Câu hỏi của Diệp Chi

Thứ Ba tuần chín. Trời âm u từ sáng, mây thấp, không mưa nhưng gió lạnh hơn mọi ngày. Minh vào lớp 6:50, Thầy Hoàng chưa đến. Lần đầu tiên trong chín tuần ông không ở lớp trước cậu.

Diệp Chi đã ngồi sẵn ở bàn hai. Khi Minh đi qua, cô ngẩng lên, mắt theo cậu từ cửa đến bàn, không cười.

– Sáng nay cậu đến muộn hơn.

– Cũng giờ mọi ngày.

– Không. Hôm qua cậu đến 6:45. Hôm nay 6:50.

Minh nhìn cô. Năm phút. Cô ghi nhận năm phút chênh lệch. Không ai khác trong lớp nhận ra Minh đến lớp lúc mấy giờ mỗi ngày. Tường Vy không nhớ cô vào lớp lúc nào. Quốc, nếu còn đủ rõ để nhìn, không phân biệt được ngày này với ngày khác. Nhưng Diệp Chi đếm thời gian của Minh chính xác đến phút.

– Em để ý, cậu nói.

– Mình không cố để ý. Cô nhún vai. Tự nhiên biết.

Thầy Hoàng vào lớp 7:00, đúng giờ, sổ da nâu kẹp nách. Ông nhìn lướt lớp, dừng ở bàn Phương (trống, ghế biến mất), dừng ở bàn Quốc (Quốc ngồi nhưng mờ đến mức khó nhận ra nếu không nhìn trực tiếp), rồi dừng ở Minh. Hai giây. Rồi quay lên bảng.

Tiết sáng. Minh quan sát: Thầy Hoàng hôm nay không ngồi lại giữa hai tiết. Ông ra ngoài, đi hành lang, ba phút, rồi quay lại. Một thay đổi nhỏ so với hôm qua (ngồi tại chỗ) và Thứ Sáu (ngồi tại chỗ). Ông đang điều chỉnh: không quá kiểm soát (gây nghi ngờ), không quá lỏng (mất kiểm soát). Cân bằng.

Trong tiết hai, Thanh ho. Tiếng ho nhẹ, khô, không có sức. Minh quay lại: Thanh ngồi bàn cuối dãy phải, gầy hơn tuần trước, da nhợt đến mức gần màu tường. Cậu ta ho ba tiếng rồi ngừng, mắt trống, tay đặt trên bàn không cử động. Bạn cùng bàn không phản ứng, không quay đầu, như không nghe. Thanh đang mờ theo cách khác Thiên Nam: không trong suốt mà phai nhạt, màu sắc rút đi, âm thanh nhỏ dần, sự hiện diện mỏng như giấy. Vài ngày nữa, có thể Thanh cũng biến mất như Phương.

Thầy Hoàng nhìn Thanh khi đi ngang. Dừng nửa giây. Rồi đi tiếp. Không đặt tay lên vai, không nói, không ngắt. Khác cách ông xử lý Tường Vy hôm Thứ Sáu. Với Tường Vy, ông can thiệp. Với Thanh, ông để yên. Minh ghi nhận: ông chọn ai cần giữ và ai có thể buông. Tường Vy được giữ. Thanh không.

Giờ ra chơi sáng, Minh ra hành lang. Lần này ông không cấm. Minh đi xuống tầng ba, qua thư viện, xuống tầng một, ra sân sau. Nhà kho cũ. Nền gạch đỏ. Cỏ dại. Nắp hầm bê tông ở góc đông nam, cỏ phủ một phần. Cậu đi đến, quỳ xuống, gạt cỏ. Nắp hầm có hai thanh sắt cắm ngang làm tay nắm, rỉ sét nặng. Không khóa. Cậu thử kéo: nặng, bê tông dày khoảng mười phân, có thể năm mươi ký hoặc hơn. Một mình kéo được, nhưng không nhanh.

Cậu nhìn xung quanh. Sân sau vắng, hàng rào kẽm, phía sau là đường mòn dẫn ra cổng phụ. Không camera (cậu đã kiểm tra sơ đồ camera từ tuần bốn). Thời gian tốt nhất: giờ trưa khi lớp ăn, hoặc buổi tối sau 17h khi vòng lặp tắt. Nhưng buổi tối có rủi ro: Thầy Hoàng sống tại trường, ông có thể ở bất kỳ đâu sau giờ học.

Chuông reo. Minh đứng dậy, phủ cỏ lại, quay về lớp.

Trưa. Minh ăn ở căn tin (hôm nay Thầy Hoàng không mang cơm lên phòng, lớp xuống căn tin như bình thường). Diệp Chi ngồi cạnh. Bữa cơm: đậu phụ, canh bí, thịt kho. Cùng bữa. Cùng mùi. Cùng vị. Minh ăn, biết thức ăn này thuộc tháng Mười năm ngoái, bữa cuối cùng trước khi bốn mươi mốt người lên xe.

– Minh.

Cậu ngẩng lên. Diệp Chi nhìn cậu, đũa đặt ngang miệng bát, mắt không chớp.

– Cậu đang giấu mình chuyện gì.

Không phải câu hỏi. Giọng cô phẳng, không giận, không buồn, chỉ nêu quan sát. Giống cách Minh nói chuyện. Cậu không biết cô bắt đầu nói giống cậu từ bao giờ.

– Sao em nghĩ vậy?

– Mình không nghĩ. Mình thấy. Cô đặt đũa xuống. Cậu viết sổ trong giờ học, không phải ghi bài. Cậu ra ngoài giờ ra chơi nhưng không ở sân. Cậu nhìn mọi người kiểu khác, không phải nhìn bạn, nhìn kiểu đang đếm. Và cậu nhìn thầy Hoàng nhiều hơn nhìn bảng.

Minh im. Cô nói đúng. Tất cả.

– Và tay cậu lạnh. Cô nói tiếp, giọng nhỏ hơn. Mỗi lần mình chạm cậu, lạnh. Như mình. Không ai khác để ý nhưng mình biết, vì tay mình cũng lạnh.

Câu cuối rơi vào khoảng trống giữa tiếng ồn căn tin. Xung quanh, ba mươi bảy người ăn cơm, nói chuyện (Thanh mờ nặng, gần không nghe thấy tiếng, Quốc im lặng ở góc bàn). Tường Vy cười với bạn bàn bên. Gia Huy ăn chậm, mắt lướt qua Minh một lần rồi quay đi.

– Em muốn biết gì? Minh hỏi.

Diệp Chi nhìn cậu. Lâu. Mắt cô đen, sâu, không mờ, không nhòe. Đường nét khuôn mặt cô sắc hơn bất kỳ ai trong lớp, kể cả Gia Huy, kể cả Minh. Cô thực hơn cả người sống.

– Mình không biết mình muốn biết gì. Cô nói chậm, chọn từ. Mình chỉ biết cậu đang mang cái gì đó nặng. Và mình muốn cậu không phải mang một mình.

Minh không nói. Cậu nhìn tay cô, đặt trên bàn, cách tay cậu mười phân. Hai bàn tay lạnh, hai bàn tay không mạch, hai bàn tay mà cô không biết lý do tại sao lạnh và cậu không dám nói.

– Tao không thể nói cho mày, Minh nói. Chuyển sang "tao/mày" lần đầu tiên với cô, tự nhiên, không cố ý. Không phải vì tao không tin mày. Mà vì nếu mày biết, tao không biết chuyện gì sẽ xảy ra.

Diệp Chi không giật mình vì cách xưng hô. Cô nhìn cậu, gật nhẹ.

– Vậy mình sẽ đợi. Cô cầm đũa lên, gắp đậu phụ. Nhưng cậu nên biết: mình không dễ gãy như cậu nghĩ.

Cô ăn tiếp. Minh ăn tiếp. Bữa cơm kết thúc. Cô đứng dậy, mang khay đi, quay lại bàn, đặt chai nước lên bàn Minh (đúng vị trí thuận tay phải), rồi đi lên lớp. Minh ngồi thêm một phút, nhìn chai nước, và nghĩ về thứ mà cô nói: "Tay mình cũng lạnh."

Cô biết tay mình lạnh. Cô không biết tại sao. Nhưng cô liên kết: tay mình lạnh, tay Minh lạnh, hai người giống nhau ở điểm nào đó mà cô không gọi được tên. Cô đang ở rìa của sự thật, không nhìn thấy nhưng cảm nhận được hình dáng của nó qua bóng.

Minh đứng dậy, mang khay đi. Trên đường lên lớp, cậu gặp Gia Huy ở cầu thang tầng hai. Gia Huy đứng tựa tay vịn, nhìn Minh từ dưới lên, mặt không biểu cảm nhưng mắt hẹp.

– Diệp Chi hỏi cậu chuyện gì ở căn tin.

Không phải câu hỏi. Gia Huy đã nghe. Hoặc đã đọc khẩu hình.

– Không có gì, Minh nói.

– Cậu đừng nói cho cô ấy.

– Tao chưa nói gì.

– Chưa. Gia Huy nhìn thẳng. Nhưng cậu đang nghĩ đến việc đó. Tôi nhìn cậu nhìn cô ấy. Cậu đang cân nhắc.

Minh không phủ nhận. Hai người đứng ở cầu thang, ánh sáng xuyên qua cửa sổ hành lang, bụi bay trong tia nắng xiên. Học sinh lớp khác đi ngang, không nhìn hai người.

– Nếu cô ấy biết, cậu không kiểm soát được hậu quả, Gia Huy nói. Cô ấy không giống Thiên Nam. Thiên Nam đã chấp nhận. Diệp Chi chưa bao giờ biết mình chết. Cậu muốn đặt gánh nặng đó lên vai cô ấy?

– Cô ấy có quyền biết.

– Quyền biết không giống muốn biết. Gia Huy nói nhỏ, giọng không giận, gần như mệt mỏi. Tôi biết. Tôi biết tất cả. Và tôi ước mình không biết.

Cậu ta đi. Bước chân nặng trên cầu thang, vang, rồi mất. Minh đứng thêm năm giây, rồi lên lớp.

Tiết chiều. Minh ghi bài, mắt trên bảng, đầu ở nơi khác. Sổ da nâu nằm trên bàn Thầy Hoàng, đóng, bìa da cũ sẫm màu. Ông giảng hình học không gian, vẽ hình hộp chữ nhật, ghi kích thước. Cậu nhìn sổ: khoảng cách từ bàn cậu đến bàn giáo viên bốn mét. Từ bàn giáo viên đến cửa ba mét. Thầy Hoàng không bao giờ để sổ khi rời phòng. Sổ luôn theo ông: kẹp nách, hoặc đặt trên bàn khi ông ngồi. Lấy sổ khi ông ở trong phòng là không thể. Lấy sổ khi ông rời phòng cũng không thể vì sổ đi theo ông. Phương án duy nhất: vào phòng ông ở dãy nhà công vụ khi ông dạy. Nếu sổ không theo ông khi ngủ, nó nằm trong phòng.

Nhưng hôm qua Minh thấy: ông mang sổ khi đi dạy, mang sổ khi ra hành lang, mang sổ khi ăn trưa. Sổ không rời ông trừ khi ông đặt nó xuống. Và ông chỉ đặt nó xuống khi ngồi tại bàn trong lớp hoặc trong phòng riêng.

Phòng riêng. Đêm. Khi ông ngủ. Nếu ông ngủ. Cậu chưa bao giờ xác nhận Thầy Hoàng ngủ. Đèn phòng ông sáng cả khi ông dạy (sáng 9:30 Thứ Tư tuần trước). Đèn sáng ban đêm? Cậu chưa kiểm tra.

Cậu ghi lề sổ: "Cần xác nhận: TH có ngủ không? Đèn phòng TH ban đêm sáng hay tắt? Thời điểm an toàn vào phòng?"

16:30. Thầy Hoàng kết thúc bài. Đóng sổ da nâu. Cầm, kẹp nách. Đi ra cửa. Hôm nay ông không yêu cầu Minh ở lại. Ông đi, bước chân đều trên hành lang, rồi mất.

Minh đợi đến 17:00. Chuông reo. Lớp đứng dậy. Diệp Chi dừng lại bên bàn:

– Mai gặp nhé.

– Mai gặp.

Cô nhìn cậu thêm hai giây. Không cười. Rồi đi. Minh ngồi lại cho đến khi hành lang im. Rồi cậu đứng dậy, đi xuống tầng một, ra sân sau.

17:15. Sân sau vắng, ánh chiều xuyên qua hàng rào kẽm, dài bóng trên nền gạch vỡ của nhà kho cũ. Minh đứng cách nắp hầm năm mét, nhìn. Cỏ dại phủ xung quanh, gió thổi nhẹ. Mùi đất ẩm, mùi sắt, và cái gì đó khác, nhạt hơn, lạnh hơn, như mùi nước đọng lâu ngày trong không gian kín.

Cậu không mở nắp hôm nay. Chưa đủ chuẩn bị. Cậu cần đèn pin, cần biết bên dưới sâu bao nhiêu, cần biết Thầy Hoàng ở đâu vào lúc này. Và cậu cần biết Gia Huy có theo không. Gia Huy biết cậu ra sân sau, biết cậu nhìn Diệp Chi, biết cậu đang lên kế hoạch. Nếu Gia Huy báo cho Thầy Hoàng, mọi thứ sẽ đóng lại trước khi cậu mở nắp hầm. Nhưng Gia Huy ở cầu thang nói: "Tôi ước mình không biết." Người ước mình không biết sẽ không tự nguyện thêm người biết. Gia Huy sẽ không nói. Chưa.

Cậu đứng đó, nhìn, ghi nhận, rồi quay đi.

Trên đường về nhà trọ, cậu đi ngang qua dãy nhà công vụ. Tầng bốn, phòng góc, cửa sổ nhỏ. Đèn sáng. Thầy Hoàng ở trong. Bóng ông in trên tường qua rèm mỏng, ngồi, không di chuyển. Cậu nhìn thêm mười giây rồi đi.

Về nhà trọ. Tường điều tra. Minh dán thêm một mảnh giấy: "Tầng hầm nhà kho cũ. Nắp bê tông, không khóa. Góc ĐN, cách hàng rào 2m." Nối dây chỉ đỏ từ mảnh giấy đó đến ghi chú "1998: sập nhà kho, 3 HS chết" và đến "Điều tra viên thứ 2 chết ở tầng hầm (TH nói)".

Cậu lùi lại. Nhìn tường. Mạng lưới ngày càng dày: ảnh, dây, ghi chú, ô trống. Ở trung tâm, tên Thầy Hoàng. Bốn mươi mốt đường dây đỏ nối ông với bốn mươi mốt khuôn mặt (ba mươi chín còn rõ, hai mờ). Và ở rìa, tách biệt, ô trống hàng bốn, không ảnh, không tên. Chỗ của cậu. Hoặc không.

Cậu nhìn tay mình. Lạnh. Nắm tay, mở ra. Ngón tay rõ, không trong suốt. Nhưng Diệp Chi nói đúng: tay cô cũng lạnh. Hai bàn tay lạnh ngồi cạnh nhau mỗi ngày, và câu hỏi mà cả hai đều mang không phải "chuyện gì đang xảy ra" mà là "mình là gì".

Minh tắt đèn. Nằm xuống giường. Tiếng quạt quay trong bóng tối, nhịp đều, gió nhẹ trên trán. Trong đầu cậu, hai khuôn mặt xoay: Diệp Chi hỏi "cậu đang giấu mình chuyện gì", Gia Huy nói "tôi ước mình không biết". Một người muốn biết, một người muốn quên. Và cậu ở giữa, giữ bí mật của cả hai phía, không thể nói với bên này mà không phản bội bên kia.

Ngày mai cậu sẽ quay lại lớp, ngồi cạnh Diệp Chi, ghi bài cạnh Thầy Hoàng, và tiếp tục giữ bí mật mà cô đã bắt đầu nhìn thấy hình dáng. Và câu hỏi lớn nhất không phải "làm sao phá vòng lặp" mà là "nếu phá, cậu có quyền quyết định thay bốn mươi người không". Cha cậu không có câu trả lời. Thiên Nam không có. Gia Huy cũng không. Và Minh, tay lạnh, mắt khô, nằm trong nhà trọ giữa đêm, cũng không.

Nhưng tay cô đặt chai nước đúng vị trí, mỗi ngày, không sai một lần. Và điều đó nặng hơn bất kỳ bằng chứng nào cậu dán trên tường.