Mẹ ngồi bếp

Khánh về muộn.

Tám giờ tối, thứ bảy, mùa mưa. Khánh xuống xe buýt ở trạm đường Bạch Đằng, đi bộ vào hẻm, qua tiệm tạp hóa bà Năm đã đóng cửa, qua nhà hàng xóm đèn xanh tivi lọt qua cửa sổ, qua con mèo mướp nằm trước hiên nhà ai. Hẻm tối, đèn đường vàng nhạt, mùi đất ướt sau mưa, mùi lá bàng rụng, mùi bếp ai nấu cơm tối.

Cậu về muộn vì ở nhà cha lâu hơn dự tính. Minh sốt nhẹ, quấy cả chiều, chỉ chịu nằm yên khi Khánh bế. Lan nấu cháo, cha đi mua thuốc, Khánh bế em đi qua đi lại, vỗ lưng, nói thì thầm "anh đây." Minh nín, ngủ, rồi thức, rồi khóc, rồi nín lại khi nghe giọng Khánh. Mệt. Nhưng Khánh không muốn về khi em đang sốt, không muốn bỏ em, không muốn rời.

Rồi cậu nhìn đồng hồ. Bảy giờ rưỡi. Muộn rồi. Mẹ chờ.

Cậu đặt Minh xuống nôi, em đã ngủ, hơi ấm, hết sốt. Nói Lan "con về" bằng giọng vội, xỏ giày, chạy ra trạm xe buýt.

---

Mở cửa nhà, tối.

Không phải tối hẳn. Đèn phòng khách bật, nhưng yếu, bóng đèn tròn đã mờ, sáng vàng kiểu sáng mà chỉ đủ thấy nhau mà không rõ mặt. Tivi tắt. Bếp tắt. Mùi cơm nguội, mùi canh để lâu, mùi nhà lâu ngày chỉ có một người.

Khánh bước vào, nhìn quanh, không thấy mẹ ở phòng khách. Nhìn vào bếp.

Mẹ ngồi ở ghế bếp, lưng dựa tường, tay đặt trên đùi, mặt quay về phía cửa sổ nhỏ. Cửa sổ bếp nhìn ra hẻm sau, chỉ thấy bức tường nhà hàng xóm và dây phơi đồ. Đèn bếp tắt. Mẹ ngồi trong bóng tối, ánh sáng yếu từ phòng khách hắt vào, vẽ lên mặt mẹ một nửa sáng, một nửa tối.

– Mẹ.

Mẹ quay lại. Không giật mình. Không ngạc nhiên. Chỉ quay, chậm, kiểu người đã ngồi đây lâu rồi, đã chờ lâu rồi, đã quen với tiếng cửa mở và bước chân con trai bước vào.

– Con về rồi hả.

Giọng mẹ nhẹ. Không trách. Không buồn. Nhẹ kiểu nhẹ mà Khánh biết là mẹ đang giấu, giấu rất kỹ, giấu bên dưới giọng bình thường, bên dưới câu hỏi bình thường, bên dưới nụ cười mỏng mà cậu không thấy rõ trong bóng tối.

– Dạ. Con xin lỗi, về muộn.

Khánh bật đèn bếp. Ánh sáng trắng, chói, làm mẹ nheo mắt. Khánh nhìn mẹ rõ hơn: mặt mệt, mắt quầng, tóc buộc lỏng, áo thun cũ. Trên bàn bếp, bát cơm đã nguội, tô canh rau muống, đĩa đậu phụ chiên. Nấu cho hai, ăn cho một. Phần Khánh để trên bàn, chờ, nguội.

– Mẹ ăn rồi chưa?

– Ăn rồi.

Nhưng Khánh nhìn bát cơm trên bàn, còn gần đầy, và biết: mẹ chưa ăn. Hoặc ăn vài miếng rồi dừng. Mẹ nấu cơm, dọn ra, ngồi, chờ con, con không về, mẹ ăn một mình, ăn không nổi, dẹp, rồi ngồi ở bếp tắt đèn, nhìn cửa sổ, chờ.

– Mẹ ở đây một mình.

Mẹ nói. Nhẹ. Không nhìn Khánh. Nhìn bàn bếp, nhìn bát cơm nguội, nhìn đôi đũa đặt song song trên đĩa.

– Mẹ ở đây một mình.

Mẹ lặp lại, giọng nhẹ hơn, mỏng hơn, kiểu giọng nói với chính mình nhiều hơn là nói với con.

Khánh đứng ở cửa bếp, nhìn mẹ, và ngực cậu nặng. Nặng kiểu nặng quen, nặng kiểu đá đặt lên ngực từ từ, nhẹ nhàng, không ai ép, không ai bắt, chỉ tự nó đặt lên và nằm đó.

– Con xin lỗi mẹ. Con về muộn.

– Mẹ hiểu. Con lớn rồi. Ai cũng có cuộc sống.

"Mẹ hiểu." Hai chữ. Nhưng Khánh biết "hiểu" của mẹ không phải hiểu. "Hiểu" của mẹ là "buồn mà không dám nói." "Hiểu" của mẹ là "con đi vui đi, mẹ ở nhà, mẹ không sao, mẹ quen rồi." "Hiểu" của mẹ là "mẹ biết con có chỗ khác, mẹ biết con vui ở nơi khác, mẹ biết mà, mẹ hiểu mà."

Mẹ không trách. Mẹ chưa bao giờ trách thẳng. Mẹ buồn bằng giọng nhẹ, bằng mắt nhìn xa, bằng câu "mẹ hiểu" mà ai nghe cũng biết là không hiểu, chỉ chịu. Mẹ buồn bằng cách ngồi trong bếp tắt đèn, một mình, chờ con về.

Và Khánh, mười sáu tuổi, đứng ở cửa bếp, hiểu: mẹ không cố. Mẹ không cố làm cậu tội lỗi. Mẹ chỉ buồn, buồn thật sự, buồn vì cô đơn, buồn vì con trai duy nhất cũng đang dần xa, buồn vì nhà này ngày càng im, càng trống, càng thiếu.

Nhưng dù mẹ không cố, Khánh vẫn tội lỗi.

---

Cậu ngồi xuống cạnh mẹ. Kéo ghế, ngồi sát, đặt tay lên bàn bếp, cạnh đĩa đậu phụ nguội. Mẹ nhìn cậu, mắt có gì đó mềm, kiểu mềm mà mẹ hay có khi hai mẹ con ngồi gần.

– Cuối tuần con ở nhà với mẹ.

Khánh nói. Nói chắc. Nói kiểu hứa.

Mẹ cười. Cười nhẹ, cười mỏng, nhưng cười thật, vì con trai vừa nói sẽ ở nhà.

– Thôi, con muốn đi đâu thì đi. Mẹ không sao.

"Mẹ không sao." Lại câu đó. Câu nói dối quen nhất trong nhà này, câu mà mẹ nói và Khánh nói, câu mà cả hai biết là dối nhưng không ai sửa.

– Con ở nhà. Con nấu cơm.

Mẹ gật. Không nói thêm. Hai mẹ con ngồi trong bếp, đèn trắng, bàn gỗ, bát cơm nguội, đĩa đậu phụ chiên. Im lặng. Im lặng kiểu quen, kiểu nhà này, kiểu hai người đã ở cùng nhau quá lâu trong sự thiếu vắng đến mức im lặng thành ngôn ngữ.

Khánh nghĩ: cuối tuần con ở nhà. Và cậu sẽ giữ lời. Cuối tuần này, cậu sẽ ở nhà mẹ, nấu cơm, rửa bát, ngồi xem tivi với mẹ, nói chuyện vụn vặt, đi chợ đầu hẻm mua rau.

Dù cuối tuần đó Minh đang sốt.

Cậu không nói mẹ chuyện Minh sốt. Không nói mẹ mình bế em cả chiều, vỗ lưng, ru nín. Không nói mẹ mình muốn ở lại nhà cha thêm, muốn chờ em hạ sốt, muốn chắc em ngủ yên. Cậu không nói, vì nói ra thì mẹ sẽ biết: con trai mình muốn ở nơi khác, con trai mình lo cho đứa bé khác, con trai mình có thêm một người để thương mà người đó không phải mẹ.

Nên cậu nói: "cuối tuần con ở nhà với mẹ."

Và cậu ngồi đây, trong bếp, cạnh mẹ, im lặng, yên, giữ lời hứa bằng cách nuốt đi ước muốn khác, nuốt đi nỗi lo khác, nuốt đi tiếng "Ai... Ai..." vang trong đầu.

---

Khuya, Khánh nằm trên giường. Điện thoại rung. Cha nhắn:

"Minh hạ sốt rồi, ngủ ngon. Đừng lo."

Khánh đọc, thở ra. Nhẹ. Em ổn. Cậu cất điện thoại, úp mặt xuống gối, nhắm mắt.

Mẹ ở nhà một mình. Mẹ ngồi bếp tắt đèn. Mẹ nói "mẹ hiểu" bằng giọng không hiểu. Mẹ nói "mẹ không sao" bằng mắt rất sao.

Mẹ không cố làm mình tội lỗi. Nhưng mình vẫn tội lỗi.

Vì mẹ buồn thật. Vì mẹ cô đơn thật. Vì mẹ chỉ có mình, và mình đang dần chia cho người khác.

Khánh nắm chặt gối. Nhắm mắt. Không khóc. Khánh không khóc. Chưa. Chưa đến lúc. Cậu vẫn giữ được. Vẫn cố được. Vẫn quen.

Nhưng trong bóng tối, nằm trên giường, Khánh nghĩ: mình hứa ở nhà với mẹ, vì mẹ buồn. Mình muốn ở nhà cha, vì em sốt. Hai nơi, hai muốn, và mình chọn mẹ, không phải vì mẹ cần hơn, mà vì mẹ đau hơn.

Mình mười sáu tuổi. Và mình chọn bằng cảm giác tội lỗi, không phải bằng muốn.

Trần nhà tối. Vết nứt chữ Y ẩn trong bóng đêm, nhưng Khánh biết nó ở đó. Luôn ở đó.