Tiệc

Cha mở cửa, và mọi thứ dừng lại.

Cha nhìn mẹ. Mẹ nhìn cha. Hai người đứng cách nhau một bậc thềm, một khoảng cách ngắn mà dài hơn hai năm. Cha mặc áo sơ mi xanh đậm, tay cầm ly, miệng còn cười, nhưng nụ cười cứng dần, chậm dần, rồi tắt.

– Hà?

Giọng cha hỏi. Không giận. Không vui. Chỉ hỏi, kiểu người mở cửa thấy ai đó không nên ở đây nhưng đang ở đây.

– Chúc mừng sinh nhật anh Hùng.

Giọng mẹ quá lịch sự, lịch sự kiểu người nói với đồng nghiệp không thân, kiểu khoảng cách được đo bằng từng chữ, từng dấu phẩy. Mẹ đưa tay, trong tay là bịch trái cây, chôm chôm và nhãn, mua ở chợ Bà Chiểu sáng nay. Khánh biết vì cậu thấy mẹ bỏ vào túi trước khi đi.

Cha cầm bịch trái cây, nhìn mẹ, rồi nhìn Khánh. Mắt cha nói: sao con làm vậy? Khánh tránh mắt cha, nhìn xuống, nhìn bậc thềm, nhìn chậu cây.

– Con rủ mẹ ghé chúc cha. Mẹ chỉ ở một chút.

Cha không nói gì. Đứng sang bên, mở rộng cửa. Mẹ bước vào.

---

Phòng khách nhà cha sáng, rộng, quạt trần quay nhẹ, đèn vàng ấm. Bàn dài kê giữa, phủ khăn trắng, bày đĩa trái cây, bánh kem nhỏ, chai rượu vang, ly thủy tinh. Sáu, bảy người ngồi quanh bàn, bạn cha, đồng nghiệp, hai cặp vợ chồng trung niên. Tiếng cười đang lớn bỗng nhỏ dần khi mẹ bước vào, giống âm lượng ai vặn xuống, từ từ, không tắt hẳn nhưng đủ khác.

Và cô Lan. Đứng ở góc bàn, tay cầm đĩa, đang dọn. Mặc áo bông nhỏ, quần lụa, tóc búi gọn, mặt tròn, mắt to. Nhìn thấy mẹ, cô Lan đứng dậy, đĩa trong tay hơi nghiêng, mắt mở rộng, nhìn mẹ, nhìn cha, nhìn Khánh, rồi nhìn lại mẹ.

Hai phụ nữ nhìn nhau.

Im lặng. Ba giây. Nặng như ba năm.

Khánh đứng ở cửa, nhìn mẹ nhìn cô Lan, nhìn cô Lan nhìn mẹ, và cảm thấy không khí trong phòng đổi, đổi thật sự, từ ấm sang lạnh, từ vui sang cứng. Cha đứng giữa, ly trong tay, mặt khó đọc. Khách nhìn nhau, có người biết, có người đoán, có người chỉ thấy lạ.

Cô Lan cúi nhẹ.

– Chào chị.

Hai chữ. Giọng cô nhỏ, nhẹ, run ở cuối. "Chị." Gọi vợ cũ của chồng bằng "chị," đúng, lịch sự, nhưng chữ đó nặng trong phòng này, nặng hơn bất kỳ chữ nào, vì nó xác nhận: cô biết mẹ là ai, mẹ biết cô là ai, và cả phòng biết cả hai biết.

Mẹ gật. Nhẹ. Mặt không đổi.

– Chào em.

"Em." Mẹ gọi Lan bằng "em." Bình thường. Đúng tuổi. Nhưng giọng mẹ có gì đó sắc ở rìa, mỏng, kiểu dao mới mài, trông bình thường nhưng chạm vào thì đứt. Khánh nghe và bụng thắt lại.

Cha kéo ghế.

– Hà ngồi đây. Con, con ngồi cạnh mẹ.

Mẹ ngồi. Lưng thẳng. Tay đặt trên đùi, ngón khép. Nhìn quanh bàn, nhìn khách, nhìn phòng khách, nhìn tủ kính, nhìn ảnh cưới cha và Lan treo trên tường. Ảnh cưới. Cha mặc vest, Lan mặc áo dài đỏ, hai người cười, nền là hoa.

Khánh thấy mắt mẹ dừng ở ảnh đó. Dừng một giây. Rồi quay đi.

---

Tiệc tiếp tục. Cha rót rượu, nói vài câu, cảm ơn bạn bè, cảm ơn mọi người. Khách chúc, cụng ly, cười. Cô Lan đi lại giữa bếp và bàn ăn, dọn thêm đĩa, rót thêm nước, kiểu người chủ nhà quen tay, quen bước, quen vị trí.

Mẹ ngồi, uống nước lọc, không uống rượu. Mỉm cười khi khách nói chuyện, gật khi ai đó hỏi, trả lời ngắn, lịch sự, đúng mức. Khánh ngồi cạnh, ăn ít, nói ít, mắt liếc qua liếc lại giữa mẹ và phần còn lại của bàn ăn.

Một bác gái ngồi đối diện hỏi mẹ:

– Chị là bạn anh Hùng hả?

Im lặng. Ngắn thôi, nhưng Khánh nghe rõ.

– Dạ. Tôi là mẹ Khánh.

Mẹ trả lời bằng câu ngắn nhất có thể, câu vừa đúng vừa tránh, vừa không nói dối vừa không nói hết. "Mẹ Khánh." Không phải "vợ cũ," không phải "bạn," không phải gì cả. Chỉ là mẹ Khánh. Xác định mình qua con, vì ngoài con, mẹ không có tên gọi nào trong căn nhà này.

Bác gái gật, cười, nói "Khánh ngoan quá," rồi quay sang chuyện khác. Nhưng Khánh thấy bác liếc qua Lan, rồi liếc lại mẹ, rồi hiểu. Mọi người hiểu. Không ai nói, nhưng mọi người hiểu.

Cô Lan bưng ra đĩa bánh. Đặt giữa bàn, nhẹ nhàng, tay không run, mặt bình thường. Khánh nhìn cô, thấy cô cố, cố giống như ngày thường, cố không nhìn mẹ quá lâu, cố không để ai thấy mình lúng túng.

Mẹ nhìn đĩa bánh. Nhìn cô Lan. Rồi nói, giọng nhẹ, bình thường, kiểu bình thường mà ai cũng biết là không bình thường:

– Nhà mới đẹp quá nhỉ. Anh Hùng giỏi ghê.

Câu khen. Nghe là khen. Nhưng Khánh nghe và hiểu: câu đó không phải khen. Câu đó là: cha xây nhà mới, bỏ nhà cũ, bỏ người cũ, xây đẹp, xây mới, xây với người mới, còn mẹ ở nhà cũ, nồi cũ, bếp cũ, tủ lạnh trống. Câu đó là mũi kim, nhỏ, mỏng, đâm nhẹ mà đau, kiểu đau mà người bị đâm cũng không chắc mình bị đâm hay mình đang tưởng tượng.

Cha cười gượng.

– Cũng bình thường thôi.

Mẹ gật. Nhìn quanh.

– Tủ lạnh to quá. Chắc đủ cho cả tuần.

Lại khen. Lại bình thường. Lại nhẹ. Nhưng Khánh biết mẹ đang nghĩ gì: tủ lạnh nhà mẹ trống một nửa, mẹ ăn mì gói trưa thứ bảy, mẹ mua đồ ở chợ đầu hẻm, đủ bữa, không dư. Còn đây, tủ đầy, bếp mới, nồi mới, đĩa mới, khăn bàn trắng.

Cô Lan đứng ở góc bếp, im, tay xếp đĩa trên kệ. Khánh thấy vai cô hơi cứng, lưng hơi gồng, kiểu người đang cố giữ bình tĩnh mà muốn biến mất.

Mẹ nói tiếp, giọng vẫn nhẹ:

– Cô Lan nấu ăn giỏi, phải không con?

Câu hỏi hướng về Khánh. Mẹ hỏi Khánh, nhưng nhìn Lan. Khánh nuốt, mồ hôi ở lòng bàn tay.

– Dạ. Cô nấu... bình thường.

"Bình thường." Từ an toàn nhất. Không khen, không chê, không thiên bên nào. Nhưng mẹ đã nghe "cô Lan nấu canh bầu ngon" tuần trước, và "bình thường" bây giờ nghe như nói dối.

Mẹ cười. Cười nhẹ, cười mỏng, cười kiểu mẹ cười khi mẹ đau mà không muốn ai biết.

– Mẹ biết. Mẹ biết cô nấu ngon. Con không cần giấu mẹ.

Phòng im. Cha nhìn mẹ. Lan nhìn xuống. Khách nhìn nhau. Khánh nhìn đĩa bánh trước mặt, thấy lớp kem trắng, thấy mấy trái dâu đỏ, thấy nến chưa thắp, và thấy: kế hoạch của cậu đang sụp.

Cô Lan bỏ vào bếp.

Nhẹ, không ồn, không kéo ghế, chỉ đứng dậy, quay lưng, bước qua cánh cửa bếp. Khánh nhìn theo, thấy vai cô run nhẹ trước khi cánh cửa khép lại.

Cha đứng giữa bàn, nhìn cửa bếp, nhìn mẹ, nhìn con, mặt cha nặng, kiểu nặng mà Khánh chưa thấy bao giờ. Cha đứng giữa hai phụ nữ, giữa vợ cũ và vợ mới, giữa quá khứ và hiện tại, và Khánh nhìn cha, bỗng thấy: giống y mình.

Cha cũng đứng giữa. Cha cũng không biết nên ngồi bên nào. Cha cũng giữ, cũng cân, cũng chia. Chỉ khác là cha lớn hơn, đã chọn, đã bước, còn Khánh thì chưa, vẫn kẹt, vẫn đứng, vẫn hy vọng rằng mọi người sẽ tự ổn nếu ngồi cùng bàn.

Mẹ đặt ly nước xuống. Đứng dậy.

– Mẹ về trước, con.

Giọng mẹ bình tĩnh. Không giận. Không khóc. Bình tĩnh kiểu đã giữ đủ rồi, đã ở đủ rồi, đã chịu đủ rồi. Mẹ cầm túi, gật chào khách, nói "cảm ơn, tôi có việc," rồi bước về phía cửa.

Khánh đứng dậy theo.

– Con đi với mẹ.

Cha nhìn Khánh, muốn nói gì, nhưng không nói. Khánh nhìn cha, muốn xin lỗi, nhưng không xin. Hai cha con nhìn nhau qua bàn tiệc, qua ly rượu, qua đĩa bánh kem chưa cắt, và hiểu rằng bữa tiệc này đã xong, dù mới bắt đầu.

Mẹ ra cửa. Khánh theo. Cánh cửa đóng lại sau lưng, và tiếng cười trong nhà không vang lên lại.