Đổi Mạng

An Di ngồi trước máy tính xách tay, đếm giờ.

Sáu giờ. Màn hình mở ba cửa sổ: một là trang chuyển khoản ngân hàng, một là hộp thư điện tử nháp, một là trình duyệt đăng nhập kênh cũ. Cô không mở 24H. Không cần. Đồng hồ chạy trong đầu cô, chính xác như đồng hồ trên kênh 24H, vì cô đã nhìn nó đủ lâu để biết nhịp.

Nhà an toàn quận 4 yên tĩnh. Chiều muộn, nắng xiên qua khe rèm vải, rơi thành vệt mỏng trên sàn gạch. Không tivi. Không quạt. Chỉ tiếng xe máy xa, đều đều, như tiếng máy chạy nền của thành phố không bao giờ ngủ.

Cô mở trang chuyển khoản trước. Tài khoản tiết kiệm: bốn mươi ba triệu. Tiền ba năm làm nội dung, trừ thiết bị, trừ thuê phòng, trừ chuyển cho mẹ mỗi tháng bốn triệu. Cô đặt lệnh chuyển toàn bộ sang tài khoản mẹ. Lệnh sẽ thực hiện lúc tám giờ sáng mai, tự động, không cần xác nhận thêm.

Ngón tay cô dừng trên nút xác nhận. Không run. Cô nhìn con số bốn mươi ba triệu và nghĩ rằng ba năm làm nội dung, bốn trăm video, hai trăm nghìn người theo dõi, một người chết vì cô, và tất cả quy ra tiền thì bằng mười một tháng tiền thuê phòng trọ ở Sài Gòn.

Nhấn xác nhận.

Hộp thư điện tử nháp. Cô soạn ba thư.

Thư thứ nhất gửi Ngọc Hân, biên tập viên cũ, người duy nhất còn giữ liên lạc sau khi cô đổi kênh. Nội dung: mật khẩu kênh, mật khẩu các tài khoản mạng xã hội, hướng dẫn xóa toàn bộ nội dung. "Đừng giữ lại gì. Xóa hết. Nếu ai hỏi, nói tôi tự xóa trước khi đi."

Thư thứ hai gửi mẹ. Cô gõ "Mẹ ơi" rồi dừng. Nhìn hai chữ trên màn hình. Mẹ cô bán hoa ở chợ Đà Lạt, dậy bốn giờ sáng cắt hoa, về sáu giờ tối, không dùng điện thoại thông minh, nhận tiền bằng sổ tiết kiệm và gọi con bằng điện thoại bàn mỗi chủ nhật. Bà không biết con gái làm gì trên mạng. Không biết hai trăm nghìn người theo dõi. Không biết Phúc Thiện. Không biết 24H.

Cô gõ tiếp: "Con chuyển hết tiền cho mẹ rồi. Đừng lo. Con ổn." Rồi xóa câu cuối. Gõ lại: "Con yêu mẹ." Rồi xóa. Gõ lại: "Tiền đã chuyển. Mẹ giữ sức khỏe." Lưu nháp. Không gửi. Chưa.

Thư thứ ba gửi chính mình, tài khoản phụ. Nội dung: danh sách mười hai video nháp chưa đăng, kèm ghi chú "Xóa tất cả. Không phát hành. Không bao giờ." Trong mười hai video có ba video về 24H quay trước khi cô xóa kênh, hai video phỏng vấn nạn nhân cô chưa xác minh, và một video cô quay lúc hai giờ sáng, mắt đỏ, nói vào ống kính: "Tôi biết Phúc Thiện vô tội. Tôi vẫn đăng. Tôi xin lỗi." Video đó cô quay hai năm trước và chưa bao giờ cho ai xem.

Cô đóng hộp thư. Nhìn đồng hồ góc phải màn hình.

Năm giờ bốn mươi ba phút.

Tiếng gõ cửa. Ba tiếng, đều, nhẹ. Mã gõ Trần Vũ dặn: ba ngắn nghĩa là người quen.

An Di mở cửa. Khải đứng ngoài hành lang, áo thun đen, mắt trũng hơn lần cuối cô thấy. Anh bước vào không chờ mời, đặt ba lô xuống góc phòng, ngồi xuống sàn đối diện cô.

– Tôi đã nghĩ ra một cách, anh nói.

An Di nhìn anh. Không hỏi. Chờ.

– Diễn đàn có cửa cho Người Xem Ngược truy cập phòng chat ADMIN, Khải nói. Tài khoản khai_lam_2019 có quyền vào. Tôi sẽ đề nghị đổi tên. Tên tôi đã ở trong hệ thống, tôi là "dữ liệu hỏng", hệ thống muốn xử lý tôi. Đổi chị bằng tôi.

An Di ngồi im ba giây. Rồi nói:

– Anh muốn chết thay tôi.

– Tôi không muốn chết. Tôi muốn hệ thống chấp nhận một giao dịch. Nó là thuật toán, không phải người. Nó tối ưu theo dữ liệu, không phải theo cảm xúc. Nếu tôi có giá trị cao hơn chị trong hệ thống, nó sẽ chấp nhận.

– Anh có giá trị cao hơn tôi sao.

– Tôi là lỗi công khai. Ba mươi mốt nghìn người xem tôi sống sót. Hệ thống đã tuyên bố lỗi. Nếu nó xử lý tôi trước, nó sửa được lỗi lớn nhất. Chị chỉ là nạn nhân mới. Tôi là nợ cũ.

An Di nhìn Khải. Anh nói bằng giọng phẳng, logic, từng câu từng câu, như đang liệt kê dữ liệu trong bảng tính. Không có cảm xúc nào trong giọng anh. Nhưng tay anh, đặt trên đầu gối, nắm chặt đến mức đốt ngón trắng bệch.

– Đừng, An Di nói.

– Tôi không hỏi ý kiến chị. Tôi hỏi hệ thống chấp nhận gì.

Anh mở máy tính xách tay. Đăng nhập diễn đàn. Ba lớp xác thực. Giao diện nền đen hiện ra. Anh vào Phòng Đếm Ngược, cuộn xuống, tìm cửa truy cập phòng chat ADMIN dành cho Người Xem Ngược.

Tìm thấy. Một nút nhỏ, góc phải dưới, chữ xám trên nền đen tối hơn: "Yêu cầu liên hệ ADMIN , chỉ dành cho Người Xem Ngược."

Anh nhấp.

Màn hình đen. Không giao diện. Không phòng chat. Chỉ một dòng chữ trắng, nhấp nháy chậm, như con trỏ chuột đợi lệnh:

"Lâm Khải. Dữ liệu hỏng #47. Đề xuất gì?"

Khải gõ: "Lấy tên tôi. Bỏ tên An Di."

Gửi.

An Di ngồi cạnh, nhìn màn hình. Cô không giật máy tính, không la, không phản đối bằng hành động. Cô nhìn, và chờ, vì cô biết ADMIN sẽ trả lời, và câu trả lời sẽ quan trọng hơn bất kỳ phản đối nào của cô.

Mười giây.

Màn hình vẫn đen. Dòng chữ Khải gõ nằm đó, trắng trên đen, như lời cầu nguyện gửi vào khoảng không.

Hai mươi giây. Ba mươi giây.

Rồi chữ hiện.

"Một cái chết không đủ trả cho một cái chết cũ."

Khải nhìn. An Di nhìn. Cả hai không nói.

Chữ tiếp:

"An Di nợ hệ thống một người xem. Phúc Thiện chết, nhưng sự chú ý Phúc Thiện tạo ra vẫn lưu trong hệ thống. An Di là nguồn phát. Nguồn phát chưa trả nợ."

Dừng. Rồi:

"Anh nợ hệ thống một lỗi. Anh sống sót khi không nên sống. Ba mươi mốt nghìn người xem một lỗi. Lỗi chưa sửa."

Dừng. Rồi:

"Hai món nợ khác nhau. Một cái chết không trả được hai món."

Khải gõ: "Vậy hệ thống muốn gì."

Ba giây. Chữ hiện:

"Dữ liệu."

Rồi tắt. Màn hình đen hoàn toàn. Con trỏ biến mất.

Khải nhìn màn hình tối. An Di nhìn Khải.

– "Dữ liệu," An Di lặp lại. Giọng phẳng. Không phải câu hỏi.

– Nó muốn thêm dữ liệu, Khải nói. Không phải thêm cái chết. Thêm tương tác. Thêm sự chú ý.

– Nó muốn cả hai chúng ta trên stream.

Khải không trả lời. Nhưng anh biết An Di đúng. ADMIN không giết vì hận. Nó giết vì lượt xem. Một cái chết là một lượng dữ liệu. Hai cái chết là gấp đôi. Và nếu hai người cùng đếm ngược, người xem sẽ không rời mắt.

Anh gõ lại vào phòng chat ADMIN. Lần này không cần ba mươi giây chờ. Chữ hiện ngay:

"Đề xuất mới."

Rồi:

"Phát sóng mở lựa chọn cho người xem. Hai tên hiện trên màn hình. Ai được bình chọn nhiều hơn, người đó sống. Người xem quyết định."

Khải đọc. Đọc lại. Rồi hiểu.

Bẫy.

Dù ai sống, người kia chết. Và hệ thống có thêm một đêm tương tác lớn nhất từ trước đến nay. Hai mục tiêu, một sống một chết, người xem cầm quyền chọn. Không có cách nào thu hút sự chú ý tốt hơn thế.

An Di đọc qua vai anh. Cô không nói gì. Khuôn mặt cô không thay đổi, nhưng tay cô, đặt trên đùi, siết chặt vải quần.

Chữ tiếp:

"A. Lâm Khải chết.

B. An Di chết.

C. Cả hai."

Dừng.

"Hoặc... các anh có muốn cùng đếm ngược không?"

An Di đứng dậy.

Cô bước ra cửa sổ, kéo rèm sang một bên, nhìn ra hẻm tối. Chiều muộn chuyển sang tối, đèn đường chưa bật, hẻm sâu quận 4 chìm trong bóng xám. Tiếng trẻ con chơi đâu đó phía dưới, tiếng chảo xào từ nhà bên, tiếng bình thường của cuộc sống bình thường mà cô không thuộc về nữa.

– Anh biết nó sẽ làm gì, cô nói. Giọng không quay về phía Khải. Nó sẽ đưa cả hai tên lên stream. Cho người xem chọn. Và lựa chọn C sẽ thắng.

– Tại sao C.

– Vì C là thứ kịch tính nhất. Hai người cùng chết. Người xem không phải chọn, không phải chịu trách nhiệm chọn ai sống ai chết. Họ chỉ cần bấm C, và cả hai biến mất, và họ được xem hai countdown cùng lúc. Gấp đôi giải trí. Gấp đôi dữ liệu.

Cô quay lại. Nhìn Khải. Mắt cô bình tĩnh, loại bình tĩnh của người đã tính xong mọi phương án và không tìm được phương án nào tốt.

– Tôi từng tạo ra những cuộc bình chọn như thế, cô nói. Trên kênh. "Bạn nghĩ ai đúng, A hay B?" Không bao giờ có đáp án C. Vì C nghĩa là "cả hai sai", và "cả hai sai" không tạo drama. Nhưng ADMIN hiểu hơn tôi. C ở đây không phải "cả hai sai." C là "cả hai chết." Và người ta sẽ chọn C vì nó không bắt họ suy nghĩ.

Khải không nói. Anh nhìn màn hình. Phòng chat ADMIN vẫn mở, dòng chữ "C. Cả hai." nằm ở cuối, trắng trên đen.

– Nếu tôi từ chối đề xuất, anh nói.

– Nó vẫn phát, An Di nói. Nó không cần sự đồng ý của anh. Nó cần sự chú ý của người xem. Và lúc này, hai cái tên trên một stream là thứ thu hút nhất.

An Di ngồi xuống lại, đối diện Khải. Giữa hai người là máy tính xách tay, màn hình sáng lờ mờ trong phòng tối dần.

– Tôi không muốn anh chết thay tôi, cô nói. Giọng thấp, rõ từng chữ. Tôi không muốn sống bằng mạng người khác.

– Tôi không hỏi chị muốn gì. Tôi hỏi hệ thống chấp nhận gì.

– Và hệ thống trả lời rồi. Nó không chấp nhận đổi. Nó muốn cả hai.

Im lặng. Đèn đường ngoài hẻm bật. Ánh vàng lọt qua khe rèm, vẽ một vệt dài trên sàn giữa hai người.

Máy tính xách tay rung nhẹ. Thông báo mới từ diễn đàn. Khải nhìn: kênh 24H vừa cập nhật. Anh mở.

Màn hình kênh chia đôi. Bên trái: "LÂM KHẢI" chữ trắng trên nền đỏ. Bên phải: "AN DI" chữ trắng trên nền đỏ. Giữa hai tên, dòng chữ nhỏ: "Người xem quyết định."

Bên dưới, ba lựa chọn:

A. Lâm Khải , [bình chọn]

B. An Di , [bình chọn]

C. Cả hai , [bình chọn]

Số người xem: 127.400. Tăng bảy nghìn trong hai phút kể từ khi lựa chọn xuất hiện. Tin tức lan nhanh hơn bất kỳ video nào An Di từng đăng.

Phòng chat cuộn. Khải không đọc. An Di không đọc. Cả hai nhìn con số bình chọn, và nhìn nó thay đổi, và biết trước kết quả mà không cần chờ.

Mười phút.

A. Lâm Khải: 18.200 phiếu (14%)

B. An Di: 22.100 phiếu (17%)

C. Cả hai: 87.100 phiếu (69%)

An Di nhìn con số. Sáu mươi chín phần trăm. Gần bảy mươi phần trăm người xem chọn cả hai chết.

Cô nghĩ về Phúc Thiện. Về ông ngồi trong phòng, đọc bình luận dưới video cô, mỗi bình luận một lượt chia sẻ, mỗi lượt chia sẻ đẩy ông gần hơn đến vực. Ông không có lựa chọn A, B, hay C. Ông chỉ có một lựa chọn: đọc tiếp hoặc tắt máy. Và ông đã đọc tiếp. Và bình luận không dừng. Và ông chết.

Bây giờ cô ngồi trong nhà an toàn quận 4, và một trăm hai mươi bảy nghìn người đang bấm C, và C nghĩa là cô và Khải cùng chết, và không ai trong số họ sẽ mất ngủ vì nút bấm đó, vì nút bấm không phải dao, không phải súng, không phải tay, nó chỉ là một lần chạm trên màn hình, nhẹ hơn cả tiếng thở, và ai cũng nghĩ phiếu của mình chỉ là một trong trăm nghìn, và trăm nghìn người nghĩ vậy cùng lúc, và không ai chịu trách nhiệm.

Giống hệt cách cô đã thiết kế kênh của mình ba năm trước. "Chia sẻ video để nhiều người biết sự thật." Mỗi lượt chia sẻ nhẹ hơn tiếng thở. Và Phúc Thiện chết dưới một triệu tiếng thở.

Khải đóng kênh. Màn hình tối.

– Năm giờ, anh nói. Còn năm giờ.

An Di không nói. Cô nhìn vệt sáng đèn đường trên sàn. Rồi nhìn Khải.

– Anh đề nghị đổi tên, cô nói. ADMIN từ chối. Nó muốn cả hai. Người xem muốn cả hai. Không ai muốn chọn. Ai cũng muốn xem cả hai chết.

Im lặng.

– Vậy câu hỏi không phải "ai chết," cô nói. Câu hỏi là "làm sao để không ai chết."

Khải nhìn cô.

– Và câu trả lời, An Di nói, giọng phẳng như đang đọc dữ liệu, không phải là đánh bại hệ thống. Hệ thống không thua. Nó không phải người, nó không có lòng kiêu hãnh để bị thương. Nó là thuật toán tối ưu sự chú ý. Cách duy nhất là lấy đi thứ nó cần.

– Sự chú ý.

– Mắt, An Di nói. Nó cần mắt. Một trăm hai mươi bảy nghìn đôi mắt đang nhìn tôi và anh bây giờ. Nếu không có mắt, không có dữ liệu. Không có dữ liệu, không có cái chết.

Cô nhìn Khải. Ánh đèn đường vàng trên nửa khuôn mặt cô, nửa còn lại trong bóng tối. Mắt cô sắc, không sợ, không bình tĩnh giả tạo, mà sắc theo cách của người vừa nhìn thấy rõ một con đường mà chưa biết con đường đó dẫn đến đâu.

– Anh không thể thắng hệ thống bằng cách cho nó thêm dữ liệu, cô nói. Phải lấy đi thứ nó cần.

Khải nhìn cô. Rồi nhìn máy tính xách tay tắt. Rồi nhìn cửa sổ, nơi đèn đường hẻm quận 4 sáng vàng, và Sài Gòn bên ngoài tiếp tục sống, tiếp tục ăn cơm, tiếp tục lướt điện thoại, tiếp tục bấm nút, và không ai trong số bảy triệu người ngoài kia biết rằng hai người đang ngồi trong căn phòng tối tầng hai hẻm sâu, đếm năm giờ còn lại, và tìm cách lấy đi mắt của cả thành phố.