Giai đoạn 2

Đức mở cửa – chậm, khe hẹp, mắt nhìn qua xích khóa. Thấy Khải – mở rộng hơn. Không mời vào bằng lời – chỉ bước lùi, để lối.

Căn nhà vẫn như lần trước: rèm kéo, ánh sáng vàng nhạt từ đèn bàn, sách chồng trên mọi bề mặt ngang, mùi thuốc lá cũ thấm vào tường. Nhưng có thay đổi – Khải nhận ra ngay: trên bàn ăn, nơi lần trước chỉ có chén trà và thuốc an thần, giờ trải ba tập giấy đánh máy đóng bìa nhựa. Cũ – giấy ngả vàng, góc quăn, loại giấy nhà nước thập niên chín mươi.

Đức đã chuẩn bị.

– Ngồi đi.

Khải ngồi – ghế gỗ, đối diện Đức qua bàn. Nhìn ba tập giấy. Đức ngồi xuống – chậm hơn, lưng còng, tay để trên bàn. Ngón xoay nhẫn cưới – thói quen cũ.

– Tôi biết anh sẽ quay lại sau khi đi bệnh viện T. Biết anh sẽ hỏi.

Khải không phủ nhận. Anh đến – và câu hỏi rõ ràng:

– Giai đoạn hai. Tôi cần ông kể hết.

Đức nhìn ba tập giấy – như nhìn ba viên đạn. Rồi đẩy tập đầu tiên về phía Khải.

– Đây là bản sao tôi giữ. Không phải tài liệu gốc – gốc đã bị tiêu hủy từ khi dự án chuyển sang NeuroVita. Nhưng tôi... đã giữ lại. Chép tay rồi đánh máy. Từ ký ức.

Khải mở tập đầu – trang bìa: "BLINDSPOT – Giai đoạn 2: Thử nghiệm mở rộng trên nhóm dân số khỏe mạnh. Báo cáo nội bộ, bản 3." Dưới: "Tác giả: NMĐ." Nguyễn Minh Đức.

– Ông viết báo cáo này.

Không phải câu h���i. Đức gật – chậm, nặng.

– Tôi là trưởng nhóm nghiên cứu giai đoạn hai. Không phải người quyết định – nhưng là người thiết kế quy trình. Phân biệt rõ: Hạo quyết định mở rộng, tôi thiết kế cách mở rộng. Trách nhiệm – chia không đều nhưng cả hai đều có.

Im – năm giây. Đức nhìn tay mình.

– Giai đoạn một – bệnh nhân tâm thần, có chẩn đoán, có lý do y tế. Không hợp pháp, nhưng ít nhất... có thể tự lừa mình rằng đang giúp họ. Giai đoạn hai – không. Không có lý do nào ngoài tham vọng.

Đức kể – giọng đều, không nhìn Khải. Nhìn tay mình, hoặc nhìn tường sau lưng Khải.

Năm 2005. Ba năm sau giai đoạn một. Kết quả: bốn mươi bảy đối tượng, bốn "thành công" ở mức cao (bao gồm số 00), phần còn lại bị tác dụng phụ hoặc không phản ứng đủ mạnh. Vũ Hạo muốn nhiều hơn – không phải tạo thêm "người vô hình," mà kiểm soát quy mô lớn. Câu hỏi: nếu có thể thay đổi nhận thức của bệnh nhân, liệu có thể thay đổi nhận thức của dân thường – hàng nghìn người cùng lúc?

Mục đích tuyên bố: "Giảm stress đô thị." Giúp não bộ tự động lọc bỏ thông tin gây lo âu – tin tức tiêu cực, tiếng ồn, xung đột. Một thành phố bình thản hơn. Trên giấy – thậm chí nhân đạo. Trong thực tế – thí nghiệm trên người không đồng ý.

– Cách thức?

Đức hít thở – chậm. Rồi:

– Hai kênh. Hóa học và vật lý. Kênh một: chất kích thích thần kinh pha vào nguồn nước – không phải nước máy toàn thành phố, mà hệ thống nước uống đóng – nhà ăn trường học, nhà ăn bệnh viện, khu vực ăn uống trong trung tâm thương mại. Nồng độ cực thấp – không gây hại trực tiếp, nhưng tạo điều kiện cho kênh hai hoạt động.

– Kênh hai?

– Âm thanh. Sóng tần số thấp – dưới ngưỡng nghe ý thức, nhưng não vẫn tiếp nhận. Phát qua hệ thống loa công cộng – đã cải trang thành "nâng cấp hệ thống âm thanh," "thiết bị lọc không khí," hoặc "máy tạo ion âm." Tần số: 4-8 Hz kết hợp 12-15 Hz theo quy luật cụ thể. Khi kết hợp với chất kích thích thần kinh – não người bắt đầu thay đổi ngưỡng chú ý. Từ từ. Không ai nhận ra.

Khải đọc – lật trang tập báo cáo. Biểu đồ: "Cortisol levels – Test group vs Control" – giảm. "Self-reported anxiety – Week 4, 8, 12" – giảm đều. "Attention span to negative stimuli" – giảm mạnh. Trên giấy – kết quả hoàn hảo. Hàng nghìn người bớt lo, bớt stress, "hạnh phúc hơn."

– Địa điểm?

– Ba loại. Trường học – tiểu học, trung học. Bệnh viện – khu nội trú, phòng chờ. Trung tâm thương mại – khu ẩm thực. Tổng cộng: mười bốn địa điểm, ba năm, ước tính – Đức dừng, ngón tay siết mép bàn – hơn bốn mươi nghìn người tiếp xúc.

Bốn mươi nghìn.

Khải không nói. Nhìn con số trong đầu – lớn, trừu tượng, khó hình dung. Nhưng cụ thể: bốn mươi nghìn người đi học, đi khám bệnh, đi mua sắm – và không ai biết nước họ uống, không khí họ thở, đang thay đổi cách não họ nhìn thế giới.

– Tác dụng phụ?

Đức nhìn xuống.

– Đa số – không có. Nồng độ thấp, thời gian tiếp xúc ngắn. Não tự phục hồi khi rời khỏi khu vực. Nhưng có nhóm nhỏ – những người tiếp xúc thường xuyên. Nhân viên nhà ăn. Giáo viên chủ nhiệm ngồi cùng lớp mỗi ngày. Bệnh nhân nội trú dài ngày. Những người đó...

Đức dừng. Tay xoay nhẫn – nhanh hơn. Rồi:

– Mất ký ức ngắn hạn. Rối loạn giấc ngủ. Nhầm lẫn khuôn mặt. Mất khả năng tập trung vào chi tiết. Và ở một số ít – mất kết nối với người thân. Kiểu nhìn vợ, nhìn con, mà não không phản ứng "quen thuộc" nữa. Thoáng qua – vài giây – rồi trở lại. Nhưng vài giây đó... đủ để họ sợ.

– Có ai báo cáo?

– Không. Ai báo cáo cái gì? Họ không biết mình bị gì. Đi khám – bác sĩ nói stress. Uống thuốc ngủ. Hết. Không ai nghĩ: "có thể nước uống ở nhà ăn đang thay đổi não tôi." Vì ý tưởng đó – nghe hoang tưởng. Và BLINDSPOT biết điều đó. Chúng tôi biết – nếu ai phàn nàn, họ sẽ bị coi là tâm thần. Đó là lớp bảo vệ tự nhiên.

Hoang tưởng – lớp bảo vệ tốt nhất cho kẻ thao túng.

Khải lật tập hai – "Địa điểm triển khai, Lịch trình, Đối tác." Bên trong: danh sách. Mười bốn địa chỉ – trường, bệnh viện, trung tâm thương mại. Tên cụ thể. Quận, phường. Khải đọc – ghi nhớ. Không chụp – Đức cho phép đọc nhưng không cho mang đi. "Nếu anh chụp, tôi sẽ phải đốt bản gốc. Và tôi chưa muốn đốt."

Tập ba – "Nhân sự dự án." Ngắn hơn: danh sách mười hai người. Vũ Hạo – trưởng dự án. Nguyễn Minh Đức – trưởng nhóm nghiên cứu. Và mười người khác: bác sĩ, kỹ sư âm thanh, hóa dược sĩ, chuyên gia AI (trước khi AI phổ biến), nhân viên vận hành. Mười hai người biết. Và giờ – Khải nhìn danh sách – bao nhiêu còn sống?

– Bảy trong mười hai còn sống. Ba chết – một tai nạn xe, một ung thư, một... không rõ. Hai – tôi mất liên lạc từ khi NeuroVita thành lập. Có thể vẫn làm cho Hạo. Có thể đã bị bịt miệng.

– Ông nói ông muốn dừng.

Đức nhìn Khải – mắt ông đỏ nhẹ. Không phải khóc – kiểu mắt người thiếu ngủ mãn tính.

– Năm 2007. Hai năm sau khi giai đoạn hai bắt đầu. Tôi phát hiện – từ dữ liệu theo dõi dài hạn – rằng một số người tiếp xúc lâu có thay đổi cấu trúc não vĩnh viễn. Không phục hồi. Vùng hải mã thu nhỏ – mất khả năng tạo ký ức mới. Vùng hạnh nhân giảm phản ứng – mất khả năng sợ hãi. Vùng nhận diện khuôn mặt – giảm hoạt động.

– Vĩnh viễn.

– Vĩnh viễn. Tôi đến gặp Hạo – trình bày dữ liệu. Nói phải dừng ngay. Hạo nhìn dữ liệu – cùng dữ liệu – và nói: "Đây là tiến bộ. Chúng ta đang tạo ra một thế hệ bình tĩnh hơn."

Im lặng – nặng, giữa hai người.

– Tôi nói: đây không phải bình tĩnh, đây là tổn thương. Hạo nói – ông ấy nói – Đức nhìn đi chỗ khác – "Tổn thương là chi phí. Mọi đột phá đều có chi phí."

Khải không bình luận. Nghe – ghi nhớ. Từng câu. Từng giọng.

– Tôi rời dự án. Tháng 8 năm 2007. Nộp đơn xin nghỉ – không phải từ chức vì chưa bao giờ có hợp đồng chính thức. Dự án không tồn tại trên giấy tờ. Tôi chỉ... đi. Và cố quên.

– Nhưng ông không quên.

Đức nhìn Khải.

– Không. Mỉa mai – dự án thay đổi ký ức người khác, nhưng tôi nhớ mọi thứ. Từng khuôn mặt bệnh nhân giai đoạn một. Từng địa chỉ triển khai giai đoạn hai. Từng con số – bốn mươi bảy, bốn mươi nghìn. Và một con số nữa – Đức dừng – số người chết vì tác dụng phụ mà không ai biết là tác dụng phụ.

– Bao nhiêu?

Đức nhìn tay mình. Ngón xoay nhẫn – chậm, đều, như đếm.

– Tôi không có con số chính xác. Nhưng nếu tính những ca "đột quỵ không rõ nguyên nhân" ở nhóm tuổi ba mươi đến bốn mươi, trong khu vực triển khai, giai đoạn 2005-2008... ước tính – của riêng tôi – khoảng mười lăm đến hai mươi người.

Mười lăm đến hai mươi.

Con người chết – và không ai biết tại sao. Vì não họ dừng hoạt động – không vì bệnh, không vì tuổi, mà vì ai đó quyết định thử nghiệm trên họ mà không hỏi.

Khải đóng tập giấy. Đặt xuống bàn – ba tập, xếp ngay ngắn. Nhìn Đức.

– Tại sao ông không tố giác?

Đức – im. Mười giây. Rồi:

– Tôi đã thử. Năm 2013 – gửi thư cho Bộ Y tế. Ẩn danh. Ghi đủ: tên dự án, địa điểm, thời gian, quy mô. Không ai trả lời. Hai tháng sau – bài báo tôi viết cùng Hạo mười năm trước bị rút khỏi tạp chí. Bài báo đã publish chín năm – không ai phàn nàn – đột nhiên bị rút. Và tôi nhận được điện thoại.

– Vũ Hạo.

– Không. Số lạ. Giọng lạ. Nói đúng một câu: "Giáo sư nên dừng lại." Rồi cúp. Từ đó – tôi biết: Hạo biết tôi gửi thư. Và Hạo có người trong Bộ. Hoặc trên Bộ. Hợp đồng 200 tỷ với Sở Công an – anh nghĩ ai ký? Phó Giám đốc? Không – phải có người phía trên Phó Giám đốc gật đầu.

Khải đứng dậy – chậm.

– Giai đoạn ba – ông nói lần trước: "tạo ra những người mà không ai nhớ." Đó là nâng cấp từ giai đoạn hai?

Đức gật.

– Giai đoạn hai: thay đổi nhận thức của đám đông – khiến họ bỏ qua thông tin tiêu cực. Giai đoạn ba: tập trung hiệu ứng vào một cá nhân – khiến đám đông bỏ qua một người cụ thể. Không phải thay đổi não mọi người – mà thay đổi não của một người, để người đó phát ra tín hiệu khiến não người xung quanh tự xóa.

– Và đối tượng 00 là thành công duy nhất.

– Không phải duy nhất. Nhưng mạnh nhất. Vượt xa nhất. Và – Đức nhìn Khải, mắt ông mệt – nguy hiểm nhất. Vì hắn không chỉ vô hình. Hắn biết mình vô hình. Và đã học cách dùng.

Khải đi đến cửa – dừng, tay trên tay nắm.

– Ai không nghe ông? Ai quyết định mở rộng?

Đức nhìn xuống – tay trên bàn, ngón vẫn xoay nhẫn.

– Người đứng đầu dự án. Lúc đó hắn còn là nhà nghiên cứu. Giờ hắn là CEO.

– Vũ Hạo.

Đức gật – một lần, chậm, nặng. Như thả xuống thứ gì đã mang mười tám năm.

Khải mở cửa. Ánh sáng hành lang bên ngoài – trắng, huỳnh quang, lạnh. Đức vẫn ngồi – trong bóng tối vàng của căn phòng đóng kín, giữa ba tập giấy và hai mươi năm tội lỗi mà ông không biết đặt ở đâu.

– Ông Đức.

Đức ngẩng lên.

– Bốn mươi nghìn người. Ông thiết kế quy trình cho bốn mươi nghìn người bị thử nghiệm không đồng ý.

Không phải cáo buộc – chỉ là sự thật, nói ra thành lời giữa hai người. Đức nhìn Khải – mắt ông không tránh, không nhắm. Chỉ nhìn. Và gật.

– Tôi biết. Và tôi sẽ sống với điều đó cho đến khi chết. Đó không phải lý do anh đến đây – nhưng tôi cần anh biết: tôi không quên.

Khải đóng cửa. Đi – cầu thang hẹp, sáng tối, ngõ nhỏ Đức Giang, ra phố. Nắng chiều nghiêng – bóng dài trên vỉa hè. Xe máy, người đi bộ, quán nước ven đường. Thành phố – bốn mươi nghìn người từng là chuột bạch, đi lại, làm việc, ngủ mỗi đêm – không biết vì sao dạo này hay quên, hay mệt, hay nhìn vợ mà mất nửa giây mới nhận ra.

Và Vũ Hạo – ở trên tầng cao nhất NeuroVita – nhìn xuống thành phố đó như nhìn phòng thí nghiệm.

Giai đoạn hai: thay đổi đám đông. Giai đoạn ba: tạo bóng ma. Giai đoạn bốn – Khải dừng ý nghĩ. Có giai đoạn bốn không?

Chưa biết. Nhưng sẽ phải tìm ra.