Miễn nhiễm

Ngày 172. 9:00 sáng.

Bệnh viện Đại học Y, khoa thần kinh, phòng chụp cộng hưởng từ số 3. Khải nằm trong ống máy, tai nghe bịt tiếng ồn, mắt nhắm, và lần đầu tiên trong nhiều tuần, anh không đếm gì cả.

Tiếng máy chạy đều, trầm, rung nhẹ ở xương sọ. Mỗi lần chụp kéo dài bốn phút, bác sĩ yêu cầu nằm yên hoàn toàn, và Khải nằm yên, không phải vì kỷ luật mà vì cơ thể anh mệt đến mức không còn năng lượng để cử động. Hai đêm qua ngủ tổng cộng năm giờ. Mắt khô, thái dương vẫn đau nhẹ từ đêm quảng trường, cơn đau không dữ dội nhưng dai dẳng, loại đau của một cơ quan đã hoạt động vượt thiết kế quá lâu.

Chụp xong, anh ra phòng ngoài đợi. Bác sĩ Trần Văn Hải, khoa thần kinh, người đã chụp lần đầu cho anh sáu tuần trước, ngồi trước màn hình, lướt ảnh não, so sánh hai bộ.

Khải nhìn từ ghế đợi, cách ba mét, không thấy rõ màn hình nhưng thấy tay bác sĩ Hải dừng lại, ngón trỏ chạm cằm, nghiêng đầu sang phải. Cử chỉ của người thấy điều không ngờ.

– Anh Khải, bác sĩ Hải nói mà không quay lại. Lại đây.

Khải đứng dậy, bước đến, nhìn vào màn hình. Hai bộ ảnh não đặt cạnh nhau, trái là lần chụp sáu tuần trước, phải là hôm nay. Vùng hải mã được khoanh đỏ trên cả hai.

– Lần trước, bác sĩ Hải chỉ vào ảnh bên trái. Vùng này. Anh thấy đường rãnh không? Ba đường, song song, như vết xước trên bề mặt. Đó là dấu ấn BLINDSPOT. Mọi người dân thành phố đều có, ở mức độ khác nhau. Não anh cũng có, dù nhẹ hơn trung bình.

– Tôi nhớ.

– Bây giờ nhìn ảnh hôm nay. Bác sĩ Hải chỉ sang phải. Cùng vùng. Cùng góc chụp.

Khải nhìn. Ba đường rãnh vẫn ở đó, nhưng mờ hơn. Đường thứ nhất gần như biến mất, chỉ còn bóng nhạt. Đường thứ hai cạn hơn rõ rệt. Đường thứ ba vẫn rõ, nhưng viền không sắc nét như sáu tuần trước.

– Nó đang mờ đi, Khải nói.

– Đúng. Và đây là điều tôi không giải thích được bằng sinh lý thần kinh thông thường. Dấu ấn BLINDSPOT ở người bình thường không thay đổi sau khi hệ thống ngừng phát sóng. Nó ổn định, giống sẹo trên mô thần kinh, não phải tự tái cấu trúc rất chậm, hàng năm, có thể hàng thập kỷ, để xóa dần. Nhưng não anh đang xóa nó trong vài tuần.

Bác sĩ Hải mở thêm một cửa sổ trên màn hình, hiển thị biểu đồ hoạt động vùng hải mã.

– Lý do ở đây. Vùng fusiform face area của anh, vùng chịu trách nhiệm nhận diện khuôn mặt, hoạt động ở mức gấp ba người bình thường. Đó là Hyper-Recognition, anh đã biết. Nhưng điều tôi chưa nói lần trước là: mỗi lần anh ép mình nhận diện một gương mặt mà BLINDSPOT đã đánh dấu "bỏ qua", não anh không chỉ nhận diện. Nó viết đè. Dấu ấn BLINDSPOT nói "bỏ qua", fusiform area nói "ghi nhận", và mỗi lần fusiform area thắng, nó tạo thêm một lớp kết nối mới đè lên đường rãnh cũ.

– Giống cơ bắp, Khải nói. Càng tập càng mạnh.

– Gần đúng. Nhưng não không phải cơ. Cơ phục hồi khi nghỉ. Não thì...

Bác sĩ Hải dừng lại. Nhìn Khải, rồi nhìn lại màn hình.

– Anh có muốn biết con số không.

– Có.

– Giới hạn nhận thức của anh về đối tượng BLINDSPOT, lần chụp trước: ba mươi bảy giây, có thể tăng với kích thích đau. Tôi đoán bây giờ đã tăng đáng kể, dựa trên mức suy giảm dấu ấn này.

– Không có giới hạn, Khải nói. Giọng bằng phẳng.

Bác sĩ Hải nhìn anh.

– Đêm kia, Khải nói. Quảng trường. Tôi nhìn Bảo Minh liên tục từ mười chín giờ năm mươi lăm đến hai mươi giờ hai mươi mốt. Hai mươi sáu phút. Không trượt. Không mờ. Tôi phải quét ba mươi nghìn gương mặt cùng lúc, đầu đau, mắt nóng, nhưng hắn ta không bao giờ mất nét.

Im lặng. Bác sĩ Hải gõ nhẹ ngón tay lên bàn phím, không ấn phím nào, chỉ gõ.

– Miễn nhiễm, ông nói. Hoặc gần như. Fusiform area đã viết đè hoàn toàn dấu ấn BLINDSPOT liên quan đến đối tượng cụ thể. Có thể là chỉ với Phạm Bảo Minh, vì anh đã tiếp xúc nhiều lần nhất, hoặc có thể là với tất cả đối tượng BLINDSPOT. Cần kiểm tra thêm.

– Với mọi người, Khải nói. Tôi đã nhìn thấy hai người trên phố mà tôi không nhận ra lần trước. Rõ ràng. Không trượt.

Bác sĩ Hải gật đầu, chậm, kiểu gật của người xác nhận điều mình đã nghi ngờ nhưng không muốn đúng.

– Nhưng có cái giá, bác sĩ Hải nói.

Ông mở bộ ảnh thứ ba, chụp ở góc khác, hiển thị toàn bộ vỏ não.

– Vùng này. Bác sĩ Hải chỉ vào một khu vực ở thùy thái dương, cạnh hải mã nhưng khác vị trí. Vùng lưu trữ ký ức dài hạn, đặc biệt là ký ức tự truyện: ký ức về cuộc đời anh, về những sự kiện đã xảy ra, về người anh biết và mối quan hệ với họ.

Khải nhìn. Vùng đó có vài điểm sáng bất thường, nhỏ, rải rác, như vết bụi trên kính.

– Viêm vi mô, bác sĩ Hải nói. Rất nhẹ. Chưa ảnh hưởng chức năng ngay lập tức. Nhưng nó cho thấy não anh đang hoạt động quá mức ở tần suất quá cao, quá lâu. Fusiform area chiếm tài nguyên của các vùng khác, đặc biệt vùng ký ức dài hạn. Giống như chạy một chương trình nặng liên tục, máy tính không tắt, quạt không đủ mát.

– Hậu quả, Khải nói. Không phải câu hỏi. Yêu cầu.

– Nếu tiếp tục ở cường độ hiện tại: suy giảm ký ức dài hạn. Ban đầu là ký ức cũ, ký ức thời thơ ấu, ký ức ít được truy cập. Sau đó lan dần đến ký ức gần hơn. Cuối cùng, trong trường hợp xấu nhất, mất khả năng phân biệt ký ức thật và ký ức giả. Anh sẽ nhớ gương mặt mọi người, nhưng không nhớ họ là ai, không nhớ mối quan hệ, không nhớ câu chuyện đi kèm.

Im lặng.

– Thời gian, Khải nói.

– Nếu không giảm tải: vài tháng đến hai năm trước khi triệu chứng rõ. Nếu tiếp tục đối đầu nhận thức ở cường độ đêm kia, ngắn hơn nhiều. Mỗi lần anh ép não xử lý quy mô lớn, viêm vi mô lan thêm.

Khải nhìn vào ảnh não của chính mình, những điểm sáng nhỏ như sao trên nền xám, mỗi điểm là một vùng mô thần kinh đang quá nhiệt, đang mòn, đang trả giá cho khả năng mà anh không bao giờ chọn.

Nhìn thấy tất cả. Quên tất cả.

– Tôi hiểu, anh nói. Đứng dậy. Cảm ơn bác sĩ.

Bác sĩ Hải không cố giữ. Không khuyên. Ông đã nói sự thật, và sự thật không cần được bọc thêm lời. Khải đi ra cửa, đi dọc hành lang bệnh viện, ánh đèn neon trắng, mùi thuốc sát trùng, tiếng xe đẩy trên gạch. Mỗi gương mặt anh đi qua đều rõ ràng, sắc nét, không trượt. Y tá, bệnh nhân, người nhà, nhân viên bảo vệ, tất cả được não xử lý, ghi nhận, lưu trữ. Và mỗi lần lưu trữ, ở đâu đó trong thùy thái dương, một điểm sáng nhỏ thêm vào bản đồ viêm vi mô.

10:30. Sảnh ngoài bệnh viện. Ghế đá, hàng cây, vài người ngồi hút thuốc. Khải ngồi xuống, tựa lưng vào ghế, mắt nhắm.

Tiếng bước chân đến gần, dừng lại. Khải mở mắt.

Thư đứng trước mặt. Quần áo công sở, tóc buộc gọn, quầng mắt thâm. Cô đã bị đình chỉ nhưng vẫn mặc như đi làm, thói quen hoặc kỷ luật, Khải không phân biệt được.

– Kết quả, cô nói. Không hỏi, không chào.

– Tôi có thể nhìn thấy hắn, Khải nói. Mãi mãi. Miễn nhiễm. Não tôi viết đè dấu ấn BLINDSPOT.

Thư nhìn anh. Không phản ứng ngay. Cô đã học cách đợi phần thứ hai, phần mà Khải luôn nói sau khi dừng lại.

– Giá là gì, cô hỏi.

– Có thể quên mọi thứ khác. Ký ức dài hạn. Cuộc đời tôi. Ai là ai. Tại sao tôi biết người này mà không biết người kia. Bác sĩ nói vài tháng đến hai năm, nếu tiếp tục.

Thư không nói gì. Cô đứng yên, lưng thẳng, tay khoanh trước ngực, nhìn anh. Rồi, không nói, cô ngồi xuống ghế cạnh Khải. Gần hơn bình thường. Vai chạm vai.

Không phải cử chỉ tình cảm. Không phải an ủi. Là hiện diện. Là cách Thư nói "tôi ở đây" mà không dùng từ nào, vì cô biết từ ngữ không đủ cho điều này, và Khải không cần từ ngữ.

Im lặng. Tiếng xe cứu thương xa dần, tiếng gió lướt qua hàng cây, tiếng lá khô trên sàn xi măng. Khải ngồi cạnh Thư, vai áo cô chạm tay áo anh, và anh nghĩ: đây có thể là cuộc nói chuyện cuối cùng mà anh còn nhớ rõ. Mỗi chi tiết. Mùi thuốc sát trùng trên tóc cô, vì cô vừa đi qua khoa cấp cứu. Vết sẹo nhỏ ở cổ tay trái, nắng chiếu nghiêng vào, bóng sẹo dài hơn sẹo thật. Cách cô ngồi, lưng không hoàn toàn thẳng, hơi nghiêng về phía anh, mệt, nhưng không buông.

Nếu tôi quên tất cả, tôi sẽ quên cả cô. Nhưng tôi sẽ nhớ mặt cô. Mãi mãi. Gương mặt không tên, không câu chuyện, chỉ là một khuôn mặt mà não tôi từ chối bỏ.

– Thư, anh nói.

Cô quay sang. Mắt chạm mắt. Anh không nói thêm. Cô không hỏi. Cả hai ngồi yên, vai chạm vai, trong sân bệnh viện buổi sáng, dưới bóng cây, mười giờ ba mươi, Ngày 172, và thành phố ở bên ngoài hàng rào bệnh viện tiếp tục chạy, tiếp tục vỡ, tiếp tục tự hỏi liệu mọi thứ từng biết có phải sự thật.