Những Bình Luận Giết Người

Bảng tính mở rộng thêm một cột.

Khải ngồi trước ba màn hình lúc mười giờ sáng, sáng hơn thường lệ, vì đêm qua anh không ngủ và mắt anh đã từ chối nhắm lại. Cột mới nằm ở bên phải cùng, tiêu đề: "Bình luận phổ biến nhất". Anh kéo các ảnh chụp màn hình phòng chat "24H" từ thư mục lưu trữ. Mỗi đêm anh chụp ba đến năm ảnh trước khi đồng hồ về 0, thói quen hình thành từ đêm thứ hai khi nhận ra không ghi lại được video.

Đêm thứ nhất: Nguyễn Hoàng Minh, nhân viên ngân hàng, ba mươi tư tuổi. Khải lướt qua các ảnh chụp phòng chat, đếm bình luận lặp lại nhiều nhất. Hơn phân nửa người xem dùng biến thể của cùng một gợi ý: "nhân viên ngân hàng thì chắc bị xe tông trên đường đi làm", "kiểu này TNGT", "đi sớm về muộn, xe máy, Sài Gòn, ai cũng biết kết quả". Bình luận nhiều nhất (bốn mươi sáu lượt thích) viết: "Chắc bị xe tông."

Cách Nguyễn Hoàng Minh chết: tai nạn giao thông lúc 0:13 sáng, xe máy va chạm container trên đường Nguyễn Hữu Cảnh.

Khải ghi vào cột mới. Chuyển sang đêm thứ hai.

Trương Bảo Ngọc, chủ kênh YouTube review đồ uống, hai mươi tám tuổi. Bình luận nhiều nhất (ba mươi chín lượt thích): "Nhìn mặt này dễ tự sát lắm." Biến thể khác: "chắc nhảy lầu", "ngã ban công thì nhanh", "bốn năm tầng là đủ".

Cách Trương Bảo Ngọc chết: ngã từ ban công tầng năm căn hộ. Kết luận sơ bộ: tai nạn do say rượu.

Đêm thứ ba: Phạm Đức Huy, kỹ sư phần mềm, hai mươi tám tuổi. Bình luận nhiều nhất (năm mươi hai lượt thích): "Thằng này kiểu trốn trong nhà rồi chết trong nhà." Biến thể: "ở nhà cũng không an toàn", "nước chảy qua tường", "ngã trong nhà tắm classic".

Cách Phạm Đức Huy chết: trượt ngã trong phòng tắm khi ống nước vỡ, đập đầu vào bồn rửa. Chết tại nhà.

Đêm thứ tư: tên thứ tư, người mà Khải không nhớ tên vì đêm đó anh đang đào hồ sơ Huyền Chi. Anh mở lại bảng tính, kiểm tra: Ngô Thanh Phong, ba mươi mốt tuổi, tài xế công nghệ. Bình luận nhiều nhất: "Lái xe suốt ngày thì sớm muộn", "ngủ gật trên tay lái". Cách chết: đột tử khi đang lái, xe leo lề, đâm cột điện, pháp y ghi nhận nhồi máu cơ tim cấp.

Khải ngả lưng vào ghế. Nhìn bốn dòng dữ liệu mới. Cột "Bình luận phổ biến nhất" nằm cạnh cột "Cách chết". Bốn trên bốn dòng khớp nhau. Một trăm phần trăm.

Không phải kênh "24H" dự đoán cách nạn nhân chết. Kênh "24H" hỏi người xem, và người xem trả lời. Bình luận không phải giải trí vô hại. Bình luận là dữ liệu đầu vào.

Hệ thống đọc bình luận. Và điều chỉnh.

Ý nghĩ đó rõ ràng đến mức anh phải viết ra, gõ vào ô ghi chú cuối bảng tính, từng chữ:

"Bình luận dẫn dắt cách chết. Trùng 100% qua 4 đêm. Giả thuyết: hệ thống thu thập gợi ý từ phòng chat → tạo kịch bản chết phù hợp → thực thi. Người xem không chỉ xem. Người xem tham gia."

Đêm thứ bảy. Mười một giờ năm mươi lăm phút.

Khải mở bảng tính, kiểm tra nạn nhân đêm qua (đêm thứ sáu, đêm anh bỏ lỡ vì xem video Huyền Chi). Tên: Lê Thị Hồng, năm mươi mốt tuổi, y tá bệnh viện quận 10. Bình luận phổ biến nhất mà anh tìm được từ ảnh chụp của tài khoản khác chia sẻ trên diễn đàn: "Bà già này chắc đột quỵ", "tim mạch thế này thì chịu". Bà Hồng chưa chết, hoặc chưa có tin tức. Đêm thứ sáu mới qua tối qua.

Anh mở trình duyệt, tìm kiếm. Kết quả: một bài báo nhỏ trên trang tin địa phương, đăng sáng nay. "Nữ y tá tử vong trên đường đi làm ca đêm, nghi đột quỵ." Thời gian: 23:47 tối qua. Địa điểm: vỉa hè đường Trần Nhân Tôn, quận 10.

Khải ghi vào bảng tính. Năm trên năm. Bình luận dẫn dắt, cái chết theo sau.

Anh nhìn đồng hồ: 23:57. Ba phút nữa, đêm thứ bảy. Tên mới sẽ xuất hiện. Phòng chat sẽ mở. Và hàng nghìn người sẽ bắt đầu viết, viết cách một người lạ nên chết, bằng giọng đùa cợt, bằng biểu tượng cảm xúc, bằng sự tò mò vô hại mà không ai nhận ra đang biến thành bản thiết kế.

Trong lúc đợi, Khải làm một việc mà anh đã trì hoãn từ sáng.

Anh mở lại ảnh chụp phòng chat đêm thứ hai, đêm Trương Bảo Ngọc. Cuộn chậm, từng bình luận. Không tìm bình luận phổ biến lần này. Tìm một thứ khác. Anh đã nhìn thấy nó sáng nay khi lập cột mới, nhưng lướt qua vì chưa muốn nhìn kỹ.

Bây giờ anh nhìn kỹ.

Ảnh chụp thứ ba, đêm thứ hai, góc dưới bên phải, nơi bình luận cũ bị đẩy lên bởi bình luận mới. Một dòng bình luận mà Khải gần bỏ qua trong lần đầu nhìn, vì nó ngắn và không có lượt thích.

"Ngã từ cao chắc nhanh hơn."

Tên người gửi: một dãy số và chữ cái ngẫu nhiên, không đọc được, không gõ lại được. Nhưng ảnh đại diện (hình tròn nhỏ bên trái tên) không phải hình mặc định xám. Đó là một bức ảnh. Ảnh chụp góc màn hình máy tính, ánh sáng xanh, góc chụp từ dưới lên, kiểu ảnh tự chụp lúc hai giờ sáng khi camera mở nhầm, kiểu ảnh mà người ta đặt làm ảnh đại diện tạm rồi quên đổi.

Khải biết bức ảnh đó. Vì anh đã chụp nó.

Năm năm trước, trên một nền tảng cũ mà anh tạo tài khoản khi còn sinh viên, diễn đàn công nghệ, nơi anh hỏi cách dùng phần mềm chỉnh sửa video. Tài khoản dùng vài tháng rồi bỏ, quên mật khẩu, quên cả email đăng ký. Nhưng ảnh đại diện đó (ảnh chụp góc màn hình lúc khuya, ánh xanh, góc dưới lên) anh nhận ra ngay. Vì đó là bức ảnh duy nhất anh từng chụp trong tư thế đó, trong căn phòng trọ cũ ở Thủ Đức, năm anh hai mươi hai tuổi, năm Huyền Chi chết.

Tài khoản đó. Ảnh đại diện đó. Viết dòng bình luận đó, "Ngã từ cao chắc nhanh hơn", dưới tên Trương Bảo Ngọc, trước khi cô ngã từ ban công tầng năm.

Khải không viết bình luận đó.

Anh chắc chắn không viết. Anh không nhớ mật khẩu tài khoản, không nhớ nó tồn tại cho đến khi nhìn thấy ảnh đại diện. Ngay cả khi nhớ, anh không bao giờ viết câu đó. "Ngã từ cao chắc nhanh hơn" là câu lạnh, gọn, mang cùng giọng điệu với những bình luận khác trong phòng chat, giọng của người xem thản nhiên bàn cách người lạ nên chết.

Nhưng tài khoản là của anh. Ảnh đại diện là của anh. Và bình luận đó xuất hiện mười lăm giờ trước khi Trương Bảo Ngọc ngã từ ban công.

Anh phóng to ảnh chụp. Pixel vỡ nhưng đường viền ảnh đại diện rõ, ánh xanh, góc chụp, thậm chí cả cái viền bàn phím laptop cũ ở mép dưới khung hình. Không ai giả mạo được chi tiết này bằng cách tạo ảnh mới. Họ phải có bức ảnh gốc.

Hoặc họ phải có quyền truy cập tài khoản cũ của anh.

Hoặc hệ thống đã có sẵn mọi tài khoản mà anh từng tạo.

Khải đóng ảnh chụp. Mở bảng tính. Tay anh dừng trên bàn phím, không gõ. Anh nhìn cột "Bình luận phổ biến nhất", bốn dòng gợi ý cách chết, bốn dòng trùng khớp hoàn hảo. Rồi nhìn dòng bình luận mang ảnh đại diện của mình: "Ngã từ cao chắc nhanh hơn."

Nếu bình luận dẫn dắt cách chết, và bình luận đó xuất phát từ tài khoản của anh, thì anh đã tham gia vào cái chết của Trương Bảo Ngọc.

Không phải anh viết. Anh biết không phải anh viết. Nhưng hệ thống (bất cứ thứ gì vận hành "24H") đã dùng tài khoản của anh, ảnh đại diện của anh, danh tính cũ của anh, để gợi ý cách một người phụ nữ hai mươi tám tuổi nên chết.

Tại sao lại tài khoản của tôi?

Câu hỏi đó mở ra hai hướng. Một: hệ thống chọn ngẫu nhiên từ kho tài khoản bỏ hoang, hàng triệu tài khoản cũ trên hàng trăm nền tảng, không ai để ý. Hai: hệ thống chọn Khải có chủ đích, vì anh đang xem, vì anh đang thu thập dữ liệu, vì anh là anh trai nạn nhân thứ mười bảy.

Cả hai đều tệ. Nhưng hướng thứ hai tệ hơn nhiều.

Đồng hồ: 00:00. Thẻ trình duyệt tự mở. Đêm thứ bảy bắt đầu.

Màn hình đen. Đồng hồ trắng đếm ngược. Tên mới hiện lên, một cái tên mà Khải chưa từng nghe. Phòng chat bùng lên. Hai mươi mốt nghìn ba trăm bốn mươi bảy người xem.

Khải nhìn phòng chat. Bình luận chạy nhanh, nhanh hơn mọi đêm trước, dòng chữ trôi như nước lũ. Và giữa dòng lũ đó, anh tự hỏi: bao nhiêu bình luận trong số này đến từ người thật? Bao nhiêu đến từ tài khoản bỏ hoang bị chiếm, tài khoản của những người đã quên mật khẩu, quên email, quên rằng họ từng tồn tại trên một nền tảng nào đó năm bảy năm trước?

Bao nhiêu bình luận đang viết bằng danh tính của người không biết mình đang viết?

Anh chụp màn hình. Lưu. Thêm vào thư mục. Rồi mở cột "Bình luận phổ biến nhất" và bắt đầu đếm.

Đêm thứ bảy. Hai mươi mốt nghìn người xem. Và Khải không biết mình đang đếm bình luận, hay đang đếm bản án.