Giữ

Thứ Hai tuần 11. Hai mươi sáu học sinh.

Ba mất thêm qua cuối tuần. Minh không biết tên (vòng lặp đã xóa trước khi cậu kịp ghi, và sổ ghi chép chỉ có tên những người cậu đã nhận diện). Cậu đếm: mười lăm ghế trống, rải rác khắp phòng, mỗi ghế một người, mỗi người một cái tên mà vòng lặp đang xóa dần khỏi trí nhớ tập thể. Lớp học trông như bàn cờ bị bỏ giữa chừng, quân rơi dần mà không ai nhặt. Tường Vy ngồi hàng hai, hai bên đều trống, cô quay sang trái nửa giây rồi quay lại, phản xạ tìm người không còn. Gia Huy ngồi hàng ba, ngón cái gõ điện thoại, đếm, như mọi ngày. Diệp Chi ngồi bàn đầu, lưng thẳng, mắt lướt qua ghế trống, không biểu cảm.

Sàn lớp ướt. Không phải ẩm, ướt. Nước đọng mỏng trên gạch, phản chiếu đèn huỳnh quang, tạo lớp gương vỡ khắp phòng. Khi học sinh bước vào, giày dính nước, tạo tiếng bước ướt. Không ai bình luận. Vòng lặp nói: không có nước. Hai mươi sáu đôi mắt nhìn sàn ướt và thấy sàn khô. Chỉ bốn người nhìn thấy nước: Minh, Diệp Chi, Gia Huy, và Thầy Hoàng.

Thầy Hoàng vào lớp lúc 7:03. Muộn ba phút. Lần thứ hai đến muộn. Áo trắng, nhưng hôm nay Minh nhận ra: áo không phẳng như thường, vạt áo nhét vội, cổ áo hơi ẩm, như người vừa rửa mặt hoặc vừa lau mồ hôi. Mắt thầy có quầng nhạt, không đen đủ để gọi là thâm, nhưng đủ mệt để Minh đọc: thầy không ngủ. Hoặc thầy ngủ nhưng không nghỉ.

Thầy viết bảng. Phương trình Toán, phấn trắng, nét đều nhưng nhỏ hơn bình thường, như chữ co lại, như người viết tiết kiệm không gian hoặc tiết kiệm sức. Giọng giảng vẫn đều, nhưng Minh để ý: thầy dùng ít từ hơn. Chín tuần qua, mỗi khái niệm thầy giải thích ba cách khác nhau, kiên nhẫn, tỉ mỉ, lặp lại cho đến khi đọc trong mắt học sinh sự hiểu. Hôm nay thầy giải thích một cách, ngắn, rồi sang câu tiếp.

Vòng lặp đang tiêu hao thầy. Hoặc thứ bên dưới đang tiêu hao thầy. Hoặc cả hai.

Giữa tiết hai, Minh nghe thấy tiếng rỉ nước rõ hơn mọi ngày. Không phải từ ống, từ trần, hay từ cửa sổ. Từ sàn. Giữa lớp, chỗ khe gạch giữa bàn hàng ba và hàng bốn, nước rỉ lên, chậm, đều, tạo vệt nước chảy mỏng theo rãnh gạch về phía cửa. Nước trong, hơi nhớt, và khi Minh cúi nhìn kỹ, cậu thấy: mặt nước rung theo nhịp, đều, ba giây một, giống nhịp gõ ba tiếng trong vở Khánh, giống nhịp thở mà cậu nghe ở nhà trọ tối Thứ Bảy.

Tường Vy bước qua vệt nước, giày dính, nhưng mắt cô nhìn thẳng, không nhìn xuống. Vòng lặp che, nhưng Minh nhận ra: lần đầu tiên, Tường Vy đi vòng tránh vệt nước dù cô không biết tại sao mình tránh. Tiềm thức cô biết.

Giờ ra chơi. Minh nhìn Diệp Chi. Cô gật nhẹ, đứng dậy, bước ra hành lang. Minh theo sau. Hai người đi dọc hành lang tầng bốn, sàn ngập nước mỏng, giày để lại dấu ướt. Nước lạnh thấm qua đế, qua tất, vào da chân. Mùi sông đậm, mùi bùn, mùi thứ gì đó mà Minh bây giờ biết tên: mùi hố sâu, mùi xương cốt ngâm nước tám mươi năm, mùi thứ chưa ai đặt tên.

Diệp Chi dừng ở cầu thang, quay lại:

– Bây giờ hay sau giờ học?

– Bây giờ. Thầy đang ở phòng giáo viên uống trà.

Hai người xuống tầng ba. Hành lang tầng ba ẩm (hôm qua khô, hôm nay ẩm, nước đã lan xuống). Phòng giáo viên, cửa hé. Minh gõ hai tiếng vào khung cửa.

– Vào, giọng Thầy Hoàng từ bên trong.

Minh đẩy cửa. Thầy Hoàng ngồi ở bàn, cạnh cửa sổ, ly trà nóng trước mặt, hơi nước bốc lên mỏng. Sổ da nâu đặt trên bàn, đóng. Khi thầy nhìn thấy Diệp Chi bước vào sau Minh, tay thầy dừng trên ly trà, nửa giây, rồi hạ xuống. Mắt thầy nhìn Diệp Chi, rồi nhìn Minh, rồi nhìn lại Diệp Chi. Và Minh đọc trong ánh mắt đó: thầy biết. Thầy biết Diệp Chi đã biết.

– Ngồi, thầy nói.

Hai người ngồi đối diện. Phòng giáo viên trống ngoài ba người. Đèn huỳnh quang sáng trắng, quạt trần chạy chậm, tiếng tích tắc đồng hồ trên tường.

Diệp Chi nói trước:

– Em biết rồi, thầy. Tất cả. Xe buýt, vòng lặp, em chết, cả lớp chết. Thầy giữ bọn em.

Giọng cô bình tĩnh, không buộc tội, không cầu xin. Phát biểu sự kiện. Thầy Hoàng nhìn cô mười giây, mắt không nhấp nháy, mặt không biểu cảm. Rồi thầy gật.

– Em là người thứ tư, thầy nói. Sau cha em Minh, sau Thiên Nam, sau Minh.

– Thiên Nam biến mất rồi, Minh nói.

Thầy Hoàng im. Ba giây. Tay thầy nắm ly trà, ngón tay siết nhẹ, đốt ngón trắng.

– Tôi biết, thầy nói, giọng thấp. Tôi cảm được, mỗi khi một trong các em biến mất.

Im lặng. Tiếng quạt trần, tiếng đồng hồ, tiếng nước rỉ ở chân tường (cả tầng ba bây giờ).

– Em tìm được vở của giáo viên Khánh, Minh nói. 1977. Thầy biết từ đầu. Ông ấy cảnh báo thầy.

Thầy Hoàng không ngạc nhiên. Không phủ nhận.

– Khánh là người tốt, thầy nói. Ông ấy sợ, nên chạy. Tôi không trách. Sợ là phản ứng đúng.

– Nhưng thầy không chạy, Diệp Chi nói.

– Không.

– Tại sao?

Thầy Hoàng uống một ngụm trà. Đặt ly xuống. Nhìn ra cửa sổ, nơi sân trường nắng nhạt, cây bàng đứng im.

– Vì bảy em mất tích năm 1977 không ai tìm, thầy nói. Gia đình gõ cửa trường, ban giám hiệu nói bỏ học, công an đóng hồ sơ. Bảy đứa trẻ biến mất và thế giới tiếp tục quay. Tôi mới nhận lớp, 22 tuổi, chưa biết gì về dạy học, nhưng tôi biết: nếu tôi chạy như Khánh, sẽ không ai ở lại. Và thứ bên dưới sẽ lấy thêm.

– Thầy ở lại để ngăn, Minh nói.

– Ở lại để giữ, thầy nói, giọng nặng. Không ngăn được. Không ai ngăn được. Nó đã ở đó từ trước trường, trước doanh trại, trước cả khi người Pháp đến. Tôi không biết nó là gì. Trong bốn mươi bảy năm, tôi tìm hiểu, và tôi chỉ biết ba điều: nó ở dưới nước, nó lấy người, và nó không dừng.

– Vòng lặp, Diệp Chi nói.

– Vòng lặp không phải của tôi, thầy nói. Minh nhìn thầy. Câu đó mới.

– Vòng lặp tự tạo, thầy tiếp. Lần đầu tiên tôi thấy nó là năm 1978. Sau khi ba em mất tích (đợt thứ hai, ba em khác, không phải bảy em của Khánh). Tôi xuống tầng hầm, đi sâu hơn Khánh, qua phòng nhỏ sàn đất, đến bức tường cuối. Tường có một vết nứt dài, nước rỉ qua, lạnh. Tôi áp tai vào tường và nghe.

Thầy dừng. Tay nắm ly trà, đốt ngón trắng.

– Tôi nghe tiếng lớp học. Từ phía bên kia tường. Tiếng giảng bài, tiếng viết bảng, tiếng cười. Nhưng không phải lớp tôi. Lớp cũ hơn. Giọng khác. Nội dung khác. Bài giảng từ năm nào tôi không biết. Và tiếng đó lặp. Cứ hai mươi phút, quay lại từ đầu, cùng bài, cùng giọng, cùng tiếng cười. Vòng lặp.

– Thứ bên dưới tạo vòng lặp, Minh nói.

– Thứ bên dưới giữ người bằng vòng lặp, thầy sửa. Giống lớp phủ. Giống mạng nhện. Nó bắt, rồi bọc, rồi giữ. Và dần dần, hút. Học sinh biến mất không phải vì nhớ, không phải vì mờ. Biến mất vì nó kéo xuống, chậm, từng người, theo nhịp.

Minh nhìn Diệp Chi. Mắt cô không sợ. Mắt cô đang tính toán, đang xếp thông tin mới vào bản đồ cô đã dựng trong đầu.

– Nếu vòng lặp là của nó, Diệp Chi nói, thì thầy làm gì bốn mươi bảy năm nay?

– Tôi dùng vòng lặp ngược lại, thầy nói. Nó tạo vòng lặp để giữ, để bọc, để kéo dần xuống. Tôi chen vào giữa, giảng bài thật, dạy thật, giữ các em ở bề mặt. Sổ da nâu không phải sổ điểm danh. Đó là neo. Mỗi tên tôi ghi là một mắt xích giữ em đó ở phía trên. Mỗi nét phấn tôi viết, mỗi bài giảng tôi lặp lại, mỗi lần tôi gọi tên em nào đó trả lời câu hỏi, là một sợi dây kéo lên, chống lại lực kéo xuống. Bốn mươi bảy năm tôi ngồi ở bục giảng không phải vì tôi thích dạy. Vì nếu tôi ngừng, neo đứt, và tất cả rơi. Tôi không tạo vòng lặp. Tôi cưỡi nó.

Im lặng. Đồng hồ tích tắc. Nước rỉ ở chân tường, đều, nhỏ, lạnh.

– Nhưng bây giờ thầy yếu, Minh nói.

– Mở nắp hầm phá vỡ lớp phủ tôi thêm vào, thầy nói. Nước dâng nhanh hơn. Và tôi già, Minh. Bốn mươi bảy năm không ngủ đủ giấc. Bốn mươi bảy năm giữ sổ, giữ lớp, giữ từng em một bằng nét phấn và giọng giảng. Cơ thể tôi đã quá tuổi chết từ lâu, nhưng tôi không chết được, vì nếu tôi buông, tất cả rơi.

Thầy nhìn Minh. Lần đầu tiên trong mười tuần, Minh thấy trong mắt thầy thứ gì đó ngoài sự kiểm soát. Mệt mỏi tận xương. Mệt kiểu người đã gánh quá lâu và biết sẽ phải gánh tiếp nhưng không chắc còn đủ.

– Hai mươi sáu em còn, thầy nói. Mỗi ngày bớt. Tôi không giữ được lâu nữa.

Diệp Chi nhìn thầy. Ánh mắt cô thay đổi, từ phân tích sang thứ gì đó mềm hơn, không phải thương hại, mà là nhận ra. Cô nhìn thấy: không phải kẻ giữ lồng, mà là người đứng giữa cánh cửa, lưng chắn, bốn mươi bảy năm.

– Thầy cần gì? Diệp Chi hỏi.

– Tôi cần các em đừng xuống hầm nữa, thầy nói. Mỗi lần mở nắp, nó mạnh hơn. Mỗi lần ai đó nhớ, lớp phủ mỏng thêm. Thiên Nam nhớ, Thiên Nam mất. Em nhớ, em sẽ mờ. Minh nhớ, Minh... Minh khác. Nhưng không ai miễn nhiễm.

– Em không thể không nhớ, Diệp Chi nói. Em đã chọn rồi.

Thầy Hoàng nhìn cô. Mười giây im lặng.

– Tôi biết, thầy nói, giọng nhẹ. Giống Thiên Nam. Giống cha em Minh. Không ai chọn quên sau khi đã biết.

Chuông vào lớp. Thầy đứng dậy, cầm sổ da nâu, bước ra cửa. Dừng ở ngưỡng, quay lại:

– Có một thứ nữa tôi chưa nói. Nhịp. Từ khi mở nắp, tôi cảm được hai nhịp chồng nhau: nhịp tôi giữ, và nhịp của nó. Mỗi ngày hai nhịp gần hơn. Khi chúng khớp, tôi không giữ được nữa. Và nó sẽ lên.

Thầy bước đi. Dép lê trên sàn ướt, tiếng nước nhẹ dưới mỗi bước chân, âm thanh mà bốn mươi bảy năm trước Thầy Hoàng lần đầu nghe ở tầng hầm và quyết định ở lại.

Minh và Diệp Chi ngồi lại trong phòng giáo viên, hai phút, không nói. Ly trà Thầy Hoàng còn trên bàn, hơi nước đã tắt, mặt nước trong ly phẳng lặng. Minh nhìn mặt nước. Phẳng, nhưng nếu nhìn kỹ, nếu nhìn thật kỹ, mặt nước rung. Nhẹ, đều, theo nhịp, như thứ gì đó từ dưới sàn, dưới nền, dưới đất, đang thở lên qua từng lớp bê tông, qua từng khe gạch, qua mặt nước trong ly trà nguội của một giáo viên đã sống quá lâu ở nơi không ai nên sống.

Diệp Chi nhìn ly trà. Cô cũng thấy.

– Nó đang lên, cô nói.

Không phải câu hỏi. Minh nhìn mặt nước rung trong ly, nhìn vệt ẩm leo lên chân tường, nhìn ánh đèn huỳnh quang nhấp nháy.

Cậu ghi sổ: Thứ Hai tuần 11. 26 HS. TH xác nhận: vòng lặp không do thầy tạo, do thứ bên dưới tạo. TH "cưỡi" vòng lặp, dùng bài giảng + sổ da nâu làm neo giữ HS ở bề mặt. TH ở lại từ 1977 vì 7 HS mất mà không ai tìm. Hai nhịp đang gần nhau, khi khớp TH không giữ được. Nước lớp rỉ từ khe gạch giữa lớp, rung theo nhịp 3 giây. TV vô thức tránh nước. Hành lang tầng 3 ẩm (nước lan xuống).

Cậu đóng sổ. Đứng dậy. Diệp Chi đứng theo. Ở cửa phòng giáo viên, cô dừng lại, nhìn Minh:

– Mình không muốn biến mất như Thiên Nam. Không phải vì sợ. Vì còn nhiều thứ cần làm.

Minh nhìn cô. Đường viền vai cô nhòe hơn sáng, cổ tay mờ nhẹ dưới đèn. Mờ hơn hôm qua. Nhanh hơn cậu nghĩ.

– Tao biết, cậu nói.

Hai người ra hành lang, rẽ về hai hướng. Minh lên tầng bốn, Diệp Chi theo sau vì lớp ở tầng bốn. Sàn ướt, giày dính, mỗi bước tạo âm thanh nhỏ, ướt, giống bước chân trên bờ sông. Và phía dưới, sâu hơn sàn, sâu hơn nền, sâu hơn đất, nhịp thở tiếp tục. Chậm, đều, kiên nhẫn. Nó đã chờ tám mươi năm. Nó không vội.