Không Về

Tuần đầu, Khánh không về nhà.

Thứ bảy sáng, nằm trên giường KTX, nghe tiếng chim ngoài cửa sổ, nghe tiếng quạt trần quay, nghe tiếng Tuấn ngáy nhẹ ở giường trên. Nắng chiếu qua cửa kính, vẽ ô vuông trên sàn gạch, bụi bay chậm trong ánh sáng. Khánh nằm im, không đứng dậy, không mở điện thoại, chỉ nằm, nhìn trần trắng, nghe buổi sáng.

Lý do không về: quen trường. Đăng ký môn, mua sách, tìm giảng đường, nhớ đường đi, nhớ căng tin nào ăn được, nhớ thư viện mở mấy giờ, nhớ phòng vẽ ở tầng mấy. Lý do hợp lý, lý do thật, lý do mà ai nghe cũng gật "ừ, tuần đầu bận mà."

Nhưng không phải lý do duy nhất.

Khánh không về vì không muốn về. Không muốn ngồi xe buýt bốn mươi lăm phút, nhìn ra cửa sổ, đếm lại những trạm quen, những ổ gà quen, những tiệm ven đường quen. Không muốn bước vào căn hộ Bình Thạnh, nghe tiếng quạt trần cũ kêu rè, ngửi mùi canh mẹ nấu (mùi canh chua, luôn là canh chua, vì mẹ nấu canh chua mỗi khi chờ), nhìn ghế trống ở bàn ăn, nhìn vết nứt chữ Y trên trần phòng. Không muốn nhắn mẹ "con ăn rồi" rồi nghe mẹ im lặng bên kia đường dây, im lặng kiểu im của người đang chờ con nói thêm nhưng con không nói. Không muốn qua nhà cha, bế Minh, cười với Lan, nghe cha nói "gia đình mình ổn rồi" bằng giọng tin tưởng.

Không muốn chia đôi. Không muốn gánh. Không muốn.

Lần đầu tiên, Khánh cho phép mình không muốn.

Tuần thứ hai. Cũng không về.

Sáng: giảng đường, ghi bài, nghe giảng, vẽ phác thảo. Chiều: thư viện, góc cạnh cửa sổ, đọc sách, ghi chép, đôi khi chỉ ngồi nhìn nắng xuyên qua kính. Tối: căng tin, ăn cơm bình dân với Tuấn và Hải, ngồi bàn nhựa, nói chuyện vớ vẩn, cười vì chuyện không quan trọng. Hải kể đồng nghiệp của mẹ ở Long An mua nhầm phân bò tưởng phân hữu cơ, cả bàn cười nghiêng ngả. Tuấn khoe bài thi vẽ kỹ thuật được sáu điểm, mặt hãnh diện như được chín. Khánh cười theo, cười nhẹ, cười kiểu cười không cần gắng.

Khánh bắt đầu học vẽ kỹ thuật. Vẽ mặt bằng, vẽ mặt cắt, vẽ bằng thước T và ê ke. Tay cầm bút chì 2B, kẻ đường thẳng trên giấy A3, bo góc, tô bóng, ghi kích thước. Thích. Khánh thích cảm giác đường nét dưới tay, thích kiểu mình tạo ra cái gì đó từ trang giấy trắng, thích kiểu thiết kế là chọn, là sắp, là quyết định cái gì ở đâu, cái gì cạnh cái gì, cái gì giữ, cái gì bỏ. Thiết kế là tạo không gian cho người khác ở. Là vẽ ra chỗ cho người ta ngồi, đi, ngủ, ăn, sống. Là xếp mọi thứ vào đúng vị trí để người ta cảm thấy thuộc về.

Mình đang học cách xếp không gian cho người khác ở. Nghĩ đến đó, Khánh cười nhẹ, cười một mình, vì câu nghĩ đó chạm vào chỗ nào đó mà cậu chưa muốn nhìn kỹ. Cả đời cậu đã xếp không gian cho người khác: xếp lịch cho mẹ vui, xếp lịch cho cha vui, xếp mình vào giữa, xếp nụ cười đúng chỗ, xếp im lặng đúng lúc. Giờ cậu học làm điều đó bằng bút chì thay vì bằng đời mình.

Ở thư viện, Khánh ngồi góc yên nhất, cạnh cửa sổ, nhìn ra sân bóng chuyền. Sinh viên đánh bóng ngoài kia, tiếng vỗ tay, tiếng cười, tiếng bóng chạm lưới, tiếng giày trên sàn xi măng. Bình thường. Khánh ngồi đọc sách, ghi chép, đôi khi nhìn ra, đôi khi chỉ ngồi. Ngồi mà không làm gì. Không nấu cơm, không bế em, không an ủi ai, không chạy đi đâu. Chỉ ngồi. Chỉ thở. Chỉ nhìn nắng xiên qua ô cửa kính, vẽ hình chữ nhật trên sàn gạch, bụi bay chậm trong ánh sáng.

Thở được. Khánh thở được. Thở kiểu thở mà trước đây cậu không biết mình thiếu, vì khi nào cũng thở, nhưng thở ở nhà mẹ thì mỗi hơi thở kèm theo trọng lượng, thở ở nhà cha thì mỗi hơi thở kèm theo vai diễn. Còn ở đây, thở chỉ là thở. Ngực lên, ngực xuống, không kèm gì.

Tuần thứ ba. Mẹ gọi.

– Sao con không về? Cuối tuần mẹ nấu canh chua chờ.

Giọng mẹ nhẹ, giọng chiều, giọng sau khi ăn cơm một mình xong rồi, giọng rửa bát xong rồi, giọng ngồi sofa nhìn tivi mà không xem rồi, giọng cầm điện thoại lên bấm số con.

– Dạ, con bận ôn bài mẹ. Tuần sau con về.

– Ừ. Mẹ chờ.

Cúp máy. Khánh ngồi trên giường KTX, chân gập lên, lưng tựa tường, điện thoại trong tay. "Mẹ chờ." Hai chữ nhẹ, hai chữ quen, hai chữ mà mẹ nói đã nhiều lần, nhiều đến mức Khánh có thể nghe mà không cần mẹ nói, vì cậu biết mẹ luôn chờ, luôn nấu cơm, luôn ngồi bàn ăn hai ghế, chờ con trai từ một nơi nào đó xa hơn cậu nên ở.

Mẹ chờ. Và Khánh biết mình đang để mẹ chờ. Biết mà vẫn không về. Biết mà vẫn ngồi đây, ở thư viện, ở KTX, ở nơi không ai cần mình, vì chỉ ở nơi không ai cần mình, Khánh mới thở được.

Nhưng mỗi hơi thở tự do đều kèm theo cái gì đó ở ngực, nhẹ nhưng dai, nhẹ nhưng không mất. Kiểu biết mình đang vui mà ai đó đang buồn. Kiểu biết mình đang nghỉ ngơi mà ai đó đang chờ. Kiểu biết mình ngồi đây thở mà mẹ đang ngồi bếp nhìn cửa, đếm giờ, nấu cơm cho hai người mà ăn một. Tội lỗi. Khánh không gọi tên được, nhưng nó ở đó, nhỏ, dai, kiểu vệt mực thấm vào giấy, không tẩy được dù đã khô.

Cuối tháng. Khánh về hai lần.

Lần một: chiều thứ bảy, ở nhà mẹ nửa ngày. Xe buýt về Bình Thạnh, bốn mươi lăm phút. Bước vào nhà, mùi canh chua từ bếp bay ra, mẹ đang đứng bên bếp ga, tạp dề, tay cầm muỗng, quay lại nhìn con, cười. Cười kiểu mẹ cười khi con về: cười bằng cả mặt, vai chùng xuống, nhẹ, kiểu người đặt xuống thứ gì đó nặng đã cầm suốt tuần.

Ăn cùng mẹ. Rửa bát. Xem tivi. Mẹ kể chuyện đồng nghiệp, Khánh nghe, gật, cười đúng chỗ. Mẹ không hỏi nhiều, không trách, chỉ nhìn con ăn cơm bằng mắt người đang đếm từng phút.

Lần hai: chủ nhật, qua nhà cha buổi chiều. Minh ba tuổi, chạy giỏi, nói nhiều, gọi "Anh Hai" rõ ràng, chạy ra cổng ôm chân anh, mặt vui, mắt sáng. Khánh bế em lên, quay một vòng, Minh cười, tiếng cười trong veo, kiểu tiếng cười mà Khánh không bao giờ mệt khi nghe. Lan nấu phở, cha mở bia, ngồi bàn ăn bốn người, nói chuyện, cười. Cha hỏi "học thế nào?" Khánh nói "được." Lan hỏi "ăn thêm không?" Khánh nói "dạ, đủ rồi cô." Bình thường.

Nhưng mỗi lần về, rồi lại đi, lại lên xe buýt, lại nhìn ra cửa sổ, Khánh thấy điều gì đó khác. Thấy mình nhìn hai ngôi nhà từ xa hơn, nhìn kiểu nhìn của người đã bước ra ngoài khung hình mà trước đây mình đứng giữa. Thấy mẹ nhỏ hơn trong căn bếp. Thấy cha vui hơn với Lan và Minh, vui kiểu vui tự nhiên, vui kiểu không cần Khánh ở đó mới vui. Thấy mình không cần thiết như mình vẫn nghĩ.

Và điều đó vừa nhẹ vừa đau. Nhẹ vì không cần thiết thì không phải gánh. Đau vì không cần thiết thì mình là gì? Năm năm qua, Khánh tồn tại bằng cách được cần. Mẹ cần cậu nghe. Cha cần cậu cười. Minh cần cậu bế. Lan cần cậu chấp nhận. Cậu là cầu nối, là người chia đôi, là sợi dây giữa hai bờ. Bây giờ, đứng xa ra, cậu thấy hai bờ vẫn đứng, vẫn ổn, vẫn sống, và sợi dây dài thêm nhưng không ai kéo mạnh hơn.

Tối, ở KTX. Tuấn hỏi:

– Mày cuối tuần không về nhà hả?

– Có, nhưng ít.

– Nhớ nhà không?

Khánh nghĩ một giây. Nhớ nhà. Nhà nào? Nhà mẹ, căn hộ cũ, vết nứt chữ Y, quạt trần kêu rè, mùi canh chua, mẹ ngồi bàn ăn hai ghế? Hay nhà cha, tầng bốn, ban công cây bàng, tiếng Minh cười, ga trắng, trần trắng, không vết nứt? Hay phòng 302 này, giường tầng, quạt trần KTX, tiếng dế ngoài sân, tiếng Hải nấu mì lúc mười giờ đêm?

– Không nhiều.

Khánh trả lời. Tuấn gật, không hỏi thêm, quay lại đọc truyện tranh.

Khánh nằm xuống, nhắm mắt. Nghĩ: mình mười tám tuổi, đang bắt đầu thở. Thở chậm, thở nhẹ, thở kiểu người vừa ngoi lên mặt nước sau khi lặn quá lâu, mỗi hơi thở đều lạ, đều quý, đều kèm theo câu hỏi mà cậu chưa trả lời được:

Mình có quyền thở chưa?