Tân Sinh Viên

Sáng tháng chín, Sài Gòn nắng dịu hơn thường lệ, kiểu nắng mà nếu không nhìn lịch thì tưởng đã sang thu.

Mẹ đi cạnh Khánh, xách giỏ nhựa đựng bánh mì, chai nước, thêm hộp sữa tươi không đường. Áo sơ mi trắng, quần tây đen, dép có quai hậu. Mẹ chọn đôi dép đó vì đi được lâu, không đau chân, không phải loại đẹp nhưng là loại chịu được. Bốn mươi mốt tuổi, mẹ đã quen chọn đồ vì chịu được thay vì vì thích. Tóc mẹ búi thấp, gọn, vài sợi bạc ở thái dương mà Khánh không nhớ có từ bao giờ, có lẽ từ lâu rồi, có lẽ từ cái đêm mẹ đổ tô canh chua sau hai ngày.

Cổng trường Đại học Kiến trúc, Q.Thủ Đức. Rộng. Sân lát gạch đỏ, hàng cây sao cao, bóng cây rải trên mặt sân, gốc to, vỏ sần, kiểu cây đã đứng đây từ trước khi trường xây, kiểu cây nhìn bao nhiêu thế hệ sinh viên bước qua cổng rồi bước đi. Phía xa là dãy giảng đường bê tông xám, ban công treo băng rôn "Chào mừng tân sinh viên" nền đỏ chữ vàng, vải rủ nhẹ trong gió. Sinh viên mới đi thành nhóm, cha mẹ đi cạnh, có người bưng hoa, có người kéo vali. Tiếng cười, tiếng gọi, tiếng xe máy ngoài cổng, tiếng loa phát thanh đọc danh sách phòng đăng ký. Khánh nhìn quanh, thấy mọi người trông vui, trông bình thường, trông kiểu mười tám tuổi bước vào đại học: háo hức, hơi sợ, hơi hãnh diện.

Khánh đỗ ngành Thiết kế Nội thất. Điểm vừa đủ, không cao, không thấp, vừa đủ để qua, kiểu mọi thứ trong đời Khánh: vừa đủ. Cậu chọn ngành này vì thích vẽ, thích sắp xếp, thích cái cảm giác nhìn một căn phòng trống rồi tưởng tượng nó sẽ trông thế nào khi có người ở. Thích từ hồi nhỏ, từ khi ngồi ở nhà mẹ nhìn quanh và tự hỏi nếu kê lại bàn ăn về góc cửa sổ, nếu treo thêm rèm, nếu sơn lại tường, liệu căn nhà có bớt buồn không. Không bớt, cậu biết. Nhưng thói quen tưởng tượng đó đã ở lại, đã thành thứ cậu muốn học. Chọn vì thích, không phải vì ai bảo. Có lẽ đây là một trong số ít những quyết định mà Khánh tự chọn cho mình.

Mẹ nhìn quanh, mắt hơi nheo vì nắng, miệng cười nhỏ. Mẹ ít khi ra ngoài Bình Thạnh, Thủ Đức với mẹ là xa, kiểu xa mà phải bắt hai tuyến xe buýt mới tới. Mẹ đứng cạnh hàng cây sao, tay ôm giỏ trước bụng, nhìn Khánh, rồi nhìn cổng trường, rồi nhìn Khánh lại, rồi nhìn xuống đất, rồi lại nhìn Khánh. Mẹ nhìn nhiều lần, kiểu nhìn của người đang cố ghi nhớ.

– Con lớn rồi.

Mẹ nói, giọng nhẹ, giọng người đang nói với chính mình nhiều hơn là nói với con. Khánh nghe, cười, nói "dạ." Mẹ cười theo, nhưng mắt có vệt gì đó, không phải nước, chỉ là bóng, bóng của một thứ gì đó mà mẹ giữ lại, không để rơi. Mẹ giữ giỏi. Mẹ luôn giữ giỏi.

– Chụp ảnh với mẹ đi con.

Khánh lấy điện thoại, nhờ một phụ huynh đứng gần chụp giúp. Mẹ đứng cạnh, tay đặt lên vai con, tay kia buông xuống, lưng thẳng, cười. Khánh cao hơn mẹ rồi, cao hơn từ lúc nào không biết, có lẽ từ năm lớp mười, nhưng bây giờ đứng cạnh, Khánh mới thấy rõ: mẹ nhỏ. Mẹ nhỏ hơn trong trí nhớ cậu, nhỏ hơn cái bóng mẹ in trên tường bếp những đêm cậu thấy mẹ ngồi một mình. Khánh cười theo. Một kiểu ảnh rất bình thường: mẹ và con trai trước cổng đại học, nắng xiên, cây sao đằng sau.

Nhưng ảnh chỉ có hai người.

Mẹ về trước. Xin phép, nói "mẹ phải đi làm chiều." Khánh biết mẹ không đi làm chiều thứ bảy. Mẹ về vì mẹ biết cha sẽ đến. Không ai nói, không ai nhắn, nhưng hai người ngầm hiểu: không cùng lúc, không cùng khung hình. Luật bất thành văn, năm năm, cả ba người đều thuộc.

Mẹ ôm Khánh ở cổng. Ôm nhanh, ôm nhẹ, ôm kiểu mẹ ôm: không chặt, không lâu, nhưng tay bóp vai con một cái, rồi buông. Buông kiểu buông của người đã quen buông, đã buông chồng, buông căn bếp ba người, buông đôi đũa thứ ba, và giờ đang tập buông con trai ra Thủ Đức.

– Ăn uống đàng hoàng nhé. Thiếu gì gọi mẹ.

– Dạ.

Mẹ quay đi. Dép quai hậu bước trên gạch đỏ, lưng hơi còng hơn lúc đến, hoặc Khánh tưởng vậy, hoặc mẹ chỉ mệt, hoặc mẹ cúi đầu vì nắng. Giỏ nhựa trên tay mẹ nhẹ hơn lúc đi, vì đã để lại bánh mì và hộp sữa cho con, giỏ bây giờ chỉ còn chai nước đã uống nửa. Mẹ không quay lại. Mẹ đi thẳng ra cổng, qua đường, vào trạm xe buýt, đứng đợi, nhỏ dần giữa đám đông. Áo trắng mẹ mờ đi giữa những chiếc áo khác, rồi mất hẳn khi xe buýt đến, mẹ bước lên, cửa đóng, xe chạy.

Khánh đứng nhìn. Đứng cho đến khi xe buýt rẽ trái, khuất sau dãy phố. Đứng thêm một lúc nữa, nhìn trạm xe trống, rồi quay lại.

Cha đến mười lăm phút sau. Xe máy, áo polo xanh, quần kaki, tóc cắt ngắn, mặt tươi. Cha bốn mươi bảy tuổi nhưng trông trẻ hơn, trẻ kiểu người đã bước qua rồi, đã xây lại rồi, đã "ổn" rồi. Lan không đi cùng, Minh cũng không, chỉ cha, một mình. Có lẽ cha cũng hiểu: ngày này nên là cha và con, không cần thêm ai.

– Khánh.

Cha gọi, bước nhanh qua sân, tay cầm phong bì trắng, nhìn quanh, nhìn cổng trường, nhìn giảng đường, nhìn con trai, gật, kiểu cha gật khi thấy thứ gì đó đúng, kiểu gật mãn nguyện.

– Mẹ con vừa đi hả?

– Dạ.

Cha gật tiếp. Không hỏi thêm. Cha biết. Hai người không hẹn nhưng đã hiểu từ lâu: đến lượt ai thì người đó đến, không chồng chéo, không va nhau.

Cha đưa phong bì. Khánh cầm, biết là tiền, không đếm, bỏ vào túi ba lô. Cha nhìn cổng trường, nhìn lên tầng giảng đường, nhìn hàng cây sao, nhìn sinh viên qua lại.

– Cô Lan gửi lời chúc con. Minh nhắn "anh Hai."

Khánh cười nhỏ. Cười vì Minh, vì cậu bé ba tuổi có lẽ không biết anh đi đại học nghĩa là gì, chỉ biết anh không ở nhà.

– Ngành thiết kế, tốt. Con giỏi vẽ mà.

– Dạ.

Cha đặt tay lên vai Khánh, nắm nhẹ, giữ một giây, rồi buông. Tay cha nặng hơn tay mẹ, rộng hơn, nhưng buông cũng nhanh.

– Chụp cái ảnh đi.

Khánh lấy điện thoại, nhờ một sinh viên đi ngang. Cha đứng cạnh, tay đặt lên vai phải con, lưng thẳng, cười rộng. Khánh cười theo. Cùng cái cổng. Cùng hàng cây sao. Cùng ngày. Cùng nụ cười. Nhưng tay cha đặt vai phải, tay mẹ đặt vai trái. Hai bên. Luôn hai bên.

Ảnh chỉ có hai người.

Cha đi. Dặn dò vài câu: "Cần gì gọi cha, cha ở gần." "Gần" theo nghĩa của cha là Q.7, nửa thành phố, xe buýt bốn mươi lăm phút. Nhưng cha nói "gần" và tin là gần. Cha tin nhiều thứ: tin gia đình ổn, tin Khánh ổn, tin mọi thứ ổn. Cha luôn tin, luôn lạc quan, luôn nhìn về phía trước, kiểu người đã đi qua rồi và nghĩ ai cũng đi qua được. Cha bước lên xe máy, nổ máy, vẫy tay, quay xe, đi. Tiếng xe máy xa dần, lẫn vào tiếng xe cộ ngoài đường, rồi mất.

Khánh đứng giữa sân trường, một mình. Ba lô trên lưng, phong bì trong túi, hai tấm ảnh trong điện thoại.

Hai tấm.

Cậu mở xem lại. Vuốt qua vuốt lại. Tấm với mẹ: mẹ cười, mắt hơi nheo, tay đặt trên vai trái cậu, tóc búi thấp, áo trắng. Tấm với cha: cha cười, tay đặt trên vai phải cậu, áo polo xanh, mắt sáng. Cùng cái cổng. Cùng hàng cây sao. Cùng ngày. Khánh đứng giữa, cùng nụ cười, cùng kiểu đứng, cùng chiếc áo sơ mi mẹ ủi sáng nay.

Hai tấm ảnh giống nhau đến kỳ lạ. Chỉ khác người đứng bên cạnh. Chỉ khác bên trái hay bên phải. Chỉ khác áo trắng hay áo xanh.

Và không bao giờ cùng khung hình.

Khánh cất điện thoại. Đứng thêm một lúc giữa sân trường, nhìn quanh. Nắng đã dịu, gió thổi nhẹ qua hàng cây sao, lá xào xạc, bóng lá trên gạch đỏ lay nhẹ. Một gia đình đi ngang, cha mẹ đi hai bên con gái, cả ba cười, mẹ xách giỏ, cha cầm hoa, con gái ở giữa, ba người cùng khung hình, cùng bước chân, cùng hướng. Khánh nhìn, rồi quay đi.

Quay lại sảnh đăng ký, xếp hàng, điền phiếu, lấy thẻ sinh viên, nhận lịch học. Bình thường. Sinh viên mới, ngày đầu, mọi thứ bắt đầu. Xung quanh, bạn bè mới cười nói, hỏi han, trao đổi số điện thoại. Khánh làm theo, lịch sự, đúng lúc.

Nhưng trong đầu, hai tấm ảnh nằm cạnh nhau, trong cùng bộ nhớ, cách nhau mười lăm phút, cùng cái cổng, cùng ngày nắng, không bao giờ cùng khung hình. Và Khánh đứng giữa, đứng giữa cả trong ảnh lẫn ngoài đời, chỗ đứng mà cậu biết thuộc lòng từ năm mười ba tuổi, chỗ đứng mà cậu chưa bao giờ muốn nhưng chưa bao giờ rời.

Mười tám tuổi. Đại học. Trang mới.

Nhưng cậu mang theo cũ.