Kiểm soát

Buổi sáng Thứ Sáu, Minh vào lớp sớm hơn mười lăm phút. Thầy Hoàng đã ở đó.

Ông đứng cạnh bảng, không viết gì, mặt quay về phía cửa. Tay phải cầm phấn, tay trái đặt trên bàn giáo viên. Khi Minh bước qua ngưỡng cửa, ánh mắt ông đã chờ sẵn, chính xác, như người biết trước ai sẽ đến và lúc nào.

– Sáng nay em đến sớm.

Không phải câu hỏi. Minh gật. Đi thẳng về bàn, đặt cặp xuống, ngồi. Thầy Hoàng nhìn cậu thêm hai giây rồi quay lại bảng. Phấn chạm bảng, viết đề bài hình học. Bình thường. Hoàn toàn bình thường.

Nhưng hôm nay có thứ khác. Minh nhận ra ngay khi học sinh bắt đầu vào lớp.

Thầy Hoàng đứng gần cửa hơn mọi ngày. Không gần đến mức chắn lối, nhưng đủ để mỗi người bước vào đều phải đi ngang qua ông trong bán kính một mét. Diệp Chi vào, ông gật đầu. Tường Vy vào, ông gật đầu. Gia Huy vào, ông không gật, chỉ nhìn. Thiên Nam vào, ông nhìn lâu hơn, ba giây, rồi quay đi.

Minh đếm. Ba mươi chín người. Phương vắng. Bàn cô trống, không ai hỏi, không ai nhắc. Như Quốc tuần trước. Nhưng lần này Minh không cần hỏi Thiên Nam để biết: vòng lặp đang cắt bớt, từng người một, từ rìa vào.

Tiết Toán bắt đầu. Thầy Hoàng giảng bình phương khoảng cách, giọng đều, phấn kêu trên bảng. Minh ghi bài, mắt theo phấn. Nhưng tai cậu theo thứ khác: bước chân Thầy Hoàng.

Mọi ngày, ông đi giữa hai dãy bàn theo lộ trình cố định: cửa, dãy trái, cuối phòng, dãy phải, bảng. Hôm nay ông đổi. Đi dọc dãy giữa trước, qua bàn Tường Vy (cô đang gấp giấy vô thức, ngón tay lặp chuyển động mười hai phút một lần), rồi dừng. Đặt tay lên bàn Tường Vy. Không nói gì. Chỉ đứng đó, bốn giây, rồi đi tiếp.

Tường Vy ngừng gấp giấy. Mười hai phút sau, cô không gấp lại. Vòng lặp vi mô bị ngắt.

Minh ghi vào lề sổ: "TH chạm bàn TV. TV ngừng hành vi lặp. Lần đầu vòng lặp vi mô bị can thiệp từ bên ngoài."

Tiết hai. Thầy Hoàng không ra khỏi lớp giữa hai tiết như mọi ngày. Ông ngồi tại bàn giáo viên, mở sổ bìa da nâu, đọc. Sổ đó Minh đã thấy từ tuần năm nhưng chưa bao giờ nhìn được bên trong. Từ góc bàn cậu, chỉ thấy trang giấy ố vàng, chữ viết tay nhỏ kín, không phải chữ ông viết trên bảng. Chữ khác, cũ hơn, nghiêng hơn.

Giờ ra chơi sáng. Minh đứng dậy, định ra hành lang. Thầy Hoàng nói, không ngẩng đầu:

– Hôm nay lớp ở trong phòng giờ ra chơi. Sân trường đang sửa ống nước.

Không ai phản đối. Ba mươi chín cái gật đầu đồng loạt, cùng nhịp, cùng góc nghiêng. Minh là người duy nhất không gật. Ông ngẩng lên, nhìn cậu:

– Em cũng vậy, Minh.

Minh ngồi xuống. Nhìn ra cửa sổ: sân trường không có công trình nào. Không ống nước, không rào chắn, không công nhân. Ông nói dối. Nhưng không ai trong lớp nhìn ra cửa sổ để kiểm tra. Chỉ Minh. Và Gia Huy, lướt mắt ra sân nửa giây rồi quay lại vở.

Giờ ra chơi trong phòng. Bốn mươi phút không ai rời lớp. Tường Vy ngồi yên, không gấp giấy (vòng lặp vi mô vẫn bị ngắt). Quốc, đã quay lại từ Thứ Ba tuần trước nhưng mờ đến mức ánh sáng xuyên qua vai, ngồi bàn cuối không nói. Thiên Nam ở góc phòng, mắt nhắm, như người đang tiết kiệm từng giọt năng lượng còn sót. Diệp Chi ngồi cạnh Minh, vẽ hình trên giấy nháp, những vòng tròn lồng nhau không có đích.

– Hôm nay lớp im quá, Diệp Chi nói.

Minh không trả lời ngay. Cậu nhìn Thầy Hoàng vẫn ngồi bàn giáo viên, sổ da nâu mở, bút không chạm giấy. Ông đang nhìn lớp. Nhìn từng người. Ánh mắt di chuyển từ trái sang phải, bàn này qua bàn kia, chậm, đều, như đếm.

– Có lẽ vì ở trong phòng, Minh nói.

– Mình thích ra ngoài hơn. Diệp Chi nghiêng đầu. Nhưng mình không nhớ lần cuối ra ngoài là khi nào.

Ngoại khóa tuần sáu. Em không nhớ vì vòng lặp xóa. Minh không nói. Cậu nhìn tay Diệp Chi, đường nét sắc hơn tuần trước, ngón tay rõ từng khớp, móng tay có hình bán nguyệt nhỏ ở gốc. Trong khi Thiên Nam mờ đến mức đường viền vai hòa vào nền tường, Diệp Chi ngày càng thực. Như bức tranh ai đó đang tô thêm mực mỗi ngày.

Tiết ba. Thầy Hoàng gọi Tường Vy lên bảng giải bài. Cô đứng dậy, đi lên, cầm phấn. Giải đúng nửa bài rồi dừng. Mắt cô nhìn phấn trong tay, nhìn bảng, rồi nhìn xuống sàn. Miệng mấp máy.

– Em sao vậy? Thầy Hoàng hỏi. Giọng nhẹ, bình thường.

Tường Vy lắc đầu. Nhưng tay cầm phấn run, không phải vì lạnh, vì thứ gì đó đang dâng lên từ bên trong, thứ mà cô không gọi được tên. Cô nhìn bảng, thấy phương trình, nhưng đằng sau phương trình là hình gì đó khác, hình mà cô suýt nhìn ra, suýt nhớ.

Thầy Hoàng bước đến. Đặt tay lên vai cô. Nhẹ nhàng, như giáo viên trấn an học sinh bình thường.

– Không sao. Ngồi xuống đi.

Tường Vy ngồi xuống. Và thứ đang dâng lên trong cô biến mất. Cô cầm bút, tiếp tục ghi bài, mắt bình thường, như chưa có gì xảy ra. Nhưng Minh thấy: khoảnh khắc Thầy Hoàng đặt tay lên vai cô, cơ thể cô giật nhẹ, rồi thả lỏng. Như người vừa bị đặt lại.

Minh viết lề sổ: "TH chạm TV lần 2. Lần 1: ngắt vòng lặp vi mô. Lần 2: ngắt ký ức đang dâng. Không phải an ủi. Là kiểm soát vật lý. Tiếp xúc trực tiếp = can thiệp vào vòng lặp cá nhân."

Cậu nhìn sang Gia Huy. Gia Huy đang nhìn thẳng vào sổ Minh, mắt hẹp. Minh gập sổ. Hai người nhìn nhau nửa giây. Gia Huy quay đi trước.

Trưa. Lớp ăn trong phòng (Thầy Hoàng mang khay cơm lên, việc chưa bao giờ xảy ra trước đây). Cơm, đậu phụ, canh bí, thịt kho. Cùng bữa mỗi ngày. Minh ăn. Thầy Hoàng không ăn, ngồi bàn giáo viên, nhìn lớp. Thiên Nam không ăn, khay trống, mắt nhắm. Gia Huy ăn chậm, mắt theo Thầy Hoàng.

Tiết chiều. Minh đợi cơ hội ra hành lang. Không có. Thầy Hoàng không rời lớp, không ra ngoài, không cho ai ra. Lý do mỗi lần khác: "Đang dọn hành lang", "Kiểm tra phòng thí nghiệm", "Thầy muốn cả lớp ôn bài cùng". Không ai hỏi lại. Chỉ Minh biết: ông đang giữ lớp trong tầm mắt. Mọi người. Mọi lúc.

16:45. Mười lăm phút trước khi vòng lặp kết thúc. Thầy Hoàng đứng dậy, đi đến bàn Minh. Không nói gì với ai khác, đi thẳng.

– Minh. Ở lại sau giờ mười lăm phút.

Không phải yêu cầu. Giọng phẳng, mắt không biểu cảm. Minh gật. Thầy Hoàng quay đi, về bàn, đóng sổ da nâu.

17:00. Chuông reo. Ba mươi chín người đứng dậy, lần lượt, cùng nhịp. Xếp vở, đẩy ghế, đi ra cửa. Diệp Chi dừng lại bên bàn Minh:

– Cậu không về à?

– Thầy bảo ở lại.

Cô nhìn cậu. Mắt cô không chớp trong ba giây, lâu hơn bình thường, như đang cố nhớ thứ gì đó liên quan đến câu "thầy bảo ở lại" nhưng không với tới. Rồi cô cười nhẹ.

– Mai gặp nhé.

Cô đi. Bước qua cửa. Minh nghe bước chân trên hành lang, rồi im. Ba mươi chín người biến mất giữa hành lang và cổng trường, như mọi ngày. Chỉ còn Minh và Thầy Hoàng.

Phòng trống. Bốn mươi cái bàn, ba mươi chín cái ghế đẩy vào (ghế Phương đã biến mất cùng cô, bàn trống sạch). Ánh chiều xuyên qua cửa sổ phía tây, vàng nhạt, chiếu xiên qua bảng phấn. Thầy Hoàng ngồi bàn giáo viên, hai tay đặt trên sổ da nâu đã đóng.

– Em nghe bản ghi âm tối qua.

Không phải câu hỏi. Minh không giật mình. Cậu biết ông biết. Câu hỏi duy nhất là: ông biết chi tiết đến đâu?

– Vâng.

– Cha em ghi âm cuộc trò chuyện giữa thầy và cha em. Thầy biết. Thầy để cha em ghi.

Minh im. Thông tin mới. Ông biết cha ghi âm. Ông cho phép.

– Tại sao? Minh hỏi.

– Vì cha em có quyền giữ lại bằng chứng. Cha em là cảnh sát. Đó là việc của cha em. Thầy Hoàng nói bình thường, như nói về thời tiết. Nhưng cha em không phải người cuối cùng sẽ nghe bản ghi đó.

Im lặng. Quạt trần quay, bóng cánh quạt đổ trên sàn theo nhịp đều.

– Em định làm gì tiếp? ông hỏi.

– Em chưa biết.

– Thầy nghĩ em biết. Ông ngả lưng vào ghế. Mắt ông không sắc, không lạnh. Mệt. Minh đã thấy ánh mắt đó từ Thứ Hai, khi ông nhìn cậu cuối tiết. Không phải ánh mắt kẻ đe dọa. Ánh mắt người đã nói cùng câu chuyện quá nhiều lần, với quá nhiều người, và biết kết thúc luôn giống nhau.

– Thầy, Minh nói chậm. Thầy đã nói với cha em rằng hai người trước cha em hỏi cùng câu hỏi. Một người chết. Một người quên. Em muốn biết họ là ai.

Thầy Hoàng nhìn cậu. Lâu. Rồi nói:

– Người quên là cô Trần Thị Lan. Cô ấy dạy Văn, đúng không? Em đã gặp cô ấy.

Minh không phản ứng. Nhưng bên trong: cô Lan. Cô Lan là "người quên". Cô kể mọi thứ cho cậu nhưng không nhớ mình đã từng hỏi TH trực tiếp, không nhớ cuộc đối mặt, chỉ nhớ những mảnh rời, những ấn tượng mơ hồ. Ký ức cô bị gọt: giữ lại hình, bỏ đi chất.

– Người chết?

– Không phải vì thầy. Giọng ông thay đổi lần đầu tiên trong cuộc trò chuyện, thấp hơn nửa cung. Người đó tự vào khu vực không nên vào. Ban đêm. Dưới tầng hầm nhà kho cũ.

Minh ghi nhận: tầng hầm nhà kho. Nhà kho sập năm 1998 (3 HS chết) có tầng hầm. Người điều tra thứ hai đã vào tầng hầm đó và chết. Khi nào? Trước hay sau 1998?

– Em đừng vào đó. Thầy Hoàng nói, giọng trở lại phẳng. Không phải vì thầy cấm. Vì nơi đó không dành cho người.

– Em không phải người, phải không? Minh nói.

Câu thoát ra trước khi cậu kịp cân nhắc. Không phải câu hỏi cậu định hỏi hôm nay. Nhưng nó đã ở đó, từ bản ghi âm tối qua, từ bàn tay lạnh, từ phút lặn dưới sông không khó thở, từ ô trống hàng bốn trên tường điều tra.

Thầy Hoàng không trả lời ngay. Ông nhìn Minh, lần đầu tiên kể từ khi Minh vào lớp, ánh mắt ông không phẳng, không mệt, mà có thứ gì đó mà Minh không nhận diện được. Gần với tiếc nuối. Gần với sợ.

– Thầy sẽ trả lời em. Nhưng không phải hôm nay.

Ông đứng dậy. Cầm sổ da nâu. Đi ra cửa. Dừng lại ở ngưỡng, không quay đầu.

– Về nhà đi, Minh. Thứ Hai em đến lớp, mọi thứ sẽ bình thường. Thầy sẽ giảng bài. Em sẽ ghi bài. Và chúng ta sẽ nói chuyện khi thầy sẵn sàng.

Bước chân ông trên hành lang, chậm, đều, rồi mất. Minh ngồi một mình trong lớp trống. Ánh chiều đã chuyển từ vàng sang cam. Quạt trần vẫn quay. Bốn mươi cái bàn, ba mươi chín cái ghế (Phương và ghế biến mất), mùi phấn và mùi gỗ cũ.

Cậu mở sổ. Viết:

"Thứ Sáu tuần 8. TH thay đổi: kiểm soát vật lý lớp (giữ trong phòng cả ngày, không cho ra hành lang), ngắt vòng lặp vi mô bằng tiếp xúc trực tiếp (TV × 2), mang cơm lên phòng (lần đầu). Phương biến mất. 39 HS. Cô Lan = 'người quên'. Điều tra viên thứ hai chết ở tầng hầm nhà kho cũ. TH hứa trả lời nhưng chưa: 'em không phải người, phải không?'

Ghi chú: TH không phủ nhận. TH không xác nhận. TH trì hoãn. Giống cách TH đối xử với cha: không đe dọa, không cản, chỉ nói 'đừng', rồi để mọi chuyện xảy ra."

Cậu đóng sổ. Đứng dậy. Đi ra cửa. Hành lang tầng bốn im lặng, sàn sạch, tường trắng, mùi nước tẩy nhàn nhạt. Đèn tắt. Cậu đi, bước chân vang trên gạch, một mình. Ở cuối hành lang, trước khi rẽ cầu thang, cậu nhìn lại: phòng tối, cửa mở, bàn ghế xếp ngay ngắn như chưa bao giờ có ai ngồi.

Cậu xuống cầu thang. Bậc thang từ tầng bốn xuống tầng ba khô. Không nước sông. Chưa. Nhưng khi cậu bước qua tầng ba, mùi bùn loáng thoáng ở đâu đó, nhạt, như ký ức của mùi chứ không phải mùi thật. Cậu hít sâu. Mùi biến mất. Cậu đi tiếp, ra cổng, về nhà trọ trong ánh chiều đang tắt.

Trên bàn nhà trọ, tường điều tra vẫn đó: ảnh, dây chỉ đỏ, ghi chú, ô trống hàng bốn. Cậu nhìn ô trống đó. Rồi nhìn tay mình. Lạnh. Cậu nắm tay, mở ra. Ngón tay không trong suốt. Chưa.