Bữa ăn ba người

Cậu soạn tin nhắn ba lần trước khi gửi.

Lần đầu viết dài, giải thích lý do, nói "lâu rồi mình chưa ăn cùng nhau" rồi xóa, vì nghe giống xin, giống van, giống đứa trẻ cố ép cha mẹ ngồi lại vì mình. Lần hai viết ngắn hơn: "Cuối tuần đi ăn phở không ạ?" nhưng thiếu chủ ngữ, cha sẽ hỏi "ai đi?", mẹ sẽ hỏi "ai nữa?", và cậu sẽ phải nói tên từng người, phải thú nhận mình đang sắp xếp. Lần ba, cậu viết đúng một câu, gửi cho cả cha lẫn mẹ:

*"Cuối tuần mình ba người đi ăn phở nhé?"*

Gửi cha trước. Gửi mẹ sau hai phút. Hai phút để tim đập xong, để nuốt nước bọt, để nghĩ nếu cả hai từ chối thì sao.

Cha trả lời sau mười lăm phút. *"Được. Chủ nhật trưa."*

Mẹ trả lời sau nửa tiếng. *"Con muốn ăn ở đâu?"*

Cậu đọc hai tin nhắn, đọc đi đọc lại, như đọc đề thi Toán mà thấy dạng quen. Cả hai đồng ý. Cả hai không hỏi "người kia cũng đi à?", không hỏi "có cần thiết không?", không nói "thôi, con ăn với cha/mẹ riêng đi". Cả hai nói được, nói ở đâu, nói chủ nhật. Nói vì con muốn. Nói vì con.

Cậu mở cuốn sổ bìa xanh, viết:

*Lần 3, Phở quán bà Sáu. CN trưa. Ba người. Kỳ vọng: 5/10.*

Rồi gạch 5 đi, sửa thành 4. Rồi gạch 4, sửa thành 5. Cuối cùng để trống, viết bên cạnh: *chưa biết.*

---

Chủ nhật. Mười một giờ.

Quán phở bà Sáu nằm trong con hẻm nhỏ gần chung cư Linh Đàm, quán nhỏ, bốn bàn inox, ghế nhựa xanh, quạt trần chạy chậm, mùi nước dùng bò hầm xương bay ra tận ngõ. Cha con Khôi hay ăn ở đây từ hồi mẹ chưa đi, những bữa sáng chủ nhật cha dắt con ra ăn để mẹ ngủ thêm. Bà Sáu quen mặt, hay cho thêm miếng gầu, gọi Khôi là "thằng nhỏ". Bây giờ "thằng nhỏ" cao gần mét bảy mươi, nhưng bà vẫn gọi thế.

Cậu đến trước. Chọn bàn góc trong, bàn quen, bàn mà hồi nhỏ cha ngồi phía ngoài, mẹ ngồi đối diện, Khôi ngồi giữa. Kéo ghế, lau bàn bằng khăn giấy, đặt ba đôi đũa, ba cái thìa, ba ly nước trà. Ba. Số ba. Số mà cậu đã từng sợ, từng tránh, từng tập bỏ, rồi lại bày ra, lại hy vọng.

Cha đến trước mẹ năm phút. Sơ mi xám nhạt, quần kaki, dép lê. Cha ăn mặc kiểu kỹ sư ngày nghỉ: không chỉn chu quá, không luộm thuộm quá, đúng giữa. Nhìn quán, nhìn bàn, nhìn ba đôi đũa, rồi nhìn cậu.

– Mẹ chưa đến?

– Dạ chưa. Mẹ nói mười một giờ mười lăm.

Cha gật, ngồi xuống, lấy khăn giấy lau tay. Không hỏi thêm. Không nói "sao con rủ mẹ" hay "có cần thiết không". Chỉ ngồi, đợi, kiểu người quen đợi, kiểu kỹ sư biết việc gì cũng có thời gian chờ.

Mẹ đến lúc mười một giờ mười hai phút. Ba phút sớm. Áo len nâu nhạt, quần jeans, tóc buộc đuôi ngựa, túi xách vải nhỏ. Mẹ đứng ở cửa quán nhìn vào, nhìn cha đã ngồi, nhìn cậu, rồi bước vào.

– Anh.

– Hà.

Hai tiếng. Hai tên. Không "anh ơi", không "em". Chỉ "anh" và "Hà". Kiểu người quen gọi nhau bằng tên vì đã hết cách gọi khác. Mẹ ngồi đối diện cha, đặt túi lên đùi, nhìn quán.

– Quán vẫn vậy nhỉ.

– Ừ. Bà Sáu vẫn bán.

Cậu nghe hai câu đó và nghĩ: *họ đều nhớ quán này. Họ đều biết bà Sáu. Họ đều nhớ mùi nước dùng này, cái bàn này, cái quạt trần này. Nhưng họ nhớ riêng, không nhớ chung.*

Bà Sáu đi ra, nhìn ba người, dừng một nhịp. Bà nhận ra mẹ. Nhận ra ba người ngồi cùng. Bà không hỏi, không nói gì, chỉ cười, hỏi:

– Ba tô tái nạm nhé?

– Dạ. Con thêm gầu.

– Mẹ ăn tái chín thôi.

– Anh tái nạm gầu.

Bà Sáu gật, quay vào bếp. Cậu nhìn bà đi, thấy bà quay lại nhìn một lần nữa, nhanh, rồi quay đi. Bà biết. Người lớn nào cũng biết. Người bán phở cũng biết khi một gia đình ngồi lại mà không giống gia đình.

Ba ly trà nóng. Khói bay lên. Cậu bưng ly, uống một ngụm, cố nghĩ chuyện gì đó để nói, để lấp khoảng im lặng đang nằm giữa bàn, nặng hơn ba tô phở.

– Con được chín điểm Văn tuần trước.

Cậu nói, giọng hơi gượng, kiểu học sinh báo điểm cho phụ huynh, kiểu tin tốt để mở đầu. Mẹ nhìn lên.

– Chín à? Bài gì?

– Phân tích nhân vật Chí Phèo. Con viết bốn trang.

– Giỏi lắm.

Mẹ cười. Cười thật, cười kiểu giáo viên Văn nghe con viết Văn giỏi. Cha cũng gật.

– Con hay nhỉ. Văn hồi trước cha dở lắm.

Mẹ nhìn cha, suýt cười, rồi dừng. Cậu thấy khoảnh khắc đó: mẹ nhìn cha, miệng hơi cong, kiểu muốn nói gì đó, muốn trêu, muốn nói "ừ anh dở lắm", kiểu vợ chồng hay trêu nhau, kiểu quen thuộc. Nhưng mẹ dừng, vì không còn là kiểu đó nữa. Mẹ quay lại ly trà, uống.

Phở đến. Ba tô nóng, hơi bốc, mùi hành lá, mùi quế, mùi hồi, mùi gừng nướng. Mùi phở bà Sáu. Mùi mà cả ba người đều quen, đều nhớ, đều thuộc.

Cha vắt chanh. Mẹ gắp rau. Cậu cho tương ớt. Mỗi người tự gia vị kiểu mình, kiểu mười tám năm ăn cùng nhau đã thành thói quen, kiểu cha luôn nhiều chanh ít ớt, mẹ luôn nhiều rau ít chanh, Khôi luôn nhiều tương ớt nhiều chanh. Không ai phải nhìn ai để biết cho gì. Tay tự làm. Tay nhớ.

Cậu ăn, nhìn cha ăn, nhìn mẹ ăn. Cả ba im lặng mấy phút đầu, kiểu im lặng ăn phở, bình thường, nhưng cũng không bình thường, vì im lặng này có gì đó thận trọng, gì đó giữ, gì đó ai cũng nghe nhưng không ai nói.

– Trường sao rồi con?

Cha hỏi. Câu hỏi an toàn. Câu hỏi mà cha mẹ nào cũng hỏi khi không biết nói gì.

– Dạ ổn. Tuần sau kiểm tra Hóa.

– Ôn kỹ chưa?

– Con đang ôn. Phương Anh cho mượn đề cương.

Mẹ ngẩng lên:

– Phương Anh giỏi Hóa à?

– Dạ. Nó giỏi Hóa hơn con.

– Vậy nhờ nó kèm luôn đi.

– Dạ.

Cậu nói "dạ" nhiều hơn bình thường. Dạ để lấp chỗ trống. Dạ để giữ nhịp. Dạ vì không biết nói gì khác.

Cha mẹ nói chuyện về Khôi. Chỉ về Khôi. Điểm Khôi, bạn Khôi, lịch học Khôi, áo ấm Khôi, mẹ hỏi "con có mang áo khoác dày không", cha nói "có, anh mua cho nó cái mới". Hai người nói về Khôi kiểu hai đầu mối của một sợi dây, cùng nắm nhưng không chạm nhau, chỉ chạm đứa con ở giữa.

Cậu muốn nói: *cha mẹ nói với nhau đi, không phải nói về con.*

Nhưng cậu không nói. Chỉ cười, kể thêm chuyện vui. Kể thầy Hưng đi xe đạp tông cột trường. Kể Tuấn ngủ gật trong giờ Sử bị gọi trả lời, đáp "năm 1945 thưa thầy" mà câu hỏi là về thời Trần. Cha cười. Mẹ cũng cười. Nhưng họ cười vì Khôi kể, không phải vì họ nghe cùng nhau. Cha cười riêng. Mẹ cười riêng. Hai nụ cười không gặp nhau ở giữa.

Cậu nhìn xuống tô phở, còn nửa. Nước dùng vẫn nóng nhưng đã bớt ngọt, kiểu nước dùng để lâu thì nhạt, kiểu bữa ăn kéo dài mà không ai muốn kéo.

Mẹ ăn xong trước. Đặt đũa, lau miệng, uống ngụm trà.

– Phở ngon nhỉ.

– Ừ. Bà Sáu nấu vẫn vậy.

Cha nói, gật. Câu nhận xét ngắn, bình thường, nhưng Khôi nghe giọng cha có gì đó, gì đó nhẹ, gì đó gần như hoài niệm. Cha cũng nhớ. Cha nhớ những bữa phở sáng chủ nhật, nhớ mẹ ngồi đối diện, nhớ mùi nước dùng, nhớ ly trà bà Sáu rót sẵn. Nhưng cha không nói nhớ. Cha chỉ nói "vẫn vậy" và gật.

Cha ăn xong. Gọi bà Sáu tính tiền.

– Để em.

Mẹ với tay lấy ví.

– Anh trả được.

Cha nói, giọng không cứng, không mềm, chỉ rõ ràng. Kiểu kỹ sư nói sự thật: anh trả được, không cần em. Mẹ dừng tay, nhìn cha một giây, rồi cất ví.

– Vậy lần sau em trả.

"Lần sau." Mẹ nói "lần sau" kiểu lịch sự, kiểu xã giao, kiểu người ta nói khi chia tay ở cửa quán mà không hẹn ngày cụ thể. Cậu nghe và tự hỏi: *có lần sau không? Mẹ nói lần sau vì muốn, hay vì quen miệng?*

Ba người đứng dậy. Ra cửa quán. Hẻm nhỏ, nắng tháng hai nhẹ, gió se, hàng bàng đầu ngõ lá non xanh mướt. Cha đứng bên trái. Mẹ đứng bên phải. Khôi đứng giữa.

Giống hệt hồi nhỏ. Hồi còn bé, mỗi chủ nhật, ba người ra khỏi quán phở kiểu này. Cha bên trái, mẹ bên phải, Khôi ở giữa, hai tay nắm hai bàn tay lớn, chân bước ngắn, đầu ngẩng, nhìn trời. Cậu nhớ cảm giác đó: hai bàn tay giữ chặt, an toàn, không cần biết đi đâu, vì đã có cha mẹ dẫn.

Bây giờ cậu đứng giữa, nhưng hai bên không ai nắm tay ai. Khoảng cách giữa cha và cậu khoảng nửa mét. Khoảng cách giữa mẹ và cậu cũng nửa mét. Nhưng khoảng cách giữa cha và mẹ, nếu cộng lại, là một mét. Một mét mà không ai bước qua.

– Mẹ về trước nhé. Con ở lại với cha.

– Ừ. Con nhớ ôn Hóa.

Mẹ cười, đưa tay vuốt tóc cậu, quay đi. Bước nhanh, nhẹ, kiểu người không muốn đứng lại lâu, không muốn tạo khoảnh khắc mà ai cũng phải diễn, kiểu người đã quen rời đi.

Cậu nhìn mẹ khuất đầu ngõ. Nhìn xuống cổ mẹ, khoảng trống nhỏ giữa cổ áo len và tóc đuôi ngựa. Trống. Sợi dây chuyền không còn. Cậu nhớ ngày ra tòa, mẹ vẫn đeo sợi dây chuyền cưới, sợi dây mảnh có mặt hình trái tim nhỏ mà cha tặng ngày cưới. Hôm nay, cổ mẹ trống.

Mẹ đã tháo.

Cậu không biết mẹ tháo từ bao giờ. Từ sau Tết? Từ trước? Từ ngày nào, tối nào, mẹ đứng trước gương, mở khóa sợi dây, đặt xuống bàn, và quyết định rằng cổ mình không cần giữ cái gì thuộc về ngày cũ nữa? Cậu không biết. Chỉ biết bây giờ, khoảng trống nhỏ ở cổ mẹ trông nhẹ hơn, trống hơn, và buồn hơn bất cứ món đồ nào mẹ bỏ lại.

Cha đứng cạnh, nhìn theo.

– Mẹ khỏe không?

– Dạ khỏe.

– Ừ.

Cha gật. Quay đi. Hai cha con bước về phía chung cư, nắng trưa hắt bóng dài trên vỉa hè hẹp. Cậu đi cạnh cha, bước dài hơn bình thường, gần bằng bước cha, và nghĩ về bữa phở.

Bữa phở ba người. Quán quen, món quen, bàn quen. Cha mẹ ngồi cùng, ăn cùng, cười cùng. Nhưng "cùng" không phải "cùng nhau". Cùng vì con. Cùng vì Khôi muốn. Cùng vì lịch sự, vì văn minh, vì hai người lớn đã thỏa thuận không làm khó đứa con.

Về nhà, cậu vào phòng, mở cuốn sổ.

*Lần 3, Phở quán bà Sáu. Ba người ăn. Cha trả tiền, mẹ nói "lần sau em trả" (có hẹn lần sau!). Cha mẹ cười vì chuyện con kể. Nhưng chỉ cười riêng, không cười cùng nhau.*

Cậu chấm điểm. Nghĩ lâu. Viết: *3/10.*

Ba phần mười. Thấp hơn cậu hy vọng. Nhưng ba người đã ngồi cùng bàn. Đã ăn cùng tô phở. Đã cười. Dù riêng. Dù không gặp nhau. Nhưng đã ngồi.

Cậu lật trang, viết tiếp:

*Lần 4, kế hoạch: Nấu cơm tối mời cả cha lẫn mẹ đến nhà cha. Như ngày xưa. Bàn ba chỗ. Menu: canh bí đỏ (mẹ dạy), trứng rán (cha biết), rau muống xào tỏi. Không bật nhạc, để tự nhiên. Không ép, không hỏi, chỉ nấu.*

Cậu viết xong, nhìn lại trang, thấy chữ mình cẩn thận quá, thẳng quá, như viết đề cương thi chứ không phải viết kế hoạch cứu gia đình. Nhưng cậu không biết cách nào khác. Cậu mười sáu tuổi. Cậu biết ôn Hóa, biết viết bài Văn bốn trang, biết tính diện tích hình thang, biết bao nhiêu thứ trường dạy. Nhưng không ai dạy cậu cách giữ cha mẹ bên nhau.

Nên cậu tự nghĩ. Tự lên kế hoạch. Tự viết vào sổ. Tự chấm điểm. Tự hy vọng.

Bên ngoài, nắng tháng hai chiếu qua rèm, vàng nhẹ, mỏng, ấm vừa đủ. Hà Nội tháng hai, sau Tết, phố vắng hơn, cây bàng đã lên lá, chồi non xanh mướt, và cậu ngồi trong phòng, cuốn sổ mở, bút bi xanh trong tay, ghi lên trang giấy trắng một kế hoạch mà cậu tin sẽ thay đổi mọi thứ.

Cậu chưa biết rằng bữa cơm đó sẽ đến, sẽ diễn ra đúng như cậu sắp xếp, và cũng sẽ không thay đổi gì cả.