Mẹ biết

Bữa cơm chiều hôm đó, mẹ hỏi nhẹ, kiểu hỏi bình thường, giữa tiếng đũa chạm bát.

– Cuối tuần gặp cha có vui không con?

Khánh đang gắp rau. Tay dừng giữa chừng, đũa kẹp miếng rau muống, nước nhỏ giọt xuống bàn. Cậu đặt rau vào bát, chậm, cẩn thận, như cố mua thêm vài giây để nghĩ.

– Dạ bình thường.

Mẹ ăn. Gắp thêm miếng thịt kho, nhai chậm, mắt nhìn bát cơm. Rồi hỏi tiếp, vẫn bằng giọng nhẹ đó, giọng như hỏi thời tiết, hỏi bài vở, hỏi không có gì:

– Cha có dẫn con đi đâu chơi không?

– Dạ đi ăn phở.

– Ăn phở à? Cha hồi trước cũng hay đi ăn phở sáng. Quán nào?

– Dạ quán gần phòng trọ cha.

– Ừ.

Im. Tiếng tivi kênh thời sự, ai đó đang nói về thời tiết, nắng, ba mươi sáu độ, gió nhẹ. Tiếng quạt trần quay. Tiếng hai mẹ con nhai cơm, đều, chậm, giữa phòng ăn nhỏ, ánh đèn vàng chiếu xuống mặt bàn, xuống hai bát cơm, xuống hai đôi đũa.

– Cha đi ăn một mình hả?

Câu hỏi đến nhẹ. Nhẹ như tất cả những câu hỏi trước đó, cùng giọng, cùng nhịp, cùng cách mẹ nhìn bát cơm mà không nhìn cậu. Nhưng Khánh biết đây không phải câu hỏi bình thường. Đây là câu hỏi mẹ đã muốn hỏi từ lâu, đã nén từ lâu, đã đợi từ lâu. Và mẹ hỏi bằng giọng nhẹ, bình thường, vì mẹ giỏi giấu, giống cậu, hoặc cậu giỏi giấu vì học từ mẹ.

Khánh nhìn bát cơm. Nhìn miếng rau muống xào. Nhìn tay mình cầm đũa, ngón tay nhỏ, gầy, móng cắt gọn. Nghĩ: nói hay không nói?

Không nói thì mẹ sẽ hỏi tiếp. Sẽ hỏi bằng giọng nhẹ hơn nữa, nhẹ đến mức cậu biết mẹ đang đau. Sẽ hỏi cho đến khi cậu nói, hoặc cho đến khi mẹ tự suy ra. Mẹ không ngu. Mẹ biết đọc mặt cậu, biết khi nào cậu nói dối, biết khi nào "bình thường" không phải bình thường.

Nói thì mẹ sẽ đau. Nhưng không nói thì mẹ sẽ hỏi cho đến khi đau hơn.

Khánh hít một hơi. Đặt đũa xuống. Nhìn mẹ.

– Dạ... cha có bạn gái rồi.

---

Mẹ đặt đũa xuống.

Không phải đặt mạnh, không phải ném. Đặt nhẹ, nhẹ đến mức đũa gần như không kêu khi chạm bát. Rồi mẹ ngồi đó, im, mắt nhìn bát cơm, tay đặt trên bàn, hai bên bát, mười ngón tay phẳng trên mặt gỗ. Không nhìn Khánh. Không nói. Chỉ ngồi.

Khánh nhìn mẹ. Nhìn khuôn mặt mẹ, mặt thanh, gầy, nếp nhăn nhẹ ở khóe mắt, tóc buộc gọn, tai lộ ra, bông tai nhỏ, bông tai cha tặng sinh nhật năm ngoái. Mặt mẹ không đổi. Không khóc, không giận, không méo. Phẳng. Phẳng hơn bình thường. Và Khánh biết, cái phẳng đó nguy hiểm hơn khóc, vì khóc thì còn thoát ra, còn phẳng thì nghĩa là mẹ đang giữ tất cả bên trong, giữ chặt, siết, không cho thoát.

Im lặng kéo dài. Mười giây. Hai mươi giây. Khánh đếm nhịp tim, đếm nhịp thở, đếm tiếng tivi đang nói về dự báo mưa ngày mai, đếm bất cứ gì để không phải ngồi trong im lặng này mà không làm gì.

Rồi mẹ hỏi, giọng vẫn phẳng:

– Con gặp chưa?

– Dạ... gặp rồi. Tuần trước.

– Tên gì?

– Dạ... cô Lan.

Mẹ gật nhẹ. Gật kiểu không phải đồng ý, mà kiểu nhận thông tin, kiểu người ta gật khi bác sĩ đọc kết quả xét nghiệm. Rồi mẹ hỏi thêm, vẫn giọng đó, bình, thản, đều:

– Cô ấy bao nhiêu tuổi?

– Dạ con không biết.

– Đẹp không?

Câu hỏi đó đau. Đau không phải vì câu hỏi, mà vì giọng mẹ hỏi, nhẹ, mỏng, như sợi chỉ kéo căng sắp đứt. Khánh nhìn xuống bàn, và trong khoảnh khắc đó, cậu ghét mình, ghét vì đã nói, ghét vì giờ phải trả lời những câu hỏi mà mỗi câu trả lời đều cắm thêm một mũi kim vào mẹ.

– Dạ con không để ý.

Nói dối. Cậu để ý. Cô Lan da trắng, tóc ngắn, mặt tròn, nụ cười lo lắng nhưng dịu. Cô không xấu. Và Khánh biết, nếu nói thật, mẹ sẽ tự so sánh, tự nhìn gương, tự hỏi "mình thiếu gì mà ông ấy đi tìm người khác." Nên cậu nói dối, nói dối cuối cùng của tối nay, nói dối cho mẹ đỡ đau dù biết mẹ sẽ tự tìm cách đau.

Mẹ không hỏi thêm. Ngồi im vài giây nữa, nhìn bát cơm, nhìn tay mình đặt trên bàn, nhìn bông tai cha tặng sáng loáng dưới ánh đèn. Rồi mẹ đứng dậy.

Đứng chậm, hai tay chống bàn, đẩy ghế ra, đứng. Nhìn Khánh một lần, nhanh, mắt lướt qua mặt cậu rồi quay đi, và trong tích tắc đó, cậu thấy mắt mẹ đỏ, đỏ nhẹ, mỏng, như lớp kính vỡ trước khi nước tràn.

– Mẹ biết rồi. Mẹ vào nghỉ.

Mẹ quay lưng, đi vào phòng. Đóng cửa. Nhẹ. Rất nhẹ.

---

Khánh ngồi lại bàn ăn.

Hai bát cơm. Một đã nguội. Đĩa rau muống xào gần đầy. Tô canh rau dền, hơi nước đã tan, mặt canh phẳng lì. Bữa cơm dở dang, giống bữa cơm đầu tiên khi cha mẹ thông báo ly hôn, giống tô canh chua mà Khánh không ăn hết, giống tất cả những bữa cơm trong ngôi nhà này, luôn thiếu, luôn dở, luôn kết thúc trước khi mọi người ăn xong.

Cậu ngồi đó, tay đặt trên bàn, nhìn bát cơm mẹ bỏ dở. Gạo trắng, vài hạt dính đũa, chưa ăn hết nửa. Mẹ ăn ít. Ngày càng ít. Gầy đi mà Khánh thấy nhưng không nói, vì nói thì mẹ sẽ cười bảo "mẹ đang giảm cân," và cả hai đều biết đó là nói dối.

Nếu mình không nói, mẹ sẽ không đau.

Ý nghĩ đó đến muộn, sau khi đã nói, và nó nặng hơn bất kỳ thứ gì cậu từng giữ trong ngăn kéo ngực. Vì lần này không phải giữ bí mật. Lần này cậu đã mở bí mật ra, chọn sai người, sai lúc, và lời nói đã thành mũi kim cắm vào mẹ, không rút lại được.

Cậu đứng dậy. Thu dọn bàn. Bọc cơm mẹ vào hộp, cất tủ lạnh. Rửa bát. Lau bàn. Tay làm quen rồi, tự động, không cần nghĩ. Rửa, lau, cất. Gọn gàng. Sạch sẽ. Giống một ngôi nhà bình thường, nếu không đếm cánh cửa phòng mẹ đang đóng, và sự im lặng đang dày hơn bất kỳ đêm nào trước đó.

Khánh rửa xong, đứng ở bồn rửa, tay ướt, nhìn ra cửa sổ bếp. Trời tối. Đèn hẻm vàng. Gió thổi qua khe cửa, mát, mang theo mùi mưa chiều chưa hết.

Cậu nghĩ: mình vừa làm gì?

Cậu vừa nói mẹ biết cha có người mới. Cậu vừa trở thành người đưa tin, tin xấu, tin đau, tin mà mẹ chưa sẵn sàng nghe. Và cậu không nói vì muốn mẹ đau. Cậu nói vì mẹ hỏi, và cậu mệt quá để nói dối thêm một lần nữa, và sự thật thoát ra không phải vì cậu chọn, mà vì ngăn kéo ngực đã đầy, và đầy thì tràn.

Nhưng mẹ không cần biết lý do. Mẹ chỉ biết: cha có người mới. Và con trai mẹ là người nói. Và trong đầu mẹ, câu hỏi sẽ bắt đầu quay: Khánh biết từ bao giờ? Tại sao không nói sớm? Con gặp người đó chưa? Người đó ra sao? Đẹp hơn mẹ không?

Những câu hỏi mà Khánh sợ, vì cậu biết câu trả lời cho từng câu, và mỗi câu trả lời đều sẽ đau.

Cậu lau tay. Tắt đèn bếp. Đi về phòng.

Ngang qua cửa phòng mẹ, cậu dừng lại. Áp tai vào cửa. Nghe.

Im. Không tiếng khóc. Không tiếng gì. Chỉ im. Và cái im đó còn đáng sợ hơn tiếng khóc lúc hai giờ sáng, vì tiếng khóc thì ít nhất mẹ còn thoát ra được, còn im thì mẹ đang giữ tất cả bên trong, và Khánh không biết mẹ giữ được bao lâu.

Cậu về phòng, đóng cửa, nằm xuống giường.

Mình đã nói rồi. Không rút lại được. Giờ phải sống với hậu quả.

---

Sáng hôm sau, mẹ dậy sớm hơn cậu.

Khi Khánh ra bếp, mẹ đã ngồi bàn, tách cà phê trước mặt, mắt nhìn ra cửa sổ. Ánh nắng sớm chiếu qua rèm mỏng, vàng nhạt, rọi lên mặt mẹ, lên những nếp nhăn quanh mắt mà cậu chưa bao giờ thấy rõ đến vậy. Mẹ gầy. Mẹ mệt. Và sáng nay, mặt mẹ sưng hơn bình thường, mắt hơi phù, kiểu sưng của người khóc nhiều rồi ngủ, hoặc không ngủ.

– Con dậy rồi hả? Mẹ nấu cháo, con ăn đi.

Nồi cháo trên bếp, đã sôi, mùi gạo thơm nhẹ. Mẹ nấu cháo. Mẹ dậy sớm, nấu cháo cho cậu, dù tối qua mẹ vào phòng đóng cửa, dù mắt mẹ sưng, dù cậu biết mẹ khóc. Mẹ vẫn nấu. Vì đó là điều mẹ làm, nấu cháo, nấu cơm, đi làm, rửa bát, giống một cỗ máy mà người ta vặn hết cót, chạy cho đến khi hết dây cót, không quan tâm bên trong đang gãy.

Khánh ngồi xuống, ăn cháo. Mẹ uống cà phê. Hai mẹ con ngồi trong bếp nhỏ, nắng sáng, gió nhẹ qua cửa sổ, mùi cháo nóng, mùi cà phê. Bình thường. Giống mọi sáng. Nhưng giữa hai người có một thứ mới: cả hai đều biết. Mẹ biết cha có người mới. Khánh biết mẹ biết. Và cả hai giả vờ tối qua không xảy ra chuyện gì, vì sáng nay vẫn phải đi học, vẫn phải đi làm, vẫn phải ăn cháo, vẫn phải sống.

– Mẹ đi làm nhé.

– Dạ.

Mẹ đứng dậy, cầm túi xách, đi ra cửa. Dừng lại, quay nhìn Khánh. Rồi nói, nhẹ, nhẹ hơn cả tiếng cửa khép:

– Con đừng lo cho mẹ. Mẹ không sao.

"Mẹ không sao." Câu nói dối quen thuộc nhất của mẹ. Và Khánh gật, "dạ," nụ cười nhỏ, mỏng, bản sao chính xác của nụ cười mẹ. Hai mẹ con cười giống nhau, nói dối giống nhau, giữ bí mật giống nhau. Hóa ra di truyền không chỉ cho mắt, cho mũi, cho hình dáng. Nó còn cho cả cách đau.

Mẹ đi. Cửa khép. Tiếng khóa ngoài. Tiếng dép lê trên cầu thang.

Khánh ngồi lại bàn bếp, tay ôm bát cháo đã nguội, nhìn chiếc ghế mẹ vừa ngồi, nhìn tách cà phê mẹ uống dở, vòng nước còn đọng ở đáy.

Mười ba tuổi, và Khánh bắt đầu hiểu rằng trong gia đình này, mỗi lời nói đều là một sự chọn phe, dù cậu không muốn chọn. Nói cho mẹ biết là chọn phe mẹ. Giữ bí mật cho cha là chọn phe cha. Và cậu, đứng giữa, không có phe nào để chọn, chỉ có hai bên đang chờ cậu nghiêng về.