Người Đàn Ông Mất Tên

Sáng 26/10, Khải rời tầng hầm B3 lúc sáu giờ. Cầu thang tối, mùi bê tông ướt, bậc thang đếm ngược từ ba xuống hai xuống một. Trên tầng trệt, ánh sáng buổi sớm lọt qua cửa kính vỡ, rọi lên sàn bê tông những vệt vàng nhạt.

An Di ngồi trên xe máy ngoài hẻm, mũ bảo hiểm trên đùi, mắt đỏ. Cô không ngủ. Khải cũng không.

– Hạ Vy ngủ được hai tiếng, cô nói. Tôi nghe thấy cô ấy thở đều.

Khải gật. Hai tiếng. Mười bốn tháng không ngủ yên, và ở dưới mười hai mét bê tông, nơi không camera, không sóng, không mắt, Hạ Vy ngủ được hai tiếng. Đó là thành tựu duy nhất của đêm qua.

– Tôi cần đến quận 8, anh nói.

An Di nhìn anh.

– Survivor thứ ba.

– Hạ Vy nói ông ấy sống dưới chân cầu, gần bến phà cũ. Không tên, không giấy tờ, không thiết bị. Nếu có ai biết cách sống ngoài hệ thống, là ông ấy.

An Di không hỏi tại sao bây giờ, tại sao không ở lại giữ Hạ Vy. Cô hiểu. Còn bốn mươi tám giờ. Giữ Hạ Vy trong tầng hầm chỉ là câu giờ, không phải giải pháp. Khải cần phương án khác.

– Tôi canh ở đây, An Di nói. Đi đi.

Quận 8 nằm bên kia kênh Tàu Hủ, nơi thành phố trượt dần từ bê tông sang tôn, từ cao ốc sang nhà trọ, từ đèn LED sang bóng đèn trần trụi treo trên dây. Khải đi xe buýt, tránh Grab, ngồi cuối xe, mũ kéo thấp. Chín người trên xe, sáu đang dùng điện thoại. Anh không nhìn ai.

Bến phà cũ nằm cuối đường Phạm Thế Hiển, sát mép kênh, nước đen, mùi bùn, mùi dầu máy, mùi cá chết. Cầu bê tông bắc ngang, dưới chân cầu là dãy nhà trọ thấp, tường tôn, mái tôn, cửa tôn, tất cả đều gỉ sét và nóng bỏng dưới nắng tháng Mười.

Khải hỏi chủ trọ, một bà khoảng sáu mươi, ngồi trước cửa, quạt tay.

– Ông nào, bà hỏi.

– Ông ở phòng cuối. Khoảng bốn mươi, gầy, tóc dài.

Bà nhìn Khải, từ trên xuống dưới, rồi quạt tiếp.

– Ổng ở đây mấy tháng rồi. Trả tiền đúng ngày, tiền mặt. Tui không biết tên ổng. Ổng không nói.

– Ông ấy có nhận khách không.

– Ổng không nhận ai hết. Nhưng mà cửa ổng không khóa. Ổng nói khóa cũng vậy thôi.

Khải đi qua hành lang hẹp, tường tôn nóng hắt nhiệt, quạt trần cũ quay lờ đờ. Phòng cuối, cửa sắt hé, bên trong tối.

Anh gõ. Hai tiếng. Chờ.

Giọng đàn ông, thấp, chậm, giọng người đã lâu không nói chuyện:

– Vào.

Phòng sáu mét vuông. Không đèn, chỉ ánh sáng từ khe cửa sổ bịt tôn, rọi một vệt mỏng lên sàn gạch. Chiếu trải trên nền, gối bông cũ, ca nhựa, can nước, và không gì khác. Không tủ. Không bàn. Không điện thoại, không radio, không đồng hồ, không thiết bị điện tử nào.

Người đàn ông ngồi dựa tường, chân co, tay đặt trên đầu gối. Gầy, tóc dài đến vai, râu mọc lơ thơ, mắt sáng trong bóng tối. Khuôn mặt khó đoán tuổi, có thể bốn mươi, có thể năm mươi, có thể trẻ hơn nhiều nhưng đã già đi vì thiếu mọi thứ trừ sự sống.

Anh ta nhìn Khải, không ngạc nhiên, không cảnh giác. Nhìn giống người đã biết trước sẽ có ai đến, vì trước sau gì cũng có.

– Hạ Vy giới thiệu, Khải nói.

Người đàn ông gật nhẹ. Không hỏi Hạ Vy là ai, không hỏi Khải là ai. Gật giống xác nhận, không phải chào.

– Anh cũng là Người Xem Ngược, Khải nói.

Im lặng. Tiếng tôn kêu răng rắc trong nắng, tiếng nước kênh vỗ nhẹ bên dưới chân cầu.

– Tôi không có tên, người đàn ông nói. Giọng phẳng, không nhấn, không lên xuống. Tên tôi đã bị xóa khỏi mọi nơi. Tôi tự xóa.

– Tên cũ, Khải nói.

– Nói tên ra là chết.

Không phải câu nói bóng bẩy. Người đàn ông nói giống đang trình bày một quy luật vật lý: nước chảy xuống, lửa cháy lên, nói tên ra là chết.

Khải ngồi xuống sàn, cách người đàn ông hai mét. Ánh sáng từ khe cửa sổ vạch một đường ranh giữa hai người, Khải nửa sáng, người đàn ông nửa tối.

– Tôi bị gọi tên hai năm trước, người đàn ông nói. Khải không hỏi, nhưng anh ta tự kể, giọng đều, giống đọc biên bản. Tôi làm kỹ thuật viên mạng cho một công ty viễn thông. Có hồ sơ trên bốn nền tảng tuyển dụng, tài khoản mạng xã hội, bình luận trên diễn đàn công nghệ, ảnh trong album nhóm cựu sinh viên. Tên tôi xuất hiện trên 24H lúc nửa đêm, giống mọi người khác.

Im lặng. Anh ta nhìn vào khoảng tối trước mặt, không nhìn Khải.

– Tôi sống sót. Không biết vì sao. Hệ thống báo lỗi, giống trường hợp anh, nhưng không ai quay, không ai chia sẻ, vì lúc đó 24H chưa nổi, người xem chỉ vài trăm. Sau đó bắt đầu: cầu thang trượt, ổ điện chập, xe mất phanh. Ba tháng đầu, bốn sự cố. Tôi hiểu.

– Hiểu gì.

– Hiểu rằng hệ thống không tha. Nó chỉ chậm. Chậm vì nó cần khớp dữ liệu: tên, vị trí, thói quen, lịch trình. Khi dữ liệu đủ, tai nạn đến. Muốn dừng tai nạn, phải xóa dữ liệu.

Người đàn ông giơ hai tay, lật mặt trong ra. Sạch. Không vân tay.

Khải nhìn. Mười ngón tay, da trơn nhẵn, không đường vân, giống bị mài hoặc bị đốt.

– Axit, người đàn ông nói. Loãng. Đủ để xóa vân mà không mất cảm giác. Tôi tự làm.

Rồi anh ta kéo tóc sang bên, để lộ tai phải. Vành tai có vết sẹo nhỏ, mỏng, giống vết mổ.

– Phẫu thuật nhẹ. Thay đổi đường nét đủ để nhận diện khuôn mặt không khớp. Không cần phẫu thuật thẩm mỹ lớn. Chỉ cần dịch sống mũi nửa phân, nâng xương gò má một phân, hạ đường chân mày. Thuật toán nhận diện dựa vào tỉ lệ khoảng cách giữa các điểm trên khuôn mặt, và tôi đã thay đổi đủ tỉ lệ để không còn khớp với bất kỳ ảnh nào trong cơ sở dữ liệu nào.

Khải nhìn khuôn mặt người đàn ông. Bây giờ anh hiểu vì sao khó đoán tuổi: không phải vì già hay trẻ, mà vì khuôn mặt đó không còn là khuôn mặt gốc. Nó đã bị dịch chuyển, vừa đủ để máy không nhận ra, vừa đủ để người nhìn cảm thấy có gì đó không khớp mà không gọi tên được.

– Rồi tôi xóa mọi thứ, anh ta nói. Tài khoản mạng xã hội, xóa. Hồ sơ tuyển dụng, xóa. Tài khoản ngân hàng, đóng, rút hết tiền mặt. Căn cước công dân, báo mất, không làm lại. Bảo hiểm y tế, để hết hạn. Hồ sơ bệnh viện, tôi gọi điện từng nơi, yêu cầu xóa dữ liệu theo quy định bảo mật. Nơi nào không xóa, tôi đổi tên trong hồ sơ sang tên giả. Danh sách sinh viên trường cũ, tôi liên hệ phòng đào tạo, nói đã đổi tên hợp pháp.

Im lặng. Anh ta uống nước từ ca nhựa, nuốt chậm.

– Mất sáu tháng. Sáu tháng tôi không làm gì khác ngoài xóa dấu vết. Đến khi không còn nơi nào trên mạng có tên tôi, không còn ảnh nào khớp mặt tôi, không còn địa chỉ nào gắn với tôi, thì tai nạn dừng.

Khải nhìn căn phòng. Sáu mét vuông, tường tôn, chiếu, ca nhựa, nước, và một con người không tên.

– Anh không còn là ai cả, anh nói.

Người đàn ông nhìn Khải. Lần đầu tiên mắt anh ta có biểu cảm, nhưng Khải không chắc đó là biểu cảm gì. Không phải buồn, không phải giận, gần nhất có lẽ là quen thuộc, giống anh ta đã nghe câu đó trong đầu mình mỗi ngày suốt hai năm.

– Muốn sống, hãy để thế giới quên anh, anh ta nói. Câu hỏi là anh có chịu được không.

Khải ngồi thêm một giờ. Không phải vì chưa đủ thông tin, mà vì căn phòng này yên. Yên theo cách mà tầng hầm B3 không có: ở đây có ánh sáng, có gió lùa qua khe tôn, có tiếng nước kênh, có mùi bùn và mùi nắng. Và có một người đã sống được hai năm bằng cách trở thành không ai.

Người đàn ông không hỏi tên Khải. Không hỏi anh ở đâu, làm gì, bị gọi tên khi nào. Không hỏi vì không muốn biết, và vì biết là mở một kết nối, kết nối là dữ liệu, dữ liệu là thứ giết người.

Khải hỏi:

– Anh có nhìn thấy tên không. Trên gương, trên màn hình.

– Không có gương, người đàn ông nói. Không có màn hình. Không có bề mặt phản chiếu nào trong phòng tôi. Tôi cạo đầu bằng tay, rửa mặt bằng tay. Nhìn ra ngoài, thỉnh thoảng thấy, trên biển quảng cáo, trên kính xe. Nhưng ít dần.

– Ít dần nghĩa là gì.

– Nghĩa là khi hệ thống không tìm thấy anh, nó bỏ qua anh. Tên hiện trên bề mặt phản chiếu vì hệ thống đang quét, đang xác nhận vị trí. Khi không còn dữ liệu để khớp, tần suất quét giảm. Hai năm, tôi thấy tên khoảng ba bốn lần một tháng. Chủ yếu khi tôi đi ngang camera an ninh đường lớn.

– Vậy anh vẫn bị theo dõi.

– Tôi bị quét. Theo dõi cần danh tính. Tôi không có danh tính. Hệ thống quét khuôn mặt, không khớp, bỏ qua. Quét tên, không có, bỏ qua. Quét thiết bị, không có, bỏ qua. Tôi tồn tại ở khoảng trống mà thuật toán không phủ tới.

Giọng anh ta phẳng từ đầu đến cuối, không lên, không xuống, giống radio phát tin ở tần số mà ít người nghe. Khải nghĩ: hai năm không nói chuyện với ai, giọng người ta sẽ thành thế này. Phẳng. Không cần lên xuống vì không cần ai nghe.

Khải đứng dậy.

– Hạ Vy, anh nói. Cô ấy còn bốn mươi tám giờ. Cơ chế xử lý lỗi đang tăng tốc. Tôi cần cách bảo vệ cô ấy.

Người đàn ông nhìn lên. Ánh sáng từ khe cửa sổ rọi ngang mắt, anh ta nheo lại.

– Hạ Vy không xóa được, anh ta nói. Tên cô ấy đã lan khắp mạng. Tôi nghe qua chủ trọ, chủ trọ nghe qua hàng xóm, hàng xóm đọc trên mạng. Không cần điện thoại, tin vẫn đến.

Im lặng.

– Còn anh, người đàn ông nói. Anh cũng không xóa được. Anh là lỗi công khai. Ba mươi mốt nghìn người nhìn anh sống sót. Tên anh nằm trong hàng triệu bài đăng, bình luận, video cắt. Muốn xóa tên Lâm Khải khỏi mạng thì phải xóa ký ức ba mươi mốt nghìn người.

Khải biết. Anh biết từ trước khi đến đây. Nhưng anh cần nghe từ người đã làm được, để xác nhận rằng phương pháp này không áp dụng cho anh.

– Vậy tôi nên làm gì, anh hỏi.

Người đàn ông im mười giây. Rồi anh ta nói, chậm, từng chữ, giống đang đo lường trọng lượng của mỗi từ trước khi thả:

– Tôi xóa mình để sống. Nhưng tôi không sống. Tôi tồn tại. Hai thứ đó khác nhau. Anh muốn tồn tại, thì xóa, nếu xóa được. Anh muốn sống, thì phải tìm cách khác. Cách mà tôi không biết.

Khải nhìn anh ta. Người đàn ông ngồi trong sáu mét vuông tôn, không tên, không mặt, không giấy tờ, không quá khứ, không tương lai. Sống hai năm bằng cách trở thành lỗ hổng trong cơ sở dữ liệu. Còn sống vì hệ thống không tìm thấy, nhưng cái còn sống đó giống cái chết hơn bất kỳ vụ tai nạn nào mà 24H từng dàn xếp.

– Cảm ơn, Khải nói.

Người đàn ông gật. Không nói thêm. Khải quay lưng, bước ra cửa, và khi ra đến hành lang, anh nghe sau lưng, nhỏ, giọng phẳng:

– Đừng quay lại. Mỗi lần có người đến là mỗi lần tôi tồn tại trong ký ức ai đó. Ký ức cũng là dữ liệu.

Xe buýt về quận 5, trưa, nắng xiên qua kính. Khải ngồi cuối xe, mắt nhìn ra ngoài. Thành phố trôi qua: biển quảng cáo, camera an ninh trên cột đèn, dashcam trên xe, và hàng triệu điện thoại trong tay hàng triệu người, mỗi chiếc là một mắt, mỗi mắt nối với một cơ sở dữ liệu, mỗi cơ sở dữ liệu có tên anh.

Anh nghĩ đến An Di. Cô có ba trăm nghìn người theo dõi, khuôn mặt trên mọi nền tảng, giọng trên mọi video, tên trong mọi bài viết. Nếu ngày nào đó tên cô xuất hiện trên 24H, cô không thể biến mất. Không ai nổi tiếng mà tự xóa được. Sự chú ý là mạng lưới, và An Di đã tự dệt mạng quanh mình suốt năm năm.

Xe buýt dừng. Khải nhìn ra cửa. Trên vỉa hè, một bảng quảng cáo LED chiếu hình ảnh sản phẩm nào đó, sáng rực. Giữa hình ảnh, thoáng qua, một cái tên nhấp nháy rồi biến mất. Không phải tên anh. Tên người khác. Người mà anh không biết, người mà đêm nay hoặc đêm mai sẽ xuất hiện trên màn hình đen của 24H, và Khải nhìn thấy tên đó vì anh là Người Xem Ngược, vì đôi mắt anh đã bị đánh dấu, vì hệ thống đã khắc vào thị giác anh khả năng nhìn thấy cái chết trước khi nó xảy ra.

Anh ghi tên vào trí nhớ. Không viết ra. Không gõ vào máy. Chỉ nhớ.

Rồi xe buýt chạy tiếp, bảng LED lùi lại, và thành phố tiếp tục, đông, ồn, sáng, đầy mắt.