Kẻ bảo vệ hay kẻ thao túng

Ngày 168. 7:00 sáng.

Phòng trọng án có sáu màn hình treo tường, ba chiếc hỏng từ tháng trước, không ai sửa vì ngân sách bị đóng băng. Thư đến sớm, bật ba chiếc còn lại. Bản đồ thành phố hiện lên, chấm đỏ rải khắp mười hai quận.

Mỗi chấm là một vụ án mới trong hai mươi bốn giờ qua.

Cô đếm. Bốn mươi ba chấm. Trung bình ngày thường là mười hai đến mười lăm. Tuần trước, khi BLINDSPOT còn hoạt động, có ngày xuống tám.

Hùng vào sau cô năm phút, cốc cà phê trên tay, mắt đỏ. Anh ta nhìn bản đồ rồi đặt cốc xuống bàn mà không uống.

– Bao nhiêu, Thư hỏi.

– Bốn mươi ba từ 6 giờ tối hôm qua. Hai vụ cướp có vũ khí, một vụ hiếp dâm ở Thanh Xuân, ba vụ đánh nhau tập thể. Còn lại là trộm, cướp giật, ma túy.

Anh ta ngừng lại.

– Và hai mươi ba camera bị phá thêm đêm qua.

Chuyện bắt đầu từ ngày thứ ba sau rò rỉ, khi ai đó đăng bài phân tích kỹ thuật trên diễn đàn: mười hai nghìn camera giám sát trong nội thành không chỉ ghi hình, chúng còn phát sóng tần số thấp. Mỗi camera là một điểm phát BLINDSPOT. Người đăng kèm sơ đồ mạch in, ảnh chụp bo mạch bên trong camera mẫu, và dòng kết luận: "Mỗi lần bạn đi ngang camera, não bạn bị can thiệp."

Bài viết ba triệu lượt chia sẻ trong mười hai giờ.

Đêm đó, nhóm đầu tiên ra đường đập camera. Không phải băng nhóm, không phải côn đồ. Sinh viên, nhân viên văn phòng, bà nội trợ. Họ mang búa, gạch, thanh sắt. Một số mang thang. Họ leo lên cột đèn, tháo camera ra, đập xuống đất, rồi dẫm lên cho đến khi vỏ nhựa vỡ nát.

Cảnh sát không đủ người chặn. Không phải vì thiếu quân. Mà vì một phần quân cảm thấy họ đúng.

Thư biết điều đó. Cô nhìn thấy nó trên mặt đồng nghiệp, trong cách họ nhận lệnh mà không phản đối nhưng cũng không vội thi hành. Lệnh bảo vệ camera từ Lộc phát đi lúc 22:00 đêm qua. Đến 2:00 sáng, bốn mươi phần trăm camera nội thành đã bị phá hủy hoặc vô hiệu hóa.

Bốn mươi phần trăm. Gần năm nghìn thiết bị. Không còn mắt thần, không còn sóng tần số thấp. Và cũng không còn hình ảnh giám sát cho bất kỳ vụ án nào xảy ra trong vùng đó.

9:00.

Thư ngồi trong phòng họp với Hùng và ba điều tra viên khác. Bàn trải đầy báo cáo sơ bộ từ đêm qua.

Vụ cướp cửa hàng vàng trên phố Hàng Bạc: hai đối tượng, dao, một nhân viên bị thương nhẹ ở cánh tay. Camera khu vực đã bị phá từ tối hôm trước. Không hình ảnh. Nhân chứng mô tả mâu thuẫn: một người nói hai nam, một người nói một nam một nữ, người thứ ba nói không nhìn rõ vì đèn đường tắt (đèn vẫn sáng, Thư kiểm tra).

Năm năm não họ bị lọc. Không phải họ mù. Họ chưa bao giờ phải nhìn thật sự.

Vụ đánh nhau tập thể ở chợ Long Biên: mười bảy người, ba nhập viện. Nguyên nhân ban đầu: một người bán hàng nói người mua hàng là "đối tượng Phase 2 nên không đáng tin." Câu đó châm ngòi. Phase đã trở thành thước đo xã hội, một hệ thống đẳng cấp mới mà không ai bầu chọn.

Vụ hiếp dâm ở Thanh Xuân: nạn nhân hai mươi bốn tuổi, kêu cứu trong ngõ, bốn người đi ngang, không ai dừng lại. Không phải vì BLINDSPOT. BLINDSPOT đã tắt. Họ không dừng vì bốn người đó, trong năm năm, đã được dạy rằng tiếng kêu trong ngõ không quan trọng. Phản xạ bỏ qua đã trở thành bản năng.

Thư đọc báo cáo đó hai lần. Cô đặt tờ giấy xuống, mặt không đổi, nhưng tay cầm bút bi siết đến khi ngón trỏ trắng bệch.

– Đây không phải tội phạm mới, cô nói.

Ba điều tra viên nhìn cô.

– Đây là tội phạm cũ. Những vụ mà BLINDSPOT đã đè xuống, che đi, khiến không ai ghi nhận. Bây giờ không có bộ lọc, chúng hiện ra. Giống như bỏ thuốc giảm đau. Vết thương vẫn ở đó, chỉ là trước đây không ai cảm thấy đau.

Hùng gật đầu nhưng không nói gì. Anh ta hiểu. Nhưng hiểu không giải quyết được bốn mươi ba chấm đỏ trên bản đồ.

11:30.

Điện thoại bàn trong phòng trọng án reo. Thư nhấc máy.

– Đại úy Trần.

Giọng ở đầu bên kia là Đại tá Lộc. Thư nhận ra ngay, không phải vì giọng nói mà vì cách ông ta hít vào trước khi nói, kiểu người chuẩn bị một câu đã soạn sẵn.

– Cô hài lòng chưa.

Thư không trả lời.

– Bốn mươi ba vụ, Lộc nói. Trong một đêm. Gấp ba lần trung bình. Hai mươi ba camera bị phá. Bốn cảnh sát bị thương khi cố ngăn đám đông. Và đó mới là Hà Nội. Đà Nẵng cũng bắt đầu.

Im lặng.

– Đây là thành phố của cô, Lộc nói. Không có BLINDSPOT. Cô muốn thế phải không. Cô và cái thằng chuyên gia Lâm Khải. Thì nhìn đi.

Thư siết ống nghe.

– Thành phố lúc nào cũng thế, thưa đại tá. Ông chỉ không thấy vì BLINDSPOT.

Im lặng dài. Thư nghe tiếng thở của Lộc, nặng, mệt. Ông ta không phải kẻ ác. Ông ta là người đã quen nhìn bản đồ sạch và tin rằng bản đồ sạch nghĩa là thành phố sạch.

– Cô bị đình chỉ, Lộc nói. Từ bây giờ. Cho đến khi có thông báo mới.

Ông ta cúp máy. Thư đặt ống nghe xuống, nhìn nó một lúc, rồi đứng dậy.

Hùng đứng ở cửa phòng. Anh ta đã nghe.

– Đình chỉ, Thư nói.

– Tôi biết.

– Anh giữ phòng trọng án.

Hùng gật đầu. Thư lấy ba lô dưới gầm bàn, bỏ vào hai cuốn sổ và ổ cứng nhỏ. Cô không mang gì thuộc về sở. Cô mang những thứ sở không biết cô có.

Đi qua hành lang, cô gặp hai đồng nghiệp. Họ nhìn cô, rồi nhìn đi chỗ khác. Không phải vì BLINDSPOT. Vì họ không biết nên nói gì với người vừa bị đình chỉ mà có thể đúng.

Thư ra khỏi tòa nhà sở cảnh sát, bước xuống bậc thang trước cổng. Nắng trưa nhưng phố vắng hơn ngày thường. Quán cà phê đối diện sở đóng cửa, tấm biển nhỏ dán bên ngoài: "Nghỉ vì lý do cá nhân." Ba quán khác trên cùng con phố cũng đóng. Người ta ngại ra đường không phải vì sợ tội phạm, mà vì sợ chính mình, sợ không biết cái gì trong đầu mình là thật.

Cô đi bộ về nhà thay vì gọi xe. Mười lăm phút đường, đủ để quan sát. Trên vỉa hè Trần Phú, một nhóm thanh niên ngồi trước cửa hàng tiện lợi, điện thoại trên tay, đọc gì đó cùng nhau. Một người ngẩng lên nhìn Thư đi ngang. Mắt anh ta dừng lại trên cô hai giây, rồi nhìn xuống. Không phải trượt. Nhìn rồi bỏ qua, bằng ý thức chứ không phải phản xạ bị can thiệp.

Ở góc phố Quang Trung, ba bà cụ đứng nói chuyện trước cổng chợ. Thư nghe lõm được một câu khi đi ngang: "Bà có tra mã chưa? Tôi Phase 2. Đứa cháu Phase 3. Bà ấy khóc cả đêm."

Phase đã thành ngôn ngữ thường ngày. Như nhóm máu, như cung hoàng đạo, nhưng nặng hơn, vì nó không mô tả con người, nó mô tả mức độ bị can thiệp. Và con người vốn giỏi biến bất kỳ hệ phân loại nào thành hệ thống đẳng cấp.

14:00.

Thư về căn hộ, mở laptop, và thấy tin nhắn từ Khải trên kênh mã hóa.

"Hạo gửi thông điệp. Xem ngay."

Cô mở trình duyệt. Mất ba mươi giây để tìm. Vũ Hạo đăng video trên trang cá nhân, không qua NeuroVita, không qua luật sư. Một mình, trong phòng làm việc quen thuộc, sơ mi trắng, không vest, ánh sáng tự nhiên từ cửa sổ. Giọng bình tĩnh như mọi khi.

"Tôi biết các bạn đang sợ. Tôi biết thành phố đang hỗn loạn. Tôi biết tội phạm tăng. Tôi biết, vì tôi đã dự đoán điều này từ trước khi dữ liệu bị rò rỉ."

Hắn dừng lại, nhìn thẳng vào ống kính.

"Tôi có thể bật lại hệ thống trong hai mươi bốn giờ. Không phải toàn bộ. Chỉ phần lọc nhận thức cơ bản, Phase 1, giúp giảm quá tải thông tin. Không can thiệp ký ức. Không Phase 3, không Phase 4. Chỉ một bộ lọc nhẹ, như kính râm cho thần kinh."

"Tôi không xin phép. Tôi đề nghị. Thành phố chọn. Nếu đa số muốn bật lại, tôi sẵn sàng. Nếu đa số từ chối, tôi chấp nhận. Nhưng trước khi chọn, hãy nhìn ra cửa sổ. Nhìn con số tội phạm đêm qua. Rồi tự hỏi: giá của nhìn thấy tất cả là gì."

Video kết thúc. Bốn phút mười hai giây. Khi Thư kiểm tra, nó đã hai mươi triệu lượt xem.

Thư gọi Khải.

– Anh xem chưa.

– Xem rồi.

Im lặng.

– Hắn đang cho họ chọn, Thư nói. Hắn biết họ sẽ chọn gì.

– Hắn biết.

– Tội phạm đêm qua gấp ba. Camera bị phá. Cảnh sát không đủ người. Người ta đang sợ, Khải. Họ muốn quay lại. Không phải vì thích bị thao túng. Vì sợ.

Khải không nói gì một lúc. Thư nghe tiếng máy tính ở phía anh, tiếng gõ bàn phím nhẹ.

– Hạo không sai về một điều, Khải nói. Não người không được thiết kế để xử lý tám triệu mảnh thông tin cùng lúc. BLINDSPOT giải quyết một vấn đề thật. Bằng cách sai.

– Và bây giờ hắn đang nói: cách đúng không tồn tại.

– Đúng.

Thư nhìn ra cửa sổ. Con phố dưới chân tòa nhà vắng hơn bình thường. Ít xe, ít người đi bộ. Những ai ra đường đi nhanh hơn, mắt nhìn xuống hoặc nhìn thẳng, không dừng lại, không ngoảnh. Thành phố sau BLINDSPOT không phải thành phố tự do. Nó là thành phố hoảng loạn.

– Tôi bị đình chỉ, cô nói.

– Tôi biết. Lộc ký.

– Anh biết trước tôi.

– Phong theo dõi hệ thống nội bộ sở cảnh sát từ tuần trước. Lệnh đình chỉ soạn từ hôm qua, chờ Lộc ký.

Thư không ngạc nhiên. Cô đã biết từ khi nhấn gửi tin nhắn cho Khải bốn ngày trước. Mỗi hành động có giá, và giá của việc chọn phe là không còn phe nào chọn cô.

– Anh cần gì, cô hỏi.

– Thời gian. Dữ liệu đã ra. BLINDSPOT bị phơi bày. Nhưng Bảo Minh vẫn ngoài kia. Và hắn đang theo dõi.

– Theo dõi gì.

– Mọi thứ. Hắn nhắn tôi sáng nay. Một câu.

Im lặng.

– Câu gì.

– "Thành phố mù rồi. Bây giờ chỉ còn tôi nhìn thấy tất cả."

18:00.

Thư ngồi trên ghế sofa, laptop trên đùi, theo dõi mạng xã hội. Video của Hạo bốn mươi triệu lượt xem. Bình luận chia làm hai luồng rõ rệt, không còn mơ hồ như tuần trước.

Luồng thứ nhất: "Không bao giờ. Hắn thao túng 8 triệu người rồi còn muốn tiếp? Bỏ tù hắn đi."

Luồng thứ hai: "Bật Phase 1 thôi. Không can thiệp ký ức. Chỉ lọc cơ bản. Tôi ủng hộ. Đêm qua tôi không dám ra đường."

Luồng thứ hai đông hơn. Thư đếm tỉ lệ: sáu mươi ba phần trăm bình luận ủng hộ bật lại, ba mươi bảy phần trăm phản đối. Con số đó sẽ thay đổi sau mỗi đêm tội phạm tăng. Hạo biết. Hắn không cần thắng hôm nay. Hắn chỉ cần chờ.

Một bài viết được chia sẻ nhiều nhất trong hai giờ qua, từ một bác sĩ tâm thần ở Bệnh viện 103. Ông ta viết: "Tôi đã chữa trị cho 47 bệnh nhân mới trong tuần qua. Tất cả đều có triệu chứng rối loạn nhận thức sau khi đọc hồ sơ BLINDSPOT của chính mình. Không phải bệnh tâm thần. Là phản ứng bình thường trước sự thật bất thường. Nhưng bình thường hay không, họ vẫn đau. Và khi đủ nhiều người đau, xã hội sụp."

Ông ta không nói nên hay không nên bật lại. Ông ta chỉ mô tả. Và phần mô tả đó, trung lập và khô khan, lại có sức nặng hơn bất kỳ lời kêu gọi nào từ cả hai phía.

Thư đóng laptop. Cô đi ra ban công, nhìn xuống phố. Trời tối dần, nhưng đèn đường ít hơn bình thường, vì một số cột đèn có camera đã bị phá và đèn hỏng theo. Bóng tối lan từ những chỗ mất camera, như vết loang trên bản đồ.

Đây là giá của sự thật. Hay giá của năm năm giả dối.

Cô không biết câu trả lời. Và lần đầu tiên trong sáu tháng điều tra, cô không chắc câu trả lời có tồn tại.

Điện thoại rung. Tin nhắn từ Hùng.

"Đêm nay sẽ tệ hơn. Đồn Hai Bà Trưng báo thiếu 40% quân. Người ta xin nghỉ ốm."

Thư nhìn tin nhắn. Cảnh sát xin nghỉ ốm. Không phải vì bệnh. Vì họ không biết mình đang bảo vệ cái gì nữa. Một thành phố đã từ chối sự bảo vệ giả, nhưng chưa tìm ra cách bảo vệ thật.

Cô gõ lại: "Giữ liên lạc. Tôi vẫn ở đây."

Rồi cô đặt điện thoại xuống, ngồi trên ban công, trong bóng tối của một thành phố đang tự nhìn vào mắt mình lần đầu tiên sau năm năm. Và không thích thứ nó thấy.