Lần Chọn Cuối Của An Di

Sáng ngày hai tháng một. Đồng hồ còn hai mươi ba giờ.

An Di ngồi trên sàn phòng riêng trong căn hộ an toàn Bình Thạnh. Cô rời phòng trọ quận 4 từ sáng sớm, đi bộ ba mươi phút qua hẻm nhỏ, tránh đường lớn có biển quảng cáo. Lưng tựa tường, chân duỗi, cuốn sổ mở trên đùi. Cô viết bằng bút bi xanh, chữ nhỏ, đều, kiểu người đã quen ghi chép nhiều hơn gõ phím.

Trang đầu: danh sách lý do ADMIN chọn cô lần hai.

Một: cô là nguồn tạo lượt xem hiệu quả nhất. Buổi phát sóng trực tiếp vạch trần 24H kéo hai phẩy bốn triệu người. Không một nạn nhân nào trước đó đạt con số đó. Sống hay chết, cô đều tạo nội dung. Hệ thống không cần ghét cô. Nó cần cô.

Hai: cô có quá khứ. Video giả, Phúc Thiện, cái chết do bình luận. Kịch bản poetic justice đã được viết sẵn trên diễn đàn từ tháng bảy năm ngoái, bốn nghìn bảy trăm phiếu bầu. Đám đông thích xem người từng hại người khác bị hại lại. Không phải công lý. Là giải trí mang mặt nạ công lý.

Ba: lần trước cô thoát. Và người thoát rồi bị gọi lại hấp dẫn hơn người mới. Hệ thống biết điều đó. Mỗi lần thoát là một lời hứa ngầm: lần sau sẽ không thoát. Đám đông quay lại để xem lời hứa được giữ.

An Di đóng sổ. Đặt bút xuống sàn.

Cô không phân tích để tìm lối thoát. Cô phân tích để hiểu. Vì hiểu giúp cô bình tĩnh, và bình tĩnh là thứ duy nhất cô kiểm soát được bây giờ.

Nắng sáng lọt qua cửa sổ, rọi một ô vuông trên sàn gạch. Phòng nhỏ, vừa một giường đơn và một bàn gỗ. Đồ đạc của An Di: ba bộ quần áo, một ba lô, cuốn sổ, hai cây bút, một chai nước. Không điện thoại, không máy tính, không gì có màn hình. Cô đã sống như thế suốt hai tháng, và đã quen, kiểu quen của người thích nghi chứ không phải chấp nhận.

Tiếng gõ cửa. Hai nhịp ngắn, một nhịp dài. Khải.

– Vào đi, cô nói.

Khải mở cửa, đứng ở ngưỡng. Anh cầm hai cốc cà phê đá, loại mua ở quán vỉa hè, ly nhựa nắp phẳng. Đặt một cốc lên bàn, giữ một cốc. Không ngồi xuống.

– Cô ngủ được không.

– Được.

Không phải sự thật. An Di thức đến ba giờ sáng, nằm nhìn trần nhà, nghe tiếng đồng hồ cơ và nghĩ. Nhưng cô không nói, và Khải không hỏi thêm. Anh biết câu trả lời nào thật khi cô nhìn thẳng và câu nào không.

Khải ngồi xuống bàn, đặt cốc cà phê, nhìn cô.

– Tôi có kế hoạch, anh nói. Lặp lại chiến dịch im lặng nhưng quy mô lớn hơn. Tắt không chỉ cá nhân mà cắt cả nguồn điện cho hệ thống quảng cáo. Quang Lộc có liên hệ với người quản lý hạ tầng kỹ thuật số quận 1 và quận 3. Nếu cắt được máy chủ phân phối nội dung quảng cáo, billboard tắt. Kết hợp với chiến dịch tắt cá nhân, lượt xem có thể xuống dưới ngưỡng ba nghìn. Lần trước cô thoát ở ngưỡng đó.

An Di lắc đầu. Chậm, dứt khoát.

– Lần trước cần cả thành phố ngừng xem, cô nói. Chiến dịch im lặng, truyền miệng, tin nhắn. Mất gần hai tuần mới kéo xuống ba nghìn. Lần này tôi có hai mươi ba giờ. Và billboard ở khắp nơi. Cắt máy chủ quảng cáo quận 1 thì nó chuyển sang quận khác. Cắt quận khác thì nó chuyển sang hạ tầng khác. Nó không phụ thuộc vào một nguồn.

Khải không phản bác ngay. Anh nhìn cốc cà phê, đá tan dần, nước nâu nhạt đi.

– Vậy cô đề xuất gì.

An Di đứng dậy, lấy cuốn sổ, mở trang cô viết đêm qua.

– Thay vì cắt lượt xem, dùng lượt xem. Không phải để cứu mình. Để khiến người xem nhìn vào chính họ.

Cô đưa sổ cho Khải. Anh đọc. Trang giấy chi chít chữ: tên nạn nhân, tuổi, nghề nghiệp, một chi tiết cá nhân bên cạnh mỗi tên. Nguyễn Hoàng Minh, 34, kỹ sư, thích đạp xe cuối tuần. Trần Thị Lan, 22, sinh viên năm cuối, hay viết thơ trên trang cá nhân. Phạm Đức Huy, 40, quản lý, nuôi chó tên Bông. Hơn ba trăm cái tên, mỗi tên một dòng.

– Tôi sẽ lên sóng, An Di nói. Buổi phát sóng cuối cùng. Không phải để phân tích, không phải để vạch trần, không phải để kêu gọi tắt. Để đọc tên.

Khải nhìn lên từ cuốn sổ.

– Đọc tên.

– Từng người. Từng tên. Kèm một chi tiết nhỏ khiến họ là người, không phải dòng chữ trên màn hình. Không kịch tính. Không nhạc nền. Chỉ tên, tuổi, và một thứ về họ mà ai đó từng biết.

Im lặng. Khải đặt sổ xuống bàn.

– Mục đích.

– Trả lại họ cái tên. Trên 24H, nạn nhân chỉ là chữ trắng trên nền đen. Tồn tại hai mươi bốn giờ rồi biến mất. Không ai nhớ. Không ai hỏi họ là ai. Bình luận gọi họ bằng số: "số 217 chết nhanh thế", "số 218 đang ở đâu". Khi nạn nhân là số, giết là dễ. Khi nạn nhân có khuôn mặt, giết khó hơn. Không phải vì lương tâm. Vì xấu hổ.

Khải nhìn cô. Mắt anh không thay đổi, kiểu mắt quen đánh giá trước khi phản ứng.

– Và nếu cô chết, anh nói.

An Di không nhìn đi chỗ khác.

– Thì tôi chết. Nhưng nếu mọi người ngừng xem sau đó, thì không ai chết nữa.

Im lặng kéo dài. Tiếng xe máy vọng từ đường, nhỏ qua cửa sổ đóng. Đá trong cốc cà phê tan hết, nước loãng.

– Đừng cứu tôi nếu việc đó khiến nhiều người chết hơn, An Di nói, giọng không cao hơn giọng bình thường. Không bi tráng. Chỉ thẳng.

Khải đứng dậy. Ghế kêu trên sàn gạch. Anh bước đến cửa sổ, quay lưng về phía cô, nhìn ra ngoài. Nắng chiếu lên vai anh, vẽ đường viền trên áo thun tối màu.

– Cô biết tôi không đồng ý.

– Tôi biết.

– Cô cũng biết tôi sẽ không ngăn.

An Di không trả lời. Vì câu đó đúng, và vì cả hai đều biết lý do: Khải đã từng ngăn, đã từng tắt, đã từng cắt, và mỗi lần đều thất bại theo một cách khác. Chiến dịch im lặng thành công rồi Quang Lộc tung video. Chiến dịch tắt thành công rồi biển quảng cáo tự bật. Vạch trần thành công rồi lượt xem tăng. Mỗi cách đánh đều bị hóa giải. Cách duy nhất chưa thử là không đánh, mà biến chính buổi phát sóng thành thứ phá hệ thống từ bên trong.

Khải quay lại. Nhìn cô. Và làm một việc anh chưa từng làm trong suốt ba tháng qua.

Anh bước đến, nắm tay cô.

Bàn tay anh lạnh hơn cô nghĩ. Ngón dài, xương, kiểu tay người gõ bàn phím nhiều hơn cầm bất kỳ thứ gì khác. An Di nhìn xuống hai bàn tay, rồi nhìn lên mặt anh. Lần đầu tiên kể từ khi gặp nhau, và nó xảy ra không phải vì cảm xúc tràn ra mà vì không còn gì để nói.

Cô không rút tay. Một giây. Hai giây. Ba.

Rồi cô rút.

– Khải, cô nói. Tôi không sợ chết.

Anh nhìn cô.

– Tôi sợ chết mà không ai nhớ tôi từng sống.

Cô bước ra cửa. Không quay lại.

Trong phòng, Khải đứng một mình, tay vẫn giữ hình dáng nắm. Cốc cà phê trên bàn, đá tan hết. Cuốn sổ mở trang danh sách hơn ba trăm cái tên.

Anh nhìn sổ. Dòng đầu tiên: Nguyễn Hoàng Minh, 34, kỹ sư, thích đạp xe cuối tuần.

Dòng thứ mười bảy: Lâm Huyền Chi, 16, học sinh, hay gọi anh bằng "a" kéo dài.

An Di đã viết cả tên em gái anh vào danh sách.

Khải đóng sổ. Đặt xuống bàn. Đứng nhìn ra cửa sổ.

Mười bảy giờ nữa.