Mười ba tuổi

Mai Anh đã về.

Khánh nằm trên sofa, mùi nước hoa nhẹ của cô còn vương trên gối tựa, mùi dầu ăn phảng phất trong phòng, mùi canh chua đã nguội nhưng vẫn thoảng, mùi me chua, mùi chiều nay, mùi bình thường. Đèn bếp tắt, chỉ còn đèn hẻm hắt qua cửa sổ, vàng nhạt, đủ để cậu nhìn thấy trần nhà.

Trần nhà phòng thuê quận 3. Tường vôi cũ, hơi ẩm ở góc, có một vết ố nhỏ hình bầu dục gần quạt trần. Không có vết nứt chữ Y. Không có gì giống trần nhà căn hộ Bình Thạnh, nơi Khánh mười ba tuổi nằm ngủ rồi bị đánh thức bởi tiếng khóc của mẹ lúc hai giờ sáng.

Mười ba tuổi.

Khánh nhắm mắt nhưng không ngủ được. Đầu không ồn, không xoay, không giận, không buồn, chỉ tĩnh. Tĩnh kiểu tĩnh sau cơn bão, kiểu tĩnh mà cây vẫn nghiêng, nước vẫn ngập, nhưng gió đã thôi. Và trong cái tĩnh đó, ký ức hiện ra, không phải ùa về, không phải dội xuống, mà hiện, nhẹ, từ từ, như những tấm phim trượt qua.

Mười ba tuổi. Thứ bảy. Tháng ba. Năm 2011. Bữa cơm cuối cùng có ba người. Canh chua cá lóc. Cha ngồi đối diện, mẹ ngồi cạnh. Cha nói: "Cha mẹ sẽ sống riêng." Mẹ không nhìn ai. Khánh không hiểu. Không hiểu nhưng biết, biết kiểu trẻ con biết, biết bằng bụng chứ không bằng đầu, biết vì mẹ đã khóc nhiều đêm trước đó, biết vì cha đã về muộn nhiều tuần trước đó, biết vì đôi đũa thứ ba trên bàn đã lâu không ai cầm đúng kiểu cầm của người muốn ở lại.

Khánh mở mắt, nhìn trần nhà.

Mười ba tuổi, mình quyết định đứng giữa.

Không ai bảo. Không ai nói "con phải làm cầu nối." Cha không giao. Mẹ không nhờ. Chỉ là, một đứa trẻ mười ba tuổi nghe mẹ khóc lúc hai giờ sáng, nghe cha dọn đồ bằng chiếc vali xám, nhìn bộ đũa bốn đôi bị cắt còn ba, rồi tự nghĩ: mình phải giữ.

Giữ gì? Giữ ai? Khánh mười ba tuổi không biết. Chỉ biết mẹ buồn thì cậu nấu cơm. Cha đi thì cậu gọi. Mẹ khóc thì cậu đắp chăn. Cha cưới vợ mới thì cậu đi dự. Mẹ ghen thì cậu im. Cha trách thì cậu xin lỗi. Cậu chạy qua chạy lại giữa hai ngôi nhà, bốn mươi lăm phút xe buýt mỗi chiều, mỗi thứ bảy, mỗi chủ nhật, suốt mười một năm. Không ai bắt, nhưng cũng không ai bảo dừng.

Không ai bảo dừng. Ba chữ đó nằm trong ngực Khánh, nặng, kiểu nặng mà cậu không nhận ra cho đến tối nay.

Mười bốn tuổi. Cậu đã biết im. Biết không kể chuyện nhà cha cho mẹ nghe, không kể chuyện mẹ cho cha biết. Biết cười bằng cái cười "không sao đâu," biết trả lời "bình thường" khi cô giáo hỏi, biết nói "cha đi công tác" khi bạn bè hỏi, biết giấu bài kiểm tra bốn điểm vì không muốn ai thêm lo. Mười bốn tuổi, Khánh đã biết gánh mà không kêu, biết mệt mà không nói, biết đau mà tự chữa bằng cách đắp chăn cho mẹ rồi quay vào phòng, tắt đèn, nằm im.

Mười lăm tuổi. Bữa sinh nhật cha, Khánh rủ mẹ đến. Sai lầm. Mẹ nói đá xoáy cô Lan. Cô Lan khóc, vào bếp. Cha trách Khánh. Ba mũi dùi, một chiều. Ba người lớn, ai cũng đau, ai cũng tức, ai cũng cần người nghe, và ba người đều chọn Khánh. Cậu xin lỗi mẹ. Xin lỗi cha. Xin lỗi cô Lan. Ba lần xin lỗi trong một ngày, không có lần nào ai hỏi "con có sao không."

Không ai hỏi.

Mười sáu tuổi. Gia Minh ra đời. Khánh bế em, em bấm tay, cô Lan cười thật sự lần đầu tiên trước mặt cậu. Khánh nhìn em, nhìn đôi mắt nhỏ xíu đang nhắm, và tự nhủ: "Không bao giờ bỏ em." Câu đó đẹp. Câu đó đúng. Nhưng câu đó cũng là thêm một sợi dây, thêm một người cậu phải giữ, thêm một lý do để không bao giờ dừng chạy. Cậu xóa ảnh hai anh em trên xe buýt về nhà mẹ, sợ mẹ thấy. Xóa ảnh thành thói quen. Xóa niềm vui thành phản xạ.

Mười tám tuổi. Mẹ bệnh, bỏ thi giữa kỳ, trượt môn. Cô Hương giữ lại hỏi: "Em có ổn không?" Khánh trả lời: "Dạ ổn, em bận chút thôi." Tối đó nằm ký túc xá, nhìn trần nhà, trần trắng, sạch, không vết nứt chữ Y. Nghĩ: mười tám tuổi, trượt môn, không ai biết, Khánh không khóc, chưa.

Mười tám tuổi. Quán cà phê cuối hẻm, bốn ngàn đồng, chiều thứ năm. Mai Anh ngồi đối diện, nghe cậu kể chuyện cha mẹ ly hôn lần đầu tiên kể cho ai không phải gia đình. Mai Anh không nói "tội nghiệp." Không nói "mạnh mẽ lên." Chỉ nói: "Quen không có nghĩa là ổn." Năm chữ. Cậu nghe xong, cầm ly cà phê, tay run nhẹ, run kiểu run mà không ai thấy ngoại trừ Mai Anh, và cô nhìn tay cậu, nhìn nhưng không cầm, chỉ nhìn, để cậu tự run, tự hết.

Mười chín tuổi. Cậu khóc lần đầu tiên. Trên hành lang ký túc xá, mưa, gọi Mai Anh. "Em ở đây." Hai chữ. Hai chữ đó giữ cậu lại, không phải vì chúng mạnh, mà vì chúng thật.

Và bây giờ. Hai mươi bốn tuổi. Bốn ngày sau khi quát "THÔI ĐI!" trong phòng bệnh. Bốn ngày sau khi lần đầu tiên nói thật với cha mẹ. Bốn ngày nằm ở phòng thuê quận 3, nấu cơm một mình, ăn một mình, rửa bát một mình. Bốn ngày mà mẹ nhắn "mẹ biết mẹ sai" và cha nhắn "cha đợi" và cô Lan nhắn "cô hiểu" và cậu đọc hết, không trả lời, không phải vì ghét, mà vì lần đầu trong đời cậu cho phép mình không phản xạ chạy đến khi ai đó cần.

Khánh nằm nhìn trần nhà. Vết ố hình bầu dục gần quạt trần. Đèn hẻm vàng nhạt.

Mình đã sống mười một năm theo cách này.

Mười một năm chạy qua chạy lại. Mười một năm "để con lo." Mười một năm nấu cơm cho mẹ, bế em cho cha, xin lỗi cô Lan, im lặng trước bạn bè, giấu bài kiểm tra, xóa ảnh, nói dối, cười "không sao," gật "bình thường," trượt môn, không khóc, không kêu, không dừng. Mười một năm mà mỗi lần gia đình đau, Khánh chạy đến, gánh, mệt, im, rồi lặp lại. Vòng tròn. Không ai vẽ. Cậu tự vẽ.

Mình tự chọn.

Câu đó đúng. Không ai ép. Cha không bảo "con phải làm cầu nối." Mẹ không bảo "con phải chọn phe." Cô Lan không bảo "con phải yêu cô." Gia Minh không bảo "anh phải bế em." Không ai. Cậu tự chọn vì mười ba tuổi, đứng giữa hai người lớn đang đổ vỡ, cậu không biết làm gì khác ngoài giữ.

Nhưng tự chọn không có nghĩa là đúng.

Khánh ngồi dậy. Sofa cũ, vải xám sờn, chỗ tay vịn bên phải đã in hình khuỷu tay cậu. Phòng tối, chỉ ánh đèn hẻm, chỉ mùi canh chua còn phảng phất, chỉ tiếng quạt trần quay đều.

Một đứa trẻ mười ba tuổi quyết định gánh. Và không ai bảo đứa trẻ đó dừng. Mười một năm.

Cậu nhìn tay mình. Hai bàn tay thợ vẽ, ngón dài, vết chai nhẹ ở ngón giữa bên phải vì cầm bút chì nhiều, vết mực còn dính ở mu bàn tay trái từ buổi chiều phác bản vẽ. Hai bàn tay đã nấu cơm cho mẹ từ năm mười ba, đã bế em từ năm mười sáu, đã cầm hai cái điện thoại từ năm mười lăm, đã xóa ảnh, đã gọi cha, đã đắp chăn, đã rửa bát, đã vẽ nhà cho người khác sống. Hai bàn tay chưa bao giờ vẽ một căn phòng cho mình.

Khánh đứng dậy, đi ra ban công nhỏ. Ban công hẹp, vừa đủ đặt một chậu cây sả mà Mai Anh mang đến tháng trước. Hẻm quận 3 về khuya, yên, chỉ có tiếng xe máy thỉnh thoảng chạy qua, tiếng chó sủa xa xa, tiếng ai đó mở cửa rồi đóng lại. Gió nhẹ. Gió Sài Gòn tháng tám, ấm, hơi ẩm, mang mùi nhựa đường và mùi hoa sữa ai đó trồng trước nhà cuối hẻm.

Cậu đứng đó. Hít thở. Không nghĩ đến mẹ. Không nghĩ đến cha. Không nghĩ đến cô Lan, Gia Minh, bệnh viện, tiếng quát, tiếng khóc. Chỉ đứng. Chỉ thở. Chỉ nghe gió và tiếng Sài Gòn về khuya.

Mười ba tuổi, mình quyết định đứng giữa. Hai mươi bốn tuổi, mình nhận ra: quyết định "dũng cảm" của một đứa trẻ đã ăn mòn mình suốt mười một năm.

Không phải ai sai. Cha không sai khi yêu Lan. Mẹ không sai khi đau. Cô Lan không sai khi sợ. Gia Minh không sai khi cần anh. Và Khánh mười ba tuổi không sai khi chọn gánh, vì lúc đó cậu không biết cách nào khác. Nhưng Khánh hai mươi bốn tuổi biết. Biết rằng cậu đã giữ quá lâu. Biết rằng cái giữ đó không cứu ai, chỉ mòn cậu. Biết rằng mỗi lần cậu chạy đến, cha mẹ không bao giờ phải tự đối mặt với nhau, không bao giờ phải tự nói chuyện, không bao giờ phải tự chịu trách nhiệm cho nỗi đau mà họ gây ra cho nhau, vì đã có Khánh ở giữa, đã có Khánh truyền lời, đã có Khánh xin lỗi thay, đã có Khánh gánh.

Mình không phải cầu nối. Mình là đệm giảm chấn. Và mình đã mòn.

Gió thổi. Chậu sả rung nhẹ, lá sả dài nghiêng về một phía. Khánh nhìn lá sả, nhìn cái cách nó nghiêng theo gió, nghiêng nhưng không gãy, nghiêng rồi thẳng lại khi gió qua. Cậu muốn được như vậy, nghiêng mà không gãy, mềm mà không mất gốc.

Nhưng trước hết, cậu phải ngừng gánh.

Khánh quay vào trong, đóng cửa ban công. Phòng tối. Mùi canh chua đã nhạt. Mùi sả từ ngoài vẫn phảng phất trên tay cậu vì vừa chạm lá. Cậu nằm lại sofa, kéo chăn, nhắm mắt.

Ngày mai. Cậu sẽ gọi. Sẽ nói. Không phải nói "con ổn," không phải nói "để con lo," mà nói thứ mà mười một năm cậu chưa bao giờ nói: không.

Không, con không phải điện thoại viên. Không, con không truyền lời. Không, con không chọn phe. Không.

Chữ "không" nằm trong đầu Khánh, mới, lạ, nhẹ hơn cậu tưởng. Cậu nghĩ mình sẽ sợ, sẽ run, sẽ nghĩ mình ích kỷ. Nhưng không. Chỉ nhẹ. Nhẹ kiểu nhẹ khi buông một thứ cầm quá lâu, nhẹ kiểu nhẹ mà phải buông rồi mới biết nặng bao nhiêu.

Khánh ngủ. Lần đầu tiên trong bốn đêm, ngủ mà không nằm im nhìn trần. Ngủ vì mệt, vì nhẹ, vì biết ngày mai phải làm gì. Ngủ trong phòng thuê quận 3, một mình, không ai bên cạnh, nhưng không cô đơn.

Gió ngoài hẻm vẫn thổi. Lá sả vẫn nghiêng. Và trần nhà trên đầu cậu vẫn không có vết nứt chữ Y.

Không cần có.