Phiên Tòa Online

Khải mở diễn đàn lúc bảy giờ tối.

Anh không mở vì muốn. Anh mở vì An Di gọi bốn mươi phút trước, giọng phẳng, nói: "Diễn đàn vừa mở phòng mới. Tên tôi." Rồi cúp máy. Không giải thích, không phân tích, không nói thêm. Giống cách cô dẫn chương trình khi biết tin xấu nhưng chưa muốn phản ứng trước ống kính.

Anh ngồi trước laptop, phòng trọ Phú Nhuận. Một mình. Quạt trần quay, ánh đèn đường hắt qua rèm, nệm trải dưới sàn vẫn còn dấu vết chỗ An Di nằm đêm qua. Cô đã rời đi từ sáng, và căn phòng rỗng hơn anh nghĩ, không phải vì thiếu đồ đạc, mà vì thiếu tiếng gõ bàn phím của người khác.

Đăng nhập. Ba lớp xác thực. Giao diện nền đen hiện ra, dòng chữ trắng chạy ngang đầu trang: "Phiên xét xử đặc biệt , AN DI , đang diễn ra. 287.412 người đang tham gia."

Anh nhấp vào.

Phòng Xử Án.

Khải chưa thấy phòng này trước đó. Nó không nằm trong bốn phòng anh đã biết, không có trong menu chính, không xuất hiện khi anh duyệt diễn đàn tuần trước. Nó được tạo riêng, như một sảnh mới dựng lên trong đêm, và giao diện giả phòng tòa: nền gỗ sẫm, hai cột bảng bên trái và phải, thanh ngang chia phần.

Bên trái: Bồi thẩm đoàn. Mười hai tên, mỗi tên kèm số phiếu thuận đã đóng góp trên diễn đàn. Tất cả trên năm nghìn phiếu. Những người đóng góp nhiều nhất. Người đã bỏ nhiều phiếu nhất cho nhiều hồ sơ nhất.

Bên phải: Nhân chứng. Ba tên đang chờ gọi. Một tên mờ, chưa đến lượt. Một tên đang nhấp nháy: "Đang trình bày."

Phía trên, vị trí trung tâm, chữ lớn:

Thẩm phán: LocDrama_Official (Judge)

Khải nhìn cái tên. Quang Lộc.

Anh không ngạc nhiên. Anh đã thấy Quang Lộc trong bình luận diễn đàn từ tuần trước, thấy hắn trong danh sách thành viên cấp 4, thấy tên hắn dưới ba bài phân tích nạn nhân trong Phòng Chờ. Nhưng anh không biết hắn có huy hiệu Judge, không biết hắn có quyền mở phòng mới, không biết hắn đủ sâu trong hệ thống để điều khiển phiên tòa ba trăm nghìn người.

Phòng chat bên phải cuộn liên tục. Tốc độ: mười hai dòng mỗi giây. Khải không đọc từng dòng, chỉ quét, và mắt anh bắt được nhịp chung: phẫn nộ có tổ chức, giống phòng chat kênh 24H đêm Khải bị chọn, chỉ khác ở chỗ lần này không có đồng hồ đếm ngược trên diễn đàn. Đồng hồ nằm trên kênh 24H, phát song song, và anh biết vì góc trên cùng giao diện phiên tòa có dòng nhỏ: "Countdown hiện tại: 04:52:19."

Bốn giờ năm mươi hai phút.

Nhân chứng thứ nhất đang trình bày.

Tên: PThien_Family_2022. Tài khoản tạo ngày đăng ký: 14/07/2022, cùng ngày Chi_2003 đề cử An Di. Nội dung: bài viết dài, kèm ảnh chụp màn hình tin nhắn cũ giữa An Di và quản lý kênh cô, ngày 03/07/2022.

"Tôi biết ông ta không liên quan. Nhưng câu chuyện hay quá. Đăng đi, xóa sau."

Khải đã đọc câu này trước đó. Trong video Quang Lộc, trong hồ sơ diễn đàn, trong bài thú nhận của An Di. Câu này có thật. An Di đã xác nhận.

Nhưng nhân chứng không dừng ở đó. Bài tiếp: ảnh chụp bệnh viện, bàn tay gầy nắm chặt tay áo bệnh nhân, chú thích: "Mẹ tôi. 72 tuổi. Sau ngày ba tôi tự tử vì video An Di, mẹ tôi nhập viện. Bà không ăn. Bà không nói. Bà chỉ nhìn tường."

Phòng chat bùng:

"Trời ơi."

"Cả gia đình tan nát vì một video."

"An Di phải trả giá."

Khải nhìn ảnh. Bàn tay, bệnh viện, tường trắng. Anh không kiểm chứng được ảnh, không biết có thật hay ghép, nhưng ba trăm nghìn người đang xem không cần kiểm chứng. Họ cần cảm xúc, và ảnh cho họ cảm xúc, và cảm xúc là đủ.

Nhân chứng thứ hai: ExPartner_AD.

Tài khoản ẩn danh, tự giới thiệu là cựu quản lý kênh An Di giai đoạn 2021-2022. Trình bày: danh sách mười một video An Di dàn dựng hoặc thổi phồng. Ba video trong đó liên quan người thật, tên thật, chưa xin phép. Hai video bị khiếu nại và xóa. An Di không xin lỗi, chỉ đổi tên kênh.

Khải mở tab mới, tìm xác minh. Hai trong mười một video có lưu trên archive.ph. Nội dung khớp. Phần còn lại không kiểm chứng được.

Phòng chat:

"Không chỉ Phúc Thiện. Cô ta làm đi làm lại."

"Sát thủ chuyên môn thật sự."

"11 lần! Cô ấy biết mình đang làm gì."

Khải tắt phòng chat. Không phải vì sợ, mà vì tốc độ bình luận bắt đầu gây buồn nôn, kiểu buồn nôn của người thấy đám đông chạy cùng hướng và biết hướng đó sai nhưng không dừng được ai.

Nhân chứng thứ ba: TruthSeeker_SG.

Tài khoản ẩn danh, tự nhận "từng bị An Di lợi dụng làm nội dung." Kể: An Di phỏng vấn cô năm 2021 về vụ mất tích ở Bình Dương, hứa giấu tên, rồi đăng nguyên clip kèm khuôn mặt. Cô bị công ty sa thải, chồng ly thân, chuyển nhà ba lần.

Khải không kiểm chứng được câu chuyện này. Nhưng phòng chat không cần kiểm chứng. Ba nghìn phản hồi trong hai phút. Đỉnh bình luận: "Bao nhiêu cuộc đời cô ta phá?" Bốn nghìn sáu trăm phiếu thuận.

Quang Lộc xuất hiện trong phòng chat lần đầu. Bài viết ghim:

"Nhân chứng đã trình bày xong. Bồi thẩm đoàn, vui lòng bỏ phiếu. Có hai lựa chọn: CÓ TỘI hoặc KHÔNG CÓ TỘI. Thời gian biểu quyết: 10 phút."

Chuyên nghiệp. Lạnh. Giọng MC mà Khải nhận ra từ hàng trăm video trên kênh Lộc Drama: giọng của người biết cách điều khiển đám đông bằng nhịp, bằng khoảng lặng, bằng cách đặt câu hỏi khiến người nghe cảm thấy câu trả lời đã có sẵn.

Mười phút.

Khải ngồi xem bồi thẩm đoàn bỏ phiếu. Mười hai ô vuông, mỗi ô một tên, mỗi tên kèm lựa chọn. Ô đầu tiên chuyển sang đỏ: "Có tội." Ô thứ hai: "Có tội." Thứ ba: "Có tội."

Không ai ngạc nhiên. Bồi thẩm đoàn là mười hai người đã bỏ hơn năm nghìn phiếu thuận cho hồ sơ nạn nhân trên diễn đàn. Họ không phải quan tòa, họ là người đã kết án trước khi phiên tòa mở. Phiên tòa chỉ là nghi thức.

Ô thứ tư: "Có tội." Thứ năm: "Có tội."

Khải nghĩ đến Phúc Thiện. Nghĩ đến ông ngồi trong phòng, đọc bình luận dưới video An Di, mỗi bình luận một phiếu, mỗi phiếu đẩy ông gần hơn đến vực. Không ai tổ chức phiên tòa cho ông. Không ai cho ông bào chữa. Video của An Di là cáo trạng, bình luận là bồi thẩm, lượt chia sẻ là bản án. Và ông chết.

Bây giờ An Di ngồi trong nhà an toàn quận 4, và ba trăm nghìn người đang làm với cô chính xác điều An Di đã làm với Phúc Thiện. Chỉ khác ở chỗ lần này có giao diện phòng tòa, có thẩm phán, có bồi thẩm. Lần trước thô hơn, lần này tinh vi hơn. Nhưng cơ chế giống hệt: một người bị đặt ở giữa, đám đông xung quanh, không ai nghe, và phiếu thuận đổ như mưa.

Ô thứ sáu: "Có tội." Thứ bảy: "Có tội." Thứ tám: "Có tội."

Ô thứ chín chuyển xanh: "Không có tội."

Phòng chat im một giây. Rồi bùng:

"Ai đây?"

"Shill à?"

"Có một người không có tội gì hết? LOL"

Tên bồi thẩm thứ chín: Quiet_Watcher_8. Số phiếu thuận: 5.213. Không có bài đăng nào trên diễn đàn ngoài phiếu. Không bình luận. Không nhân chứng. Chỉ bỏ phiếu, và bây giờ bỏ phiếu ngược.

Khải nhìn cái tên. Không nhận ra. Nhưng anh ghi lại.

Ô thứ mười: "Có tội." Mười một: "Có tội." Mười hai: "Có tội."

Kết quả: 11/12 , Có tội.

Quang Lộc đăng bài tổng kết, ghim đầu phòng:

"Bồi thẩm đoàn đã quyết định. 11/12 phiếu: An Di có tội gây ra cái chết gián tiếp của Nguyễn Phúc Thiện thông qua nội dung độc hại, dàn dựng bằng chứng giả, và lợi dụng bi kịch người khác để kiếm lượt xem.

Bản án đề xuất: An Di sẽ trải qua chính xác những gì Phúc Thiện đã trải , bị cộng đồng phán xét, cô lập, dồn đến đường cùng. Không phải bạo lực vật lý. Chỉ là sự thật, được chia sẻ đủ rộng, đủ lâu, cho đến khi cô không còn chỗ trốn.

Countdown: 04:41:43.

Khán giả, hãy làm phần việc của mình."

Ba mươi nghìn phản hồi trong năm phút. Bài tổng kết được chia sẻ ra ba nền tảng bên ngoài diễn đàn trong mười phút đầu. Thẻ #PhienToaAnDi lên xu hướng trong ba mươi phút.

Khải đọc lại bài tổng kết. Đọc chậm, từng chữ. "Chỉ là sự thật, được chia sẻ đủ rộng, đủ lâu." Câu này đúng. An Di có tội. Cô biết Phúc Thiện vô tội và vẫn đăng. Cô biết hậu quả và vẫn chọn. Sự thật mà ba trăm nghìn người đang chia sẻ không giả.

Nhưng phiên tòa giả.

Không có luật sư bào chữa, vì chỗ trống, vì không ai trên diễn đàn nhận bào chữa cho người mà cả hệ thống đã kết tội. Không có quyền im lặng, vì An Di không ở đây, không biết phiên tòa đang diễn ra, và dù cô biết, cô không có tài khoản diễn đàn để nói. Không có phản chứng, vì nhân chứng ẩn danh, vì bằng chứng không ai kiểm, vì phòng chat cuộn nhanh hơn mắt đọc, và bất kỳ phản biện nào cũng chìm trong mười hai dòng mới mỗi giây.

Phiên tòa giả. Nhưng cảm xúc người tham gia thật. Họ thực sự tin mình đang làm điều đúng. Họ tin trừng phạt một người xấu là hành động tốt. Và đó chính xác là cách đám đông luôn hoạt động, từ Phúc Thiện ba năm trước đến An Di tối nay: ai cũng nghĩ mình đang đứng về phía đúng, ai cũng nghĩ phiếu thuận của mình chỉ là một trong triệu, ai cũng nghĩ trách nhiệm chia cho triệu người thì bằng không.

Khải đóng trang phiên tòa.

Anh mở trang cá nhân Quang Lộc trên diễn đàn.

Lịch sử hoạt động: 847 bài đăng trong bốn tháng. Bình luận trên hồ sơ nạn nhân, phân tích kịch bản chết, bỏ phiếu cho hai mươi ba hồ sơ. Mỗi bài viết kèm liên kết đến video trên kênh Lộc Drama. Hắn không chỉ xem, hắn kiếm tiền từ mỗi cái chết: phân tích trên diễn đàn, quay video trên kênh riêng, thu về triệu lượt xem.

Và bây giờ hắn có huy hiệu Judge. Quyền hạn cấp 4, chỉ dưới cấp 5 là phòng ADMIN. Hắn mở được phòng mới, ghim bài, gọi nhân chứng, điều khiển phiên tòa.

Khải nhìn trang cá nhân Quang Lộc, và nghĩ: hắn không phải đám đông. Đám đông bỏ phiếu vì phẫn nộ, vì thói quen, vì không biết làm gì khác lúc nửa đêm. Quang Lộc bỏ phiếu vì lợi nhuận. Mỗi phiên tòa là một video. Mỗi video là mười triệu lượt xem. Mỗi lượt xem là tiền.

Anh gõ tin nhắn riêng cho Quang Lộc. Chọn từng chữ:

"Tôi biết anh có quyền truy cập phòng ADMIN. Video deepfake về An Di , siêu dữ liệu chứa ký hiệu phần mềm anh dùng trong hai video trước. Tôi có bằng chứng. Gặp tôi, hoặc tôi công khai."

Gửi.

Khải nhìn góc phải màn hình: "LocDrama_Official: Trực tuyến."

Một phút.

Hai phút.

Ba phút. Dấu chấm nhấp nháy, nghĩa là Quang Lộc đang gõ.

Tin nhắn:

"Ngày mai. Trưa. Quán phở Bà Năm, Lý Tự Trọng. Đi một mình."

Khải đọc. Không trả lời ngay. Anh nhìn dòng chữ của Quang Lộc, và nghĩ rằng hắn trả lời nhanh quá. Ba phút. Không chối, không hỏi bằng chứng gì, không nói "anh nhầm." Chỉ hẹn gặp. Nghĩa là hắn biết video deepfake là của hắn, biết siêu dữ liệu có thể truy vết, và đã tính trước phương án nếu bị phát hiện.

Quang Lộc không ngạc nhiên. Nghĩa là hắn đã chờ tin nhắn này.

Khải gõ: "Được."

Gửi. Đóng cửa sổ trò chuyện.

Bảy giờ mười một phút. Đồng hồ An Di trên 24H đếm ngược. Bên ngoài, Sài Gòn tối nóng, xe máy chạy trong hẻm, tiếng nhạc từ quán nhậu đầu hẻm, tiếng bình thường của một tối bình thường trong khi ba trăm nghìn người đang tổ chức phiên tòa cho một phụ nữ hai mươi bốn tuổi mà không ai trong số họ từng gặp.

Khải gọi An Di.

– Phiên tòa kết thúc, anh nói. Giọng đều, không nhấn. Mười một trên mười hai phiếu.

Im lặng ở đầu dây bên kia. Tiếng gió lọt qua khe cửa sổ nhà an toàn.

– Tôi sẽ gặp Quang Lộc ngày mai, anh nói. Trưa.

– Anh biết hắn muốn gì không, An Di hỏi.

– Chưa. Nhưng hắn có huy hiệu cấp 4. Chỉ dưới phòng ADMIN. Hắn biết thứ gì đó.

Im lặng. Rồi An Di nói, giọng không thay đổi:

– Quang Lộc kiếm tiền từ cái chết của người khác. Anh cũng từng sống nhờ edit video bi kịch người khác. Cẩn thận khi phân biệt mình với hắn.

Cô cúp máy.

Khải nhìn điện thoại tắt. Câu An Di nói đúng. Anh biết nó đúng. Anh từng dựng video tang lễ cho kênh tin tức, dựng đoạn phim tai nạn cho kênh tổng hợp, và mỗi lần xuất xong anh đóng tập tin, nhận tiền, không nghĩ đến người trong video. Khác Quang Lộc ở mức độ, không khác ở bản chất.

Anh đặt điện thoại xuống. Nhìn trần nhà. Quạt trần quay.

Ngày mai anh sẽ ngồi đối diện Quang Lộc, và anh không biết mình sẽ thấy kẻ thù hay thấy gương.