Cả thành phố là chuột bạch
Ngày 60. Nhà Đức, ngách 12 ngõ 45 Đức Giang, Long Biên.
Khải và Thư đến lúc hai giờ chiều. Nắng xiên qua cửa sổ hẹp, rọi vào bàn gỗ nơi Đức đặt sẵn ba chén trà. Trà chưa rót, ấm còn trên bếp. Đức đứng cạnh tủ sách, lưng quay ra, tay xoay nhẫn cưới. Ông biết họ sẽ đến. Khải nhắn trước hai ngày.
Nhưng ông không biết họ mang theo gì.
Khải đặt lên bàn, lần lượt, từ trái sang phải. Không vội.
Thứ nhất: bản in hợp đồng TTTM Đông Phương với Sound Design Studio. Bốn tỷ hai. Hai năm. Toàn quyền bảo trì.
Thứ hai: số liệu y tế quận – bán kính hai kilômét quanh Đông Phương. Rối loạn trí nhớ tăng ba lần. Không đảo ngược.
Thứ ba: ghi chép phỏng vấn cô giáo Mai, trường Nguyễn Trãi. Trẻ ngoan bất thường, quên mặt mẹ, bạn biến mất không ai hỏi.
Thứ tư: tóm tắt lời Bình – cựu hạ sĩ D7. Mười hai người tiêm, một biến mất. Không ai nhớ.
Bốn tờ giấy. Bốn địa điểm trong danh sách mười bốn. Bốn cách thử nghiệm – sóng âm, hóa chất, tiêm trực tiếp, "máy lọc không khí." Cùng kết quả: con người bị thay đổi mà không biết.
Đức quay lại – nhìn bàn. Nhìn bốn tờ giấy xếp ngay ngắn trên mặt gỗ như bốn bản cáo trạng. Tay ông dừng xoay nhẫn. Mắt mệt, kiểu mệt tích tụ nhiều năm mà không ai chia sẻ.
– Anh đã xác nhận được bốn, Đức nói, giọng thấp.
– Bốn trong mười bốn, Khải đáp. Nhưng mười bốn không phải con số cuối cùng. Đúng không?
Im lặng năm giây. Đức nhìn Thư, rồi nhìn Khải. Rồi nhìn xuống tay mình.
– Ngồi đi. Tôi pha trà đã.
Đức rót trà – tay run, nước tràn mép chén. Thư không nói, lấy khăn lau giúp. Đức không cảm ơn, không phải vì bất lịch sự, mà vì đầu ông đang ở chỗ khác. Hai mươi năm. Hai mươi năm ông giữ điều này trong ngực, và bây giờ hai người ngồi trước mặt – một chuyên gia nhận diện, một cảnh sát hình sự – với bằng chứng trên bàn. Ông không còn lựa chọn nào ngoài nói hết.
Ông ngồi, lưng tựa ghế, mắt nhìn chén trà. Bắt đầu.
– Giai đoạn một – bệnh viện T. Bốn mươi bảy đối tượng. Thử nghiệm trực tiếp trên bệnh nhân tâm thần. Bảy trong số đó trở thành blind subjects – não họ phản ứng mạnh nhất, tạo ra hiệu ứng "bỏ qua nhận thức" ở người xung quanh. Anh đã biết phần này.
Khải gật.
– Giai đoạn hai – mở rộng. Mười bốn địa điểm, bốn năm. Hóa chất pha nước uống, sóng tần số thấp qua thiết bị ngụy trang. Trường học, quân đội, bệnh viện, trung tâm thương mại. Bốn mươi nghìn người tiếp xúc trực tiếp. Tôi rời dự án tháng 8 năm 2007, khi phát hiện tổn thương não vĩnh viễn. Anh cũng biết phần này.
– Tôi biết. Nhưng tôi đến đây không phải vì giai đoạn hai.
Đức nhấp trà – chậm. Đặt chén xuống. Nhìn Khải.
– Giai đoạn ba.
– Giai đoạn ba.
Im lặng, lâu hơn. Tiếng chuông chùa từ đâu vọng đến – nhẹ, đều, ba tiếng. Nắng chiều dịch sang bên, bóng tủ sách kéo dài trên sàn.
– Tôi rời dự án.
Đức nói, tay đặt trên bàn, cả hai bàn tay, úp xuống, như đang giữ cho mình không đứng dậy bỏ chạy.
– Nhưng tôi không mù. Tôi vẫn sống ở thành phố này. Và tôi thấy – từ từ, qua nhiều năm – những thứ không ai thấy.
Thư ngồi thẳng hơn. Không hỏi – đợi.
– Năm 2010.
Đức tiếp.
– NeuroVita thành lập. Bề ngoài: công nghệ y sinh, app thiền, phần mềm chăm sóc sức khỏe tâm thần. Nhưng tôi biết Hạo. Tôi biết hắn không bao giờ dừng ở thứ hắn có thể bán. Hắn muốn thứ hắn có thể triển khai.
– Triển khai ở đâu?
Đức nhìn Khải – mắt ông sáng, kiểu sáng của người đã giữ câu trả lời quá lâu và lần đầu được nói ra.
– Khắp nơi.
Đức đứng dậy, chậm rãi đi đến tủ sách. Lấy một tập giấy mỏng, bìa nâu, viết tay. Đặt lên bàn, giữa ba chén trà.
– Năm 2014, tôi bắt đầu ghi chép. Không phải từ tài liệu – tôi không có quyền truy cập gì sau khi rời đi. Mà từ quan sát.
Ông mở trang đầu – chữ nhỏ, đều, viết bằng bút bi xanh trên giấy vở học sinh.
– Nước máy. Năm 2012 – thành phố thay đổi toàn bộ hệ thống xử lý nước. Nhà máy nước số 2 lắp thiết bị "lọc kim loại nặng" mới – nhà cung cấp: một công ty không tên, đăng ký ở Đông Anh. Cùng địa chỉ với Cognitive Solutions. Tôi không chứng minh được. Đức lật trang, tiếp tục: tôi đo mẫu nước ba lần trong hai năm. Gửi sang phòng thí nghiệm ở Thái Lan – không dám gửi trong nước. Kết quả: nồng độ florua cao hơn chuẩn bốn mươi phần trăm. Và một hợp chất mà phòng thí nghiệm ghi là "không xác định – cần phân tích chuyên sâu." Tôi không đủ tiền phân tích chuyên sâu.
Thư lên tiếng, lần đầu tiên kể từ khi ngồi xuống.
– Florua tác động đến não?
Đức gật – nhẹ.
– Florua liều cao ức chế tuyến tùng, ảnh hưởng melatonin và serotonin. Giảm chú ý, tăng thụ động. Không phải thuốc độc – mà là bộ lọc. Từ từ, qua nhiều năm, toàn bộ dân cư uống nước máy sẽ có ngưỡng chú ý thấp hơn bình thường. Họ sẽ – không phải quên, nhưng sẽ bỏ qua nhiều hơn. Ít để ý hơn. Ít phản ứng hơn.
Khải nhìn tập giấy – lật sang trang tiếp. Bản đồ vẽ tay: mạng lưới trạm phát WiFi, đánh dấu ba mươi sáu điểm trong nội thành.
– Sóng WiFi.
Đức nói.
– Năm 2016, thành phố lắp đặt WiFi công cộng miễn phí tại ba mươi sáu điểm: bến xe buýt, công viên, trường đại học, trung tâm hành chính. Nhà thầu: SoundWave Technologies. Tôi đọc hợp đồng công khai – thiết bị "phát sóng WiFi 5G kết hợp điều chỉnh tần số môi trường." Điều chỉnh tần số môi trường – anh hiểu câu đó nghĩa gì không?
– Sóng tần số thấp, Khải nói. – Cùng nguyên lý với "máy lọc không khí" trong trường học.
– Nhưng quy mô lớn hơn. Ba mươi sáu trạm phát, mỗi trạm phủ bán kính năm trăm mét, hoạt động hai mươi bốn giờ. Không ai nghe – vì tần số dưới ngưỡng thính giác. Không ai thấy – vì giấu trong thiết bị mạng không dây hợp pháp. Và không ai hỏi – vì mạng miễn phí, ai từ chối?
Ông lật tiếp – trang tiếp: quảng cáo. Ảnh chụp bảng quảng cáo LED trên đường phố, trong tàu điện, trong trung tâm thương mại.
– Quảng cáo.
Đức gõ nhẹ ngón tay lên ảnh.
– Năm 2018. Hệ thống quảng cáo thông minh do NeuroVita cung cấp – "cá nhân hóa nội dung dựa trên phân tích hành vi." Thực tế: tần số ánh sáng nhấp nháy ở ngưỡng não bộ không nhận ra, xen vào giữa quảng cáo thông thường. Subliminal. Cũ như truyền hình, nhưng tinh vi hơn nhiều. Và phủ rộng – mỗi người đi tàu điện tiếp xúc hai mươi phút mỗi ngày. Năm ngày một tuần. Năm mươi hai tuần một năm.
Im lặng. Khải đếm trong đầu: nước máy + sóng WiFi + quảng cáo subliminal. Ba tầng. Ba tầng can thiệp đồng thời.
Thư nói, giọng kiểm soát, nhưng tay sờ vết sẹo cổ tay.
– Bao nhiêu người biết về giai đoạn này?
Đức nhìn Thư – lâu.
– Lúc cao điểm, mười hai nhà khoa học tham gia toàn bộ dự án từ đầu. Bốn đã chết – hai tai nạn, một bệnh, một "tự tử." Ba mất tích – tôi không tin họ còn sống. Còn lại – im lặng. Như tôi.
– Ông không im lặng. Ông đang nói.
Đức nhìn Khải – thoáng gì đó trong mắt. Không phải biết ơn. Gần hơn với mệt – kiểu mệt của người vừa đặt xuống thứ mang hai mươi năm.
– Vì anh là người đầu tiên mang bằng chứng đến trước mặt tôi. Không phải câu hỏi – mà bằng chứng. Bốn địa điểm. Nhân chứng. Số liệu.
Ông nhìn bốn tờ giấy trên bàn – như nhìn thứ mà ông chờ đợi suốt hai mươi năm.
– Tôi gửi thư ẩn danh cho Bộ Y tế năm 2013. Không ai trả lời. Bài báo bị rút. Điện thoại đe dọa. Và tôi – im lặng. Vì im lặng giữ mình sống.
Đức dừng, xoay nhẫn.
– Nhưng "sống" kiểu này – không phải sống. Anh Khải, cô Thư. Tôi nói hết bây giờ – vì nếu không nói, tôi sẽ chết mà mang theo thứ này. Và không ai biết.
Khải chờ mười giây. Để Đức lấy lại. Rồi hỏi, giọng bình.
– Đối tượng số 00.
Đức phản ứng tức thì. Tay nắm chặt mép bàn. Mắt nhìn xuống chén trà – như thể nhìn vào chén sẽ không phải nhìn vào mắt Khải.
– Số 00.
Ông lặp lại, giọng thấp hơn.
– Thành công lớn nhất. Và thất bại lớn nhất.
– Thành công – ông nói ông hiểu. Hắn vô hình hoàn hảo. Nhưng thất bại?
Đức nhấc chén trà, không uống. Đặt xuống. Nhấc lại. Đặt xuống. Tay run.
– Giai đoạn một – mục tiêu là giảm nhận thức xung quanh. Khiến đối tượng ít bị chú ý. Ứng dụng: tình báo, quân sự, an ninh. Đối tượng vẫn kiểm soát – vẫn là người, chỉ "mờ" hơn trong mắt người khác.
Ông dừng.
– Số 00 không mờ. Hắn biến mất.
– Ý ông là gì?
– Ý tôi là – các đối tượng khác, kể cả blind subjects mạnh nhất, đều bị động. Não người xung quanh tự lọc bỏ họ – nhưng họ không kiểm soát được quá trình đó. Hưng – cậu gặp rồi đúng không? Hưng bị lọc bỏ bởi thế giới. Hưng không chọn điều đó. Nhưng 00... Đức ngừng. 00 học được cách chủ động. Hắn không chỉ bị não người bỏ qua. Hắn điều chỉnh được mức độ. Khi hắn muốn – hắn trở nên hoàn toàn vô hình đối với nhận thức. Khi hắn không muốn – hắn bình thường. Hắn bật tắt như công tắc.
Công tắc. Bình dùng đúng từ đó khi nói về đợt tiêm quân đội. "Ai đó tắt công tắc sợ hãi." Nhưng ở 00, công tắc nằm trong tay hắn.
– Làm sao hắn học được?
Đức lắc đầu, chậm rãi.
– Tôi không biết chi tiết. Khi tôi rời đi, 00 đã có dấu hiệu. Giai đoạn đầu – hắn bị ảnh hưởng giống những người khác: bệnh nhân tâm thần, trẻ tuổi, không gia đình. Nhưng thay vì phản ứng phụ – quên, mất nhận diện, mất cảm xúc – hắn phản ứng ngược. Não hắn thích nghi. Tái cấu trúc. Vùng nhận thức không suy yếu – mà tăng cường theo hướng khác. Hắn bắt đầu cảm nhận được cách người khác xử lý hình ảnh của hắn trong não họ. Và – từ từ – hắn học cách can thiệp vào quá trình đó.
– Ông nói hắn "tiến hóa." Một đối tượng thử nghiệm tự tiến hóa khả năng kiểm soát nhận thức người khác. Ông nghe câu đó có hợp lý không?
Thư nói, giọng kiểm soát.
Đức nhìn Thư – mắt ông bình thản, kiểu bình thản của người đã sống với điều vô lý hai mươi năm.
– Cô cảnh sát. Cô đã nói chuyện với bao nhiêu nhân chứng rồi? Bà Hoa – xác nhận rồi quên. Hùng – ký lệnh tạm giam rồi quên. Chính cô – nhìn đối tượng 04 qua kính mười phút rồi quên. Cô hỏi tôi câu đó có hợp lý không – nhưng cô đã trải nghiệm nó trên chính mình. Vậy thì câu hỏi không phải "có hợp lý không." Mà là "hợp lý đến mức nào."
Thư không đáp. Tay sờ vết sẹo – rồi thả.
Khải hỏi, câu cuối, câu quan trọng nhất.
– Hồ sơ số 00 bị xóa. Bệnh viện T. – tủ hồ sơ trống. Ai xóa?
Đức nhìn Khải, lâu. Không xoay nhẫn. Không nhấc chén. Ngồi yên – mười giây, mười lăm, hai mươi. Tiếng chuông chùa đã tắt. Nắng chiều rút khỏi cửa sổ, căn phòng mờ dần.
– Tôi không biết ai xóa. Nhưng tôi biết ai muốn xóa.
Im.
– Vũ Hạo?
Đức lắc đầu, rất nhẹ.
– Không. Hạo muốn giữ hồ sơ 00. 00 là bằng chứng dự án thành công – là thứ Hạo dùng để thuyết phục nhà đầu tư, thuyết phục người bảo trợ cấp cao. Xóa hồ sơ 00 đi ngược lợi ích của Hạo.
Khải nhìn Đức – và hiểu. Trước khi Đức nói.
– 00 tự xóa.
Đức gật, chậm rãi. Mắt nhìn xuống.
– Hắn vào bệnh viện T. lúc nào không ai biết. Lấy hồ sơ lúc nào không ai biết. Và – ai từng giữ bản sao, ai từng đọc, ai từng ghi chép – tôi tin là hắn đã tìm đến từng người. Và những người đó – sau khi gặp hắn – không nhớ.
– Hắn xóa luôn người xóa.
Đức không gật lần này. Chỉ nhìn Khải – mắt già, mệt, nhưng sáng ở đáy. Một tia sáng nhỏ – kiểu người lần đầu được ai đó nói thay mình thứ mà ông không dám phát thành lời.
– Anh hiểu rồi.
Đức nói, giọng thấp.
– Đó là lý do tôi sợ. Không phải sợ Hạo. Hạo thì tôi hiểu. Hạo muốn kiểm soát, muốn tiền, muốn quyền. Con người bình thường. Nhưng 00...
Ông dừng. Nuốt nước bọt.
– 00 không muốn gì cả. Hắn chỉ muốn không tồn tại trong ký ức bất kỳ ai. Và hắn có khả năng làm được điều đó.
Im lặng trong căn phòng nhỏ, mùi trà nguội, tiếng xe máy ngoài ngõ. Khải nhìn Đức: ông già sáu mươi hai tuổi, gầy gò, tay run, ngồi trong căn nhà thuê vùng ven với tập ghi chép viết tay trên giấy vở học sinh. Hai mươi năm. Hai mươi năm ông sống với thứ này, một mình.
Khải đứng dậy.
– Ông cho tôi xem tập ghi chép?
Đức nhìn tập giấy trên bàn – mỏng, hai mươi trang, viết kín hai mặt. Mười năm quan sát, đo đạc, suy luận. Mười năm nỗi sợ viết thành chữ.
– Cho đọc. Không cho chụp.
Đức nói. Mắt nhìn Khải.
– Anh biết lý do.
Khải gật. Ngồi lại – đọc. Thư ngồi bên cạnh, đọc cùng. Đức không nhìn, quay lại bếp đun nước mới. Tay ông vẫn run. Nhưng lưng ông – lần đầu trong ba lần gặp – thẳng hơn một chút.
Bên ngoài – nắng chiều tắt dần. Ngõ nhỏ Đức Giang yên tĩnh. Không ai biết rằng bên trong căn nhà thuê tầng một, ba người đang đọc bản cáo trạng hai mươi năm của một dự án mà cả thành phố là phòng thí nghiệm. Mười triệu chuột bạch – mỗi người một liều, mỗi ngày, qua nước uống, qua sóng, qua ánh sáng, qua không khí.
Và không một ai trong mười triệu người đó biết.
Câu hỏi không phải: tại sao không ai biết. Mà là: ai quyết định họ không được biết?
Khải lật trang – đọc tiếp. Và trong đầu, bức tường căn hộ tầng 14 không còn đủ. Anh cần bức tường lớn hơn. Lớn hơn nhiều.