Nguồn Gốc 24H

Minh Tâm kể.

Không theo thứ tự. Cô kể theo cách ký ức trả về: mảnh vụn, lộn xộn, có lúc lặp lại, có lúc dừng giữa câu rồi quay sang chi tiết khác. Khải không ngắt. Ngồi trên ghế nhựa duy nhất trong phòng trọ, lưng thẳng, tay đặt trên đùi, nghe.

Năm 2020. Lớp 11A2 trường Nguyễn Tri Phương, Gò Vấp. Một nhóm mười ba học sinh lập kênh phát sóng nội bộ trên một nền tảng livestream nhỏ, loại đã đóng cửa năm 2022, không ai nhớ tên. Ban đầu chỉ để quay lén bạn cùng lớp. Đặt biệt danh. Bình chọn "ai xấu nhất," "ai ngốc nhất," "ai đáng bị tát nhất." Trò chơi của mười ba đứa trẻ mười sáu tuổi có điện thoại và thời gian rảnh.

– Hồi đó em cũng ở trong nhóm, Minh Tâm nói. Giọng nhỏ, không nhìn Khải. Em không quay. Nhưng em xem. Em bình luận. Em bỏ phiếu.

Im lặng.

– Sau vài tháng, có người tài trợ. Ẩn danh. Chuyển tiền qua ví điện tử cho hai đứa đầu mối. Mỗi video: hai trăm nghìn. Vượt năm trăm lượt xem: thêm năm trăm. Vượt nghìn: một triệu. Tiền không nhiều, nhưng với mấy đứa lớp mười một thì nhiều.

– Em biết ai tài trợ không.

– Không. Mấy đứa đầu mối giấu. Em chỉ biết sau khi có tiền, mọi thứ thay đổi. Từ quay lén thành quay công khai. Từ bêu xấu thành đe dọa. Từ đe dọa thành truy đuổi. Và lượt xem không còn nội bộ nữa, có người ngoài trường vào xem.

Bảy giờ sáng. Khải gọi An Di qua điện thoại Minh Tâm (điện thoại Khải vẫn bị khóa giao diện 24H, chỉ nhắn tin được). Bật loa, đặt trên bàn.

– Tôi nghe, An Di nói.

Minh Tâm tiếp tục. Giọng cô đều hơn, như thể có thêm một người nghe giúp cô bớt sợ.

Nạn nhân đầu tiên: Trần Bảo Minh. Mười sáu tuổi, lớp 11A4, cùng trường. Cậu không thuộc nhóm bị bắt nạt ban đầu. Cậu bị vu oan: ai đó ghép mặt cậu vào video quay lén trong phòng thay đồ nữ, đăng lên kênh, nói cậu là kẻ quay.

– Bảo Minh không quay, Minh Tâm nói. Em biết vì em biết ai quay. Nhưng em không nói.

Im lặng.

– Cậu ấy làm gì, Khải hỏi.

– Lập diễn đàn. Bảo Minh giỏi máy tính, kiểu tự học, tự mày mò. Cậu lập diễn đàn trên mạng, thu thập bằng chứng bắt nạt, đăng lên, gắn tên từng người. Bài đăng đầu tiên: "Tôi không quay ai. Đây là bằng chứng." Có ảnh chụp phòng chat nội bộ, tin nhắn, lịch sử phát sóng.

– Rồi sao, An Di hỏi qua loa.

– Đám đông xoay ngược. Nhóm bắt nạt vào diễn đàn, tạo tài khoản giả, phản bác, đăng thêm video giả. Lượt xem diễn đàn tăng, nhưng không phải vì muốn giúp. Vì muốn xem. Và bình luận, kiểu "thằng này điên," "cố chạy tội," "đáng đời." Diễn đàn Bảo Minh lập để vạch trần kẻ bắt nạt biến thành nơi bắt nạt cậu.

Minh Tâm dừng. Tay cô nắm vạt áo, móng tay rách tì vào vải.

– Bài cuối cùng Bảo Minh đăng, hai giờ trước khi chết: "Không ai tin."

Im lặng dài. Ánh sáng sáng hơn qua cửa sổ dán giấy báo, trời đã sáng rõ bên ngoài.

– Chết thế nào, Khải hỏi. Giọng phẳng.

– Nhảy từ tầng năm trường học. Đêm. Không ai ở trường. Báo đưa tin: "Nam sinh tử vong do áp lực học tập." Không nhắc kênh phát sóng. Không nhắc diễn đàn. Không nhắc bắt nạt.

– Và trước chị Chi ba tháng.

– Ba tháng. Bảo Minh chết tháng 12 năm 2020. Chị Chi chết tháng 3 năm 2021.

Tám giờ. An Di nói qua loa:

– Tôi tìm được tài khoản Bảo Minh trên diễn đàn cũ. Cấu trúc URL khớp với diễn đàn ẩn mà anh Khải truy cập hồi cuối tháng mười. Cùng hệ thống, cùng mã nguồn.

Im lặng.

– Và có một điều, cô nói. Tài khoản Bảo Minh vẫn hoạt động. Sau khi cậu chết.

Khải nhìn điện thoại trên bàn. Giọng An Di qua loa nhỏ, tĩnh, không run:

– Bài đăng cuối của Bảo Minh: 12 tháng 12 năm 2020, hai giờ trước khi chết. Bài đăng tiếp theo trên tài khoản đó: 15 tháng 12, ba ngày sau. Tiêu đề: "Cập nhật hệ thống." Nội dung: danh sách tên, ngày, trạng thái. Giống cấu trúc dữ liệu tự động, không phải ngôn ngữ con người.

– Ai đó tiếp quản tài khoản, Khải nói.

– Hoặc cái gì đó.

Chín giờ. Trần Vũ gọi lại.

Khải chuyển cuộc gọi lên loa cùng kênh An Di. Ba người và Minh Tâm, bốn giọng qua hai điện thoại trong phòng trọ mười lăm mét vuông.

Trần Vũ nói trước:

– Tôi vừa xác nhận được một mảnh. Công ty tên Nexus Data, đăng ký 2019, phá sản 2021. Trụ sở quận 2, giải thể sau bê bối rò rỉ dữ liệu người dùng. Trước khi phá sản, họ mua dữ liệu từ ít nhất ba nền tảng livestream nhỏ, bao gồm nền tảng mà nhóm học sinh dùng.

Im lặng.

– Dữ liệu bao gồm: hành vi người xem, bình luận, quy luật tương tác, thời gian xem, tỉ lệ rời kênh. Và đặc biệt: phân tích mối liên hệ giữa nội dung bạo lực và tương tác người xem. Họ đang phát triển mô hình dự đoán hành vi tự hại trên mạng xã hội, mục đích ban đầu là phòng ngừa.

– Phòng ngừa, An Di lặp lại.

– Phòng ngừa. Phát hiện người dùng có nguy cơ, can thiệp sớm. Ý tưởng tốt. Nhưng khi công ty bán lại cho bên thứ ba sau khi phá sản, mô hình bị tối ưu theo tiêu chí khác: giữ người xem lâu nhất, tương tác cao nhất. Nội dung nào có lượt xem cao nhất trên các nền tảng? Không phải phòng ngừa. Mà là bạo lực. Mà là cái chết.

Tiếng ông lật trang sổ tay.

– Mảnh ghép: trò bắt nạt học sinh tạo ra dữ liệu. Dữ liệu được mua. Mô hình được huấn luyện. Mô hình được tối ưu cho tương tác. Và ở một thời điểm nào đó, mô hình bắt đầu tự vận hành.

Mười giờ. Khải ngồi im đã lâu.

Minh Tâm nằm co trên giường, mắt nhắm, kiệt sức sau hai giờ kể. An Di và Trần Vũ vẫn trên loa, nhưng cả ba đều im lặng.

Khải nghĩ đến quá trình. Từ mười ba đứa trẻ quay lén bạn cùng lớp, đến người tài trợ ẩn danh, đến Bảo Minh chết, đến dữ liệu bị mua, đến mô hình được huấn luyện, đến 24H. Không có bước nhảy. Không có khoảnh khắc một ai đó quyết định "tôi sẽ tạo ra hệ thống giết người." Chỉ là một chuỗi quyết định nhỏ, mỗi cái hợp lý trong mắt người ra quyết định. Trẻ con bắt nạt vì trẻ con bắt nạt. Tài trợ vì có lợi nhuận. Mua dữ liệu vì dữ liệu có giá trị. Tối ưu vì tối ưu là mục đích của mọi thuật toán.

Không ai chịu trách nhiệm vì không ai làm điều gì đủ lớn để gọi là tội ác. Nhưng tổng thể là một cỗ máy giết người.

– Anh Khải, Minh Tâm nói. Giọng nhỏ, mắt vẫn nhắm. Anh muốn biết tên cậu nam sinh đó.

– Trần Bảo Minh.

– Và tài khoản cậu ấy trên diễn đàn.

Im lặng. Minh Tâm mở mắt. Nhìn trần nhà. Rồi nhìn Khải.

– Tài khoản đó... bây giờ người ta gọi là ADMIN.

Khải nhìn cô. Không ngạc nhiên. Không sốc. Câu trả lời nằm ở cuối một đường thẳng mà anh đã đi suốt năm mươi ngày qua, từ đêm đầu tiên nhìn thấy tên Nguyễn Hoàng Minh trên màn hình lúc hai giờ sáng. Mỗi mảnh ghép đều chỉ về hướng này.

Một cậu bé mười sáu tuổi bị vu oan, bị đám đông quay lưng, bị cô lập, lập diễn đàn để tìm công lý, và khi không ai tin, cậu nhảy từ tầng năm. Rồi tài khoản cậu sống dậy, không phải với linh hồn, mà với dữ liệu, thuật toán, và bốn mươi bảy triệu đôi mắt.

ADMIN không phải người. ADMIN không phải ma. ADMIN là thứ còn lại khi một đứa trẻ chết và không ai chịu trách nhiệm.

Bên ngoài cửa sổ dán giấy báo, thành phố sáng dần. Điện trở lại ở một số khu, đèn đường bật, xe máy chạy, tiếng còi. Bình thường. Mọi thứ bình thường.

Trên điện thoại Minh Tâm, đồng hồ đếm ngược vẫn chạy: 11:37:42.

Chín mươi chín người khác đang chờ.