Hành Trình Xuống

Nước tránh cậu.

Bậc thứ nhất: nước sáng xanh dâng đến thắt lưng. Bậc thứ hai: nước rút. Rút nhanh. Rút kiểu biển nhận ra ai đang đi qua và dạt sang, dạt sang hai bên, dạt lên thành bờ kè, tạo lối khô giữa. Nước đứng dọc hai bên thành hầm, đứng thẳng, đứng kiểu tường nước xanh trong suốt, và qua tường nước cậu thấy: sinh vật nhỏ. Sứa. Cá. Thứ không phải sứa không phải cá, thứ có mắt, mắt trắng, mắt mở, mắt nhìn cậu đi qua. Sinh vật biển đã biến dạng. Cá có quá nhiều mắt. Sứa có hình dạng con mắt. Mọi thứ dưới nước đã trở thành bộ phận của thực thể, mọi thứ biết nhìn, và mọi thứ nhìn cậu.

Nhiên bước sau cậu. Tay trái nắm vạt áo khoác cậu. Nắm kiểu trẻ con nắm áo mẹ trong chợ đông, nắm bản năng, nắm vì mất thì không biết đi đâu. Nửa người Nhiên đi qua nước và nước không tránh cô. Nước chạm nửa trái cô, chạm và đi qua, đi qua da mỏng, đi qua thịt gần trong suốt, đi qua kiểu nước chạm kính. Nhiên ướt nửa người. Nhưng cô không rùng mình. Không lạnh. Hoặc cơ thể đã quá mỏng để cảm lạnh.

Duy bước sau Nhiên. Mắt nhắm, miệng hát. Nước tránh Duy kiểu khác: nước rung khi Duy hát, rung theo nhịp, rung kiểu mặt nước khi có loa phát dưới đáy, rung kiểu nước cũng là bộ phận mạng lưới và bài hát Duy là tín hiệu chạy trên mạng lưới. Nước tránh nhưng rung. Sinh vật trong nước quay về phía Duy. Mắt trắng nhìn. Miệng mở. Có tiếng gì đó từ dưới nước, tiếng không phải tiếng, tiếng kiểu nước cũng đang hát theo.

Miệng hầm. Tròn. Đen. Nắp kim loại bật sang một bên. Cậu đã qua đây một lần (lần xuống tìm cánh cửa). Lần này khác. Lần này không đi một mình. Lần này hoa văn trên da sáng mạnh hơn lần trước, sáng kiểu biết đây là lần cuối, sáng kiểu cơ thể chuẩn bị cho thứ sắp xảy ra.

Bậc thang kim loại trong hầm. Cũ rỉ, xoáy trôn ốc. Cậu bước xuống. Nhiên theo. Duy theo. Ba bước chân (hai bước và một bài hát) trên kim loại lạnh.

Bậc thứ năm.

Ánh sáng từ miệng hầm nhạt dần. Ánh sáng xanh biển ở trên, ánh sáng xám bạc hoa văn trên da ở dưới. Hai nguồn sáng. Hai tần số. Hai phần của cùng một cái nhìn.

Nhiên bước cạnh cậu, tay vẫn nắm vạt áo. Và hỏi:

– Mình đi đâu?

Cậu không quay lại. Tiếp tục bước.

– Đi xuống, cậu nói.

– Xuống đâu?

– Xuống chỗ cánh cửa.

Im lặng. Ba bậc. Rồi:

– Cánh cửa gì?

Cậu dừng. Quay lại. Nhìn Nhiên trong ánh sáng hoa văn. Nửa khuôn mặt. Mắt trái nhìn cậu, nhìn tò mò, nhìn kiểu trẻ con nhìn người lớn làm thứ không hiểu. Nửa mặt phải: không khí có hình dạng, ánh sáng đi qua, hư vô mỏng.

Và cậu nhớ: Nhiên không nhớ. Không nhớ cánh cửa. Không nhớ B7. Không nhớ Đứa Trẻ Không Mắt, không nhớ dự án Nguyệt Nhãn, không nhớ bà ngoại mở cửa ba mươi lăm năm trước. Không nhớ vì sao đang đi xuống. Không nhớ vì sao nắm vạt áo cậu. Chỉ biết: nắm. Đi. Theo.

Cậu quyết định kể.

Không phải kể để Nhiên nhớ (cô sẽ quên ngay). Kể để giữ ký ức sống, giữ bằng giọng, giữ bằng âm thanh vang trong hầm tròn, giữ kiểu người viết tên lên tường trước khi tường sập. Kể vì trên đường xuống, trong bóng tối, giữa hoa văn sáng và bài hát Duy, cậu cần nghe tiếng người. Tiếng mình. Tiếng nói về thứ thật, thứ đã xảy ra, thứ không phải giấc mơ hay ký ức giả hay hoa văn dưới da. Cần nghe câu chuyện về Nhiên để nhớ Nhiên là ai trước khi cô biến mất hoàn toàn.

Bậc thứ mười.

– Nhiên tên là Trần An Nhiên, cậu nói. Giọng vang trong hầm tròn, vang nhẹ, vang kiểu giọng nói trong bụng cá voi, kiểu tiếng vọng từ tường đá mịn bao quanh. Hai mươi sáu tuổi. Bác sĩ nội trú. Khoa cấp cứu.

– Bác sĩ, Nhiên lặp lại. Tay nắm vạt áo cậu chặt hơn.

– Nhiên ghét mê tín, cậu nói. Tin khoa học. Mỗi lần mình kể chuyện lạ, Nhiên nói "không có cơ sở khoa học cho chuyện đó".

– Mình nói vậy à? Nhiên hỏi. Giọng mỏng nhưng tò mò.

– Nhiên nói vậy.

Bậc thứ mười lăm. Hầm sâu hơn. Tối hơn. Hoa văn trên tường đá bắt đầu sáng khi cậu đi ngang, sáng phản ứng, sáng kiểu nhận ra. Nhiên nhìn hoa văn trên tường, mắt mở to (mắt trái, mắt duy nhất còn mở to được).

– Đẹp, Nhiên nói.

– Nhiên hay nói đẹp, cậu nói. Nhìn biển sáng, Nhiên nói đẹp. Nhìn trăng, Nhiên nói đẹp. Mỗi lần nói giống lần đầu.

– Vì mỗi lần là lần đầu, Nhiên nói. Nói kiểu phát biểu, kiểu nói thứ hiển nhiên mà không biết nó buồn.

Cậu nuốt. Tiếp tục bước.

Bậc thứ hai mươi.

– Nhiên có mẹ, cậu nói. Bố mẹ ly hôn sớm. Bố đi không lời giải thích. Nhiên sống với mẹ. Học y vì mẹ muốn, nhưng dần yêu nghề thật.

– Mẹ, Nhiên nói. Từ rỗng. Từ kiểu vỏ hạt không còn hạt bên trong. Mình có mẹ.

– Nhiên có mẹ.

Im lặng. Năm bậc. Bài hát Duy vọng trong hầm, vọng kiểu âm thanh đi vòng trong ống tròn, vọng kiểu bài hát cũng đang đi xuống cùng họ, bài hát cũng đang tìm cánh cửa.

– Nhiên gặp mình ở đâu? Nhiên hỏi.

– Trên đường, cậu nói. Nhiên từ bệnh viện. Mình từ ký túc xá. Gặp ở ngã tư. Nhiên đang chạy. Mình đang đứng. Nhiên hỏi "anh có sao không". Mình nói "tôi nghe tiếng". Nhiên nói "không có tiếng gì cả, theo tôi".

– Mình nói vậy?

– Nhiên nói vậy.

Cậu nhìn nền đá dưới chân. Nền sáng theo bước, tắt sau lưng. Kiểu hầm chỉ tồn tại ở chỗ cậu đứng, phía trước tối, phía sau tối, chỉ dưới chân sáng. Kiểu hiện tại là chỗ duy nhất có ánh sáng.

– Rồi sao? Nhiên hỏi.

– Rồi Nhiên ở lại, cậu nói. Nhiên khám mọi người. Phân loại triệu chứng. Ghi sổ. Đếm thuốc. Tiêm an thần cho Duy. Khám mình mỗi ngày: đo tim, đo nhiệt, kiểm tra mắt. Nhiên nói "cậu đang thay đổi" nhưng không nói thay đổi thành gì vì không biết.

– Mình giỏi vậy sao?

Cậu dừng. Quay lại. Nhìn Nhiên. Và nói:

– Nhiên giỏi nhất trong tất cả.

Nhiên cười. Cười nửa miệng. Cười kiểu không hiểu lời khen nhưng thích được khen, kiểu trẻ con được nói "con ngoan" dù không biết ngoan là gì.

Bậc thứ ba mươi.

Không khí thay đổi. Nặng hơn. Dày hơn. Mùi đá. Mùi thời gian. Mùi kiểu nhà bà ngoại, mùi trầm hương trong tủ gỗ, mùi giấy cũ. Cậu đã qua đây lần trước. Biết mùi này. Biết mùi không phải mùi, mà là hiện diện. Hiện diện của thứ ở dưới cùng, hiện diện của ký ức đặc lại thành chất, hiện diện của thực thể rất gần.

Nhiên cũng cảm. Cô dừng bước. Hít. Và mắt thay đổi.

Không phải tỉnh. Nhưng sâu. Mắt trái nhìn xa, nhìn kiểu xuyên qua tường hầm, xuyên qua đá, xuyên qua thời gian. Và cô nói:

– Chỗ này quen.

Cậu nhìn cô.

– Không phải quen kiểu nhớ, Nhiên nói. Quen kiểu xương biết. Kiểu tay mình biết cầm ống nghe dù đầu quên. Chỗ này quen kiểu cơ thể mình đã ở đây. Hoặc cơ thể mình thuộc về đây.

Cậu hiểu. Nhiên mờ vì gần cánh cửa, gần thực thể, gần nguồn hút hiện diện. Nhưng "mờ" cũng có thể là "gần". Gần thứ mà cô đang trở thành. Gần thứ mà tất cả mọi người đang trở thành: bộ phận. Tế bào. Mảnh giấc mơ biết mình là mảnh.

Duy hát to hơn. Hát kiểu cảm hứng, kiểu bài hát tìm thấy vang đúng, hầm tròn là phòng thu hoàn hảo, tiếng vọng bổ sung nốt Duy không hát, nốt mà đá hát, nốt mà hoa văn trên tường hát. Bài hát trong hầm trở thành dàn hợp xướng: Duy, đá, hoa văn, nước ở phía trên, biển ở phía trên nữa, con mắt dưới đáy. Tất cả hát cùng bài. Bài hát của thực thể. Bài hát cô đơn hàng triệu năm.

Bậc thứ ba mươi lăm.

– Nhiên, cậu nói. Có thứ mình chưa kể.

– Gì?

– Nhiên đã hứa, cậu nói. Hứa sẽ biết trước mình nếu mình thay đổi. Hứa ở trên sân thượng, đêm thứ hai mươi hai. Mình kể hết cho Nhiên nghe: tiếng gọi, đường kẻ, Đứa Trẻ Không Mắt, con mắt thứ hai dưới biển. Nhiên liệt kê triệu chứng. Nói: "cậu đang biến đổi". Mình suýt bước qua mép tòa nhà. Nhiên kéo lại. Và hứa.

– Mình hứa, Nhiên lặp lại. Tay nắm vạt áo cậu run nhẹ. Mình hứa sẽ biết.

– Và Nhiên biết, cậu nói. Hôm qua trên bờ kè. Nhiên tỉnh nửa giây. Nói: "Mình nhớ mình hứa gì rồi. Cậu đang thay đổi. Mình biết." Nhiên biết.

Im lặng. Bài hát Duy vọng. Hoa văn trên tường sáng rồi tắt theo bước.

– Mình không nhớ, Nhiên nói. Giọng nhỏ. Giọng kiểu xin lỗi.

– Không sao, cậu nói. Mình nhớ cho Nhiên. Mình nhớ tất cả cho Nhiên.

Và cậu nghĩ: đây là thứ cậu mang qua cánh cửa. Không phải vũ khí. Không phải kiến thức. Không phải giải pháp. Mà là: câu chuyện. Câu chuyện về Nhiên, về Duy, về Hào, về Mục Sư, về bà Lan, về bà ngoại. Câu chuyện về con người sống trong giấc mơ. Câu chuyện để thực thể nghe và biết: giấc mơ của mày không rỗng. Giấc mơ của mày có người. Người yêu. Người ghét. Người sợ. Người hát. Người nắm tay. Người hứa. Người quên. Người nhớ. Người biến mất.

Và nếu giấc mơ tan, tất cả tan.

Nếu nó biết. Nếu nó quan tâm.

Bậc thứ bốn mươi. Bậc cuối.

Hầm mở ra khoảng không.

Cậu đã ở đây. Đã thấy. Nhưng lần này khác. Lần này khoảng không sáng hơn. Hoa văn trên nền đá, trên tường (nếu có tường), trên trần (nếu có trần), tất cả sáng. Sáng mờ. Sáng kiểu thành phố nhìn từ xa ban đêm, sáng rải rác, sáng kiểu mạng lưới đèn đường nhỏ trên bản đồ tối. Cả khoảng không là bản đồ. Bản đồ cơ thể thực thể. Bản đồ giấc mơ. Bản đồ thế giới nhìn từ phía bên trong.

Và ở cuối khoảng không, xa, cánh cửa.

Cánh cửa sáng. Sáng hơn lần trước. Sáng kiểu thứ phía bên kia biết có người đến. Sáng kiểu cơ thể tiết mồ hôi khi hồi hộp, sáng kiểu biểu hiện vật lý của cảm xúc. Hoa văn trên cánh cửa di chuyển, uốn lượn, thay đổi hình dạng. Bản đồ đang cập nhật. Đang nhớ lại. Đang chuẩn bị.

Nhiên bước vào khoảng không. Và dừng.

– Ồ, Nhiên nói.

Cậu nhìn cô. Cô nhìn khoảng không. Mắt trái mở to. Mở to hơn cậu từng thấy. Mở kiểu người nhìn thấy thứ quá lớn cho mắt, quá đẹp cho mắt, quá nhiều cho mắt. Và cô nói:

– Mình thấy rồi.

– Thấy gì?

Nhiên nghiêng đầu. Nửa đầu. Nhìn hoa văn trên nền đá, trên tường, trên trần. Nhìn cánh cửa phía xa. Nhìn bóng tối giữa các đường sáng. Và cười.

– Mình không biết, Nhiên nói. Nhưng mình thấy.

Cô bước tiếp. Bước kiểu người bước trong mơ, kiểu chân biết đường dù đầu không biết đi đâu, kiểu cơ thể dẫn. Và cậu thấy: hoa văn trên nền đá sáng mạnh hơn khi Nhiên bước qua. Sáng kiểu nền đá nhận ra Nhiên. Hoặc sáng kiểu hiện diện Nhiên (dù đang mất dần) vẫn đủ để nền đá cảm. Hoặc sáng kiểu cánh cửa ở tim cậu phản ứng khi Nhiên gần, và nền đá phản ứng theo cửa ở tim.

Duy bước vào. Và bài hát nổ.

Không phải nổ tiếng. Nổ tần số. Nổ cộng hưởng. Khoảnh khắc Duy bước vào khoảng không, bài hát Duy cộng hưởng với hoa văn trên đá, với nhịp thở phía bên kia cánh cửa, với con mắt dưới biển phía trên, với con mắt trên trăng phía trên nữa. Tất cả cùng tần số. Tất cả cùng nhịp. Bài hát Duy là nốt cuối cùng cần thiết để dàn hợp xướng hoàn chỉnh. Và khi dàn hợp xướng hoàn chỉnh, khoảng không rung. Rung kiểu lồng ngực rung khi tim đập mạnh. Rung kiểu thực thể cảm ai đó đến gần tim.

Cánh cửa phía xa rung theo. Rung mạnh. Rung kiểu muốn mở. Rung kiểu chờ đủ lâu.

Ba người đi trong khoảng không.

Đi chậm. Cậu dẫn. Nhiên nắm vạt áo. Duy hát phía sau. Hoa văn sáng dưới chân, tắt sau lưng. Bóng tối dày hai bên. Mùi thời gian. Mùi trầm hương. Mùi nhà bà ngoại.

Cậu kể tiếp.

– Nhiên có thói quen, cậu nói. Khi sợ, Nhiên nắm chặt tay, siết hàm, không la hét. Khi tức, giọng nhỏ đi thay vì to lên. Khi buồn, Nhiên làm việc. Ghi sổ. Đếm thuốc. Khám bệnh nhân. Bận tay để đầu không nghĩ.

– Giống mẹ, Nhiên nói. Rồi dừng. Rồi: Mẹ có vậy không nhỉ? Mình không nhớ.

– Mình cũng không biết mẹ Nhiên, cậu nói. Nhưng có lẽ giống. Con gái thường giống mẹ ở những thứ không muốn giống.

Im lặng. Mười bước. Hai mươi bước. Cánh cửa gần hơn. Sáng hơn. Hoa văn trên cửa rõ hơn, rõ kiểu nhìn gần, rõ kiểu bản đồ phóng to, mỗi đường kẻ là một mạch máu, mỗi nút giao là một cơ quan, mỗi điểm sáng là một ký ức.

Nhiên đi cạnh cậu và không nói gì. Cô nghe. Nghe kiểu người nghe nhạc, không hiểu lời nhưng cảm giai điệu. Câu chuyện về chính cô là bài hát cô chưa từng nghe nhưng cơ thể biết nhịp.

Và cậu nghĩ: đây là cách cậu kể cho thực thể. Không bằng ngôn ngữ (nó không dùng ngôn ngữ). Không bằng tín hiệu (Mục Sư đã thử, sai). Bằng hiện diện. Bằng mang theo con người thật đến trước cánh cửa. Nhiên là con người thật. Dù mờ. Dù quên. Dù nửa cơ thể biến mất. Nhiên vẫn thật. Thật vì vẫn nắm vạt áo cậu. Thật vì vẫn hỏi "mình tên gì". Thật vì vẫn cười khi nhìn thứ đẹp lần đầu (mỗi lần là lần đầu). Thật vì vẫn nói "đẹp nhỉ" với giọng mỏng kiểu lá khô. Thật vì thật không cần nhớ để thật.

Duy hát. Bài hát gần kết. Nốt thưa. Khoảng lặng dài giữa nốt. Bài hát đang đi về đoạn cuối cùng, đoạn mà mọi bài hát phải đến, đoạn mà tiếng nhạc mỏng dần rồi im, và cái im đó đẹp hơn bất cứ nốt nào.

Cánh cửa đứng trước mặt.

Cao gấp ba. Rộng gấp đôi. Chất liệu Mare Tranquillitatis. Hoa văn giống da cậu. Bề mặt mịn, sáng, rung.

Ba người đứng trước cánh cửa.

Và ở phía bên kia, qua lớp chất liệu dày bằng lòng bàn tay, thứ đã chờ hàng triệu năm thở. Thở nhanh hơn lần trước. Thở kiểu biết. Thở kiểu hôm nay.