Cách Cứu Một Người Bị Cả Mạng Ghét

Khải thức dậy lúc bốn giờ sáng vì màn hình laptop tự sáng.

Anh đã tắt nó trước khi ngủ. Đã gập nắp, đã rút sạc. Nhưng nắp bật lên, ánh xanh phủ lên trần phòng trọ Phú Nhuận, và trên màn hình hiện giao diện quen thuộc: nền đen, đồng hồ trắng, hai cái tên đỏ.

Khác một điều. Đồng hồ không đếm ngược nữa.

Nó đếm lên.

"Đã gia hạn: +16 giờ. Hai mục tiêu cần thêm thời gian thu thập tương tác."

Khải ngồi dậy. Nhìn dòng chữ. Đọc lại.

Gia hạn. Hệ thống không vội giết. Nó kéo dài, vì mỗi giờ kéo dài là thêm triệu lượt xem, thêm triệu bình luận, thêm triệu phiếu bầu cho cái chết. ADMIN không phải kẻ giết người thiếu kiên nhẫn. Nó là thuật toán tối ưu tương tác, và hai cái tên trên màn hình đỏ là nội dung hay nhất nó từng có.

Anh lấy điện thoại Hoàng Minh, gọi An Di.

Chuông đổ hai lần. Cô bắt máy. Giọng tỉnh, không ngái ngủ, nghĩa là cô cũng không ngủ.

– Gia hạn mười sáu giờ, Khải nói.

– Tôi biết. Máy tôi cũng tự bật.

Im lặng ba giây. Tiếng xe rác chạy ngoài hẻm quận 4, nhịp đều, xa.

– Nó không vội, An Di nói. Nó muốn tối đa dữ liệu trước khi kết thúc.

– Đúng. Và mười sáu giờ là thời gian cho chúng ta hành động.

– Hoặc thời gian cho nó thu thập thêm.

Khải nhìn đồng hồ góc phải màn hình: 04:12. Mười sáu giờ nữa là tám giờ tối. Đến lúc đó, nếu không có gì thay đổi, hệ thống sẽ kích hoạt chuỗi sự kiện. Và lần này, vote C vẫn dẫn đầu.

– Tôi có một cách, anh nói.

Bảy giờ sáng. Khải ngồi trước laptop, mở ba tab: một trang phân tích lưu lượng kênh 24H, một trang diễn đàn bóng tối, một tài liệu trống.

Anh gõ.

Không phải bài đăng kêu gọi. Không phải video cảm xúc. Anh gõ một bản phân tích kỹ thuật: cách kênh 24H hoạt động, từng bước, từ diễn đàn đề cử đến phòng chat dẫn dắt cách chết, từ ngưỡng mười nghìn người xem đến cơ chế kích hoạt chuỗi tai nạn. Dữ liệu gốc. Ảnh chụp diễn đàn. Nhật ký bình luận khớp cách chết. Bảng tính so sánh.

Nếu mọi người biết cơ chế, họ sẽ ngừng xem. Đó là logic.

An Di gọi lúc tám giờ. Anh đọc bản nháp cho cô nghe.

Im lặng bốn giây sau khi anh đọc xong. Rồi An Di nói:

– Anh nghĩ người ta sẽ ngừng xem vì biết sự thật?

– Nếu họ biết bình luận của họ trực tiếp ảnh hưởng cách ai đó chết, họ sẽ dừng lại.

– Sẽ không. Tôi từng làm nội dung ba năm. Người ta biết rằng chia sẻ thông tin sai có thể hại người. Họ vẫn chia sẻ. Vì họ không nghĩ phần của mình đủ lớn để gây hại.

Khải biết cô đúng. Nhưng anh không có phương án nào khác.

– Thử đi, anh nói. Nếu sai, chúng ta còn mười bốn giờ để nghĩ cách khác.

Chín giờ. An Di đăng nhập tài khoản phụ trên ba nền tảng. Khải gửi bài phân tích cho cô. Cô chỉnh lại ngôn ngữ, cắt bớt thuật ngữ kỹ thuật, thêm ảnh chụp màn hình đã đánh dấu, chia thành bốn phần ngắn dễ đọc.

Phần một: diễn đàn đề cử tồn tại, bất kỳ ai cũng có thể bị đưa vào danh sách. Phần hai: bình luận trên phòng chat trực tiếp ảnh hưởng cách nạn nhân chết. Phần ba: ảnh chụp nhật ký khớp một trăm phần trăm giữa bình luận và nguyên nhân tử vong. Phần bốn: kêu gọi ngừng xem, ngừng chia sẻ, ngừng bình luận.

Đăng.

Trần Vũ gọi lúc mười giờ. Giọng thấp, nhanh, kiểu nói khi không muốn đồng nghiệp nghe.

– Tôi sẽ xác nhận một phần. Phần vụ chết tương tự, phần hồ sơ bị sửa. Dùng tên thật, chức danh. Nhưng nếu cấp trên biết, tôi mất việc.

– Anh không cần làm vậy, Khải nói.

– Cậu không quyết được việc đó. Gửi bài đi, tôi sẽ bình luận từ tài khoản cá nhân.

Trần Vũ cúp máy. Khải nhìn điện thoại tắt, và nghĩ rằng ông là người duy nhất trong câu chuyện này đánh cược thứ có giá trị thật: hai mươi năm sự nghiệp, lương hưu, danh dự nghề nghiệp. Không phải vì tin Khải. Vì ông tin rằng cái chết không đáng được quyết định bởi phiếu bầu.

Bài đăng lan. Nhanh hơn Khải dự tính.

Mười một giờ: ba mươi nghìn lượt chia sẻ. Mười hai giờ: một trăm nghìn. Bình luận Trần Vũ được trích dẫn trên năm trang tin. Tiêu đề báo: "Cảnh sát hình sự xác nhận: kênh 24H có cơ chế giết người." Thẻ tìm kiếm #SựThật24H lên xu hướng trên ba nền tảng.

Khải theo dõi số liệu. Lượng người xem kênh 24H đang tăng.

Không giảm. Tăng.

Hai trăm nghìn lúc mười giờ sáng. Hai trăm sáu mươi nghìn lúc trưa. Ba trăm nghìn lúc hai giờ chiều. Ba trăm bốn mươi nghìn lúc bốn giờ.

Bình luận trên kênh 24H cuộn nhanh hơn bao giờ hết:

"Vậy bình luận mình cũng ảnh hưởng cách chết hả? Hay quá."

"Thử gõ An Di chết kiểu gì xem. Ai dám cược?"

"Cảnh sát xác nhận rồi mà vẫn phát sóng bình thường á? Hay."

"Link vào diễn đàn đề cử đâu? Tao muốn thử."

Khải đọc. Đọc từng dòng. Và hiểu.

Sự thật không phải vũ khí. Sự thật là nhiên liệu. Mỗi bài phân tích, mỗi ảnh chụp diễn đàn, mỗi tiêu đề báo đều là quảng cáo cho kênh 24H. Người ta không đọc để cứu An Di. Người ta đọc vì tò mò, rồi mở kênh vì muốn kiểm chứng, rồi ở lại vì đồng hồ đếm ngược, rồi bình luận vì có thể, rồi chia sẻ vì "mọi người cần biết", và vòng lặp hoàn thành.

Anh đã cho hệ thống đúng thứ nó muốn: sự chú ý.

Năm giờ chiều. Bảy giờ trước gia hạn kết thúc.

Khải ngồi trước laptop, nhìn con số ba trăm bốn mươi nghìn. Tăng bốn mươi phần trăm so với hôm qua. Tăng vì anh.

Tin nhắn hiện trên phòng chat ADMIN. Một dòng. Trắng trên đen.

"Cảm ơn vì quảng cáo miễn phí."

Khải nhìn dòng chữ. Không tức giận. Không bất ngờ. Chỉ mệt. Mệt theo cách của người đã chạy hết sức về phía trước rồi nhận ra mình chạy vòng tròn.

Anh gọi An Di.

– Ba trăm bốn mươi nghìn, anh nói.

Im lặng. Rồi An Di nói:

– Tôi biết.

– Chiến lược sai. Càng tung sự thật, càng nhiều người xem.

– Tôi nói rồi.

Không trách. Không mỉa mai. Chỉ xác nhận, phẳng, như đọc số liệu.

Im lặng kéo dài. Tiếng quạt trần trong phòng trọ Phú Nhuận quay đều. Tiếng xe máy ngoài hẻm. Tiếng thành phố sống bình thường trong khi hai người đếm bảy giờ còn lại.

– Vậy câu hỏi vẫn giống hệt tối qua, An Di nói. Làm sao lấy đi thứ nó cần.

– Mắt.

– Đúng. Nhưng anh không thể bắt ba trăm nghìn người nhắm mắt. Anh vừa chứng minh điều đó. Sự thật không bịt được mắt. Sự thật mở mắt. Và mắt mở là thứ nó cần.

Khải nhìn trần nhà. Quạt quay. Bóng cánh quạt lướt qua tường, đều đều, như đồng hồ khác, chậm hơn, không đếm cái chết nhưng đếm thời gian.

– Vậy phải tìm cách khác, anh nói. Không phải mở mắt người ta. Phải khiến người ta tự nhắm.

An Di không trả lời ngay. Ba giây. Năm giây. Rồi cô nói:

– Anh nhớ đêm anh sống sót không. Sân trường. Ba mươi mốt nghìn người xem. Anh đứng trước camera, nói "anh xin lỗi", và phòng chat im lặng.

Khải nhớ. Phòng chat đóng băng. Ba mươi mốt nghìn người ngừng gõ. Không phải vì cảm động, không phải vì đồng cảm. Vì bất ngờ. Vì nạn nhân không chạy, không khóc, không van xin. Nạn nhân đối diện. Và đám đông không có kịch bản cho hành vi đó.

– Im lặng, An Di nói. Đêm đó phòng chat im lặng. Và hệ thống báo lỗi.

– Tương quan không phải nhân quả.

– Đúng. Nhưng nó là manh mối duy nhất chúng ta có. Phòng chat im lặng nghĩa là dữ liệu đầu vào bằng không. Không bình luận, không phiếu, không gợi ý cách chết. Hệ thống mất nguồn.

– Nhưng ba mươi mốt nghìn người im lặng vì bất ngờ. Không thể lặp lại bất ngờ.

– Không cần bất ngờ. Cần im lặng. Cần mọi người tắt đi. Không phải vì biết sự thật. Vì chọn không xem.

Khải nghĩ. Nghĩ về Hoàng Minh viết trên tường: "Đừng để họ xem hết." Nghĩ về Hạ Vy biến mất khi không còn ai tìm cô. Nghĩ về ngưỡng mười nghìn người xem, đường ranh giữa đồng hồ trắng và đồng hồ đỏ.

– Chiến dịch im lặng, anh nói. Kêu gọi mọi người không xem. Đẩy lượt xem xuống dưới ngưỡng.

– Đúng. Nhưng hôm nay anh vừa chứng minh rằng kêu gọi trên mạng chỉ tạo thêm sự chú ý.

– Thì phải kêu gọi bằng cách khác. Không phải bằng sự thật. Bằng cảm xúc.

An Di im. Rồi nói, giọng thấp hơn:

– Tối nay. Chúng ta có bảy giờ để thiết kế một chiến dịch im lặng mà bản thân chiến dịch đó phải im lặng.

Cô cúp máy.

Khải nhìn laptop. Ba trăm bốn mươi nghìn đôi mắt đang nhìn tên An Di và tên anh trên nền đỏ. Và dòng chữ ADMIN vẫn nằm đó, trắng trên đen, bình thản như quảng cáo biết ơn khách hàng:

"Cảm ơn vì quảng cáo miễn phí."