Ghi chép của cha

Thứ Sáu tối. Minh ngồi trước bàn, hộp di vật cha mở ra phía trước.

Cậu đã đọc cuốn sổ một lần, đêm thứ Hai, vội, khi cảm xúc còn tươi và đầu còn quay. Bây giờ, bốn ngày sau, cậu đọc lại. Chậm hơn. Không phải để tìm thông tin, mà để hiểu cha.

Sổ da nâu sẫm. Gáy bung, một số trang xộc xệch. Nét chữ cha, nghiêng phải, nhỏ, bút bi xanh. Minh biết nét chữ này từ nhỏ: trên phiếu đánh giá học sinh khi cha ký, trên tờ giấy nhắn dán cửa tủ lạnh "cha đi sớm, cơm trong nồi," trên bìa hộp quà sinh nhật mười lăm tuổi "chúc con trai luôn mạnh mẽ." Cùng nét chữ. Cùng bàn tay.

Bàn tay bây giờ không còn viết nữa.

Minh lật từ đầu. Trang một, bốn dòng gọn về vụ tai nạn. Trang hai đến bốn, phát hiện phanh bị tác động, báo cáo bị từ chối, bị rút khỏi vụ. Cậu đã đọc những trang này. Nhưng lần này, cậu để ý thứ khác: khoảng cách giữa các dòng.

Trang một đến trang bốn, viết đều, gọn, chuyên nghiệp. Khoảng cách dòng đều nhau. Chữ rõ. Đây là cha khi còn viết cho hồ sơ, ngắn gọn, có cấu trúc, đúng chuẩn nghiệp vụ.

Trang năm trở đi, chữ nhỏ hơn, chen chúc, lề hẹp hơn. Cha viết bằng mực đỏ ở góc: "Từ đây không chính thức." Khoảng cách dòng thay đổi, có đoạn viết sát nhau, có đoạn cách xa, như cha viết vào nhiều ngày khác nhau mà không đánh số. Đây là cha khi viết một mình, không cho ai đọc, không theo khuôn, chỉ ghi để không quên.

Minh đọc lại trang năm, sáu, bảy, phần điều tra riêng về trường Minh An. Lần trước cậu đọc nhanh, chỉ nhặt thông tin chính. Lần này cậu đọc từng dòng, kể cả những ghi chú bên lề.

Lề trang sáu, cha ghi ngoặc vuông: "[Kiểm tra lại, bà Nguyễn ở phòng GD nói có 'trường hợp tương tự' năm 1978. Hồ sơ không còn. Ai xóa?]"

Năm 1978. Gần năm mươi năm trước. Minh chưa thấy chi tiết này lần đầu, hoặc thấy mà không để ý. Trường hợp tương tự. Không giải thích thêm. Cha chỉ ghi ngoặc vuông, kiểu ghi của người muốn quay lại kiểm tra nhưng chưa kịp.

Trang bảy, phần về Thầy Hoàng. Minh đã đọc: ảnh 1995 giống hiện tại, hồ sơ thiếu. Nhưng lần này, cậu lật kỹ hơn, và thấy: giữa trang bảy và trang tám, một mẩu giấy nhỏ kẹp vào gáy sổ. Gấp đôi, nhỏ bằng ngón tay cái. Giấy mỏng, kiểu giấy in cũ.

Minh gỡ ra. Mở.

Đó là ảnh phô-tô, đen trắng, hạt thô, chất lượng thấp. Ảnh chụp từ hồ sơ cũ phòng giáo dục. Góc trái ghi bằng máy đánh chữ: "Hoàng Minh Đức, Giáo viên, Trường TH Minh An, Ngày chụp: 15/08/1995."

Khuôn mặt trong ảnh: trung niên, gọn gàng, sơ mi trắng, mắt nhìn thẳng vào ống kính. Minh đặt ảnh lên bàn, bật đèn sáng hơn. Nhìn kỹ.

Giống hệt.

Không phải "giống" kiểu người già chậm, mà giống hệt. Cùng đường nét, cùng góc hàm, cùng khoảng cách giữa hai mắt. Không nếp nhăn thêm, không tóc bạc thêm, không thay đổi. Ảnh năm 1995 và người đang đứng giảng bài trên lớp, cùng một gương mặt, bị đóng băng trong thời gian.

Ba mươi mốt năm. Cùng khuôn mặt.

Minh đặt ảnh xuống. Hít thở. Đây là bằng chứng vật lý đầu tiên, không phải lời kể, không phải ghi chép chủ quan. Ảnh phô-tô từ hồ sơ phòng giáo dục. Ngày chụp rõ ràng. Khuôn mặt khớp tuyệt đối.

Cha đã thấy điều này. Cha đã so sánh, đã ghi vào sổ, và, quan trọng hơn, đã phô-tô lại trước khi hồ sơ biến mất. Vì cha biết: bằng chứng ở trường Minh An có thói quen biến mất.

Minh đặt sổ xuống. Nhìn sang chiếc USB đen trên bàn.

Cậu chưa mở, không phải quên, mà vì chưa có máy tính. Máy tính xách tay cũ của cha đã bị thu khi đồn dọn di vật, chỉ trả lại đồ cá nhân. Minh không mang theo máy tính khi chuyển đến đây, cậu chỉ có điện thoại.

Cậu cầm nó lên. Nhỏ, nhẹ, vỏ nhựa đen trơn. Không nhãn, không đánh dấu. Cha cất nó trong hộp cùng sổ và bài báo, nghĩa là nội dung liên quan. Nghĩa là quan trọng.

Minh cần một máy tính.

Cậu nghĩ: thư viện thành phố có máy tính công cộng. Nhưng nguy hiểm, không biết ai theo dõi, không biết nó chứa gì, và không muốn mở ở nơi công cộng. Tiệm in gần nhà trọ cũng có máy, nhưng cùng vấn đề.

Giải pháp: mượn. Ai? Cậu không quen ai ở thành phố M. ngoài trường. Và ở trường, cậu không tin ai đủ.

Cậu nhìn chiếc ổ nhớ. Quyết định: ngày mai, thứ Bảy, sẽ tìm tiệm máy tính cũ ở khu chợ. Mua một chiếc rẻ nhất. Trả bằng tiền mẹ gửi hàng tháng, mẹ gửi nhiều hơn cần, vì "mẹ không biết con thiếu gì, cứ giữ lấy."

Chiếc ổ nhớ đợi được một đêm.

Minh quay lại sổ. Đọc tiếp, chậm, dọc theo lề, vào cả những đoạn cha gạch bỏ.

Trang tám, cha ghi danh sách "những vụ bất thường" ở trường Minh An:

"1978, 'trường hợp tương tự' (theo bà Nguyễn, phòng GD). Không rõ chi tiết. Hồ sơ mất.

1998, 3 HS mất tích sau trận mưa lớn. Không tìm thấy. Báo mất tích. Gia đình không kiện.

2005, 1 HS lớp 10 tìm thấy xác dưới hồ chứa nước trường. Ghi nhận: tự tử. Gia đình không đồng ý nhưng không có bằng chứng ngược.

2011, Toàn bộ lớp 9B (38 HS) chuyển trường đồng loạt. Lý do: 'tái cơ cấu.' Nhưng: không trường nào trong thành phố M. nhận hồ sơ chuyển đến. 38 HS biến mất khỏi hệ thống.

2023, Tai nạn xe buýt. 41 HS lớp 11A3. Đây là vụ lớn nhất."

Minh đọc lại danh sách. 1978, 1998, 2005, 2011, 2023. Năm vụ trong bốn mươi lăm năm, mỗi vụ cách nhau khoảng mười đến mười lăm năm. Không đều nhưng có nhịp. Và mỗi vụ: học sinh biến mất hoặc chết. Mỗi vụ: không kết luận rõ ràng. Mỗi vụ: bằng chứng mất hoặc bị ém.

Trường Minh An không bình thường từ trước khi vụ tai nạn xảy ra. Đã có tiền lệ. Và ai đó, hoặc cái gì đó, đã hoạt động ở ngôi trường này ít nhất từ năm 1978.

Thầy Hoàng ảnh 1995 giống hiện tại. Nhưng nếu trường đã có vấn đề từ 1978, ông ta có mặt từ lúc đó không?

Câu hỏi lơ lửng. Minh chưa có đủ dữ kiện, cần tìm hồ sơ trường xa hơn, trước 1995.

Trang chín, trang cuối. Minh đã đọc lần trước: dòng cuối cha viết cho cậu. Nhưng lần này, cậu đọc chậm hơn. Từng chữ.

"Tôi nghĩ tôi biết chuyện gì xảy ra ở trường Minh An. Nhưng nếu tôi đúng, thì không phải tai nạn, không phải giết người thông thường. Đây là thứ gì đó khác."

Thứ gì đó khác. Cha, cảnh sát, người tin vào bằng chứng, quy trình, logic, đã viết "thứ gì đó khác." Nghĩa là cha đã nhìn thấy gì đó vượt ra ngoài khung giải thích thông thường. Vượt ngoài tội phạm, ngoài âm mưu. Cha không gọi tên, hoặc không dám.

"Cần gặp Hoàng Minh Đức. Hỏi trực tiếp. Nếu ông ta là những gì tôi nghĩ, thì 41 đứa trẻ đó không mất. Chúng vẫn ở đâu đó."

Chúng vẫn ở đâu đó. Cha viết dòng này trước khi chết. Trước khi biết, hoặc trước khi xác nhận, rằng bốn mươi mốt đứa trẻ quay lại. Cha đoán. Cha đoán đúng. Nhưng cha không sống đủ lâu để kiểm chứng.

Và dòng cuối cùng, viết cho Minh:

"Dù sao: nếu tôi không quay lại, Minh sẽ tìm thấy cái này. Con trai tôi thông minh. Nó sẽ biết phải làm gì.

Đừng vào trường đó, Minh. Nhưng tôi biết mày sẽ vào."

Minh đọc dòng cuối ba lần. Đặt sổ xuống.

Đêm yên. Ngoài cửa sổ, tiếng sóng xa, tiếng xe máy thưa thớt, tiếng gió lùa qua khe cửa. Căn phòng trọ nhỏ, tường vôi bong, trần thấp, đèn bàn chiếu vàng lên cuốn sổ da.

Cậu nhìn nét chữ cha. Nét chữ cuối cùng, viết bằng bút bi xanh, hơi run ở nét gạch cuối chữ "vào", không phải vì sợ, mà vì mệt. Cha viết lúc khuya, sau nhiều ngày điều tra một mình, khi cả đồn quay lưng và cả thành phố không biết gì.

Cha biết mình có thể chết. Cha vẫn viết. Vẫn để lại. Vì cha biết: Minh sẽ đến. Minh sẽ đọc. Minh sẽ tiếp tục.

Và điều đó, biết rằng cha tin cậu sẽ tiếp tục, nặng hơn bất kỳ bằng chứng nào. Vì nó không phải manh mối. Nó là gánh nặng. Cha chuyển giao cuộc điều tra cho cậu bằng một cuốn sổ và một câu: "Tôi biết mày sẽ vào."

Cha biết con. Cha tin con. Và bây giờ, cha đang nhìn con qua từng trang giấy, xem con có đủ mạnh để làm điều cha không kịp.

Minh đóng sổ. Đặt lên bàn. Tay phải giữ trên bìa da, cũ, sờn, ấm. Giữ lâu.

Thứ Bảy. Sáng.

Minh đi chợ. Khu chợ điện tử, hai dãy cửa hàng nhỏ bán đồ cũ, phụ kiện, sửa chữa. Cậu tìm cửa hàng bán máy tính cũ, chủ tiệm ngồi giữa đống dây cáp và linh kiện, quạt giấy phe phẩy.

– Cháu cần gì?

– Máy tính xách tay. Rẻ nhất. Miễn chạy được.

Chủ tiệm nhìn cậu, học sinh, đồng phục nhàu, ba lô sờn. Chỉ sang góc:

– Hai triệu. Đời cũ nhưng chạy tốt.

Minh nhìn: máy xám, nhựa xước, bàn phím mờ chữ. Mở lên, chạy. Chậm nhưng chạy. Đủ.

Cậu trả tiền. Mang về.

Nhà trọ. Trưa.

Minh cắm USB vào máy.

Tải chậm, máy cũ, cần thời gian đọc. Rồi cửa sổ mở: một thư mục gốc tên "MA – không chính thức". Bên trong:

Bốn thư mục con:

1. Hiện trường 2. Nhà trường 3. HMĐ 4. Cá nhân

Minh mở "Hiện trường" trước.

Ảnh. Hàng chục ảnh, chụp bằng điện thoại, không chuyên nhưng rõ. Xe buýt nằm nghiêng dưới sông, nửa thân ngập nước, sơn xanh trắng bong tróc. Cửa xe, kẹt, biến dạng vì va chạm. Kính chắn gió vỡ một nửa. Nước đục, bùn.

Cậu lướt qua, không dừng lâu, không nhìn kỹ. Cậu biết cảnh này sẽ như thế nào. Bốn mươi mốt đứa trẻ chết ở đây, trong chiếc xe này, dưới dòng nước này. Nhìn lâu không giúp ích gì.

Một ảnh cuối, cận cảnh ống dầu phanh. Đường cắt rõ, sắc, trên bề mặt cao su đen. Không phải vết mòn. Không phải hỏng. Cắt bằng dao hoặc kìm, có chủ ý, chính xác, ở vị trí mà dầu sẽ rò chậm, đủ để xe vẫn chạy bình thường cho đến khi phanh gấp.

Kẻ phá phanh biết xe. Biết cơ chế. Biết đường, biết đoạn dốc nào xe sẽ cần phanh mạnh.

Minh đóng thư mục. Mở "Nhà trường."

Ít hơn. Vài ảnh chụp từ xa, cổng trường Minh An, biển tên, khu hành chính. Một tài liệu quét, bản sao giấy phép hoạt động trường, ký năm 1975. Trường Minh An hoạt động từ năm 1975, gần năm mươi năm.

Và một tài liệu nữa: bản sao biên bản họp phòng giáo dục năm 2012, sau vụ "chuyển trường" lớp 9B. Nội dung, Minh đọc nhanh, nhà trường báo cáo "tái cơ cấu lớp học," phòng giáo dục ghi nhận, không điều tra thêm. Cuối biên bản, dòng ghi chú bằng bút: "38 HS, không trường nào nhận. Kiểm tra lại." Nét chữ cha.

Minh mở "HMĐ." Hoàng Minh Đức.

Hai tài liệu. Tài liệu một, ảnh phô-tô hồ sơ cũ phòng giáo dục, cùng ảnh mà cậu đã tìm kẹp trong sổ, nhưng rõ hơn: ảnh chân dung 1995, thông tin cá nhân. Hoàng Minh Đức. Sinh năm 1960. Quê quán: không rõ. Địa chỉ thường trú: Trường Minh An. Minh dừng ở dòng địa chỉ, Trường Minh An. Ông ta đăng ký thường trú tại trường. Không có nhà riêng. Sống tại trường.

Giống học sinh trong lớp, tồn tại trong trường, thuộc về trường. Không có "bên ngoài."

Tài liệu hai, ảnh chụp từ micro-phim, chất lượng kém: danh sách giáo viên trường Minh An năm 1982. Minh phóng to, tìm, "Hoàng Minh Đức, GV Văn." Có mặt từ 1982. Nghĩa là ảnh 1995 không phải thời điểm sớm nhất, ông ta đã ở trường từ ít nhất 1982. Có lẽ sớm hơn.

1982. Bốn mươi bốn năm trước. Và sinh năm 1960, nếu đúng, năm nay ông ta sáu mươi sáu tuổi. Nhưng trông bốn mươi. Trông bốn mươi suốt ba mươi năm.

Minh mở thư mục cuối: "Cá nhân."

Một tài liệu duy nhất. Tập tin văn bản, tên: "Cho_Minh.txt"

Cậu mở.

"Minh,

Nếu con đọc được cái này, nghĩa là cha không về. Cha xin lỗi.

Cha biết con sẽ tìm hộp này. Cha biết con sẽ đọc sổ, sẽ xem ảnh, sẽ cắm cái USB này vào máy. Con giống cha, không biết dừng khi đã bắt đầu. Cha vừa tự hào vừa sợ điều đó.

Có mấy thứ cha muốn nói mà không viết trong sổ, vì sổ là hồ sơ, còn cái này là thư cho con.

Một: cha yêu con. Cha ít nói điều này. Đàn ông nhà mình không giỏi nói. Nhưng mỗi lần con ngồi học bài khuya, cha đi ngang phòng thấy đèn sáng, cha nghĩ: thằng này giống mình quá, rồi nó cũng sẽ không ngủ đủ giấc suốt đời. Cha muốn con khác cha. Nhưng con sẽ không khác.

Hai: vụ tai nạn không phải tai nạn. Con đã đọc sổ rồi, con biết. Cha muốn nhấn mạnh: kẻ phá phanh không phải người ngoài. Kẻ đó ở trong trường, hoặc liên quan đến trường. Cha chưa xác định ai, nhưng hồ sơ trường bị thiếu có hệ thống, và ai đó có quyền truy cập phòng giáo dục đã xóa dấu vết từ nhiều năm.

Ba: Hoàng Minh Đức không phải người bình thường. Cha không biết ông ta là gì. Nhưng ông ta không già đi, ông ta sống tại trường, và ông ta là mắt xích duy nhất xuất hiện trong tất cả các vụ bất thường. Cẩn thận với ông ta, nhưng cha không chắc ông ta là kẻ gây ra tai nạn. Có thể ông ta là thứ khác.

Bốn: nếu con vào trường Minh An, đừng tin bất kỳ ai hoàn toàn. Kể cả những người có vẻ tốt. Kể cả học sinh. Cha đã sai lầm khi tin một đồng nghiệp, và trả giá bằng bị rút khỏi vụ.

Năm: cha giấu bản sao thứ hai của tất cả tài liệu. Ở nhà, dưới sàn phòng khách, viên gạch thứ ba từ cửa sổ, dãy bên trái. Nếu ai đó tìm được hộp này và lấy mất, con vẫn có bản sao.

Cha không biết con bao nhiêu tuổi khi đọc thư này. Có thể mười bảy. Có thể hai mươi bảy. Cha chỉ biết: con sẽ đọc. Vì con là con trai cha.

Hãy cẩn thận. Hãy thông minh. Và nếu đến lúc phải chọn giữa sự thật và an toàn, cha tin con sẽ chọn đúng. Cha chọn sự thật, và cha trả giá. Nhưng cha không hối hận.

Yêu con, Cha"

Minh đọc xong. Không đóng. Nhìn màn hình.

Ngoài cửa sổ, trưa, nắng, tiếng xe máy ngoài hẻm. Trong phòng, im. Chỉ tiếng quạt máy tính cũ chạy rì rì, và tiếng thở của cậu.

Tay cậu đặt trên bàn phím, không gõ. Mắt đọc lại dòng: "Cha yêu con. Cha ít nói điều này." Và: "Cha muốn con khác cha. Nhưng con sẽ không khác."

Mười bảy tuổi. Cha đoán đúng.

Minh ngồi im ba phút. Không nghĩ gì, hoặc nghĩ quá nhiều thứ cùng lúc mà không thứ nào thành hình. Rồi cậu đóng tập tin. Rút ổ nhớ. Tắt máy.

Bỏ USB vào túi trong ba lô, không để trên bàn, không để trong hộp. Mang theo người. Luôn.

Chiều thứ Bảy. Nhà trọ.

Minh viết sổ:

"Ngày 12. Di vật cha, đọc kỹ lần 2 + USB.

1. Ảnh phô-tô HMĐ từ hồ sơ phòng GD, 1995, giống hệt hiện tại. Bằng chứng vật lý.

2. HMĐ có mặt trong danh sách GV trường Minh An từ 1982. Địa chỉ thường trú: Trường Minh An. Sống tại trường.

3. Danh sách vụ bất thường: 1978, 1998, 2005, 2011, 2023. Chu kỳ ~10-15 năm. Mỗi vụ: HS mất hoặc chết. Bằng chứng bị xóa.

4. Lớp 9B năm 2011: 38 HS 'chuyển trường' nhưng không trường nào nhận. Biến mất.

5. USB: ảnh hiện trường (phanh bị cắt rõ), hồ sơ trường, hồ sơ HMĐ, và thư cha viết cho tôi.

6. Bản sao dự phòng: dưới sàn phòng khách nhà cũ, viên gạch thứ 3 từ cửa sổ, dãy trái.

Kết luận sơ bộ: trường Minh An có vấn đề từ ít nhất 1978. HMĐ là hằng số duy nhất, có mặt xuyên suốt. Cha nghi HMĐ không phải kẻ phá phanh, nhưng là mắt xích. TN cũng nói: 'đừng hỏi thầy' nhưng 'không nghĩ thầy muốn hại ai.'

Câu hỏi: nếu Thầy Hoàng không phá phanh, thì ai? Kẻ có quyền truy cập phòng GD, có khả năng xóa hồ sơ, có liên quan đến trường lâu năm.

Bước tiếp: kiểm tra lịch sử trường sâu hơn (1978). Theo dõi HS sau giờ học. Và, khi nào đủ mạnh, nói chuyện với Thầy Hoàng."

Minh đóng sổ. Nhìn ra cửa sổ, chiều muộn, nắng nhạt trên mái nhà đối diện, dây điện giăng ngang trời. Thành phố M. yên, kiểu yên của chiều thứ Bảy, khi mọi người nghỉ ngơi và không ai nghĩ đến bốn mươi mốt đứa trẻ nằm dưới đáy sông.

Cậu mở lại máy tính. Đọc thư cha thêm một lần nữa. Lần này, không tìm manh mối. Chỉ đọc. Chỉ nghe giọng cha trong từng dòng chữ, giọng trầm, chậm, kiểu đàn ông ít nói nhưng khi nói thì nặng.

"Cha yêu con."

Ba từ. Cha chưa từng nói khi còn sống. Bây giờ nói, qua một tập tin văn bản, trên chiếc máy tính cũ mua ngoài chợ, trong căn phòng trọ ẩm mốc ở thành phố ven biển. Muộn. Nhưng đến.

Minh đóng máy. Đứng dậy.

Hai ngày nữa là thứ Hai. Cậu sẽ quay lại trường. Và lần này, cậu sẽ không chỉ quan sát. Cậu sẽ bắt đầu thử nghiệm.