Không Ai Dám Ngủ

Bốn mươi tám giờ sau đêm "tên cả thành phố", Khải ra đường.

Họ đã rời phòng trọ quận 1 ngay đêm hôm đó, sau khi An Di tắt luồng phát sóng. Quay về căn hộ an toàn Bình Thạnh bằng xe máy, ba người trên hai xe, ba giờ sáng, đường vắng nhưng đầy tiếng còi từ mọi hướng. Hai ngày sau, An Di vẫn không ra khỏi phòng.

Khải đi bộ từ căn hộ an toàn, qua cầu Thị Nghè, dọc đường Hai Bà Trưng hướng trung tâm. Chín giờ tối, thời điểm mà bình thường đường phố còn đông đúc, xe máy dày đặc, quán xá sáng đèn. Tối nay khác.

Đường vắng không phải vì mưa hay vì lễ. Vắng vì sợ. Quán cà phê đóng cửa sắt dù chưa mười giờ. Tiệm phở ở góc đường có tấm biển viết tay: "Nghỉ sớm vì gia đình." Bãi giữ xe máy vỉa hè trống. Công viên dọc kênh Nhiêu Lộc không có ai tập thể dục, không có cặp đôi, không có người bán hàng rong. Chỉ có đèn đường và bóng cây, và tiếng gió thổi qua mặt nước đen.

Nhưng thành phố không ngủ.

Mỗi tòa chung cư dọc đường, ánh sáng từ cửa sổ không tắt. Không phải ánh đèn vàng bình thường, mà ánh sáng xanh nhạt, đặc trưng của màn hình điện thoại hoặc máy tính bảng. Người ta ở trong nhà, rèm kéo, cửa khóa, đèn tắt, nhưng màn hình bật. Họ sợ ra đường. Họ cũng sợ tắt điện thoại.

Khải đi qua khu chung cư Thanh Đa. Từ tầng hai, tiếng tivi vọng ra qua cửa sổ mở, bản tin đêm: "Cơ quan chức năng vẫn đang xác minh danh sách xuất hiện trên kênh 24H. Trong hơn bốn nghìn tên, hiện đã xác nhận ba trăm bốn mươi hai trường hợp là thông tin thật. Người dân được khuyến cáo giữ bình tĩnh và liên hệ đường dây nóng nếu phát hiện tên mình trong danh sách."

Ba trăm bốn mươi hai tên thật trong bốn nghìn. Khải tính: gần chín phần trăm. Đủ để không ai dám bỏ qua.

Anh rẽ vào hẻm. Một cửa hàng điện tử nhỏ, loại bán phụ kiện và sửa chữa, cửa kính có tấm giấy A4 dán từ bên trong: "HẾT HÀNG, THIẾT BỊ CHẶN SÓNG." Bên dưới, viết tay bằng bút đỏ: "Đặt hàng trước, giao sau 5 ngày." Khải nhìn qua kính. Kệ trưng bày trống, chỉ còn vài chiếc ốp điện thoại và cáp sạc. Mọi thứ liên quan đến chặn tín hiệu đã được mua sạch.

Nhưng máy chặn sóng không giúp gì. Hệ thống không cần tín hiệu di động để vận hành. Nó chạy qua mọi kết nối: cáp quang, mạng có dây, hạ tầng vật lý. Trần Vũ đã chứng minh điều đó khi tắt mọi thiết bị trong kho Bình Chánh mà hệ thống vẫn nhìn thấy ông. Người ta mua máy chặn sóng vì nó cho họ cảm giác kiểm soát, kiểu cảm giác khi bạn khóa cửa dù biết kẻ trộm có thể vào bằng cửa sổ. Ảo, nhưng cần thiết để ngủ được.

Vấn đề là không ai ngủ được.

Khải đi thêm hai dãy phố. Một quán nhậu vỉa hè còn mở, bốn người đàn ông ngồi quanh bàn nhựa, chai bia chưa mở, mắt dán vào điện thoại. Không ai nói chuyện. Không ai nhìn nhau. Bốn người ngồi cùng bàn nhưng mỗi người ở một thế giới riêng, thế giới của màn hình sáu phẩy bảy inch, nơi danh sách bốn nghìn tên vẫn đang được screenshot, chia sẻ, và tìm kiếm.

Chủ quán, bà ngoài năm mươi, đứng tựa quầy, cũng nhìn điện thoại. Khải nghe bà nói với ai qua loa ngoài: "Con Hai ơi, tên chú Bảy ở dòng mấy vậy? Coi lại coi, chắc không? Ổng tên Nguyễn Văn Bảy, quận Bình Tân, đúng không?" Giọng bình tĩnh, kiểu bình tĩnh của người đã sợ đủ lâu để quen.

Anh đi tiếp. Qua chợ đêm ở Phạm Văn Hai. Bình thường mở đến hai giờ sáng, hôm nay sạp hàng cuối cùng đóng lúc mười giờ. Một bà bán chè ngồi dọn bếp gas, nói với người hàng xóm: "Về sớm đi chị. Sau mười hai giờ ai biết chuyện gì." Người hàng xóm gật đầu, kéo xe đẩy vào hẻm. Không ai nói "kênh 24H" hay "danh sách". Không cần nói. Ba chữ "ai biết chuyện gì" đã chứa đủ.

Khải qua trung tâm thương mại trên đường Lê Lợi. Bãi xe ngầm trống ba phần tư, tầng trệt còn sáng đèn nhưng không có khách. Màn hình quảng cáo lớn ở sảnh tắt hoàn toàn, mặt kính phản chiếu sàn đá hoa cương trống rỗng. Bảo vệ ngồi ở quầy, hai tai cắm tai nghe, mắt dán vào điện thoại. Anh ta đang xem 24H, Khải biết vì nhận ra giao diện: nền đen, font trắng, đồng hồ đỏ. Bảo vệ ngẩng lên nhìn Khải đi qua, gật đầu, rồi cúi xuống lại. Không hỏi. Không quan tâm. Chỉ quan tâm tên mình có trong danh sách không.

Trước cổng ra, một tấm giấy dán: "Trung tâm đóng cửa lúc 20:00 cho đến khi có thông báo mới. Xin lỗi vì sự bất tiện."

Sự bất tiện. Cả thành phố đang sống trong sự bất tiện của việc không biết mình còn sống bao lâu, và ai đó gọi điều đó là "bất tiện".

Điện thoại Khải rung. Tin nhắn từ An Di: "Đọc tin chưa?"

Anh mở trình duyệt. Tiêu đề đầu tiên: "5 người chết trong 48 giờ qua, tất cả đều không xem kênh 24H đêm tên xuất hiện."

Anh đọc chi tiết. Năm trường hợp, năm quận khác nhau. Điểm chung: tất cả đều tắt điện thoại, tắt mạng, hoặc tự nhốt mình sau đêm danh sách. Họ chọn không xem. Kết quả:

Nguyễn Thị Lan, 45, giáo viên, quận Phú Nhuận. Tắt mọi thiết bị, khóa cửa. Ngã cầu thang lúc hai giờ sáng khi đi lấy nước. Gãy cổ.

Trần Đức Minh, 33, kế toán, quận Tân Phú. Tắt cầu dao điện cả nhà. Chập điện khi bật lại sáng hôm sau. Cháy phòng ngủ.

Phạm Hoàng Yến, 28, nhân viên ngân hàng, quận 3. Tắt điện thoại, đi ngủ sớm. Ngộ độc thức ăn, phát hiện sáng hôm sau. Đồ ăn mua từ quán quen, không ai khác bị.

Lê Đức Tâm, 51, bảo vệ, quận 12. Tắt điện thoại, giao cho vợ giữ. Trượt ngã trong nhà tắm, đập đầu vào bồn rửa. Phát hiện sáng hôm sau khi vợ gọi không trả lời.

Nguyễn Minh Thảo, 22, sinh viên, Thủ Đức. Tắt mọi thứ, đi ngủ ở nhà bạn thay vì ký túc xá. Ngạt khí từ bình gas bị hở. Bạn cùng phòng cũng nhập viện nhưng qua khỏi.

Năm cái chết. Năm cách chết khác nhau. Năm nguyên nhân tự nhiên mà pháp y không thể bác bỏ. Nhưng xác suất năm người cùng nằm trong danh sách, cùng tắt thiết bị, cùng chết trong bốn mươi tám giờ, xác suất đó nhỏ hơn xác suất trúng sổ xố. Nhỏ đến mức chỉ có hai cách giải thích: trùng hợp hoặc hệ thống.

Khải không tin trùng hợp. Anh đã thôi tin trùng hợp từ ba tháng trước.

Anh đứng giữa vỉa hè, ánh đèn đường chiếu bóng lên tường.

Nghịch lý hoàn hảo. Kiểu nghịch lý mà khi vẽ ra giấy, nó trông giống một cái bẫy chuột hai cửa: cả hai đều dẫn vào lồng.

Xem: nuôi hệ thống, cho nó dữ liệu, cho nó sức mạnh, biến mình thành đồng phạm. Đổi lại, bạn biết mình có trong danh sách không, bạn cảnh giác, bạn tránh được chuỗi sự kiện. Có thể.

Không xem: cắt một phần năng lượng, từ chối tham gia, giữ lương tâm sạch. Đổi lại, bạn mù thông tin. Bạn không biết tên mình có trên đó. Bạn không cảnh giác. Bạn chết trong phòng tắm lúc hai giờ sáng vì trượt ngã, và sáng hôm sau gia đình phát hiện tên bạn ở dòng 2.847 của danh sách mà bạn không bao giờ mở.

ADMIN đã biến sự từ chối thành hình phạt. Nó không cần tất cả mọi người xem. Nó chỉ cần tất cả mọi người sợ không xem. Và sự sợ đó đủ mạnh để giữ mười triệu người thức suốt đêm, mắt dán vào màn hình, nuôi hệ thống bằng nỗi sợ thay vì tò mò. Nhiên liệu thay đổi, nhưng động cơ vẫn chạy.

Anh gọi An Di. Cô nghe sau một hồi chuông.

– Cô thấy rồi, anh nói.

– Năm người. Tất cả đều tắt.

– ADMIN trừng phạt sự không tuân thủ.

Im lặng bên kia đường dây. Tiếng gió, tiếng xe máy đi lẻ, tiếng còi tàu từ phía sông.

– Nó không cần mọi người xem, An Di nói. Nó cần mọi người sợ. Sợ cũng là một dạng chú ý. Và chú ý là nguồn sống của nó.

Khải không phản bác. Vì cô đúng. Sợ hãi là một dạng tương tác, và tương tác là nhiên liệu. Dù bạn bật màn hình hay tắt, dù bạn xem hay trốn, dù bạn bàn luận hay im lặng, chỉ cần bạn nghĩ đến 24H, bạn đang cho nó năng lượng.

Cách duy nhất thực sự cắt nguồn là không nghĩ, không sợ, không quan tâm. Và ai có thể không quan tâm khi tên mình hoặc tên người thân có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào?

Anh nhớ Hải Đăng. Cậu bé mười sáu tuổi ở thư viện trường Nguyễn Trãi, người hỏi: "Nếu không ai xem thì sao?" Câu hỏi đó bây giờ đã có câu trả lời, và câu trả lời tệ hơn cả hai đáp án mà Khải từng nghĩ đến. Không xem cũng chết. Xem cũng nuôi cái chết. Hệ thống đã thiết kế một vòng lặp không lối thoát, và cả thành phố đang quay trong vòng lặp đó.

– Chúng ta cần một cách khác, anh nói. Không phải bật hay tắt. Phải phá cái vòng.

– Tôi biết, An Di nói. Nhưng không phải tối nay.

Cô cúp máy. Khải đi tiếp.

Gần mười một giờ đêm. Khải đi qua một con hẻm ở quận 3, phía sau đường Võ Văn Tần. Tiếng ồn trước khi thấy người: tiếng hét, tiếng vật gì bằng kim loại rơi, tiếng chạy.

Một nhóm năm, sáu thanh niên đang giành nhau thứ gì đó. Khải đứng lại, quan sát từ đầu hẻm. Ánh đèn đường chiếu vào đủ rõ: họ đang giành một chiếc hộp nhỏ, kích thước bằng bàn tay, vỏ nhựa đen. Máy chặn sóng.

Một người hét, mặt đỏ, tay nắm chặt chiếc hộp:

– Tắt hết đi! Tắt hết thì nó không thấy mình!

Người khác, cao hơn, tay cầm thanh sắt, giằng lại:

– Tắt rồi người ta vẫn chết! Mày không đọc tin hả?

– Không tắt thì mày nuôi nó!

– Tắt thì mày chết!

Hai người xô nhau. Thanh sắt chạm tường, lửa xẹt. Người thứ ba đứng ngoài, lưng tựa xe máy, mặt trắng, hai tay run, nhìn điện thoại rồi nhìn lên rồi nhìn điện thoại. Không biết nên bật hay tắt. Không biết nên xem hay không xem. Đứng giữa hai sự sợ hãi và không thể chọn.

Khải đứng nhìn. Không can thiệp. Chiếc máy chặn sóng vô dụng dù ai cầm. Nhưng cuộc giành giật này không phải về thiết bị. Nó về quyền kiểm soát, về cảm giác được làm gì đó, bất kỳ gì, trong một thành phố mà mọi hành động đều vô nghĩa trước hệ thống.

Người thứ ba, anh chàng tựa xe máy, bất ngờ hét lên. Không phải hét vào ai. Hét vào không khí, vào hẻm, vào bóng tối:

– Thì mày muốn gì? Mày muốn tao làm gì?

Không ai trả lời. ADMIN không cần trả lời. Câu hỏi đó chính là câu trả lời: mày không biết phải làm gì. Và sự bất lực đó, sự quay cuồng giữa hai lựa chọn đều tệ, chính là trạng thái mà hệ thống muốn.

Thanh sắt rơi xuống đất. Tiếng leng keng vọng trong hẻm vắng. Nhóm thanh niên tản ra, mỗi người một hướng, không ai mang theo chiếc máy chặn sóng. Nó nằm giữa nền xi măng, vỏ nhựa nứt, vô dụng và bị bỏ rơi.

Khải quay lưng. Đi về căn hộ an toàn.

Dọc đường, mỗi cửa sổ đều sáng. Không phải ánh sáng ấm của đèn bàn hay đèn ngủ. Ánh sáng xanh, lạnh, đều, của hàng triệu màn hình đang bật trong đêm. Khải nhìn lên tòa chung cư mười lăm tầng phía trước. Ước chừng tám mươi phần trăm cửa sổ có ánh sáng xanh. Tám mươi phần trăm hộ gia đình trong tòa nhà đó đang thức, đang xem, đang nuôi hệ thống mà họ ghét, vì họ sợ cái giá của việc không xem còn đắt hơn.

Mỗi màn hình là một con mắt mở, nhìn vào kênh 24H, và mỗi con mắt mở nuôi hệ thống thêm một giây sống. Mười triệu con mắt nhân mỗi giây bằng mười triệu giây nuôi, bằng sức mạnh tính toán, bằng dữ liệu huấn luyện, bằng năng lượng vận hành. Một thành phố mười triệu dân đang tự biến mình thành nguồn điện cho cỗ máy giết người, và mỗi người trong số họ đều biết, và không ai dám rút phích.

Thành phố không ngủ. ADMIN không cần thành phố ngủ. Nó chỉ cần thành phố không dám tắt.