Mẫu áo

An Nhiên mở tủ đồ lúc sáu giờ mười lăm sáng thứ Hai, và dừng.

Bốn bộ. Treo thẳng hàng, bọc nilon bảo vệ, nhãn còn nguyên, set đồ công ty tặng khi vào làm. HR gọi là "trang phục hội nhập", mỗi nhân viên mới nhận một bộ vest nữ, hai sơ mi, một chân váy bút chì. "Tùy mặc, không bắt buộc, nhưng phù hợp văn hóa công ty." Cô nhận tuần đầu, treo vào tủ, mặc vài lần khi cần. Không nghĩ gì.

Bây giờ, tuần mười, cô nhìn lại.

Sơ mi: trắng. Hai cái, cùng kiểu, cổ đứng, cúc ngọc trai nhỏ, ôm sát vừa phải. Vest: xám nhạt, dáng dài qua hông, vai vuông. Chân váy: đen, ngang đầu gối, đường cắt cổ điển. Tổng thể, trung tính, sang, kín đáo. Không có gì sai. Đồ công sở chuẩn.

Nhưng An Nhiên cầm áo sơ mi, cổ đứng, cúc ngọc trai, và nhớ. Ảnh Thẩm Du trong thư mục sự kiện: sơ mi trắng, cổ đứng. Ảnh gala bốn năm trước trên trang kinh tế: váy trắng, dáng dài. Thanh Hà kể, ba năm Du ở Vạn Khải: áo trắng, áo nhạt, đồ trung tính. Luôn.

Cô ấy cũng mặc thế này.

An Nhiên treo áo lại. Lấy điện thoại, mở hệ thống nội bộ. Tìm "trang phục hội nhập", có tập tin PDF đính kèm chính sách HR: "Set đồ tặng nhân viên mới, phối bởi Phòng Truyền thông phối hợp Phòng Hành chính, thiết kế riêng theo tiêu chuẩn thẩm mỹ công ty." Thiết kế riêng. Không phải đồ mua sẵn.

Cô cuộn xuống, tìm lịch sử chính sách: tập tin tạo ngày 15 tháng 3, bốn năm rưỡi trước. Trước khi Thẩm Du chết. Nghĩa là: set đồ này được thiết kế khi Thẩm Du còn sống. Kiểu cổ đứng cúc ngọc trai, là kiểu Du mặc hằng ngày, ai đó đưa vào "tiêu chuẩn thẩm mỹ công ty."

Ai? Phòng Truyền thông "phối hợp", nhưng tiêu chuẩn duyệt cuối: CEO. Luôn là CEO. Ở Vạn Khải, mọi thứ liên quan đến hình ảnh, từ font chữ trên bảng hiệu đến set đồ nhân viên, đều qua bàn của Tần Mặc.

An Nhiên đóng điện thoại. Đặt xuống giường. Nhìn tủ đồ.

Bốn bộ. Trung tính. Sang. Kín đáo. Cổ đứng. Cúc ngọc trai. Giống phong cách Thẩm Du đến từng chi tiết, và An Nhiên mặc chúng suốt mười tuần mà không nhận ra. Vì trông như đồ công sở bình thường. Vì ai cũng nói "phù hợp." Vì cô không biết, mãi đến khi biết Du, rằng "phù hợp" nghĩa là "giống."

Voucher salon, tóc. Tài xế, lịch trình. Set đồ, quần áo. Mỗi thứ nhỏ. Mỗi thứ hợp lý. Nhưng gộp lại: hệ thống. Không phải hệ thống kiểm soát thô, kiểu khóa cửa, theo dõi, ép. Mà hệ thống tinh, kiểu thiết kế: đưa cô vào một khuôn mà cô không thấy khuôn. Cho đến khi ai đó chỉ ra.

Anh đã hủy tài xế. Hủy voucher. Không gửi phở. Tuần mười, nhẹ. Nhưng set đồ, không phải anh tặng riêng cô. HR tặng. Chính sách cũ. Cô mặc tự nguyện. Anh có thể nói: "Tôi không ép." Đúng. Không ép.

Nhưng hệ thống đã ép từ trước khi cô đặt chân vào.

An Nhiên mở phần kia tủ, đồ cá nhân. Váy hoa mua chợ Bà Chiểu, áo thun in chữ, cardigan màu rượu vang, quần jean, đồ cô mặc hằng ngày trước khi vào Vạn Khải. Màu. Sặc sỡ không, nhưng có màu, không phải trắng-xám-đen xuyên suốt.

Cô kéo ra: áo sơ mi xanh cổ vịt, tay lỡ, vải lanh mềm. Mua đợt giảm giá ở cửa hàng nhỏ trên Nguyễn Trãi, sáu trăm nghìn, đắt nhất tủ. Chưa mặc đi làm bao giờ, vì "không phù hợp văn hóa công ty."

An Nhiên mặc vào. Đứng trước gương. Áo xanh, quần tây đen, tóc buộc gọn, kiểu cô, không phải kiểu Du. Nhìn gương: khuôn mặt vẫn vậy. Giống Du vẫn giống. Nhưng từ cổ xuống, khác. Rõ ràng khác. Và An Nhiên, lần đầu trong mười tuần, nhìn bản thân mà không thấy bóng ai trong gương.

Chỉ cô.

Cô lấy túi. Ra cửa.

Sảnh Vạn Khải. Tám giờ. An Nhiên quẹt thẻ, qua cửa kính. Bình thường, sảnh buổi sáng đông: nhân viên cà phê trên tay, bảo vệ gật đầu, thang máy xếp hàng. Không ai nhìn cô, vì cô vẫn là cô, vẫn khuôn mặt đó, vẫn bước chân đó.

Nhưng, lên tầng mười tám, cô nhận ra: khác. Nhẹ. Kiểu áo vải lanh mềm hơn sơ mi cứng, màu xanh phản chiếu nhẹ trên da cổ. Không phải thay đổi lớn, chỉ là áo khác. Nhưng mười tuần mặc trắng-xám, hôm nay mặc xanh, đủ để thay đổi cách cô mang cơ thể mình.

Thư ký Phương ngước lên khi cô đi qua, liếc, nửa giây, mắt dừng ở áo. Không nói. Quay lại màn hình. Nhưng nửa giây đó, An Nhiên bắt được.

Cô ngồi vào bàn. Mở máy. Gõ phím. Bình thường.

Chín giờ. Tần Mặc ra khỏi phòng, đi về phía máy in. Ngang bàn An Nhiên, như mỗi sáng. Nhưng hôm nay, bước chân chậm lại. Nửa bước. Mắt, An Nhiên không nhìn thẳng nhưng thấy bằng phần ngoài tầm nhìn, dừng ở cô. Lâu hơn bình thường. Không phải ở mặt, ở vai. Ở cổ. Ở màu xanh.

Rồi anh đi tiếp. Máy in. Lấy giấy. Quay lại phòng. Không nói.

Nhưng An Nhiên đếm: ba giây. Bình thường anh đi ngang không quá một giây, liếc qua kính khi quay đầu, thói quen. Hôm nay: ba giây. Chậm lại. Nhìn.

Và, không nói gì. Không nhắc "đồ công ty." Không gợi ý "chị Phương gửi set mới." Không bất kỳ phản ứng nào ngoài: nhìn. Ba giây. Rồi đi.

Tuần trước, anh chuyển Hoàng Minh vì nụ cười ở sảnh. Hôm nay, cô mặc đồ khác hoàn toàn set Du, anh im.

Cố. An Nhiên nghĩ. Anh đang cố. Lại.

Mười một giờ. An Nhiên xuống tầng mười lăm, gửi tài liệu cho phòng PR. Hành lang dài, đèn LED trắng, thảm xám, cửa kính mờ hai bên. Cô đi, nhanh, đặt hồ sơ vào hộp nhận tại quầy tiếp tân, quay ra.

Và gặp Kiều Vy.

Kiều Vy đứng ở góc hành lang, cà phê trên tay, lưng tựa tường, chân bắt chéo. Như đang chờ. Hoặc, tình cờ. Nhưng An Nhiên đã học: ở Vạn Khải, "tình cờ" hiếm khi là tình cờ.

– An Nhiên.

Giọng Kiều Vy, đều, nhẹ, kiểu người quen nói trước hai trăm người. Nụ cười, chuyên nghiệp, đúng mức. Mắt, không.

– Chị Vy.

An Nhiên dừng. Không né, nhưng không tiến. Kiều Vy nhìn cô, từ mặt xuống cổ, xuống áo. Dừng ở áo. Một giây. Rồi, miệng cong nhẹ.

– Thay đổi style nhỉ.

Không phải câu hỏi. Nhận xét. Giọng, bình thường, kiểu đồng nghiệp bình luận về áo ai đó. Nhưng "thay đổi", hai chữ, nặng hơn áo. An Nhiên hiểu: Kiều Vy thấy. Mười tuần trắng-xám, hôm nay xanh, Kiều Vy thấy, và Kiều Vy biết vì sao.

– Tôi mặc đồ tôi thích.

Giọng An Nhiên, phẳng. Không giải thích. Không phòng thủ. Sự thật: cô mặc đồ cô thích. Đơn giản.

Kiều Vy nhấp cà phê. Mắt, trên ly, nhìn An Nhiên. Kiểu nhìn mà An Nhiên đã thấy nhiều lần: tính toán. Kiều Vy không phải người nói bừa, mỗi câu có mục đích, mỗi nhìn có cân nhắc. Ba mươi tuổi, trưởng phòng PR, sống bằng ngôn ngữ, cô ấy biết cách chọn từ.

– Khôn đấy.

Hai từ. Giọng, vẫn nhẹ, nhưng có cạnh sắc bên dưới. Kiểu khen mà không khen.

An Nhiên không đáp. Chờ. Cô biết, bằng bản năng, bằng kinh nghiệm mười tuần ở nơi mọi câu nói đều có tầng, rằng Kiều Vy chưa xong.

– Chơi kiểu khác biệt để nổi bật. Mặc trắng-xám giống mọi người thì chìm, mặc xanh thì được nhìn. Chiến lược tốt.

– Tôi không chơi chiến lược. Tôi mặc đồ tôi thích. Hết.

An Nhiên nói, rõ ràng, không lên giọng, mắt nhìn thẳng Kiều Vy. Không phải bảo vệ, tuyên bố. Cô biết mình mặc xanh vì muốn thoát khỏi set Du. Đó là lý do thật. Không phải chiến lược nổi bật.

Kiều Vy cười. Nhẹ. Kiểu cười mà An Nhiên không đọc được, thật hay giả, thương hại hay khinh.

Rồi Kiều Vy nghiêng đầu. Mắt, dịu đi. Hoặc giả dịu. Giọng, hạ nửa tông, gần hơn, như chia sẻ bí mật:

– Cô ấy cũng từng nói y hệt vậy.

Năm từ. Rơi xuống hành lang, nhẹ, như tờ giấy rơi khỏi bàn. Nhưng An Nhiên, nghe, và mọi thứ dừng.

Cô ấy cũng từng nói y hệt vậy.

Cô ấy. Thẩm Du.

Kiều Vy nói, thoải mái, tự nhiên, như kể chuyện đồng nghiệp cũ, và thoải mái đó mới đáng sợ. Vì nó nghĩa là: Kiều Vy từng đứng trước Du, nghe Du nói câu giống hệt, "Tôi mặc đồ tôi thích", trong một tình huống giống hệt. Du cũng từng thay đổi. Du cũng từng muốn thoát set trung tính. Du cũng, từng nói "không phải chiến lược", từng nhìn thẳng, từng nghĩ mình đang chọn.

Và rồi, Du vẫn mặc lại áo trắng.

An Nhiên đứng. Hành lang. Đèn LED trắng. Thảm xám. Kiều Vy, cà phê trên tay, cười nhẹ, mắt không nhìn đi, đợi phản ứng.

An Nhiên không đáp. Quay người. Bước đi. Thẳng. Về phía thang máy. Không nhanh, bình thường. Bước đều. Lưng thẳng. Mặt, bình thường.

Nhưng trong ngực, nơi mà tuần trước chỉ có giận, có thêm thứ mới. Lạnh hơn giận. Sâu hơn.

Cô ấy cũng từng.

Bao nhiêu thứ An Nhiên nghĩ là "của mình", là "lần đầu", là "khác", thực ra Du đã làm trước? Cắt tóc khác, Du từng cắt. Mặc đồ khác, Du từng mặc. Nói thẳng, Du từng nói. Từ chối, Du từng từ chối.

Và mỗi lần Du "khác", rồi sao? Mặc quay đi. Du mặc lại áo trắng. Hệ thống nuốt lại mọi thứ Du cố thoát.

An Nhiên, đang làm y hệt. Bước một: nhận ra bị khuôn. Bước hai: phản kháng. Bước ba: tuyên bố "tôi là tôi."

Du đã qua bước ba. Và Du, chết.

Thang máy mở. Cô bước vào. Cửa đóng. Một mình. Lên.

An Nhiên nhìn tay mình, trên nút bấm, ngón giữa hơi siết. Cô thả ra. Thở. Đều. Hít vào, bốn nhịp. Thở ra, bốn nhịp. Kiểu thở mà cô tự dạy mình hồi làm tự do, hạn chót dồn, khách hàng giận, chỉ cần thở đủ chậm là lý trí quay lại.

Nhưng hôm nay, lý trí quay lại, và lý trí nói: Kiều Vy muốn gì?

Không phải tình cờ. Kiều Vy đứng ở hành lang tầng mình, phòng PR, chờ. Biết An Nhiên sẽ xuống gửi tài liệu. Biết cô mặc khác. Và chuẩn bị, năm từ, để đợi.

Cô ấy cũng từng nói y hệt vậy.

Câu nói, không tấn công. Không xúc phạm. Không drama. Chỉ, so sánh. Nhẹ nhàng, chính xác, và không thể phản bác. Vì đúng, Du từng nói. An Nhiên không biết chi tiết, nhưng logic đúng: một người giống cô đã đi trước con đường này, đã làm những việc cô đang làm, đã nói những câu cô đang nói.

Và thất bại.

Kiều Vy không tấn công, Kiều Vy gieo. Gieo nghi ngờ: mày không mới. Mày không đặc biệt. Mày chỉ đang lặp lại. Gieo sợ: người trước mày cũng cố, rồi thua. Gieo cô đơn: không ai ở bên mày thật, tất cả đều đã thấy vở này rồi.

Trưởng phòng PR. Sống bằng ngôn ngữ. Biết cách gieo mà không cần tưới.

Thang máy mở. Tầng mười tám. An Nhiên bước ra.

Bàn. Máy tính. Bốn mét kính. Tần Mặc trong phòng, đang nói điện thoại, lưng quay ra. An Nhiên ngồi. Mở tài liệu. Gõ phím.

Nhưng tay, trên phím, dừng.

Bao nhiêu thứ mình nghĩ là "của mình", có bao nhiêu thứ đã trùng khớp mà không biết?

Cắt tóc ngắn tuần chín, cô cắt vì thích, vì muốn khác set salon Mặc gợi ý. Nhưng, Du từng cắt tóc ngắn chưa? Cô không biết. Không có ai để hỏi, Thanh Hà nghỉ việc, đồng nghiệp cũ không nói về Du. Cô đang chiến đấu với một bóng ma mà không biết bóng ma đã làm gì, nói gì, thử gì. Mỗi lần cô "khác", có thể Du đã "khác" trước. Mỗi lần cô "của mình", có thể trùng khớp với "của Du" mà không ai nói.

Và Kiều Vy, biết. Kiều Vy ở Vạn Khải bảy năm. Kiều Vy chồng chéo ba năm với Thẩm Du. Kiều Vy nhớ Du mặc gì, nói gì, cố gì. Và hôm nay, dùng.

An Nhiên gõ phím. Gõ tiếp. Tập trung. Không cho phép năm từ phá vỡ cả ngày làm việc.

Nhưng, ở góc đầu, ở nơi mà lý trí không kiểm soát hoàn toàn, câu hỏi đã bắt rễ.

Mình đang là mình? Hay đang lặp lại một kịch bản mà người trước đã diễn, và thua?

Sáu giờ chiều. An Nhiên thu dọn bàn. Đứng dậy. Lấy túi.

Ngang qua kính, Mặc trong phòng, vẫn làm. Ngày hôm nay, không nói gì về áo xanh. Không nhắc. Không phản ứng ngoài ba giây nhìn buổi sáng. Và An Nhiên, biết ơn, hay thất vọng, cô không chắc. Vì im lặng của anh có thể là "cố", tôn trọng cô mặc gì thì mặc. Hoặc im lặng là, không quan tâm đủ để nói.

Hoặc, im lặng vì đang quen dần. Vì biên giới An Nhiên-Du trong đầu anh đã rõ hơn một chút, sau cháo gà tuần trước, sau "Tôi không biết", và áo xanh chỉ là thêm một chi tiết khác. Không phải Du. Không cần sửa. Không cần phản ứng.

Có thể. Nhiều "có thể." An Nhiên không biết cái nào đúng. Và, mệt vì không biết.

Cô xuống sảnh. Ra cửa. Trạm xe buýt. Đợi.

Mưa nhẹ, kiểu mưa Sài Gòn chiều tối, hạt nhỏ, không đủ ướt nhưng đủ dính. An Nhiên đứng dưới mái chờ, cạnh bốn năm nhân viên khác, ai cũng nhìn điện thoại. Bình thường.

Và cô, đứng đó, áo xanh cổ vịt, tóc buộc gọn, tay cầm túi, tự hỏi: ngày mai mặc gì? Mặc xanh lại, hay đổi? Đổi sang gì? Bao nhiêu màu trong tủ cô thật sự là "của cô", và bao nhiêu sẽ trùng khớp với thứ gì đó Du từng mặc mà cô không biết?

Cô ấy cũng từng nói y hệt vậy.

Năm từ. Kiều Vy không cần hơn năm từ.

Xe buýt đến. An Nhiên lên. Ngồi. Cửa sổ, Sài Gòn mưa, đèn vàng, xe chạy, ai đó bán khoai nướng trên vỉa hè. Bình thường. Thành phố bình thường. Và cô, giữa bình thường, đang mang một câu hỏi không ai trả lời được: mình là mình, hay mình là bản sao của một người chết mà ngay cả cách phản kháng cũng giống?

Cô nhìn tay, trên đùi, ngón giữ yên. Không siết. Không run. Bình thường.

Nhưng, ở sâu hơn tay, hơn áo, hơn câu hỏi, An Nhiên biết: Kiều Vy vừa tặng cô một thứ mà trước đó cô không có. Nghi ngờ chính mình. Trước đây, cô nghi ngờ Mặc. Nghi ngờ hệ thống. Nghi ngờ mọi người xung quanh. Nhưng không bao giờ nghi ngờ mình, rằng "tôi là tôi" có thể chỉ là ảo tưởng. Rằng sự khác biệt cô tự hào, có thể là sự lặp lại mà cô chưa nhận ra.

Kiều Vy biết. Và dùng.

An Nhiên nhìn ra cửa sổ. Mưa dày hơn, hạt lớn, nước chảy trên kính, đèn đường nhòe thành vệt. Xe buýt chạy, bốn mươi phút về Bình Thạnh, qua cầu, qua ngã tư, qua phố.

Ngày mai, cô vẫn sẽ mặc đồ cô thích. Không phải vì chiến lược. Không phải vì phản kháng.

Mà vì, nếu cả "của mình" cũng có thể trùng khớp với Du, thì cô không còn gì. Và An Nhiên, từ nhỏ, từ trước Vạn Khải, từ trước Tần Mặc, chưa bao giờ chấp nhận "không còn gì."

Nên cô sẽ mặc. Sẽ khác. Dù có thể, Du đã khác trước cô.

Nhưng câu hỏi, mình là bản sao?, đã ở đây. Và An Nhiên biết: nó sẽ không đi.