Nhật ký của số 00

Ngày 90. Ngõ 118 Khương Trung, Thanh Xuân, 15:20.

Khải đứng trước cánh cửa sắt rỉ, sơn xanh bong từng mảng, ổ khóa treo bên ngoài đã hỏng từ lâu. Ngõ hẹp, hai bên tường gạch cao, mùi ẩm, mùi nước thải từ rãnh. Phía trên, dây điện giăng ngang như mạng nhện, ánh nắng chiều lọt qua khe hở giữa hai mái tôn, rọi một vệt sáng xiên trên nền xi măng nứt.

Ba ngày truy tìm. Từ hồ sơ BS05, Khải biết Minh từng ở Cầu Giấy trước Thanh Xuân. Căn hộ Cầu Giấy thuộc khu tập thể cũ, chủ nhà là bà Phương, bảy mươi tuổi, cho thuê phòng tầng thượng. Bà Phương không nhớ Minh. Nhưng bà nhớ một chi tiết: "Trước thằng đó, có thằng khác thuê. Cũng yên lắm. Rồi đi, tôi cũng không biết khi nào."

Khải hỏi: thằng trước trông thế nào? Bà Phương nghĩ, lắc đầu. Thuê bao lâu? "Lâu. Mấy năm." Trả tiền thế nào? "Tiền mặt. Để trong phong bì, kẹp dưới cửa. Tôi mở ra là tiền." Bà có lên phòng khi người đó còn ở không? "Có, vài lần. Nhưng... tôi không nhớ gặp."

Cho thuê mấy năm, thu tiền mặt, lên phòng nhiều lần nhưng không nhớ gặp. Bà Phương không nói dối. Bà chỉ bị lọc.

Căn phòng tầng thượng: mười lăm mét vuông, trần thấp, một cửa sổ nhỏ nhìn ra ngõ. Trống. Bà Phương dọn sau khi "người đó đi," nhưng không kỹ, vì bà không nhớ rõ có ai ở hay không. Khải kiểm tra: tường vôi trắng, sàn gạch men cũ, ổ cắm điện bám bụi. Không dấu vết. Không đồ đạc. Sạch.

Nhưng Khải không tìm dấu vết trên tường. Anh tìm dấu vết dưới sàn.

Phòng trọ cũ luôn có điểm yếu: gạch men bong, ván sàn lỏng, khe hở giữa tường và chân cầu thang. Người sống ẩn danh cần chỗ giấu thứ không muốn mang theo. Khải gõ từng viên gạch, nghe tiếng vang. Góc phải phòng, cạnh cửa sổ, một viên gạch mười lăm nhân mười lăm kêu rỗng. Anh cạy lên.

Bên dưới: khoảng trống nhỏ, sâu mười phân, rộng bằng bàn tay. Trong đó có một cuốn sổ tay và một chiếc bút bi cạn mực.

Khải nhấc cuốn sổ ra, đặt lên đùi. Bụi mỏng trên bìa, nhưng không phải bụi nhiều năm. Có thể cuốn sổ được đặt vào sau khi 00 rời đi, hoặc người viết quay lại lấy rồi không lấy. Hoặc hắn để lại có chủ ý, như người chôn thứ mình muốn ai đó tìm thấy nhưng không biết gửi cho ai.

Bìa da giả, màu nâu sẫm, cũ, góc sờn. Không tên, không nhãn. Khải mở, cẩn thận, hai tay.

Chữ viết tay, mực xanh, nét gọn, đều, nghiêng nhẹ sang phải. Không trang nào ghi ngày tháng cụ thể. Thay vào đó, mỗi mục bắt đầu bằng một con số: "Ngày 1.247", "Ngày 1.248", "Ngày 1.249." Đếm từ một ngày nào đó. Ngày nào, Khải chưa biết.

Trang đầu tiên:

"Ngày 1.201. Hôm nay đếm: 342 người đi ngang trong 4 tiếng. 0 nhìn tôi. 0."

Trang thứ hai:

"Ngày 1.205. Thí nghiệm nhỏ: ngồi giữa quán cà phê trên phố Huế, 2 tiếng, không gọi nước. Nhân viên đi qua 11 lần. Không lần nào hỏi tôi uống gì. Tôi ngồi đó như cái ghế trống."

Khải lật từng trang, chậm, mỗi trang đọc kỹ rồi mới sang trang sau. Chữ đều, không tẩy xóa, không vội vàng. Người viết có thời gian. Rất nhiều thời gian.

"Ngày 1.218. Hôm nay đi siêu thị. Lấy bánh mì, sữa, nước. Đi thẳng ra cổng, qua bảo vệ, qua máy quét. Không ai dừng tôi. Tôi không trả tiền. Không phải vì muốn trộm. Vì không có gì xảy ra nếu tôi trả hay không trả. Kết quả giống nhau."

Không giận. Không buồn. Ghi nhận, như người ghi chép thời tiết. Khải đã đọc hàng trăm bản cung khai, hàng nghìn trang hồ sơ tâm lý. Giọng này không giống tội phạm. Không giống bệnh nhân. Giống nhà nghiên cứu đang làm thí nghiệm trên chính mình, với kết luận đã biết trước, nhưng vẫn ghi lại vì không còn gì khác để làm.

Khải ngồi xuống sàn, lưng tựa tường, cuốn sổ trên đùi. Ánh nắng qua cửa sổ dịch chuyển chậm, từ sàn lên tường, vệt sáng thu hẹp.

"Ngày 1.230. Đi khám bệnh viện đa khoa. Bốc số, chờ, gọi số tôi, đến phòng. Bác sĩ nhìn tôi 4 giây, rồi nhìn xuống hồ sơ, rồi nhìn lên, rồi nhíu mày. Hỏi: 'Anh là?' Tôi nói tên. Bác sĩ ghi, khám. 5 phút sau, bác sĩ hỏi lại: 'Anh là ai nhỉ?' Tôi đứng trước mặt ông ta. Ông ta đang nhìn tôi. Và không nhớ tôi là ai."

"Tôi ra về. Không lấy thuốc. Không có bệnh."

Khải dừng ở trang này. Đọc lại. "Không có bệnh." Người viết đi khám không phải vì ốm. Đi để thử. Để xem bác sĩ có nhớ không. Đó không phải hành vi của người tuyệt vọng. Là hành vi của người đang đo lường.

Lật tiếp.

"Ngày 1.241. Ngồi trên tàu điện, toa cuối. Một phụ nữ ngồi cạnh, đặt túi lên đùi, mở điện thoại. 4 phút sau bà đặt túi lên ghế tôi đang ngồi. Lên đùi tôi. Bà không biết tôi ở đó. Tôi nhấc túi, đặt sang bên. Bà nhìn túi, nhìn chỗ tôi ngồi, nhíu mày, rồi quay lại điện thoại. Không phản ứng gì khác."

"Cảm giác: không. Đã qua giai đoạn cảm giác."

Chữ "không" viết đậm hơn những chữ khác. Bút ấn mạnh hơn, nét sâu hơn trên giấy. Người viết nói không có cảm giác, nhưng tay người viết nói khác.

Khải lật qua nhiều trang. Phần lớn ghi chép lặp lại: đếm người, thí nghiệm nhỏ, ghi nhận kết quả. Giọng đều, lạnh, không thay đổi. Nhưng xen giữa, cách nhau hàng chục trang, là những mục ngắn hơn, chữ nhỏ hơn, như viết cho riêng mình thay vì ghi chép.

"Ngày 1.289. Hôm nay đứng trước gương 1 giờ. Tôi nhớ mặt mình. Đường mũi. Vết sẹo trên trán. Mắt, màu nâu đậm. Tôi nhớ hết. Nhưng nếu không ai khác nhớ, mặt này có tồn tại không?"

"Gương nhớ tôi. Gương là thứ duy nhất."

Khải đọc đoạn này hai lần. Câu hỏi triết học hay câu hỏi bệnh lý? Cả hai. Người viết không điên. Người viết đang sống trong điều kiện mà bất kỳ ai cũng sẽ đặt câu hỏi tương tự: nếu không ai trên đời nhớ mặt bạn, bạn có thật sự tồn tại?

Hyper-Recognition của Khải cho anh câu trả lời ngược: anh nhớ mọi gương mặt, kể cả gương mặt không ai muốn anh nhớ. Anh tồn tại quá nhiều trong ký ức, đến mức nó trở thành gánh nặng. Còn người viết cuốn sổ này tồn tại ở cực kia: bằng không.

Hạo nói đúng một phần. Nhớ quá nhiều là đau khổ. Nhưng bị quên hoàn toàn cũng không phải tự do. Nó là một dạng chết khác.

"Ngày 1.312. Hôm nay tôi thử: đứng giữa ngã tư, giờ tan tầm. Không di chuyển. Đứng yên, mắt mở, hai tay buông. 217 người đi qua trong 10 phút. 0 va vào tôi. Không phải vì họ tránh. Vì chân họ tự động đổi hướng khi gần tôi, như tránh cột đèn. Não họ đăng ký tôi là vật cản, không phải người."

"Vật cản. Không phải người."

Khải gấp cuốn sổ lại, giữ nguyên trên đùi. Nhìn ra cửa sổ. Ngõ dưới có tiếng xe máy, tiếng trẻ con gọi nhau. Bình thường. Thế giới bình thường, nơi mọi người nhìn nhau và nhớ nhau, đang diễn ra cách mười mét.

Mở lại. Lật đến những trang cuối.

Giọng thay đổi. Không đột ngột, nhưng rõ. Từ ghi chép lạnh chuyển sang tuyên bố. Từ quan sát chuyển sang quyết định.

"Ngày 1.387. Tôi không giận. Không giận ai. Giận cần đối tượng, và đối tượng cần nhớ mình để mình giận. Tôi không giận thế giới vì thế giới không biết tôi tồn tại."

"Nhưng tôi muốn tồn tại."

"Tồn tại không phải là thở. Tồn tại là để lại dấu. Gương nhớ mặt tôi nhưng gương không kể cho ai. Tôi cần thứ kể cho mọi người."

Khải lật trang cuối. Chữ viết cùng nét, cùng mực, nhưng khoảng cách giữa các dòng rộng hơn. Người viết dừng lại lâu hơn giữa mỗi câu.

"Ngày 1.401. Hôm nay tôi làm điều mà người ta sẽ phải nhớ."

"Họ sẽ không nhớ tôi. Nhưng họ sẽ nhớ cái tôi để lại."

"Đó là gần nhất tôi có thể đến với việc tồn tại."

Không còn trang nào sau đó. Cuốn sổ dừng ở ngày 1.401.

Khải mở điện thoại, tính. Nếu ngày 1 là ngày chuyển giao, 14 tháng 2 năm 2003, thì ngày 1.401 rơi vào khoảng tháng 12 năm 2006, đầu 2007. Anh đối chiếu với bức tường điều tra trong đầu: vụ giết người đầu tiên trong danh sách 23 lần xuất hiện, vụ mà Khải truy ngược được xa nhất, xảy ra cuối năm 2006. Tháng mười một hoặc mười hai. Nạn nhân: nam, bốn mươi tuổi, xe ôm, bị đâm ở ngõ vắng, không tang vật, không nhân chứng nhớ.

Ngày 1.401 và vụ đầu tiên. Sai số: vài tuần. Đủ gần để không phải trùng hợp.

Khải đóng sổ, giữ chặt hai tay trên bìa. Một trăm trang. Hai trăm ngày ghi chép, rải rác trong bốn năm. Phần lớn là quan sát, đo lường, kết luận nhỏ. Không có trang nào nói về gia đình, về bạn, về người yêu, về bất kỳ mối quan hệ nào. Không có trang nào nhắc đến Vũ Hạo, đến bệnh viện T., đến BLINDSPOT. Như thể quá khứ trước ngày 1 không tồn tại. Hoặc người viết đã cắt bỏ nó, sạch, gọn, không để lại sẹo trên giấy.

Nhưng có một chi tiết Khải suýt bỏ qua. Ở trang 1.289, đoạn đứng trước gương, 00 viết: "Vết sẹo trên trán." Sẹo. Ảnh nửa mặt từ bệnh viện T. chỉ có nửa phải, không rõ trán. Bây giờ Khải biết thêm một chi tiết: sẹo trên trán. Nhỏ, có thể không đáng kể, nhưng với Hyper-Recognition, mọi chi tiết đều là neo. Nếu anh gặp 00, nếu mắt anh trượt qua mặt hắn như trượt qua 247 người trên phố Nguyễn Huệ, thì vết sẹo trên trán có thể là thứ anh bám được. Sẹo không bị lọc. Sẹo là bất thường, và bất thường là thứ não khó bỏ qua.

Có thể. Hoặc có thể không. Khải không chắc. Nhưng đó là thứ gần nhất anh có với một neo.

Khải bỏ cuốn sổ vào túi nilông, cất vào ba lô. Đứng dậy, phủi bụi. Nhìn quanh phòng trọ trống một lần nữa.

Mười lăm mét vuông. Trần thấp, một cửa sổ, một ổ cắm, một viên gạch lỏng. Một người đã sống ở đây nhiều năm, trả tiền mà chủ nhà không nhớ mặt, ra vào mà hàng xóm không biết, để lại cuốn sổ dưới sàn như người để lại di chúc trong ngôi nhà mà không ai thừa kế.

Anh bước ra cửa. Bà Phương đứng ở cầu thang, nhìn lên. Khải đã nói chuyện với bà hai mươi phút trước, hỏi về phòng trọ, hỏi về người thuê cũ. Bà nhìn anh, mắt nheo.

– Anh là...?

– Tôi hỏi anh về phòng trọ tầng thượng. Hai mươi phút trước.

Bà Phương gật, chậm, không chắc.

– À. Phải. Phòng trọ. Anh... thuê à?

Khải không đáp. Bước xuống cầu thang, qua mặt bà Phương, ra ngõ. Bà nhìn theo, hoặc không nhìn theo. Anh không quay lại kiểm tra.

Ngoài ngõ, nắng chiều xiên vào mắt. Xe máy đi ngang, hàng phở đầu ngõ bốc khói. Khải rẽ ra phố lớn, lấy điện thoại, gọi Thư.

– Tôi tìm được chỗ ở cũ của 00. Và một cuốn nhật ký.

Im lặng hai giây.

– Nhật ký viết gì?

– Bốn năm đếm người. Bốn năm thử xem ai nhớ. Không ai nhớ. Trang cuối: hắn quyết định để lại thứ mà người ta phải nhớ.

Thư không nói gì. Khải nghe tiếng thở nhẹ trong điện thoại, tiếng xe cộ phía sau, tiếng gió. Rồi Thư hỏi, giọng thấp hơn bình thường:

– Ngày nào?

– Cuối 2006. Trùng với vụ đầu tiên.

Im lặng nữa. Rồi:

– Mang đến cho tôi xem. Tối nay.

Khải cúp máy. Đi dọc phố Khương Trung, hai tay trong túi áo khoác, cuốn sổ nặng trong ba lô. Nặng không phải vì giấy. Nặng vì bốn năm cô độc nén vào một trăm trang viết tay, và trang cuối cùng là khoảnh khắc một người quyết định biến nỗi đau thành thứ không thể bỏ qua.

Hắn không giận. Hắn không hận. Hắn chỉ muốn tồn tại. Và cách duy nhất hắn tìm được là giết.

Khải hiểu logic đó. Hiểu không có nghĩa là đồng ý. Nhưng hiểu có nghĩa là anh không thể gọi hắn là quái vật. Quái vật không viết nhật ký. Quái vật không đứng trước gương hỏi mình có tồn tại không. Quái vật không đếm 342 người đi ngang và ghi lại con số không.

00 không phải quái vật. 00 là sản phẩm. Và người tạo ra sản phẩm vẫn đang ngồi ở tầng mười tám, uống trà, cười bằng miệng mà không cười bằng mắt.