Bài báo
Tối thứ Hai. Mưa vẫn rơi ngoài cửa sổ, nhẹ hơn ban ngày, nhưng liên tục.
Minh ngồi trước bàn, nhìn hộp các-tông trên kệ. "Đồ cá nhân, TĐN." Băng keo vàng dán kín nắp, góc hộp dập vì va chạm lúc vận chuyển. Cậu đã nhìn hộp này mỗi tối suốt tám ngày mà không mở.
Hôm nay khác.
Hôm nay cậu đã thấy dấu chân của bốn mươi mốt người chết trên sàn hành lang. Đã nghe Thiên Nam nói "của tụi tao" bằng giọng của người kể sự thật đã cũ. Đã thấy Diệp Chi rùng mình vì mưa mà không biết tại sao.
Hôm nay cậu cần biết cha đã tìm thấy gì.
Minh đứng dậy. Lấy hộp xuống, nhẹ hơn cậu tưởng, hoặc cậu đã mạnh hơn so với lần cuối cầm nó, ở đám tang, khi mọi thứ trong tay đều nặng. Đặt trước mặt. Băng keo vàng, cậu nhớ mẹ dán, khi dọn di vật cha ở đồn. Mẹ dán rồi đưa cậu, nói: "Mẹ không mở. Con tự xem." Mẹ biết cậu sẽ cần.
Minh lấy kéo. Cắt băng keo, gọn, một đường. Không ngập ngừng. Tám ngày chờ đợi đã đủ.
Mở nắp.
Bên trong: một cuốn sổ tay bìa da nâu sẫm, cũ, gáy đã bung. Một phong bì lớn màu nâu, dày, bên trong có giấy tờ. Một chiếc USB đen không nhãn. Và, cuộn chặt bằng dây thun, bốn tờ giấy phô-tô.
Minh lấy cuốn sổ ra trước. Lật mở, nét chữ cha, nghiêng phải, nhỏ, viết bằng bút bi xanh. Cậu đã thấy vài trang trước đây, lần đầu lục di vật, nhưng hôm nay cậu sẽ đọc từ đầu.
Trang đầu tiên. Không ngày tháng. Chỉ bốn dòng:
"Vụ tai nạn xe buýt, trường Minh An. Chuyển hồ sơ từ CSGT. Nghi vấn: phanh. Cần kiểm tra lại hiện trường."
Trang hai. Có ngày, hai mươi tháng mười năm ngoái, bốn ngày sau tai nạn:
"Xác nhận: phanh xe bị tác động. Không phải hỏng tự nhiên. Vết cắt trên đường ống dầu phanh, dụng cụ sắc, có chủ ý. Kết luận sơ bộ: phá hoại."
Trang ba:
"Báo cáo lên chỉ huy. Đề xuất chuyển sang án hình sự. Bị từ chối. Lý do: 'chưa đủ bằng chứng, tránh gây hoang mang dư luận.' Cấp trên gọi riêng, yêu cầu không điều tra thêm."
Trang bốn:
"Bị rút khỏi vụ. Chuyển sang đội khác. Hồ sơ bị giao lại cho Phó CA huyện. Không được phép tiếp cận."
Minh lật tiếp. Từ đây, ghi chép không chính thức, cha viết ngoài giờ, viết ở nhà, viết khi không ai nhìn.
Trang năm, cha ghi ngày viết bằng mực đỏ ở góc: "Từ đây không chính thức. Ghi ở nhà."
Trang năm, sáu, bảy, điều tra riêng. Nét chữ nhỏ hơn, chen chúc, viết nhanh hơn, kiểu chữ của người viết lén, viết khi mệt, viết khi biết không ai đọc ngoài mình. Cha tìm hiểu về trường Minh An: "Lịch sử kỳ lạ. Nhiều vụ 'mất tích' học sinh trong 20 năm qua. 1998: 3 HS biến mất sau khi mưa lớn. 2005: 1 HS lớp 10 tìm thấy xác dưới hồ chứa nước trường. 2011: toàn bộ lớp 9B chuyển trường đồng loạt, nhưng không trường nào nhận hồ sơ chuyển đến."
Trang tám, tên đầu tiên Minh nhận ra:
"Hoàng Minh Đức, GVCN lớp 11A3. Kiểm tra hồ sơ: thiếu. Không có lý lịch rõ trước 2010. Ảnh nhận dạng năm 1995 (từ hồ sơ cũ phòng GD), giống hệt hiện tại. Không thay đổi. 28 năm."
Minh dừng lại. Đọc lại.
"Ảnh nhận dạng năm 1995, giống hệt hiện tại. 28 năm."
Cậu nhớ khuôn mặt Thầy Hoàng, không nếp nhăn đáng kể, tóc đen, da sáng. Trông bốn mươi. Nếu giống hệt ảnh 1995, nghĩa là ba mươi năm trước ông cũng trông bốn mươi.
Ông ta không già đi.
Trang chín. Ghi chép cuối cùng, ngày viết: hai ngày trước khi cha chết.
"Tôi nghĩ tôi biết chuyện gì xảy ra ở trường Minh An. Nhưng nếu tôi đúng, thì không phải tai nạn, không phải giết người thông thường. Đây là thứ gì đó khác.
Cần gặp Hoàng Minh Đức. Hỏi trực tiếp. Nếu ông ta là những gì tôi nghĩ, thì 41 đứa trẻ đó không mất. Chúng vẫn ở đâu đó.
Nhưng nếu tôi sai, tôi đang đối mặt một kẻ giết 41 người và che giấu hoàn hảo.
Dù sao: nếu tôi không quay lại, Minh sẽ tìm thấy cái này. Con trai tôi thông minh. Nó sẽ biết phải làm gì.
Đừng vào trường đó, Minh. Nhưng tôi biết mày sẽ vào."
Minh đóng sổ. Đặt xuống bàn.
Tay cậu không run. Mắt khô. Nhưng ngực, có gì đó siết lại, nặng, ở vùng xương ức.
Cha biết. Cha biết gần hết. Cha chuẩn bị gặp Thầy Hoàng, và hai ngày sau cha chết.
Cha không tự sát.
Điều này cậu đã đoán từ lâu. Nhưng đọc nó trong nét chữ cha, đọc dòng "nếu tôi không quay lại", biến nó từ giả thuyết thành sự thật bằng mực xanh trên giấy vàng. Cha biết mình có thể chết. Cha vẫn đi. Vì bốn mươi mốt đứa trẻ.
Và dòng cuối, "Đừng vào trường đó, Minh. Nhưng tôi biết mày sẽ vào.", cha viết cho cậu. Trực tiếp. Cha biết rằng nếu ông chết, cậu sẽ tìm hộp này. Sẽ đọc. Sẽ đi theo. Cha biết con trai mình, và cha vẫn để lại manh mối thay vì hủy hết.
Vì cha muốn cậu biết. Dù nguy hiểm. Vì bốn mươi mốt đứa trẻ đó xứng đáng có người tìm ra sự thật.
Minh ngồi im một phút. Không nghĩ gì. Chỉ để dòng cuối của cha ngấm vào, lần cuối cùng cha nói chuyện với cậu, qua giấy, qua thời gian.
Rồi cậu mở phong bì nâu. Bên trong, bản phô-tô các tài liệu: biên bản khám nghiệm xe, ảnh hiện trường (xe buýt nằm nghiêng dưới sông, nước đục), và, một bản phô-tô bài báo.
Cậu trải tờ báo ra bàn.
Tiêu đề: "Vụ tai nạn thương tâm tại thành phố M.: xe buýt chở học sinh lao xuống sông, toàn bộ 41 em thiệt mạng."
Ngày đăng: tháng mười năm ngoái. Báo địa phương.
Minh đọc. Chậm. Từng dòng.
"Khoảng 14h30 ngày XX tháng 10, xe buýt mang biển số XXX chở 41 học sinh lớp 11A3 trường Trung học Minh An, thành phố M., trên đường từ địa điểm dã ngoại về trường, đã mất lái tại đoạn dốc ven sông Y. và lao xuống nước."
"Toàn bộ 41 học sinh trên xe đều thiệt mạng. Tài xế Nguyễn Văn T. cũng tử vong tại hiện trường."
"Giáo viên chủ nhiệm lớp, thầy Hoàng Minh Đức, đi cùng trên xe, đã thoát nạn và hiện đang được điều trị tại bệnh viện đa khoa thành phố M. Tình trạng ổn định."
Minh dừng ở đoạn cuối.
41 học sinh. Thiệt mạng. Lớp 11A3.
Cậu mở sổ tay, sổ của mình, không phải của cha. Lật về trang ghi danh sách lớp 12A3 hiện tại, danh sách cậu tự ghi bằng cách đếm và hỏi tên từng người suốt tuần đầu.
Đếm. Bốn mươi mốt.
Bài báo ghi: bốn mươi mốt học sinh lớp 11A3 thiệt mạng.
Lớp 12A3 hiện tại: bốn mươi mốt người.
11A3 năm ngoái. 12A3 năm nay. Lên một lớp. Cùng trường. Cùng số.
Trùng hợp không thể là trùng hợp.
Sáng hôm sau. Thứ Ba. Mưa đã tạnh.
Minh không đến trường. Cậu đi thư viện thành phố, cách nhà trọ hai mươi phút xe buýt.
Xe buýt. Cậu ngồi trên xe, ghế cuối, sát cửa kính. Phố chạy qua. Nắng yếu sau mưa, vũng nước phản chiếu trên đường. Và cơ bụng cậu siết, phản xạ quen thuộc, mỗi lần ngồi trên xe buýt. Mỗi lần xe lắc khi qua ổ gà. Mỗi lần phanh gấp ở đèn đỏ.
Cậu đã để ý từ ngày đầu: thứ gì đó trong cậu ghét xe buýt. Không phải say xe. Không phải sợ tai nạn theo kiểu bình thường. Là thứ gì sâu hơn, ở tầng bản năng, ở mức cơ thể phản ứng trước khi não kịp phân tích. Ghét không giải thích được.
Bỏ qua. Tập trung. Sẽ phân tích sau.
Nhưng hôm nay, sau khi đọc bài báo về xe buýt lao xuống sông, cảm giác ghét đó dày hơn. Nặng hơn. Gần hơn với sợ.
Thư viện thành phố. Kho lưu trữ báo cũ ở tầng hầm, vi phim và bản giấy. Minh điền phiếu yêu cầu: tờ báo địa phương, tháng mười năm ngoái.
Nhân viên, cô gái trẻ, có lẽ sinh viên thực tập, mang ra cuộn vi phim. Đặt lên máy đọc, hướng dẫn cách cuộn. Minh cảm ơn, kéo ghế, ngồi xuống.
Cuộn phim trượt qua, trang một, trang hai, quảng cáo, tin thể thao. Minh cuộn chậm, đọc tiêu đề từng trang. Tuần hai tháng mười. Tuần ba.
Tìm thấy tờ báo. Đúng số, đúng ngày đăng. Tiêu đề trang nhất nhắc đến vụ tai nạn, "Thảm kịch trên sông Y.", với dòng "chi tiết trang 5."
Minh cuộn đến trang năm.
Trang, bị cắt.
Cả trang. Cắt gọn bằng dao mỹ thuật, cách mép nửa centimet. Chỉ còn gáy báo. Bài viết, ảnh, tất cả, không còn.
Minh nhìn chỗ cắt. Cạnh thẳng, gọn, dao mỹ thuật hoặc dao rọc giấy, một đường dứt khoát. Không phải rách tự nhiên. Không phải nhầm lẫn.
Cậu quay lại quầy. Hỏi:
– Chị ơi, bản giấy tờ báo này có lưu riêng không?
– Có. Kho B, ngăn 4.
Minh đến kho B. Tìm đúng ngăn. Kéo ra cùng tờ báo, bản giấy gốc, ố vàng, mùi cũ.
Mở đến cùng trang.
Cũng bị cắt. Cùng kiểu dao. Cùng mức cẩn thận.
Minh kiểm tra thêm: trang trước và trang sau bài viết, vẫn còn. Chỉ duy nhất trang có bài về vụ tai nạn bị loại bỏ. Ai đó biết chính xác bài nằm ở đâu, trang nào, và cắt chính xác trang đó. Ở cả hai bản lưu.
Ai đó đã đến thư viện thành phố, tìm đúng tờ báo này, cả vi phim lẫn bản giấy, và cắt bỏ bài viết về vụ tai nạn.
Ai đó muốn xóa mọi bằng chứng rằng vụ tai nạn từng xảy ra.
Nhưng họ không biết cha đã phô-tô trước khi bị rút khỏi vụ.
Minh đứng dậy. Trả tài liệu. Cảm ơn nhân viên. Bước ra ngoài.
Bên ngoài thư viện. Nắng sau mưa, nhẹ, ấm. Xe cộ chạy qua, người đi bộ, tiếng còi. Thành phố M. bình thường. Sống. Không ai biết gì.
Minh ngồi trên ghế đá trước thư viện. Gió nhẹ, lá cây rung. Một cặp vợ chồng già đi qua, tay nắm tay. Một đứa trẻ chạy theo bóng. Cuộc sống diễn ra quanh cậu, bình thường, liên tục, không biết gì.
Cậu mở bản phô-tô bài báo, gấp nhỏ trong túi áo, đã nhàu ở nếp gấp.
Đọc lại lần nữa. Bốn mươi mốt học sinh thiệt mạng. Lớp 11A3. Tháng mười năm ngoái. Xe buýt lao xuống sông. Tài xế chết. Giáo viên chủ nhiệm sống sót.
Và bây giờ, tháng chín năm nay, bốn mươi mốt người đó đang ngồi trong lớp 12A3. Cười. Nói chuyện. Học bài. Đưa nước cho cậu. Kể chuyện ma mà không biết đang kể về mình.
Họ đã chết. Tất cả.
Diệp Chi đã chết. Tường Vy đã chết. Thiên Nam đã chết.
Mỗi ngày tôi ngồi giữa bốn mươi mốt người chết. Và phải giả vờ không biết.
Minh gấp tờ báo. Bỏ vào túi.
Ngày mai cậu sẽ quay lại trường. Sẽ vào lớp. Sẽ ngồi cạnh Diệp Chi. Sẽ nghe Tường Vy kể chuyện. Sẽ thấy Gia Huy gật đầu chào. Sẽ thấy Thầy Hoàng giảng bài.
Và cậu sẽ biết, mỗi giây, mỗi phút, rằng tất cả họ đã chết từ năm ngoái. Diệp Chi cười. Tường Vy kể chuyện. Gia Huy bắt tay, bàn tay ấm, có thể là bàn tay duy nhất trong lớp còn mạch đập thật.
Không thể quay lại trước đó. Không thể không biết. Thông tin không có nút hoàn tác.
Và cậu không muốn hoàn tác. Đây là lý do cậu đến. Đây là thứ cha chết vì nó. Cậu sẽ không dừng, chỉ cần cẩn thận hơn cha.
Cậu đứng dậy. Đi ra trạm xe buýt. Đợi. Xe đến, cùng tuyến, cùng loại xe buýt cũ sơn xanh trắng. Minh lên xe, ngồi ghế cuối. Lần này cậu để ý: ghế cuối. Cậu luôn chọn ghế cuối.
Thiên Nam nói: "Đứa cuối cùng chết là đứa ngồi hàng cuối."
Tường Vy kể: "Nước lên tới đó sau cùng."
Ghế cuối.
Minh nhìn xuống hai bàn tay mình. Bình thường. Móng tay ngắn, da hơi khô vì nước muối biển. Tay cậu ấm, cậu kiểm tra, ấm.
Tôi không phải một trong họ. Tôi chuyển đến sau.
Nhưng tại sao cậu luôn ghét xe buýt? Tại sao cơ bụng siết mỗi lần phanh gấp? Tại sao, bây giờ cậu mới nhận ra, cậu luôn ngồi ghế cuối, như thể vị trí đó được khắc sẵn trong phản xạ?
Xe chạy. Phố trôi ngược ngoài kính. Và trong phản chiếu trên mặt kính, khuôn mặt cậu nhìn lại. Mờ. Chỉ nửa giây, mờ kiểu ảnh tốt nghiệp trên hành lang, mờ kiểu không có mặt, rồi rõ lại.
Cậu chớp mắt. Nhìn lại.
Rõ. Bình thường. Chỉ là ánh sáng đường phố xuyên qua kính tạo hiệu ứng.
Chỉ là ánh sáng.
Cậu nhắc lại trong đầu, lần thứ ba, như thể nhắc đủ nhiều thì sẽ tin.
Chỉ là ánh sáng.