Phỏng vấn lần 3

Bàn ủi nóng. Duy ủi áo sơ mi trên mặt bàn nhỏ, khăn trải dưới vì không có bàn ủi chuyên dụng. Bàn ủi mượn bà chủ nhà trọ, bà ngạc nhiên hỏi "Con đi đâu mà ủi đồ?" Duy nói "Dạ, con đi phỏng vấn." Bà cười, gật, đưa bàn ủi không hỏi thêm.

Sáu giờ sáng. Phòng trọ Gò Vấp, tầng ba, trần thấp, quạt trần quay chậm. Duy đã dậy từ năm giờ. Cạo râu, rửa mặt, nhìn gương.

Mày trông như người. Lâu lắm rồi.

Mặt sạch, tóc đã cắt ngắn từ tuần trước, không còn lởm chởm kiểu người ở trong phòng mười tám tháng. Duy mặc áo sơ mi trắng, quần tây đen. Không phải áo nỉ EduPath. Lần đầu trong mười tám tháng, anh không mặc logo của một thứ đã chết.

Lần trước mày mặc áo nỉ EduPath đi phỏng vấn vì không có áo nào khác. Hôm nay mày mặc sơ mi trắng. Đơn giản vậy thôi mà khác.

Điện thoại rung. Má gọi.

– Con đi đâu sáng sớm vậy?

– Con đi phỏng vấn, má.

Im lặng. Duy nghe tiếng thở của má ở đầu bên kia, nặng, chậm, kiểu thở của người muốn nói nhiều nhưng giữ lại. Rồi:

– Ráng nha con.

Giọng run. Nhẹ thôi, nhưng Duy nghe rõ. Má biết mười tám tháng qua Duy ở trong phòng, ăn mì gói, nhận tiền gửi mỗi tháng, nói "sắp rồi má" rồi không đi đâu. Má không mắng, không hỏi nhiều, chỉ gửi tiền và chờ. Bây giờ nghe con nói "đi phỏng vấn", má run.

– Dạ. Con ráng.

Cúp máy. Duy nhìn điện thoại, nuốt nước bọt.

Má gửi ba triệu mỗi tháng. Bà ngoại bệnh. Má vẫn gửi. Mười tám tháng. Năm mươi bốn triệu. Năm mươi bốn triệu tiền má gánh cho thằng con trai ngồi trong phòng tối nhìn trần nhà.

Hôm nay mày đi. Mày đi thiệt.

Duy ra khỏi phòng trọ, đi bộ qua con hẻm quen. Hẻm nhỏ, tường rêu, quán cà phê cóc, tiệm tạp hóa bà Năm. Bà Năm nhìn Duy, ngạc nhiên:

– Ủa, thằng Duy hả? Đẹp trai ghê. Đi đâu vậy con?

– Dạ, đi phỏng vấn.

Bà Năm cười. Duy đi qua, không nhìn lại. Nhưng nghe câu đó mà ngực ấm. Mười tám tháng, Duy đi ngang quán bà Năm mua mì gói, dép lê, áo nỉ, đầu rối. Hôm nay mặc sơ mi, tóc cắt, cạo râu. Bà Năm nhận ra.

Mười tám tháng, bà Năm không bao giờ hỏi sao tao không đi làm. Bà chỉ bán mì cho tao, tính tiền, gật đầu. Giờ bà nói "đẹp trai ghê." Bà tốt. Sài Gòn tốt. Người ta tốt hơn mình nghĩ.

Xe buýt từ Gò Vấp đến Q.Tân Bình, ba mươi phút, hai lần đổi tuyến. Duy đứng, tay vịn thanh ngang, nhìn qua cửa kính. Sài Gòn buổi sáng, nắng, xe máy, bụi, tiếng còi, bình thường. Trong xe có mấy người đi làm, ai cũng cầm điện thoại, ai cũng mệt, ai cũng bình thường.

Lần cuối tao đi phỏng vấn là công ty game ở Q.7. Lên tầng năm, đứng trước phòng nhân sự, rồi quay lưng. Ký ức ập về. EduPath. Hưng lấy tiền bỏ chạy. Mười tám tháng. Tao quay lưng vì tao chưa sẵn sàng nói về mười tám tháng đó.

Lần trước nữa, lần đầu, tao đi đến cổng rồi bỏ chạy. Mười lăm mét. Không vào nổi. Lúc đó tao nghĩ cổng công ty giống cái miệng, nuốt vào rồi không nhả ra. Giờ nghĩ lại, cổng chỉ là cổng.

Lần này, tao sẽ vào.

Xe buýt dừng ở trạm Cộng Hòa. Duy xuống, đi bộ hai trăm mét đến tòa nhà. Sáng nay trời Sài Gòn trong hơn bình thường, kiểu trời sau mưa đêm, nắng sạch, gió nhẹ. Duy nhận ra mình đang nhìn trời. Mười tám tháng anh không nhìn trời vì rèm phòng trọ luôn kéo kín.

Công ty tên DevBridge, nằm trong tòa nhà văn phòng cũ trên đường Cộng Hòa. Không phải startup nhỏ, không phải tập đoàn lớn, đâu đó ở giữa. Hai mươi nhân viên, làm phần mềm quản lý cho doanh nghiệp vừa. Duy tìm thấy tin tuyển dụng trên một diễn đàn lập trình, đọc mô tả, thấy gần với thứ mình biết làm.

Duy đứng trước cổng tòa nhà. Tầng bốn. Thang máy cũ, cửa kính. Nhìn lên.

Lần 1: cổng, mười lăm mét, bỏ chạy. Lần 2: tầng năm, trước phòng nhân sự, quay lưng. Lần 3: đây.

Duy bước vào. Thang máy lên tầng bốn, cửa mở, hành lang ngắn, biển tên công ty gắn trên tường. Chữ đơn giản, không logo xịn, không slogan kiểu startup. Cửa kính, bên trong có mấy cái bàn, màn hình, dây cáp. Giống phòng làm việc bình thường, không giống EduPath hồi xưa với bàn bóng bàn và tường graffiti.

Bình thường. Tốt. Tao cần bình thường.

Duy mở cửa. Bên trong, ba bốn người đang làm việc, màn hình xanh, tiếng gõ phím nhẹ, nhạc lo-fi phát từ loa nhỏ ở góc phòng. Một anh nhìn lên, gật đầu chào, rồi quay lại gõ. Bình thường. Không ai ngó, không ai đánh giá, chỉ làm việc.

Bình thường. Bình thường. Tao cần bình thường.

Chị nhân sự tên Hạnh, khoảng ba mươi lăm, tóc ngắn, đeo kính, giọng miền Trung nhẹ. Dẫn Duy vào phòng họp nhỏ, cửa kính, bàn trắng, hai chai nước.

– Anh Duy hả? Ngồi đi. Thoải mái.

– Dạ.

Duy ngồi. Lưng thẳng. Tay không run.

Lần trước tay tao run. Lần này không. Không phải vì bớt sợ, mà vì tao biết mình sợ cái gì rồi. Sợ câu hỏi mười tám tháng. Và lần này tao sẽ trả lời thật.

Hạnh hỏi những câu cơ bản: kinh nghiệm bao lâu, làm gì, biết ngôn ngữ nào. Duy trả lời gọn, đúng, không thừa. Ba năm kinh nghiệm trước khi gián đoạn. Ngôn ngữ chính: Python, JavaScript. Biết thêm Go. Đã từng dựng hệ thống quản lý học viên cho startup giáo dục.

– Startup giáo dục? EduPath hả?

Duy gật. Tim đập nhanh hơn, nhưng giữ mặt.

– Dạ.

– Tôi biết EduPath. Tiếc ghê. Sản phẩm tốt mà.

– Dạ. Tiếc.

"Tiếc." Một chữ. Tao nói "tiếc" mà bụng muốn nói nhiều hơn: tiếc vì Hưng lấy tiền bỏ chạy, tiếc vì tao tin sai người, tiếc vì mười tám tháng tao nằm trong phòng muốn chết. Nhưng "tiếc" là đủ cho bây giờ.

Phần phỏng vấn kỹ thuật. Anh tên Khoa, khoảng ba mươi, áo thun, quần jeans, mắt nhìn thẳng, giọng Sài Gòn nhanh. Kỹ sư trưởng.

– Anh Duy, tôi muốn xem anh code trực tiếp. Bài nhỏ thôi: viết một chức năng xử lý danh sách, sắp xếp, lọc, xuất kết quả. Mười lăm phút.

– Dạ.

Duy ngồi trước laptop công ty, màn hình sáng, trình soạn mã mở sẵn. Tay đặt lên phím. Quen. Mười ngón tay nhớ đường, giống lúc anh ngồi ở phòng trọ Gò Vấp gõ lại từ dòng hai bốn tám, tay nhớ trước đầu.

Duy gõ. Phút đầu chậm, nắm bài, hiểu yêu cầu. Phút thứ hai bắt đầu nhanh. Tay gõ tự nhiên, không suy nghĩ nhiều, mã chảy ra đầu ngón tay như nước từ vòi đã lâu không mở mà giờ xoay lại thì vẫn chảy. Biến đặt tên rõ ràng, hàm ngắn gọn, mỗi hàm làm một việc duy nhất. Duy viết rồi đọc lại, sửa một chỗ dư, xóa hai dòng thừa. Mười hai phút, xong.

Khoa đứng bên cạnh, im, xem Duy gõ từ đầu. Duy không biết anh đứng đó vì đang tập trung.

Khoa nhìn màn hình, đọc lại mã, lướt xuống.

– Sạch ghê. Anh viết mã sạch.

– Dạ. Tôi thích viết mã đọc được.

Khoa gật, tiếp tục hỏi về thiết kế hệ thống: nếu có một triệu bản ghi thì xử lý sao, nếu nhiều người dùng cùng lúc thì phân tải ra sao. Duy trả lời, chậm, rõ, có hình ảnh. Khoa hỏi thêm về dự án cá nhân, Duy mở máy tính xách tay mang theo, cho xem đoạn mã đã viết từ tháng trước, hơn ba trăm dòng, một ứng dụng quản lý nhỏ chạy được.

– Cái này anh viết từ khi nào?

– Tháng trước. Từ dòng hai bốn tám.

Khoa nhìn Duy, hơi nghiêng đầu.

– Sao lại dòng hai bốn tám?

Duy im. Ba giây.

Vì tao gõ dòng hai bốn bảy rồi dừng. Mười tám tháng. Rồi một ngày tao gõ tiếp. Dòng hai bốn tám.

– Dòng cũ dở dang. Tôi viết tiếp.

Khoa gật, không hỏi thêm.

Rồi câu hỏi đó tới.

Hạnh hỏi, giọng nhẹ, mắt nhìn thẳng:

– Anh Duy, trong hồ sơ, giữa EduPath và bây giờ có khoảng trống mười tám tháng. Anh có thể chia sẻ không?

Im lặng.

Duy nhìn bàn. Chai nước suối. Cửa kính. Ánh nắng chiếu qua, vệt sáng trên mặt bàn trắng. Nghe tiếng máy lạnh kêu nhẹ, đều.

Lần trước, ở công ty game Q.7, tao nói: "Lý do cá nhân." Hai chữ vòng vo, hai chữ trốn. Rồi tao ra ngoài, đứng trước thang máy, thấy mình đang diễn. Không khác gì Long nổ, An cười trước ống kính, Vy nói "ổn mà."

Lần này.

Duy hít một hơi. Nhìn Hạnh. Nhìn Khoa.

– Tôi đồng sáng lập EduPath. Sản phẩm tốt. Đối tác lấy tiền bỏ chạy. Startup sập. Tôi sập theo.

Im lặng. Hạnh không nói. Khoa không nói.

– Mười tám tháng tôi ở trong phòng. Không code, không đi đâu, không gặp ai. Mẹ gửi tiền mỗi tháng. Tôi ăn mì gói và nhìn trần nhà.

Giọng Duy đều, thấp, không run. Nói như kể chuyện người khác, nhưng mắt anh nhìn thẳng.

– Gần đây tôi code lại. Vì nhớ. Không phải vì startup, vì tiền, vì danh thiếp. Vì tôi nhớ cảm giác gõ một dòng mã và thấy nó chạy.

Duy dừng. Nuốt nước bọt. Nhìn hai người đối diện, nhìn thẳng, không tránh, không cúi.

– Đó là mười tám tháng của tôi. Tôi không giấu. Và tôi không hối hận vì nó xảy ra. Chỉ hối hận vì nó kéo dài lâu quá.

Im lặng. Lâu. Tiếng máy lạnh kêu. Ánh nắng dịch qua một chút trên mặt bàn.

Hạnh nói, chậm:

– Cảm ơn anh đã thành thật.

Khoa nhìn Duy, gật nhẹ. Mắt anh khác, không phải mắt đánh giá, mà mắt người hiểu.

– Dòng hai bốn tám. Tôi hiểu rồi.

Hạnh và Khoa nhìn nhau. Duy không đọc được ánh mắt đó. Hạnh nói:

– Anh Duy, bên mình sẽ liên lạc lại trong tuần. Cảm ơn anh đã đến.

– Dạ. Cảm ơn anh chị.

Duy đứng dậy, bắt tay Hạnh, bắt tay Khoa. Tay không run. Bước ra cửa, hành lang, thang máy. Cửa thang máy đóng, Duy nhìn mặt mình trong gương kim loại mờ. Áo sơ mi trắng, mồ hôi ướt cổ, nhưng mặt bình thản.

Tao không biết tụi nó nghĩ gì. Có thể tụi nó nghĩ: "Thằng này ở nhà mười tám tháng, ai mà dám tuyển." Có thể tụi nó nghĩ khác. Không quan trọng.

Quan trọng là tao vào. Tao ngồi. Tao nói.

Ra cổng. Duy đứng trước tòa nhà, nắng chiều Q.Tân Bình gắt, xe máy chạy ù ù trên đường Cộng Hòa, tiếng còi xe tải từ xa. Duy nhìn lên tầng bốn, cửa kính lấp lánh nắng.

Lần 1: mười lăm mét, bỏ chạy. Lần 2: tầng năm, quay lưng. Lần 3: vào, ngồi, code, nói thật, và ra đi bằng cửa trước.

Tao không biết tụi nó có nhận không. Không biết lương bao nhiêu. Không biết có hợp không.

Nhưng tao vào được. Tao ngồi xuống. Tao nói: "Mười tám tháng tôi ở trong phòng." Và không chết.

Duy mở điện thoại, nhắn nhóm: "Tao vừa phỏng vấn."

Ba giây. Long: "Ê ngầu vãi!"

Năm giây. Quân: "!!!"

Mười giây. An: "Duy, tui vui."

Hai mươi giây. Vy: "Tao tự hào."

Duy nhìn tin nhắn, đứng giữa vỉa hè Q.Tân Bình, nắng gắt, xe chạy, bụi. Bốn tin nhắn từ bốn người bạn, mỗi người một kiểu. Long kiểu Long, la lớn, vui ồn ào. Quân kiểu Quân, ba dấu chấm than là nhiều rồi. An kiểu An, nhẹ nhàng, nói "tui vui" là nói thật. Vy kiểu Vy, "tự hào" là chữ Vy không dùng dễ dãi. Không ai hỏi "có đậu không?" Không ai hỏi "lương bao nhiêu?" Chỉ vui. Vì Duy đi.

Tao đứng ở đây, áo sơ mi trắng, mồ hôi ướt lưng, bốn người bạn nói "ngầu", "vui", "tự hào." Mười tám tháng trước, tao nằm trên giường, nhìn vết ẩm hình bầu dục trên trần, nghĩ chắc cả đời tao sẽ nằm đây. Và bây giờ tao đứng dưới nắng, mỉm cười, ở nơi công cộng.

Duy gõ: "Ờ."

Rồi cười. Cười thiệt, một mình, giữa vỉa hè, kiểu cười bằng hơi thở, nhẹ, không ai nghe. Nhưng Duy nghe.

Mày không biết kết quả. Nhưng mày nói thật. Lần đầu tiên mày kể chuyện mình mà không sợ. Đó là đủ.

Xe buýt đến. Duy lên, ngồi ghế cuối, nhìn qua cửa sổ. Sài Gòn chiều, nắng, xe máy, bụi, bình thường. Giống mọi chiều. Nhưng hôm nay Duy nhìn thấy nắng, thấy cây, thấy người đi bộ trên vỉa hè, thấy ông cụ bán vé số cười với ai đó, thấy hai đứa nhỏ chạy ngang qua đường cầm kem.

Mười tám tháng tao nhìn trần nhà. Bây giờ tao nhìn thành phố. Thành phố vẫn ở đây. Chờ tao.

Về đến hẻm, Duy đi ngang quán bà Năm. Bà ngẩng lên nhìn.

– Sao rồi con?

– Dạ, chưa biết kết quả.

– Ờ. Có kết quả thì nói bà nghe nha.

– Dạ.

Duy lên phòng, cởi áo sơ mi, treo lên móc cẩn thận, mặc lại áo thun cũ. Ngồi xuống bàn, mở laptop. Không phải mở diễn đàn tuyển dụng. Không phải kiểm tra email xem có hồi âm chưa. Mở trình soạn mã. Dòng ba trăm năm mươi hai.

Gõ tiếp. Vì nhớ.