Sự quan tâm lệch

Tần Mặc ngồi đối diện Phó Tử Du lúc chín giờ sáng thứ Bảy.

Phòng khám tầng bốn, tòa nhà trên đường Pasteur, không bảng hiệu ngoài cửa. Tường trắng, ghế bọc vải xám, bàn gỗ sáng giữa hai người. Không có giường nằm: Phó không thuộc trường phái đó. Hai ghế, một bàn, một cửa sổ nhìn ra ngọn cây. Đủ.

Phó Tử Du, bốn mươi, gầy, tóc muối tiêu, kính gọng mỏng, ngồi thẳng lưng, tay trên đùi, không cầm bút. Không ghi chép trước mặt bệnh nhân, ghi sau. Mặt bình tĩnh. Luôn bình tĩnh. Mặc từng đùa, lần duy nhất trong ba năm trị liệu, rằng Phó có thể bình tĩnh ngay cả khi tòa nhà cháy.

– Lần cuối anh đến là bốn tuần trước. Hẹn hai tuần một lần, anh bỏ một lần.

Không phải cáo buộc. Nhận định. Phó không phán xét, chỉ đặt sự kiện lên bàn.

– Bận.

– Ừ.

Im lặng. Ba giây. Phó không hỏi tiếp, anh chờ. Kiểu chờ mà Mặc đã quen sau ba năm: Phó chờ cho đến khi im lặng trở nên nặng hơn nói. Rồi bệnh nhân sẽ tự lấp.

Mặc nhìn cửa sổ. Ngọn cây ngoài kia: bàng, lá to, đang chuyển vàng. Mùa khô. Lá rơi trên vỉa hè mà không ai quét.

– Cô ấy khác Du.

Bốn từ. Rơi xuống giữa phòng, không preface, không context. Mặc nói như người đã nghĩ câu này trong đầu hàng tuần và giờ thả ra.

Phó không phản ứng. Không gật. Không "ừ." Chỉ nhìn Mặc, chờ tiếp.

– Tôi biết. Từ tuần đầu, hồ sơ khác, tính cách khác, background khác. Nhưng bây giờ tôi biết, không phải bằng giấy tờ. Bằng... cách cô ấy nhìn tôi.

– Cách nào?

– Thẳng. Không sợ. Hỏi thẳng. Đẩy lại.

Mặc dừng. Ngón tay trên đùi gõ nhẹ. Một, hai. Dừng.

– Du không đẩy lại.

– Không.

Im lặng. Phó đợi. Mặc biết Phó đang đợi, anh biết trò này, ba năm rồi. Nhưng hôm nay anh không cần bị ép. Anh đến đây vì muốn nói. Vì lần đầu trong bốn tuần, có thứ anh không xử lý nổi một mình.

– Cô ấy đối mặt tôi. Thứ Hai tuần này. Vào phòng, đặt bằng chứng lên bàn, hỏi thẳng.

– Bằng chứng gì?

– Voucher salon. Kiểu tóc. Cô ấy biết, ai đó sắp xếp để cô ấy giống Du. Và cô ấy nói: "Tôi muốn anh nhìn thấy tôi. Không phải cô ấy."

Phó im, lâu hơn bình thường. Mặc nhìn ông: lần đầu tiên trong ba năm, mặt Phó có gì đó thay đổi. Không nhiều, chỉ mắt hơi hẹp, đầu hơi nghiêng. Kiểu phản ứng của người nghe thứ mình đã dự đoán nhưng không tưởng sẽ đến nhanh thế.

– Anh trả lời cô ấy thế nào?

– "Tôi đang cố."

– Cố gì?

Mặc nhìn Phó. Câu hỏi đơn giản, nhưng Mặc không có câu trả lời nhanh. "Cố nhìn cô ấy là cô ấy"? "Cố không biến cô ấy thành Du"? "Cố dừng"? Cái nào cũng đúng. Cái nào cũng chưa đủ.

– Cố phân biệt.

– Phân biệt giữa An Nhiên và Thẩm Du?

– Vâng.

– Và anh đang thành công?

Im lặng. Năm giây. Mặc nhìn tay mình, tay đặt trên đùi, ngón giữ yên. Không run. Không gõ.

– Có lúc.

– Lúc nào?

– Lúc cô ấy nói. Lúc cô ấy nhìn thẳng. Lúc cô ấy đẩy lại, Du không bao giờ đẩy lại. Lúc đó, tôi biết rõ: đây không phải Du. Không thể là Du.

– Và lúc nào thì không?

Mặc nhìn cửa sổ. Một chiếc lá bàng xoay trong gió, chạm vỉa hè.

– Lúc cô ấy im. Lúc tôi nhìn cô ấy từ xa, qua kính, qua hành lang, qua phòng họp. Lúc tôi không nghe giọng cô ấy, không thấy cách cô ấy nhìn, chỉ thấy... khuôn mặt. Lúc đó, biên giới mờ.

Phó gật, nhẹ. Lần đầu tiên trong buổi, một cử động chủ ý.

– Anh nhận ra: khi An Nhiên chủ động, nói, nhìn, hành động, anh phân biệt được. Khi cô ấy thụ động, im, xa, chỉ là hình ảnh, anh nhầm.

Mặc nghe. Phó nói đúng, rõ hơn anh tự diễn đạt. Đó là lý do anh trả tiền triệu mỗi tháng.

– Nghĩa là gì?

– Nghĩa là anh bị ám ảnh bởi hình ảnh. Không phải con người. Khuôn mặt Du, trên bất kỳ ai, sẽ trigger phản ứng của anh. Nhưng khi người đó nói, hành động, sống, khác Du, thì phần lý trí của anh nhận ra. Xung đột giữa hình ảnh và thực tế. Anh đang sống trong xung đột đó.

Mặc im. Nghe. Phó tiếp:

– Câu hỏi là: khi anh quan tâm An Nhiên, gửi cháo khi cô ấy bệnh, lo khi cô ấy đi muộn, muốn biết cô ấy ở đâu, anh quan tâm vì cô ấy? Hay vì khuôn mặt cô ấy khiến anh cảm thấy đang quan tâm Du?

Câu hỏi chạm. Mặc cảm thấy ở ngực, ở xương ức, gì đó siết. Không đau. Nặng.

– Tôi không biết.

– Đó là câu trả lời trung thực nhất anh nói với tôi ba năm nay.

Phó nói, giọng vẫn đều, nhưng có gì đó ở cuối. Gần nhất mà Phó Tử Du cho phép mình đến với "ấm" trong phòng trị liệu.

Mặc nhìn ông. Lâu.

– Vậy tôi nên làm gì?

– Anh biết tôi không trả lời câu đó.

– Biết.

– Nhưng tôi sẽ nói thế này: anh nhận ra mình không phân biệt được. Đó là bước một. Bước hai là, cho phép An Nhiên khác. Không phải bằng lý trí, anh đã biết bằng lý trí. Mà bằng hành vi. Dừng những thứ anh từng làm với Du, tất cả. Tài xế, lịch trình, kiểu tóc, khoảng cách bốn mét. Tất cả.

– Nếu tôi dừng, cô ấy sẽ xa.

– Ừ. Có thể.

– Tôi không muốn cô ấy xa.

Phó nhìn Mặc. Mắt sau kính mỏng nhẹ hơn bình thường. Kiểu nhìn không phải bác sĩ-bệnh nhân, mà người-người.

– Anh không muốn cô ấy xa. Câu hỏi là: "cô ấy" là ai? An Nhiên, con người thật, khác Du, đẩy lại, nhìn thẳng? Hay "cô ấy" là khuôn mặt, thứ khiến anh cảm thấy Du chưa mất hoàn toàn?

Im lặng. Lâu. Nắng ngoài cửa sổ dịch từ ngọn cây xuống tường, vàng sang trắng.

Mặc không trả lời.

Phó không ép.

Buổi trị liệu kết thúc lúc chín giờ bốn mươi lăm. Mặc đứng dậy. Lấy áo khoác. Bước ra cửa.

– Tần Mặc.

Anh dừng. Quay lại.

– Lần tới, hai tuần nữa, đừng bỏ.

– Được.

Cửa đóng, anh xuống cầu thang ra đường.

Nắng Sài Gòn mười giờ sáng, gắt, trắng. Mặc bước ra vỉa hè, đứng. Tay trong túi. Nhìn đường: xe chạy, ai đó bán cà phê trên xe đẩy, bảo vệ tòa nhà đối diện ngáp.

Phó hỏi: "Cô ấy là ai?"

Mặc không trả lời trong phòng. Nhưng ngoài này, nắng, ồn, thật, anh nhận ra: câu hỏi đó không phải câu hỏi triết học. Nó là câu hỏi hành động. Nếu anh quan tâm An Nhiên vì cô ấy, thì quan tâm đúng. Nếu vì khuôn mặt Du, thì hủy hoại. Và cách duy nhất để biết, Phó đã nói rõ, là bỏ hết. Bỏ tài xế, bỏ phở, bỏ kiểm soát. Xem: khi không có hệ thống bọc xung quanh, anh còn muốn gần cô không? Cô còn ở lại không?

Nếu cô đi, thì thứ giữ cô ở lại trước giờ không phải tình cảm. Mà là lồng.

Nếu cô ở lại, sau khi lồng mở, thì có thể, có thể, thứ giữa họ là thật.

Mặc lấy điện thoại, gọi số thư ký Phương.

– Phương. Hủy hợp đồng tài xế cho cô Hạ. Từ thứ Hai.

Im lặng bên kia, hai giây.

– Dạ. Còn gì nữa không anh?

– Không.

Cúp máy. Bước vào xe. Nổ máy.

Hủy, đơn giản vậy thôi. Một cuộc gọi. Ba mươi giây. Bảy tuần xây, ba mươi giây phá. Và Mặc, ngồi trong xe, tay trên vô lăng, chưa lái, nhận ra: phá dễ hơn xây. Nhưng khoảng trống sau khi phá, mới là thứ khó chịu đựng.

Vì nếu không có tài xế, anh không biết cô đi lúc mấy giờ. Nếu không kiểm soát lịch, anh không biết cô gặp ai. Nếu không có hệ thống, anh mù.

Và mù, với Tần Mặc, là chết.

Nhưng Phó nói: "Dừng tất cả." Và "Tôi đang cố", anh đã nói câu đó với An Nhiên. Nếu "cố" mà không hành động thì "cố" là nói dối. Và anh, dù nhiều thứ, không muốn nói dối cô. Không nữa.

Nổ máy. Lái đi. Về nhà, căn hộ quận hai. Không phải căn hộ cũ. Nhà anh. Một mình. Thứ Bảy.

Thứ Hai. Tuần mười.

Tần Mặc vào văn phòng. Bình thường. Vest, bút, tài liệu. Ngang bàn An Nhiên, nửa giây nhìn, rồi vào phòng. Đóng cửa.

An Nhiên gõ phím. Bình thường.

Nhưng hôm nay khác. Không có tài xế đón sáng. Không có, lần đầu tiên trong bảy tuần, tin nhắn "xe đợi dưới sảnh" từ thư ký. Cô tự đi xe buýt, nhưng lần này không phải vì cô từ chối. Mà vì không ai gửi xe.

Mười giờ. Không có cà phê đặt trên bàn. Bình thường, trước kia cũng không phải ngày nào cũng có. Nhưng cô nhận ra: mẫu đã thay đổi.

Trưa. Cô đi ăn tầng mười hai, bình thường. Không ai gọi phở giùm. Không ai "tình cờ" gợi ý nhà hàng. Chỉ cô, một mình, tầng mười hai, cơm văn phòng.

Chiều. An Nhiên ngồi bàn, và nhận ra: lần đầu tiên trong nhiều tuần, cô cảm thấy... nhẹ. Kiểu nhẹ mà cô không đặt tên được ngay, phải mất vài phút mới hiểu: đây là "bình thường." Bình thường kiểu trước khi vào Vạn Khải. Không có ai theo dõi. Không có hệ thống vô hình quanh cô. Chỉ cô, công việc, và khoảng cách bốn mét kính, lần đầu tiên thật sự chỉ là kính. Không phải nhà tù bằng kính.

Không tài xế. Không phở. Không voucher. Không tin nhắn.

Anh đang cố. Bằng hành động lần này, không chỉ ba từ.

Thứ Tư. An Nhiên bị cảm.

Trời trở mưa bất chợt tối thứ Ba, cô chạy từ trạm xe buýt về nhà, ướt. Sáng thứ Tư: đau họng, sổ mũi nhẹ, hơi sốt. Cô vẫn đi làm, cảm nhẹ, không đủ để nghỉ. Chỉ mặc thêm áo khoác, uống nhiều nước, ho nhẹ khi nói.

Mười giờ. An Nhiên ho hai lần, khe khẽ, khi nói điện thoại với phòng đối tác. Xong cuộc gọi, cô uống nước. Bình thường.

Mười giờ hai mươi. An Nhiên cúp điện thoại. Quay lại, và dừng.

Trên bàn cô, nơi mà hai phút trước chỉ có máy tính và ly nước, có thêm: bát cháo. Nóng, hơi bốc qua nắp nhựa trong, đọng giọt ở mặt nắp. Thìa bọc giấy lót bên cạnh. Khăn giấy gấp gọn. Không có ghi chú. Không có tên người gửi. Chỉ cháo. Nóng. Ở đây.

Hai phút. Cô quay lưng hai phút nói điện thoại, và ai đó đặt cháo nóng trên bàn cô mà cô không nghe, không thấy. Im lặng. Chính xác. Kiểu im lặng có kỹ thuật.

An Nhiên nhìn bát cháo. Nhìn phía phòng CEO: qua kính, Mặc ngồi trong, mắt trên tài liệu. Không nhìn cô. Như không biết.

Nhưng bát cháo nóng, vừa đến, đặt lúc cô không chú ý, nghĩa là ai đó thấy cô ho, ai đó gọi cháo, ai đó đặt trên bàn khi cô quay lưng nói điện thoại. Thư ký Phương ngồi cách ba mét: An Nhiên liếc, Phương gõ phím, mặt bình thường.

Hệ thống. Vẫn hệ thống. Mặc nói "cố", và đúng, không tài xế, không lịch, không voucher. Nhưng cô ho hai lần, và hai mươi phút sau có cháo nóng. Anh vẫn nghe. Vẫn biết. Vẫn hành động.

Khác gì? Khác ở ý định. Lần này không phải kiểm soát. Không phải "bọc." Mà quan tâm. Bát cháo không biến cô thành Du. Không ép cô giống ai. Chỉ ai đó thấy cô bệnh, muốn cô ấm.

Nhưng khác không? Thật sự khác? An Nhiên không chắc. Cô đã học: kiểm soát đẹp nhất trông giống quan tâm. Và cô, sau chín tuần, không còn ngây thơ đủ để nhận mà không hỏi.

Nhưng cô cũng thành thật: mệt vì nghi ngờ mọi thứ. Đôi khi bát cháo chỉ là bát cháo. Ai đó nghe cô ho và muốn cô ấm. Đơn giản. Không phải phở đúng vị gọi sẵn trước khi cô đói, mà cháo, vì cô bệnh, mười giờ ho mười giờ hai mươi có cháo. Phản ứng tức thì. Quan tâm.

Cô chọn, hôm nay, không hỏi vì sao. Chỉ ăn.

An Nhiên nhìn bát cháo. Rồi mở nắp. Hơi nóng bốc lên, mùi gừng, mùi hành. Cháo gà. Đơn giản. Nóng.

Cô ăn. Hết. Không để lại.

Đặt bát rỗng cạnh bàn phím, gọn, thìa trong bát, nắp đậy lại. Rồi quay lại làm việc.

Và phía bên kia kính, An Nhiên không thấy, Tần Mặc nhìn. Nhìn bát rỗng. Đặt gọn gàng. Ăn hết.

Trong đầu anh, câu hiện lên, rõ, không gọi:

Du không bao giờ ăn hết. Cô ấy lúc nào cũng để lại một nửa.

An Nhiên ăn hết.

Và lần đầu tiên, thứ khác biệt đó không làm anh thất vọng. Không làm anh tìm Du ít hơn trên mặt cô. Mà ngược lại, làm anh thấy: An Nhiên. Rõ hơn. Riêng hơn. Tách khỏi Du một chút. Chỉ một chút.

Nhưng một chút, sau bốn năm đóng băng, là nhiều.

Mặc quay lại tài liệu. Bút trên tay. Ngón không gõ.

Du để lại một nửa mọi thứ. Cháo, cơm, trà, cuộc trò chuyện. Luôn để lại. Lúc đầu Mặc nghĩ: tinh tế. Về sau hiểu: Du không bao giờ cho phép mình hoàn thành bất cứ thứ gì một mình. Luôn để lại phần, cho anh dọn, cho anh hỏi "em không đói à?", cho anh quan tâm.

An Nhiên ăn hết. Đặt bát gọn. Không cần ai hỏi. Không để lại gì.

Khác. Rõ ràng khác. Và lần này, anh không tìm Du trong sự khác. Không thất vọng. Không nghĩ "giá cô ấy giống Du hơn."

Chỉ nghĩ: cô ấy ăn hết. Cô ấy tự đủ.

Và thứ anh cảm, nhẹ, ở ngực, ở chỗ mà bốn năm nay chỉ có nặng, không phải ám ảnh. Không phải nhớ. Không phải tội lỗi.

Gần hơn với muốn biết thêm. Về cô. Không phải về khuôn mặt.

Lần đầu tiên trong rất lâu, ngón tay anh yên.