Những thứ não tự viết

Ngày 140. 09:00 sáng.

Nhà Đức, ngách 12 ngõ 45 Đức Giang. Phòng khách nhỏ, rèm kéo kín, đèn bàn bật dù ban ngày. Đức ngồi ghế bành cũ, trước mặt là bàn gỗ bày bốn trang giấy viết tay, chữ nhỏ, dày, kiểu người ghi để nhớ chứ không ghi để đọc.

Khải ngồi đối diện. Sổ tay mở, bút sẵn.

– Ký ức thay thế, Đức nói, không chào hỏi, không mào đầu. BLINDSPOT giai đoạn 2 không chỉ xóa nhận thức. Nó kích hoạt một cơ chế não vốn đã có sẵn.

– Confabulation.

– Đúng. Nhưng không phải kiểu confabulation tự nhiên, kiểu bệnh nhân Korsakoff hoặc tổn thương thùy trán. BLINDSPOT tạo confabulation có điều hướng. Não không tự phát tạo ký ức bất kỳ. Nó tạo ký ức hợp lý nhất để lấp đúng chỗ trống mà BLINDSPOT tạo ra.

Đức đẩy trang giấy đầu tiên về phía Khải. Sơ đồ vẽ tay: vùng hải mã ở giữa, mũi tên chỉ ra bốn hướng, mỗi hướng ghi chú ngắn.

– Khi hiệu ứng xóa hình ảnh hung thủ khỏi ký ức nhân chứng, não nhận ra lỗ hổng: "có người bị đâm, nhưng không ai đâm." Con người không chịu được khoảng trống nhân quả. Não sẽ tự viết.

– Viết gì?

– Phiên bản nào logic nhất trong khả năng của người đó. Đức chỉ vào ghi chú bên phải sơ đồ. Ông Hùng ở bệnh viện tâm thần, người Thư gặp hôm qua: ông ấy thấy nạn nhân bị đâm dao. BLINDSPOT xóa hung thủ. Não ông ấy viết lại: "anh ta ngã, dao rơi ra, tai nạn." Câu chuyện mới logic với ông ấy vì ông ấy là người hay tin vào giải thích đơn giản. Một người khác, có thể não sẽ viết: "có ai đó đâm rồi bỏ chạy, tôi không kịp thấy mặt." Vẫn sai, nhưng kiểu sai khác.

– Mỗi người tạo ra phiên bản riêng.

– Chính xác. Năm nhân chứng, năm câu chuyện khác nhau, không ai nói giống ai. Nhưng tất cả đều xóa sạch hung thủ. Và tất cả đều tin tuyệt đối vào câu chuyện mình kể. Với não, ký ức thay thế và ký ức thật trông y hệt nhau.

Khải ghi. Rồi dừng. Nhìn sơ đồ.

– Thư phát hiện quán phở gần trường cô ấy khai trương năm 2023. Nhưng cô ấy nhớ ăn ở đó năm 2005.

Đức gật chậm.

– Điển hình. Ký ức thay thế không chỉ xảy ra với nhân chứng vụ án. Nó xảy ra với bất kỳ ai có khoảng trống ký ức do BLINDSPOT. Cô Thư bị can thiệp lúc nhỏ, cả năm lớp 4 bị ảnh hưởng. Não cô ấy viết ký ức mới để lấp: bố đưa ăn phở chiều chủ nhật, quán góc đường, nắng ấm. Ký ức đẹp. Dễ tin. Và hoàn toàn không có thật.

Im lặng. Tiếng quạt trần quay chậm. Đức xoay nhẫn cưới trên ngón tay, thói quen khi lo lắng.

– Ông nói BLINDSPOT giai đoạn 2 có khả năng này, Khải nói. Nghĩa là giai đoạn 1 không có?

– Giai đoạn 1 chỉ lọc chú ý. Người ở gần đối tượng thí nghiệm sẽ giảm khả năng nhận ra, nhưng ký ức không bị viết đè. Giai đoạn 2 thêm thành phần hóa chất và sóng âm tần số thấp, tác động trực tiếp vào vùng ghi nhớ. Confabulation có điều hướng bắt đầu từ đó.

– Và giai đoạn 3?

Đức nhìn xuống tay mình. Nhẫn cưới xoay thêm một vòng.

– Giai đoạn 3 không cần hóa chất trực tiếp nữa. Sóng tần số thấp qua trạm BTS, florua trong nước máy, tín hiệu phụ trên tần số quảng cáo LED. Hiệu ứng yếu hơn giai đoạn 2 nhưng phủ rộng. Confabulation ở mức này nhẹ: người ta không nhớ rõ gương mặt, tạo ấn tượng mơ hồ, dễ bỏ qua nhân chứng. Không đủ mạnh để viết lại cả một sự kiện, nhưng đủ để hệ thống tư pháp dựa trên lời khai nhân chứng trở nên vô dụng.

Khải đứng dậy, đi đến cửa sổ. Rèm kéo kín, ánh sáng lọt qua khe hẹp. Phố nhỏ bên ngoài, xe máy, tiếng chó sủa.

– Ba ngày trống của tôi, anh nói, quay lưng lại Đức. Ngày 47, 48, 49. Nếu BLINDSPOT có thể viết ký ức thay thế, tại sao tôi chỉ có khoảng trống? Tại sao không có ký ức giả?

– Hyper-Recognition, Đức đáp. Não anh chống lại cả hai: chống bị xóa (nên anh nhớ hung thủ khi người khác quên) và chống bị viết đè (nên não không tạo được ký ức giả thay thế). Nhưng sóng BLINDSPOT đủ mạnh để chặn. Kết quả: không phải xóa, không phải viết đè, mà là khóa. Ký ức vẫn ở đó, nhưng anh không truy cập được. Bác sĩ Trí đã xác nhận hôm trước: hải mã sáng viền, tối giữa. Cửa bị khóa, không phải phòng bị trống.

Khải quay lại. Nhìn Đức.

– Ai khóa?

– Sóng BTS phủ căn hộ anh. Ba trạm trong bán kính bốn trăm mét. Sóng cộng hưởng với tần số BLINDSPOT đã tích lũy trong hệ thần kinh anh suốt nhiều năm, khi cường độ đủ cao, nó chặn truy cập vào một số ký ức. Ba ngày trống xảy ra đúng tuần NeuroVita nâng công suất lần đầu.

– Ông biết chính xác tuần nào?

Đức nhìn Khải. Mắt mệt, nhưng tỉnh.

– Tôi kiểm tra nhật ký SoundWave trong dữ liệu Phong sao lưu. Ngày 45: tăng công suất trạm khu vực nội thành 15%. Ngày 47, 48, 49: anh trống. Trùng hợp trong khoa học hiếm khi là trùng hợp.

11:20. Điện thoại Khải rung. Thư gọi.

– Anh, tôi vừa gặp Đức, Thư nói, giọng đều nhưng nhịp nhanh hơn bình thường. Trường tôi là địa điểm BLINDSPOT. NeuraCare, năm 2004-2005, 147 học sinh. Thiết bị NeuroPulse trên tai, tôi có ảnh. Đức xác nhận.

Khải đặt điện thoại lên loa ngoài. Đức ngồi bên cạnh, nghe.

– 147 học sinh ở trường cô, Khải nói. Đức nói giai đoạn 2 có 14 địa điểm, nhưng Lê Ngọc Hân không nằm trong 14 địa điểm đó.

Im lặng bên kia.

– Nghĩa là có địa điểm khác ngoài danh sách Đức biết, Thư nói.

Đức nhìn xuống. Tay xoay nhẫn nhanh hơn.

– Tôi rời dự án tháng 8 năm 2007, ông nói, giọng thấp. Khi tôi đi, danh sách có 14 địa điểm giai đoạn 2. Nhưng Hạo tiếp tục mở rộng. NeuraCare Foundation là công cụ của ông ta, hoạt động song song với kênh chính. Tôi không biết NeuraCare triển khai ở đâu sau khi tôi đi.

– Bác không biết, hay bác chọn không tìm hiểu? Thư hỏi, giọng không gay gắt, chỉ chính xác.

Im lặng năm giây. Đức không trả lời câu hỏi đó.

– Quan trọng bây giờ: NeuroPulse thế hệ 1 có tần số ký danh cho mỗi đối tượng, ông nói thay. Nếu tìm được tần số của cô, có thể truy cập hồ sơ BLINDSPOT về chính cô. Nhưng dữ liệu nằm trong hệ thống NeuroVita.

Thư cúp máy sau ba phút. Khải nhìn Đức.

Im lặng lâu. Đức nhìn bốn trang giấy trên bàn, chữ viết tay của chính mình, ghi chép từ ký ức về một dự án ông tham gia hai mươi năm trước.

Khải hỏi, chậm, từng từ:

– Ông giải thích cho tôi rằng ký ức có thể bị viết lại. Não tạo ra câu chuyện giả và tin tuyệt đối. Nếu vậy, làm sao ông biết những gì ông kể tôi suốt mấy tháng qua là thật?

Đức nhìn Khải. Rồi nhìn xuống tay mình. Nhẫn cưới xoay trên ngón áp út, vàng đã mờ. Vợ mất tám năm. Tai nạn giao thông. Ông nhớ rõ: xe mất lái, đường cao tốc, ban đêm.

Nhớ rõ. Như ông Hùng nhớ rõ nạn nhân tự ngã.

– Tôi không biết, Đức nói, giọng rất thấp. Đó là điều tôi sợ nhất.

Khải không nói gì thêm. Ghi vào sổ tay hai dòng, đóng lại. Đứng dậy, nhìn quanh phòng khách của Đức: kệ sách bám bụi, ảnh vợ trên tường, rèm kéo kín, đèn bàn sáng giữa ban ngày. Căn phòng của người sống trong bóng tối tự chọn suốt mười hai năm, và bây giờ không chắc bóng tối có phải do mình chọn hay không.

Khải bước ra cửa. Dừng.

– Ông có nhớ vợ ông chết như thế nào không?

Đức không nhìn lên.

– Tai nạn giao thông. Xe mất lái. Đường cao tốc.

– Ông có chắc không?

Im lặng rất lâu. Tiếng quạt trần. Tiếng xe máy ngoài ngõ.

Đức không trả lời.