Tóc bạc

Quán phở đầu hẻm đường Nguyễn Đình Chiểu vẫn giống y như Khánh nhớ. Mái tôn thấp, bốn cái bàn inox xếp sát nhau, nồi nước dùng bốc khói ở góc bếp, mùi hồi và quế trộn mùi hành phi, mùi sáng. Quán này cha hay dẫn Khánh đến hồi còn bé, hồi còn ở chung, hồi phở sáng thứ bảy là chuyện bình thường. Khánh không nhớ lần cuối hai cha con đến đây là khi nào. Chỉ nhớ hồi đó cha to lắm, cao lắm, bước vào quán là chủ quán chào "anh Hùng", là Khánh ngồi ghế đẩu chân không chạm đất.

Hôm nay cha ngồi đối diện, và Khánh thấy: cha không to như cậu nhớ.

Vài tuần đã qua kể từ ngày Gia Minh bắt xe buýt qua Q.3 tìm anh. Minh đã về nhà, tự về, sau bốn ngày. Cha gọi Minh, hỏi đúng câu Khánh dặn: "Con muốn gì?" Minh khóc qua điện thoại, khóc kiểu khóc của đứa trẻ vừa được ai đó nhìn thấy. Rồi em về. Không phải vì sợ, mà vì muốn.

Khánh biết những điều này vì Gia Minh nhắn tin kể. Không phải cha kể. Cha không kể gì. Cha chỉ gọi Khánh tuần trước, giọng nhẹ hơn mọi khi, nói: "Cuối tuần cha con mình đi ăn phở. Quán cũ."

Quán cũ.

Khánh ngồi nhìn cha bưng tô phở lên, hai tay ôm tô, và thấy. Thấy rõ ràng, từng chi tiết, kiểu thấy mà bình thường cậu không thấy vì quá quen, vì cha lúc nào cũng là cha, là người lớn, là hình bóng to cao trong trí nhớ đứa trẻ mười ba tuổi. Nhưng hôm nay Khánh nhìn, nhìn thật, và thấy:

Tóc cha bạc. Không phải vài sợi bạc rải rác kiểu "hơi bạc" mà cha vẫn hay nói đùa. Bạc thật. Bạc hai bên thái dương, bạc lan lên đỉnh, bạc kiểu bạc mà nếu không nhìn kỹ thì tưởng tóc cha sáng màu hơn, nhưng nhìn kỹ thì biết: đó là trắng. Tay cha cầm đũa vẫn đều, nhưng Khánh nhận ra ngón cái hơi cong, khớp hơi sưng, kiểu khớp của người năm mươi sáu tuổi bắt đầu mỏi. Lưng cha không thẳng như xưa, hơi gù ở vai, gù nhẹ, kiểu gù của người ngồi bàn giấy nhiều năm, kiểu gù mà nếu cha đứng lên sẽ thấy cha thấp hơn mình nhớ.

Cha húp nước dùng, gật, nói:

– Vẫn ngon. Bao nhiêu năm rồi vẫn vậy.

Khánh gật. Húp theo. Nước dùng trong, ngọt xương, hành lá xắt mỏng nổi trên mặt. Đúng vị. Vị mà cậu nhớ từ hồi chân chưa chạm đất.

– Hồi đó cha hay gọi phở tái nạm, con gọi phở gà vì con sợ bò.

Khánh nhìn lên. Cha đang cười, cười nhẹ, mắt nheo, nếp nhăn hai bên mắt sâu hơn cậu nhớ. Khánh nhận ra: cha đang nhớ. Nhớ thứ gì đó xa, thứ gì đó thuộc về thời hai cha con còn đơn giản, còn chỉ là cha và con, chưa có ly hôn, chưa có Lan, chưa có Minh, chưa có mười lăm năm.

– Con vẫn sợ bò.

Cha cười to hơn. Tiếng cười cha khàn, khàn hơn trước, tiếng cười của người năm mươi sáu tuổi hút thuốc nhiều năm rồi bỏ nhưng phổi vẫn nhớ. Khánh nghe tiếng cười đó và thấy lạ. Lạ vì quen. Lạ vì lâu lắm rồi cậu không nghe cha cười kiểu này, cười thoải mái, cười không phải vì phải cười mà vì thật sự vui.

– Cha nhớ có lần con đổ nước dùng lên quần, cha phải chạy đi mượn khăn bà chủ. Con khóc quá trời.

– Con nhớ.

– Cha bế con ra rửa ở vòi nước ngoài hẻm. Con vẫn khóc. Cha nói "không sao, phở nóng thôi, mai cha dẫn đi ăn nữa."

Khánh nhìn cha. Cha đang kể, mắt nhìn xuống tô phở, giọng chậm, chậm kiểu chậm mà Khánh nhận ra: cha đang nhớ không chỉ chuyện phở. Cha đang nhớ thời cậu còn bé, thời cha còn bế được cậu, thời mọi thứ giải quyết được bằng một câu "không sao."

Không sao. Câu đó. Câu mà mẹ nói, mà cha nói, mà cậu nói, mà cả nhà nói. Nhưng bây giờ Khánh biết: "không sao" là câu dối quen nhất trong gia đình này. Ai cũng nói. Ai cũng biết người kia đang dối. Nhưng không ai dám bóc ra.

Cha gắp miếng thịt, nhai chậm. Hàm cha nhai chậm hơn xưa. Khánh nhìn và nghĩ: cha từng ăn nhanh lắm, bưng tô phở lên là xong trong mười phút, bao giờ cũng xong trước con, bao giờ cũng ngồi đợi con ăn rồi lấy tăm, rồi trả tiền. Bây giờ cha nhai chậm, dừng giữa chừng, uống ngụm trà, rồi ăn tiếp. Cha ăn kiểu ăn của người biết mình không còn vội.

– Công ty cha sao rồi?

Cha đặt đũa, lau miệng bằng khăn giấy, gấp lại gọn.

– Cha sắp nghỉ. Năm nay, có khi sang năm. Công ty cũng thay đổi nhiều, người trẻ vào hết rồi, cha ngồi cũng... cũng chẳng làm gì nhiều nữa.

Giọng cha không buồn. Chỉ mệt. Mệt kiểu mệt bình thường của người đã làm việc ba mươi năm, đã đi qua cái tuổi cố gắng, đã đến cái tuổi nhìn lại. Khánh nghe và nhận ra: cha không phải đang than. Cha đang kể thật.

– Cha tính nghỉ rồi làm gì?

– Chưa biết. Lan nói cha nên đi câu cá. Minh nói cha nên tập thể dục. Cha thì... cha chỉ muốn ngủ cho đủ giấc.

Cha cười. Cười mỏi. Khánh nhìn nụ cười đó và thấy thứ gì đó mà cậu không ngờ: cha yếu. Không phải yếu vì bệnh, không phải yếu vì ai làm cho yếu. Yếu vì già. Yếu vì thời gian. Yếu vì năm mươi sáu năm sống, ba mươi năm làm, hai lần cưới, hai đứa con, một lần ly hôn, một lần bị con quát ở bệnh viện, một lần nghe con nói "cha không phải điện thoại viên."

Khánh nhìn tay cha trên bàn. Tay to, ngón dài, nhưng da nhăn hơn, gân nổi hơn, móng hơi vàng. Tay này từng bế cậu, từng cầm vali xám dọn ra khỏi nhà, từng đeo nhẫn cũ rồi tháo, đeo nhẫn mới, từng nắm tay Lan dưới bàn ở quán ăn đường Phan Văn Trị. Tay này từng làm Khánh giận, giận kiểu giận mà mười ba tuổi không gọi tên được, chỉ biết lật úp ảnh, chỉ biết cúp máy.

Bây giờ tay đó già. Và Khánh không giận nữa. Không phải vì tha thứ, chưa đến đó. Chỉ vì nhìn tay cha mà thấy: cha cũng chỉ là người. Một người đàn ông bình thường, yếu đuối bình thường, sai lầm bình thường. Không phải quái vật. Không phải anh hùng. Chỉ là cha.

– Cha.

– Ừ.

– Minh ổn rồi đó. Nó nhắn con hôm qua, nói cha có nói chuyện với nó. Nó vui.

Cha ngẩng lên. Mắt cha sáng hơn một chút, sáng kiểu sáng mà Khánh nhận ra: cha mừng. Mừng vì câu đó. Mừng vì biết mình đã làm đúng.

– Cha hỏi nó "con muốn gì" như con dặn. Nó khóc. Cha cũng suýt khóc.

– Rồi nó nói gì?

– Nó nói... nó muốn cha nghe nó nói. Không phải nghe rồi giải quyết. Chỉ nghe thôi.

Khánh gật. Giống mình. Giống y. Mười hai tuổi hay hai mươi bảy tuổi, muốn giống nhau: ai đó nghe. Không phải nghe để sửa. Chỉ nghe.

– Cha, con nói câu này nghe nặng, nhưng con nói thật.

Cha nhìn cậu. Mắt cha lúc này trầm, trầm kiểu trầm của người chờ nghe thứ gì đó mà biết sẽ đau, nhưng sẵn sàng nghe.

– Cha già rồi.

Cha chớp mắt. Rồi cười, cười kiểu cười bất ngờ vì câu đó nhẹ hơn cha tưởng.

– Cha biết. Cha năm mươi sáu rồi. Già thiệt.

– Không phải vậy. Con muốn nói... cha già rồi, và con mới thấy. Hồi trước con chỉ thấy cha là cha. To lớn, mạnh, biết hết. Bây giờ con nhìn cha và thấy... cha cũng mệt. Cha cũng sai. Cha cũng sợ. Và con không giận cha vì điều đó nữa.

Cha không nói. Đặt đũa xuống. Nhìn tô phở đã vơi, nước dùng còn chút đáy, hành lá nát. Nhìn lâu, lâu kiểu lâu mà Khánh biết: cha đang nuốt cái gì đó ở cổ, đang giữ cái gì đó ở mắt.

– ...Con không giận nữa hả?

– Chưa hẳn. Nhưng con đang tập. Giống cha đang tập nghe Minh vậy. Ai cũng đang tập.

Cha gật. Gật chậm, gật mà mắt ướt, ướt nhẹ, kiểu ướt mà người đàn ông năm mươi sáu tuổi cố giấu bằng cách quay nhìn ra hẻm, giả vờ nhìn xe cộ. Khánh để cha quay đi. Không nói gì. Để cha có mấy giây đó, giống cậu đã để Gia Minh có mấy giây giấu mặt ở bàn vẽ.

Nắng sáng rọi vào quán qua mái tôn hở, rọi lên bàn inox, lên tô phở, lên tay cha. Mùi nước dùng, mùi hành phi, mùi xe cộ ngoài hẻm. Quán phở bình thường, sáng bình thường, hai cha con ngồi ăn phở bình thường. Nhưng Khánh biết: bữa phở này khác mọi bữa trước. Vì lần đầu tiên, cậu nhìn cha mà không nhìn qua lớp kính giận, qua lớp kính tội lỗi, qua lớp kính "cha đã bỏ mẹ." Lần đầu tiên, cậu chỉ nhìn cha.

Và thấy một người đàn ông già, tóc bạc, lưng gù nhẹ, tay run khi cầm ly trà nóng, mắt hay nhìn xuống, nụ cười khàn, đang cố gắng. Cố gắng làm cha tốt hơn ở cái tuổi mà hầu hết người ta đã thôi cố gắng. Muộn. Nhưng đang cố.

Cha quay lại, mắt đã khô. Gọi thêm trà.

– Cha dẫn con đi ăn phở hoài nghen. Như hồi đó.

Khánh cười. Cười nhẹ, cười mà mắt cay, cay vì câu đó giản dị quá, vì cha nói "như hồi đó" mà cả hai đều biết: không bao giờ "như hồi đó" được nữa. Hồi đó là hồi chưa ly hôn, chưa Lan, chưa Minh, chưa mười lăm năm. Nhưng "hoài" thì được. "Hoài" là bây giờ, là từ đây, là hai cha con già đi cùng nhau, chậm hơn, vụng hơn, nhưng thật hơn.

– Dạ, cha.

Hai chữ. Nhẹ. Và lần đầu tiên, Khánh nói "dạ, cha" mà không có gì kèm theo. Không có "để con lo." Không có "con biết rồi." Chỉ "dạ, cha." Đơn giản. Như hồi còn bé, chân chưa chạm đất, phở gà vì sợ bò, cha bế ra vòi nước rửa quần, và mọi thứ giải quyết được bằng một câu "không sao."

Chỉ là bây giờ, Khánh không cần câu "không sao" nữa. Cậu cần thứ khác: sự thật. Và sự thật là cha già rồi, mệt rồi, sai rồi, nhưng vẫn đang ở đây, vẫn gọi con đi ăn phở, vẫn nhớ con sợ bò.

Cha trả tiền. Đứng lên. Khánh đứng theo, và lần đầu nhận ra: cậu cao hơn cha. Cao hơn một chút, chỉ vài phân, nhưng rõ ràng. Cậu nhìn đỉnh đầu cha, tóc bạc, da đầu hơi lộ, và nghĩ: mình đã lớn hơn cha từ bao giờ mà không biết.

Hai cha con đi ra hẻm, nắng sáng, xe cộ, tiếng Sài Gòn bắt đầu ngày mới. Cha đi bên cạnh, bước chậm hơn cậu, chậm một nhịp, và Khánh tự nhiên chậm lại, đi ngang cha, không đi trước.

Không phải vì thương hại. Chỉ vì muốn đi cùng.