?
Khải hỏi. Không phải hỏi tu từ, anh cần biết. Nếu Đức muốn dừng, anh sẽ không ép. Nhưng anh cần biết.
Đức nhìn Khải. Lâu. Rồi nhìn tủ sắt, vết xé trên gáy giấy, khoảng trống nơi trang đối tượng 00 từng nằm.
– Hai mươi năm. Tôi giữ bản danh sách đó hai mươi năm. Đổi nhà ba lần. Đổi khóa mỗi tháng. Không nói với ai. Và hắn... hắn đến, lấy đúng một trang, rồi đi. Không lấy gì khác.
Đức nhặt tờ giấy lên lại, nhìn hai dòng chữ.
– Hắn không lấy để xóa bằng chứng. Hắn lấy để tôi biết – hắn có thể lấy bất cứ lúc nào.
Khải gật. Anh đã nghĩ điều tương tự. Nếu mục đích là xóa dấu vết, hắn sẽ lấy cả chồng tài liệu. Ba tập giai đoạn hai, sổ ghi chép, phong bì, tất cả vẫn còn. Hắn chỉ lấy trang của mình. Trang chứa tên thật, tuổi thật, lai lịch thật của hắn, thứ duy nhất còn tồn tại ngoài hệ thống đã bị xóa.
Hắn không xóa quá khứ. Hắn giữ quá khứ cho riêng mình.
– Trang đó ghi những gì?
Đức nhắm mắt. Ngón tay xoay nhẫn, vòng, chậm.
– Mã số: 00. Giới tính: nam. Tuổi nhập viện: mười bốn. Năm nhập viện: 1997. Chẩn đoán ban đầu: rối loạn gắn kết phản ứng – không gia đình, không người thân, chuyển từ trung tâm bảo trợ xã hội. Ghi chú: phản ứng vượt ngưỡng ở tuần thứ ba. Và...
Đức mở mắt.
– Tên. Tên thật. Tôi nhớ họ và tên đệm, nhưng tên...
Ông dừng. Nhíu mày, cố, rõ ràng đang cố. Khải nhìn: trán Đức nhăn, mắt nhìn lên trần, môi hơi mấp máy. Biểu cảm của người đang tìm trong ký ức một thông tin từng rõ ràng nhưng giờ mờ dần.
– Nguyễn Văn... Nguyễn Văn gì đó. Tên phổ thông. Tôi đã đọc trang đó hàng trăm lần trong hai mươi năm. Nhưng tên... tên thật của hắn...
Đức nhìn Khải, mắt hoang mang.
– Tôi không nhớ. Anh hiểu không? Tôi nhớ mã số, nhớ tuổi, nhớ chẩn đoán, nhớ ghi chú. Nhưng tên – tên thật – không nhớ.
Im năm giây. Quạt trần quay. Ánh sáng lọt qua khe rèm, một vệt mỏng cắt ngang sàn.
Hắn xóa luôn tên mình trong trí nhớ người khác. Không cần xóa giấy – nhưng hắn xóa giấy để chắc chắn.
– Chuyển giao ngày 14 tháng 2 năm 2003. Ai ký?
Đức nuốt nước bọt.
– Hạo. Vũ Hạo ký phê duyệt. Tôi ký xác nhận y khoa – tình trạng sức khỏe đủ để chuyển. Và một người nữa – từ Bộ. Tên... Trần Đình Khánh. Thứ trưởng phụ trách khoa học thời đó. Đã nghỉ hưu.
– Chuyển đi đâu?
– Không ghi rõ. Biên bản chỉ viết "chuyển giao cho đơn vị phối hợp – giai đoạn quan sát dài hạn." Tôi hiểu: thả ra đường. Dưới giám sát.
– Giám sát bằng gì?
– Không biết. Thời đó tôi không hỏi. Tôi... tôi chỉ ký. Xác nhận sức khỏe ổn định, đủ điều kiện sống độc lập. Mười bảy tuổi.
Đức nhìn xuống tay.
– Mười bảy tuổi. Không gia đình, không giấy tờ, không ký ức bình thường. "Đủ điều kiện sống độc lập." Tôi viết dòng đó. Tay tôi viết.
Giọng ông không thay đổi, nhưng ngón tay xoay nhẫn nhanh hơn, vòng, vòng, vòng, như cách duy nhất cơ thể biết để xử lý thứ bên trong không nói được thành lời.
Khải ghi vào sổ tay, bút bi, nét chắc. Vũ Hạo phê duyệt. Đức ký y khoa. Trần Đình Khánh, Bộ. "Đơn vị phối hợp." Thả ra đường, mười bảy tuổi.
– Thứ trưởng Trần Đình Khánh – còn sống?
Đức gật.
– Nghỉ hưu. Ở Hà Nội. Tôi không gặp ông ta hai mươi năm. Không muốn gặp.
Khải ghi tên. Thêm một đầu mối, hoặc thêm một cánh cửa đóng. Thứ trưởng nghỉ hưu, hai mươi năm trước ký giấy chuyển giao một đứa trẻ mười bảy tuổi cho "đơn vị phối hợp" không tên. Ông ta sẽ nói gì nếu được hỏi? "Không nhớ." "Chuyện cũ." "Tôi ký hàng trăm giấy." Hoặc đơn giản: "Ai?"
– Còn gì trên trang đó mà ông nhớ?
Đức nghĩ. Lâu.
– Ảnh. Ảnh thẻ bệnh nhân – ảnh mà Phong tìm được bản sao, nửa mặt. Bản gốc trên trang danh sách là ảnh toàn diện. Mặt trước, mặt nghiêng. Mười bốn tuổi. Gầy. Mắt... mắt rất bình thường.
Ông dừng.
– Và một dòng ghi chú ở cuối trang. Bút đỏ. Không phải chữ tôi, không phải chữ Hạo. Chữ của ai đó trong nhóm kỹ thuật. Ghi: "Đối tượng nhận thức được hiệu ứng. Không phản kháng."
Khải viết từng chữ.
Nhận thức được hiệu ứng. Không phản kháng. Nghĩa là: hắn biết mình trở nên vô hình. Và hắn chấp nhận. Mười bốn tuổi, trong bệnh viện tâm thần, bị thí nghiệm, và khi phát hiện thế giới bắt đầu quên mình, hắn không giãy giụa. Hắn quan sát. Hắn học.
Hắn đã học từ khi mười bốn tuổi. Hai mươi ba năm luyện tập một khả năng mà không ai khác có.
Khải đứng dậy. Nhìn quanh phòng, tủ sắt mở, chồng tài liệu vẫn nguyên, chỉ thiếu một trang. Một trang trong hàng trăm. Nhưng trang đó chứa thứ duy nhất còn thiếu: tên thật của kẻ mà hai mươi năm qua hệ thống gọi bằng con số.
– Ông nên khóa cửa cẩn thận hơn.
Đức cười khô.
– Anh nghĩ khóa có tác dụng với hắn?
Khải không trả lời. Vì ông đúng. Khóa, tường, cổng sắt, không có nghĩa gì với người mà não bạn tự động xóa khỏi nhận thức. Hắn đi vào khi Đức ngủ, khi Đức ở nhà bếp, khi Đức đọc sách, và Đức nhìn thẳng qua hắn như nhìn qua khoảng không. Hắn mở tủ sắt bốn chữ số, bằng cách nào? Nhìn Đức mở? Đứng ngay sau lưng Đức khi ông quay khóa, cách một mét, và Đức không hề biết?
Có thể. Hoàn toàn có thể.
– Tôi sẽ gọi Thư.
Khải lấy điện thoại. Gọi, Thư bắt máy sau hai hồi chuông.
– Thư. Trang đối tượng 00 trong danh sách của Đức bị xé. Gần đây. Hung thủ đã vào nhà Đức.
Im ba giây bên kia đường dây.
– Đức có sao không?
– Không bị hại. Nhưng tờ giấy dưới cửa – cô biết tờ giấy tôi nói. Đức vừa đọc.
– Tôi hiểu. Có tên 00 trên trang bị xé không?
– Có. Nhưng Đức không nhớ tên. Nhớ họ: Nguyễn Văn. Tên – mất.
Im năm giây. Khải nghe tiếng Thư thở, đều, kiểm soát.
– Chuyển giao?
– Vũ Hạo ký. Đức ký xác nhận y khoa. Và một thứ trưởng – Trần Đình Khánh. Đã nghỉ hưu.
– Tôi sẽ tìm.
Thư nói, giọng ngắn, sắc, kiểu giọng khi cô đã chuyển sang chế độ làm việc. Cúp máy.
Khải nhìn Đức. Ông vẫn ngồi trên giường, hai tay trên đầu gối, tờ giấy trắng gấp đôi nằm cạnh.
– Đức nói chuyển giao ngày 14 tháng 2 năm 2003. Hắn mười bảy tuổi. Bây giờ là 2025. Hắn ba mươi chín.
Đức gật.
– Camera công viên Yên Hòa ước lượng khoảng ba mươi bảy. Sai số chấp nhận được – hai năm, camera xấu, ánh sáng đêm.
Khải nói, đang đối chiếu, không phải hỏi. Bộ não anh tự động chạy: mười bốn tuổi nhập viện 1997, mười bảy tuổi chuyển giao 2003, ba mươi chín tuổi hiện tại. Hai mươi hai năm sống giữa thành phố mười triệu dân mà không ai nhớ mặt. Hai mươi hai năm đi bộ trên phố, ăn cơm ở quán, ngủ ở đâu đó, và mỗi sáng thức dậy, thế giới lại quên hắn tồn tại.
Hai mươi hai năm. Đủ để biến bất kỳ ai thành bất kỳ thứ gì.
Khải rời nhà Đức lúc chín giờ bốn mươi lăm. Ngoài ngõ, nắng đã lên cao, hơi nóng bốc từ mặt đường nhựa. Anh đi bộ ra đầu ngõ, dừng. Nhìn quanh. Đường Đức Giang, xe máy, xe đạp, người bán hàng rong, quán nước vỉa hè. Bình thường.
Nhưng bình thường không còn nghĩa như trước.
Anh lên xe buýt về trung tâm. Ngồi ghế cuối, nhìn ra cửa sổ. Bốn mươi bảy phút, anh đếm một trăm hai mươi ba gương mặt ở các điểm dừng. Nhớ hết. Không gương mặt nào là hắn.
Hoặc là hắn, và anh không biết mình đã nhìn thấy.
Không, Khải tự sửa. Hyper-Recognition không cho phép bỏ sót. Nếu hắn ở trên xe buýt, nếu hắn ở bến dừng, nếu hắn đi ngang, Khải sẽ nhận ra. Đó là lý do duy nhất anh có giá trị trong cuộc điều tra này. Não anh không xóa.
Nhưng câu hỏi không phải não anh có xóa hay không. Câu hỏi là: hai mươi hai năm sống với khả năng vô hình, hắn đã học được cách nào để tránh cả Hyper-Recognition?
Khải về đến căn hộ tầng mười bốn lúc mười giờ rưỡi. Mở cửa, bức tường vẫn đó, bốn mươi sáu ảnh, dây đỏ, bản đồ. Anh đi thẳng đến bức tường, lấy bút. Viết ở góc phải, dưới dòng ghi của ngày 65:
"Ngày 67. Trang 00 bị xé khỏi danh sách Đức. Hung thủ vào nhà Đức không dấu vết. Tên: Nguyễn Văn [?]. Chuyển giao 14/02/2003 – VH + NMĐ + Trần Đình Khánh (thứ trưởng, hưu). 'Nhận thức được hiệu ứng. Không phản kháng.' (ghi chú gốc, bút đỏ)."
Anh lùi lại. Nhìn bức tường, đầy hơn, nhưng khoảng trống giữa vẫn rỗng. Khoảng trống hình người. Không tên, không mặt đầy đủ. Và giờ bản ghi vật lý cuối cùng chứa tên thật cũng đã mất.
Khải ngồi xuống ghế, nhìn ra cửa sổ. Thành phố trưa, nắng gắt, bóng ngắn. Mười triệu người dưới kia, đi lại, ăn trưa, nói chuyện, nhìn nhau rồi quên nhau. Và một người trong số đó, người mà cả thành phố đã từng thấy nhưng không ai nhớ, đang giữ trong tay trang giấy duy nhất ghi tên thật của mình.
Không còn cách nào tìm tên hắn. Ngoại trừ một cách: gặp hắn. Hỏi hắn. Và để hắn tự nói.
Điện thoại rung. Tin nhắn Thư: "Trần Đình Khánh – xác nhận còn sống. Nhà ở Cầu Giấy. Tôi sẽ tìm cách tiếp cận."
Khải đọc. Không trả lời. Đặt điện thoại xuống bàn, úp màn hình.
Nhìn bức tường. Nhìn khoảng trống.
Sáu mươi bảy ngày. Và khoảng trống vẫn rỗng.